III SA/Po 608/24

III SA/Po 608/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Sachajko
Piotr Ławrynowicz
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134 w zw. z art. 144, art. 59 par. 1 zdanie drugie
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 15 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2025 roku sprawy ze skargi N. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 września 2024 r. nr [...]. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie dotyczące odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] w dniu 06 lutego 2024 r. wystawił trzy tytuły wykonawcze (nr [...], nr [...] oraz nr [...]) wobec zobowiązanej N. G. (dalej także jako skarżąca).
Postanowieniem z 11 lipca 2024 r. nr [...] Dyrektor II Oddziału ZUS w [...] odmówił N. G. umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych (k. 113-121). Jak wynika z akt sprawy przesyłka została doręczona 15 lipca 2024 r. (k. 111-112).
Zażaleniem z 26 lipca 2024 r. (data stempla pocztowego i nagłówkowa, k.127-125) skarżąca zakwestionowała ww. postanowienie ZUS i zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
Postanowieniem z 20 września 2024 r. nr [...] ([...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako K.p.a.) w zw. z art. 18 pkt 2 w zw. z art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm., zwanej dalej u.p.e.a.) – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Osobnym postanowieniem, także z 20 września 2024 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Uzasadniając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia organ wskazał, że na podstawie art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym – przepisy K.p.a. stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy tejże ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie służy zażalenie, jeżeli ustawa u.p.e.a. lub K.p.a. tak stanowi, wnoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Jak stanowi art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Organ ocenił, że rozstrzygnięcie I instancji zostało doręczone skutecznie 15 lipca 2024 r., do rąk dorosłego domownika i tej sytuacji siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upłynął 22 lipca 2024 r., czego skarżąca nie kwestionuje. Przesyłkę zawierającą zażalenie skarżąca nadała w placówce pocztowej dopiero 26 lipca 2024 r., a więc po terminie do jego wniesienia, razem z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
W terminowo wniesionej skardze N. G. oceniła, że postanowienie jest bezprawne, narusza i łamie prawo do obrony i Konstytucję. Podkreśliła, że zażalenie wniosła razem z wnioskiem o przywrócenie terminu i oceniła, że wykazała, że nie mogła wcześniej złożyć zażalenia, bo była chora.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r. III SPP/Po 106/24 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ustanowił dla skarżącej adwokata którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...] oraz umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych a to z tego powodu, że skarżąca jest zwolniona w tej sprawie z mocy prawa z uiszczania kosztów sądowych.
W piśmie z 07 lipca 2025 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie kosztów udzielonej skarżącej pomocy prawnej. Zarzuciła naruszenie:
a) art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 58 § 1 K.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez niezasadne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, mimo że skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy tak więc zachodziły – zdaniem pełnomocnik – podstawy do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia zażalenia,
b) art. 77 i art. 7 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.
Organ w sposób wadliwy i dowolny przyjął, że skarżąca w okresie swojej choroby winna skorzystać z pomocy domowników a nawet osób innych niż domownicy, choćby w zakresie wysłania korespondencji zawierającej zażalenie.
Stanowisko to jest błędne bowiem organ pominął zupełnie fakt, iż w pierwszej kolejności skarżąca musi zażalenie sporządzić aby mogło ono zostać wysłane na poczcie, przy czym skarżąca wskazuje, iż jej stan zdrowia i uciążliwe, bardzo silne bóle kręgosłupa uniemożliwiały napisanie i sporządzenie stosownego zażalenia, natomiast w tym zakresie nie mogła posłużyć się domownikami (ani innymi osobami, nie będącymi domownikami) którzy nie znają szczegółów jej spraw sądowych i nie byliby w stanie napisać zażalenia za skarżącą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 dalej jako P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku Sąd skargę oddala, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
Odnośnie podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia Sąd wskazuje, że na podstawie art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym – przepisy K.p.a. stosuje się odpowiednio.
Zgodnie natomiast z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy tejże ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie służy zażalenie, jeżeli ustawa u.p.e.a. lub K.p.a. tak stanowi, wnoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Jako że organ I instancji odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Takie zażalenie skarżąca wniosła, jednak organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, w trybie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a.; w ocenie Sądu organ wydał prawidłowe postanowienie.
