III SA/PO 630/22

III SA/Po 630/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji w części i umorzono postępowanie administracyjne w tym zakresie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 10 ust. 1, art. 11, art. 13 ust. 1 i art. 18 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Dnia 15 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Wystańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 roku sprawy ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia 15 marca 2022 r. nr [...] w części, w jakiej orzeczono co do uprawnień skarżącego dotyczących kategorii A, AM, A1, A2, B, B1, T i w tym zakresie umarza postępowanie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Starosta O. decyzją z 15 marca 2022 r. wydaną na podstawie art. 10 ust 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( tekst jedn. Dz.U. 2021, poz. 1212 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: k.p.a. stwierdził, że P.S. spełnia określone przepisami prawa warunki do wydania dokumentu prawa jazdy ważnego do 1 lipca 2036 r. nr [...] nr druku [...] w zakresie:
- kategorii A: data wydania uprawnienia 31 października 1985 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;
- kategorii AM - data wydania uprawnienia 19 stycznia 2013 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;
- kategorii A1 - data wydania uprawnienia 1 lipca 1999 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;
- kategorii A2 - data wydania uprawnienia 19 stycznia 2013 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;
- kategorii B1 - data wydania uprawnienia 1 lipca 1999 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;
- kategorii B - data wydania uprawnienia 31 października 1985 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;
- kategorii B+E - data wydania uprawnienia 22 lutego 2022 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;
- kategorii T - data wydania uprawnienia 31 października 1985 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r. kod ograniczenia uprawnienia 01.01.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że 15 września 2021 r. do starostwa wpłynął wniosek P.S. o wydanie prawa jazdy kategorii B+E.
Do wniosku załączono orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E oraz T i wskazano termin ponownego badania na 1 lipca 2036 r. a także kod ograniczeń 01.01 (jazda w okularach)
Jak dalej wyjaśnił organ, w dniu 18 lutego 2022 r. P.S. przystąpił do egzaminu w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. i uzyskał pozytywny wynik. W związku z tym 22 lutego 2022 r. złożono zamówienie do Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w Warszawie o wyprodukowanie dokumentu prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E oraz T z datą ważności 1 lipca 2036 r. oraz z kodem ograniczeń 01.01 - dla wszystkich kategorii zgodnie z treścią orzeczenia lekarskiego złożonego z wnioskiem o wydanie prawa jazdy.
P.S. pismem z dnia 18 marca 2022 r. wniósł o uzupełnienie skargi z dnia 7 lutego 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w którym zaskarżył ww. decyzję Starosty O. w części dotyczącej ograniczenia uprawnień w kategoriach AM,A1,A2,B1 do dnia 1 lipca 2036 r. i wniósł o stwierdzenie bezskuteczności decyzji Starosty w tym zakresie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 6 czerwca 2022 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje.
W dniu 15 września 2021 r. P.S. złożył wniosek do Starostwa Powiatowego w O. o wydanie prawa jazdy, do którego załączył orzeczenie lekarskie nr [...]. W orzeczeniu tym uprawniony lekarz wskazał termin kolejnego badania na 1 lipca 2036 r.
Skoro w przypadku wydania decyzji prawodawca nakazuje organowi wypełniać wniosek oraz prawo jazdy, to w istocie oznacza nałożenie na ten organ dodatkowego obowiązku dotyczącego dokonania określonej czynności materialno-technicznej. Czynność ta sprowadza się do wpisania w dokumencie prawa jazdy danych, którymi zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 5 lit. a i § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów "wypełniono wniosek" w części H. Czynność ta stanowi konsekwencję wydania decyzji uwzględniającej wniosek o wydanie prawa jazdy określonej kategorii wskazanej w części C wniosku.
Zważywszy na przytoczone przepisy wniosek o wydanie prawa jazdy został przez organ pierwszej instancji rozpoznany prawidłowo, bowiem stronie został wydany taki dokument. Kwestia ewentualnego błędnego wpisania terminu poszczególnych uprawnień do kierowania pojazdami nie może natomiast stanowić przedmiotu orzekania przez organ odwoławczy, gdyż nie należy do jego właściwości rzeczowej.
