III SA/Po 597/21

III SA/Po 597/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-06-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Szymon Widłak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1256/21 - Wyrok NSA z 2025-01-22
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31zo ust. 10 i 11
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2020 poz 2296
art. 5 ust. 1 pkt 8 i art. 15 ust. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy
Sentencja
Dnia 18 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi A. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. z dnia [...] stycznia 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 roku oddala skargę
Uzasadnienie
[...] stycznia 2021. A. A. (dalej: skarżąca) wniosła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] (dalej: organ) o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020r. dla płatników w określonych branżach. We wniosku podała, że prowadzi przeważającą działalność wg [...]
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] na podstawie art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r., poz. 266 ze zm.) odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] listopada 2020r. do [...] listopada 2020r.
W uzasadnieniu organ powołując treść art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) podał, że na dzień [...].09.2020r. skarżąca prowadziła przeważającą działalność gospodarczą z kodem [...] który nie uprawnia do zwolnienia, kod 5610A był wpisany jako kod działalności drugorzędnej. W związku z tym nie przysługuje jej prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020r.
Z uzyskanego przez organ wydruku z CEIDG wynikało, że jako przeważającą działalność wg PKD skarżąca miała wpisaną działalność z kodem [...] Z informacji uzyskanych z GUS wynikało, że podany przez skarżącą kod PKD nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek z ustawy Tarcza 6.0.
W terminowo wniesionej skardze skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przewidzianych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Wniosła również o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie faktyczne polegające na przyjęciu przez organ, że prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kodu [...], jako przeważającej działalności gospodarczej pomimo braku comiesięcznego ustawowego obowiązku aktualizacji kodów przeważającej działalności nie uprawnia skarżącej do zwolnienia z opłacania należnych składek za miesiąc listopad 2020r., przy bezprawnym – bez delegacji ustawowej – zakazie prowadzenia działalności gospodarczej,
2. błędną wykładnię art. 31 zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych polegającą na literalnym uwzględnieniu przeważającej działalności uwzględnionej w centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, pomimo faktycznego uzyskiwania przeważających przychodów w zakresie działalności [...], co jest sprzeczne z ratio legis ustawodawcy, który chciał objąć pomocą państwa branże, nie mogące ex lege wykonywać działalności gospodarczej w okresie epidemii COVID – 19, przy bezprawnym – bez delegacji ustawowej – zakazie prowadzenia działalności gospodarczej,
3. błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt. 8 ustawy z dnia [...].03.2018r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla przedsiębiorcy w zakresie obowiązku wyznaczenia na poziomie podklasy PKD tylko jednego przedmiotu przeważającej działalności, co wprowadza niepewność u przedsiębiorcy, który wiedząc, że zwolnienie będzie uzależnione od kodu przeważającej działalności gospodarczej na dzień [...].09.2020r. zaktualizowałby swój wpis, co narusza podstawowe zasady konstytucyjne proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej i demokratycznego państwa prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi podał, że w niniejszej sprawie oceniał, czy płatnik spełnia warunek dotyczący oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007r. na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na [...].09.2020r. Przepisy ustawy z dnia [...] marca 2018r. o CEIDG nakładają na przedsiębiorcę obowiązek aktualizacji danych w terminie 7 dni od dnia zmiany ewidencyjnej i zakładają domniemanie prawdziwości danych zawartych w tym rejestrze.
Pismem z dnia [...] maja 2021r. pełnomocnik skarżącej w uzupełnieniu skargi powołała się na uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2021r. sygn. IVU [...] wskazując, że kod PKD ma charakter jedynie statystyczny i nie przesądza o faktycznie (realnie) wykonywanej działalności.
Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 121 P.p.s.a została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (wniosek skarżącej k. 3v, odstąpienie od żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ k. 20 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020.1842 – dalej ustawa z 2 marca 2020r.).
W przepisach art. 31 zo i n. ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 osób.