W kontrolowanej sprawie jest bezsporne, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało doręczone 15 lipca 2024 r. Także Sąd stwierdza, że doręczenie to było skuteczne.
W tej sytuacji siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upływał z dniem 22 lipca 2024 r. Przesyłkę zawierającą zażalenie skarżąca nadała w placówce pocztowej dopiero 26 lipca 2024 r., a więc po terminie do jego wniesienia, razem z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Innymi słowy, skarżąca nie kwestionuje, a wręcz przyznaje, że zażalenie zostało wniesione po terminie.
W tym miejscu warto zaznaczyć, że organ odwoławczy odrębnym postanowieniem, także z 20 września 2024 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, ale tut. Sąd nieprawomocnym wyrokiem z 15 lipca 2025 r. III SA/Po 607/24 uchylił to postanowienie.
Organ zasadnie wydał postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, skoro jednoznacznie ustalił, zdaniem Sądu prawidłowo, że wskazany środek zaskarżenia został złożony po upływie 7-dniowego terminu oraz że termin na wniesienie zażalenia nie został przywrócony, o czym organ orzekł w odrębnym postanowieniu.
Wobec jednoznacznego stwierdzenia okoliczności obiektywnej, którą było uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, przy nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, organ był zobowiązany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu zgodnie z art. 134 K.p.a. Rozstrzygnięcie takie nie ma charakteru uznaniowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2024 r. I OSK 318/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej NSA; dalej jako CBOSA). Na tej podstawie Sąd ocenia jako błędną argumentację skargi oraz pełnomocniczki z urzędu.
Podkreślenia przy tym wymaga, że uchylenie wyrokiem z 15 lipca 2025 r. III SA/Po 607/24 postanowienia o odmowie przywrócenia terminu nie ma znaczenia przy ocenie legalności postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu na wniesienie tego postanowienia.
Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym mowa w art. 133 P.p.s.a. oznacza, iż Sąd bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z 13 marca 2025 r. I OSK 2248/24; CBOSA).
Dalej Sąd wskazuje, że w orzecznictwie pojawiły się dwa stanowiska dotyczące możliwości wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania/zażalenia na podstawie art. 134 K.p.a., w sytuacji odmowy przywrócenia terminu zgodnie z art. 59 § 2 K.p.a.
W ocenie części judykatury rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu już samo w sobie zawiera ustalenie, że odwołanie/zażalenie zostało wniesione po terminie i nie ma konieczności wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. np. wyrok NSA z 29 września 2010 r., I OSK 478/10, wyrok NSA z 24 września 2008 r., I OSK 1490/07; CBOSA). Zgodnie natomiast z odmiennym poglądem, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje, należy wydać dwa odrębne rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 lutego 2025 r. III SA/Po 546/24 i wymienione tam orzecznictwo; CBOSA).
Nie można zatem przyjąć, że w razie wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wykluczone jest wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie tego terminu (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., I OSK 1832/18, LEX nr 2624552). Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, stwierdzenie uchybienia terminu wymaga jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia, o czym stanowi art. 134 K.p.a. Wydanie bowiem postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu załatwia tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu.
Z formalnego punktu widzenia w pierwszej kolejności organ administracji publicznej powinien wydać postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu i wobec odmowy przywrócenia terminu wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu. W przeciwnym bowiem razie, w sytuacji ewentualnego przywrócenia terminu organ byłby zmuszony uchylić postanowienie stwierdzające uchybienie terminu.
Sąd zaznacza i to, że z uwagi na zasadę ekonomiki procesowej wyrażonej w art. 12 K.p.a. istnieje możliwość wydania tych rozstrzygnięć w jednej dacie, tak jak w niniejszej sprawie, a nawet możliwe jest ich połączenie w jedno rozstrzygnięcie.
Mając na względzie powyższe Sąd zgodnie z art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Wniosek adwokat wyznaczonej dla skarżącej w ramach prawa pomocy w przedmiocie przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a nie opłaconej w całości ani w części, zostanie skierowany na posiedzenie niejawne w celu rozpoznania przez referendarza sądowego w myśl art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a.