P.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domaga się uznania zaskarżonej decyzji jako podjętej z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że 20 grudnia 2021 r. wezwał Starostę O. do usunięcia naruszenia prawa w wydanym 24 lutego 2014 r. prawie jazdy, w którym wraz ze zmianą adresu starosta dokonał zmiany bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B i T oraz ograniczył je do dnia ważności prawa jazdy, tj. 24 lutego 2029 r. Skarżący wskazał, że 7 lutego 2022 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na działalność Starosty O. z powodu odmowy usunięcia naruszenia prawa, a 18 marca 2022 r., w związku z pojawieniem się nowych okoliczności, uzupełnił skargę. Skarga została zgodnie z wolą skarżącego przekazana do WSA w Poznaniu i zarejestrowana pod sygnaturą akt III SA/Po 205/22.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie przed WSA w Poznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. skarżący wyjaśnił , że nie zgadza się z decyzją wydaną przez Starostę O. w tej części, której organ orzekł o jego uprawnieniach do prowadzenia pojazdów kategorii A, AM, A1, A2, B, B1 i T ,. Skarżący podniósł, ze nie występował z takim wnioskiem do organu, a ww. decyzja winna dotyczyć wyłącznie jego wniosku o wydanie prawa jazdy kat. B+E. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak również decyzji organu I instancji w części, w której ograniczono jego uprawnienia do prowadzenia pojazdów poprzez wskazanie daty ważności co do ww. kategorii. Ponadto wniósł o zwrot uiszczonych kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Z kolei z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (z określonymi wyłączeniami). Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty O. z dnia 15 marca 2022 r., w której organ stwierdził, że P.S. spełnia określone przepisami prawa warunki do wydania dokumentu prawa jazdy ważnego do 1 lipca 2036 r. nr [...] nr druku [...] w zakresie: - kategorii A: data wydania uprawnienia 31 października 1985 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01; - kategorii AM - data wydania uprawnienia 19 stycznia 2013 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;- kategorii A1 - data wydania uprawnienia 1 lipca 1999 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;- kategorii A2 - data wydania uprawnienia 19 stycznia 2013 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;- kategorii B1 - data wydania uprawnienia 1 lipca 1999 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;- kategorii B - data wydania uprawnienia 31 października 1985 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;- kategorii B+E - data wydania uprawnienia 22 lutego 2022 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r., kod ograniczenia uprawnienia 01.01;- kategorii T - data wydania uprawnienia 31 października 1985 r., data ważności uprawnienia 1 lipca 2036 r. kod ograniczenia uprawnienia 01.01.
Materialnoprawną podstawę ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.; dalej: ustawa) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231; dalej rozporządzenie).
Zgodnie z art. 10 ust 1 ustawy prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej.
W ww. ustawie przyjęto, że osoba ubiegająca się o wydanie jej prawa jazdy musi spełniać przesłanki określone w art. 11 tejże ustawy. Przewidziane tam warunki ustawodawca zróżnicował w zależności od kategorii wnioskowanego prawa jazdy. Innych odstępstw od ustanowionych reguł nie przewidział.
W myśl natomiast art. 18 ust. 1 ustawy, osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu (...), a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, na wniosek osoby uprawnionej, w przypadkach o których mowa w ust. 1, starosta wydaje:
1) wtórnik dokumentu pod warunkiem:
a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu,
b) zwrotu zniszczonego dokumentu;
2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.
W przypadku zatem zmiany danych zawartych w dokumencie prawa jazdy organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi. Regulacja ta ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy m.in. w zakresie posiadanych przez daną osobę kategorii uprawnień do kierowania pojazdami. Co do zasady, nowy dokument prawa jazdy wydawany w trybie art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy w odniesieniu do danych, które nie uległy zmianie powinien więc powtarzać zapisy zawarte w wymienianym dokumencie, co dotyczy zwłaszcza już posiadanych przez daną osobę uprawnień do kierowania pojazdami.
W kontrolowanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, skarżący w dniu 15 września 2021 r. złożył do Starosty O. wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii B+E, w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie tej kategorii. Do wniosku dołączył wymagane przez art. 13 ustawy orzeczenie lekarskie nr [...].
Po jego rozpatrzeniu ww. decyzją z dnia 15 marca 2022 r. przyznano skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w kategorii B+E.
Przyznanie tego nowego uprawnienia wygenerowało po stronie Starosty obowiązek wymiany posiadanego przez skarżącego dokumentu prawa jazdy.
Wymiana dokumentu prawa jazdy, realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o art. 18 ust. 2 ustawy i stanowi czynność z zakresu administracji publicznej - czynność materialno-techniczną dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. objęta jest kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności - skoro wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień czy też czasowe ich ograniczenie ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 585/16).
Przed złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy, z uwzględnieniem nowej kategorii uprawnień, w poprzednim dokumencie prawa jazdy skarżącego uwidocznione było posiadanie przez niego uprawnień kategorii A,AM,A1,A2,B,B1 i T.
Zatem nowy dokument, o którym w mowa w art. 18 ust. 2 ustawy, w przypadku skarżącego powinien w istocie jedynie powtarzać zapisy zawarte w poprzednio posiadanym dokumencie prawa jazdy, odnośnie posiadanych już przez niego uprawnień. Dokonana wymiana prawa jazdy, za wyjątkiem bezspornego potwierdzenia nabycia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E, nie wpływa bowiem w żaden sposób na zakres posiadanych uprawnień oraz obowiązków skarżącego.
W kontekście powyższego, w ocenie Sądu, organy błędnie wywiodły, że skoro w przedłożonym wraz z wnioskiem o wydanie nowego prawa jazdy, potwierdzającego posiadanie nowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E, orzeczeniu lekarskim [...], data następnego badania została określona na 1 lipca 2036 r., to prawidłowe będzie wskazanie, że również w zakresie pozostałych kategorii już przez skarżącego posiadanych, datą ważności uprawnień będzie ten dzień.
Taki sposób interpretacji tych przepisów, zgodnie z którym określenie "daty ważności uprawnienia" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko nowo nabytych uprawnień, ale również uprawnień nabytych wcześniej bezterminowo, pozostaje w sprzeczności z § 29 ww. rozporządzenia. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z jego ust. 1, w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi ust. 2, według którego w przypadku osób o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie, rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia.
Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu powinny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, dokument prawa jazdy ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów tracą ważność.
Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, z różnych przyczyn, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r. sygn. K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r., Nr 403 poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.
W kontrolowanej sprawie, stanowisko Starosty doprowadziło do sytuacji, w której złożenie przez skarżącego wniosku o wydanie prawa jazdy z powodu zmiany danych i uzyskania dodatkowego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B+E, skutkowało nie tylko wydaniem decyzji zgodnie z wnioskiem, ale także "przy okazji" stało się podstawą do powtórnej weryfikacji nabytych bezterminowo przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, AM, A1, A2, B, B1 i T
Doszło przez to do naruszenia art. 18 ust. 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy oraz § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. W ocenie Sądu, Starosta nie mógł w oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty modyfikować w opisanym zakresie treści wcześniej wydanych decyzji (dotyczących ww. kategorii), a okres ważności uprawnień mógł ograniczyć tylko w przypadku nowo uzyskanej kategorii B+E.
Zdaniem Sądu zatem, mając na uwadze treść wniosku skarżącego, regulację wynikającą z ww. art. 18 ustawy oraz brzmienie ww. przepisów rozporządzenia stanowisko organów w części , w jakiej orzeczono co do uprawnień skarżącego dotyczących kategorii A, AM, A1, A2, B, B1 i T należało uznać za całkowicie nieuprawnione, wobec czego Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Jednocześnie na podstawie art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne w tym zakresie, uznając że spełniona została przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k. p. a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w kontrolowanej sprawie dotyczącej wniosku skarżącego o wydanie prawa jazdy potwierdzającego posiadanie nowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E, brak było podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie ograniczenia posiadanych już przez skarżącego uprawnień poprzez wskazanie terminu ich ważności.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.