Zgodnie z art. 31 zo ust. 10 cyt. ustawy: na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Zgodnie z art. 31 zo ust. 11 oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r.
W przedmiotowej sprawie bezsporne było, że skarżąca we wniosku z [...] stycznia 2021r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach wskazała, że jako przeważającą działalność na dzień [...] września 2020 r. prowadzi działalność według [...](restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne)
Natomiast z dokonanych przez organ ustaleń w GUS i CEIDG wynika, że przeważającą działalnością "[...]" A. A. jest działalność wg [...] (zakwaterowanie, obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania).
Okoliczności tych Skarżąca nie kwestionuje, a te właśnie okoliczności faktyczne legły u podstaw odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Przytoczone wyżej przepisy ustawy z 2 marca 2020r. (art. 31zo ust. 10 i ust. 11), które znajdowały zastosowanie w niniejszej sprawie, nakazywały organowi taki sposób rozpoznania wniosku. Z art. 31zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020r. wprost bowiem wynika, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.
Skarżąca w tym rejestrze nie miała jako przeważającej działalności wskazanej tej, która zgodnie z art. 31 zo ust. 10 uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek.
Zgodnie z ogólną zasadą praworządności (art. 6 K.p.a.), mającą walor zasady konstytucyjnej (art. 7 Konstytucji RP), organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. To zaś nakazuje rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw przez organy administracji na podstawie obowiązującego aktualnie, tj. w dacie orzekania przez organ, stanu prawnego.
Nie sposób zatem uznać by organ administracji miał orzekać wbrew treści obowiązujących przepisów prawa, które w sposób jednoznaczny nakazywały organom oceniać wniosek płatnika składek (niesporne) o zwolnienie z obowiązku opłacania składek co do spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10 art. 31zo, w zakresie oznaczenia rodzaju prowadzonej przeważającej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 - na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Takiej oceny nakazywała ustawowa regulacja. Skoro zatem w dacie orzekania przez organ w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania składek obowiązywały wyżej przytoczone przepisy ustawy z 2 marca 2020r., to obowiązkiem organu było ich zastosowanie w dacie orzekania.
Okoliczności wskazywane w skardze i piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej z dnia [...] maja 2021r. a mianowicie, że:
-przedsiębiorcy na mocy rozporządzeń wydanych bez delegacji ustawowej zostali pozbawieni możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i pozbawieni dochodów,
- państwo winno wziąć na siebie obowiązek wypłaty stosownego odszkodowania za bezprawny brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej,
- że skarżąca zaskoczona zmianami ustawowymi nie miała prawnej możliwości uaktualnienia wpisu z datą wsteczną i wskazania działalności oznaczonej kodem [...] jako przeważającej,
- że przedsiębiorcy mogą uzyskiwać dochody z kilku rodzajów działalności gospodarczej a w poszczególnych miesiącach poziom przychodów z przeważającej działalności byłby zmienny,
- że dane w rejestrze mają charakter statystyczny a nie przesądzają o faktycznie (realnie) wykonywanej działalności
nie wiązały organu w ocenie wniosku skarżącej w świetle znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z [...] marca 2020r., a tym samym nie miały znaczenia dla oceny meritum sporu. Zwrócić bowiem należy uwagę, że przedsiębiorca ma nie tylko prawa, ale także i obowiązki nakreślone przepisami prawa, także w zakresie zgłoszenia zmian danych w CEiDG i REGON i to w terminie 7 dni , w tym co do faktycznego rodzaju przeważającej prowadzonej działalności gospodarczej (art. 15 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy z [...] marca 2018r. o CEIDG). Nie budzi zaś wątpliwości, i nie jest sporne, że przeważającą działalnością gospodarczą skarżącej na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r. według PKD był kod [...], który nie jest objęty zakresem przedmiotowym zwolnienia przewidzianego w art. 31zo ustawy z [...] marca 2020r..
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] marca 2016 r.I OSK [...], odnosząc się do danych wpisanych w CEiDG, wskazał, że: "Istnieje domniemanie, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. Jeżeli do CEIDG wpisano dane niezgodnie z wnioskiem lub bez tego wniosku, osoba wpisana do CEIDG nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej, działającej w dobrej wierze, zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli po powzięciu informacji o tym wpisie zaniedbała wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o jego sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie. W związku z powyższym organy orzekające w sprawie są związane treścią wpisu skarżącego do CEIDG i nie mogą poczynić własnych ustaleń, odmiennych niż dane w nim zawarte.". Stanowisko to jest nadal aktualne w obowiązującym porządku prawnym i znajduje analogiczne zastosowanie do zgłoszenia zmian w innych rejestrach czy ewidencjach, np. REGON.
Trudno więc w tym zakresie obciążać organ negatywnymi z tego tytułu konsekwencjami dla skarżącej, tym bardziej w sytuacji, gdy jak wynika z akt niniejszej sprawy nie wskazano żadnych dowodów czy okoliczności potwierdzających, że przeważająca działalność skarżącej na [...] września 2020r. to ta określona kodem [...] Nie wskazano również przyczyn uzasadniających ewentualne zaniechanie skarżącej dokonania stosownych zmian w rejestrze a zakwestionowano konieczność wskazania tylko jednej przeważającej działalności. W skardze powołano się na możliwość uzyskiwania dochodów z kilku rodzajów działalności, co również nie potwierdzało stanowiska jakoby przeważającą była działalność objęta dyspozycją art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020r. Ratio legis tego przepisu z całą pewnością nie przemawia za objęciem jego dyspozycją przedsiębiorców, którzy jedną z działalności w nim wskazanych prowadzili równolegle z innymi nie wskazanymi w tym przepisie. Ustawodawca w tym przepisie zwolnieniem z obowiązku opłacania składek objął określone branże, tj. podmioty, które prowadziły jako przeważającą działalność w tym przepisie wskazaną. Poza stwierdzeniem, że inna działalność niż ta wynikająca z wpisu do rejestru była u skarżącej przeważająca, nie dostarczyła ona żadnych dowodów podważających domniemanie wynikające z wpisu do rejestru.
Warto w tym miejscu wskazać, że zgodnie z art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
Skarżąca nie skorzystała z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie złożyła dowodów uzasadniających jej twierdzenia o prowadzeniu jako przeważającej działalności określonej kodem [...] i nie umożliwiła organowi ponownego rozpatrzenia sprawy. Należy podkreślić, że zakres ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ jest szerszy niż kontrola dokonywana przez sąd. Jak wskazano na wstępie zważeń prawnych niniejszego uzasadnienia sąd kontroluje zasadność decyzji pod kątem zgodności z prawem. W niniejszej sprawie naruszenia prawa organowi zarzucić nie można. Kierując się treścią wskazanych przepisów art. 31 zo ust. 10 i 11 ustawy z 2 marca 2020r. organ opierając się na wpisach w rejestrach prawidłowo ustalił, że jako przeważającą działalność skarżąca ujawniła działalności określoną kodem [...]
Z tych też powodów Sąd stwierdził, że zarzuty skargi co do naruszenia przepisów postępowania (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.) przez błędne ustalenia faktyczne co do prowadzonej przez skarżącą innej niż ujawniona w rejestrze – są w niniejszej sprawie nieuprawnione.
Nieuzasadnione były również zarzuty dotyczące błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6.03.2018r. o CEIDG, przepis ten bowiem nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia organu.
Zarzut błędnej wykładni art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020r. polegający na jego literalnym zastosowaniu z pominięciem jego ratio legis również nie został przez skarżącą wykazany, co wyjaśniono wyżej.
Skarżąca zatem nie wykazała by zaskarżona decyzja naruszała prawo, a tym samym za bezpodstawne Sąd uznał zarzuty skargi co do naruszenia przepisów prawa.
W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia (brak odniesienia się do danych REGON, stosownie do art. 31zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020r), które jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, i w związku z tym, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.