SA/Rz 974/03

SA/Rz 974/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Ewa Wojtyna /sprawozdawca/
Krystyna Józefczyk. /przewodniczący/
Maria Zarębska-Kobak
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
OSK 1443/04 - Wyrok NSA z 2005-04-01
Skarżony organ
Wojewoda
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4 - 6, art. 15 ust. 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala
Uzasadnienie
SA/Rz 974/03
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 roku Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2003 roku Nr [...] orzekającą o wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego w R. przy ul. K.
Jako podstawę prawną decyzji Wojewoda wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 par. 1 pkt. 1 k.p.a.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek E. M., która domagała się wymeldowania jej byłego męża , który nie mieszka pod wskazanym wyżej adresem i od 22 października 2001 roku przebywa u swojej matki T. S. przy ul. H. w R.
Sprawa była dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Prezydenta Miasta. Pierwsza decyzja orzekająca o wymeldowaniu K. S. została wydana przez ten organ w dniu [...] listopada 2002 roku sygn. [...] na podstawie art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a.
Rozpoznając sprawę w wyniku odwołania K. S. Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2003 roku [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z powodu stwierdzenia istotnych uchybień w prowadzonym postępowaniu, w szczególności naruszenie art. 10 par. 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej obowiązany jest do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Rozpoznając sprawę ponownie, Prezydent Miasta po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustalił następujący stan faktyczny.
Współnajemcami lokalu mieszkalnego nr 17 przy ul. K. w R. są E. M. i I. P. /obecnie K. S. po zmianie nazwiska decyzją Prezydenta Miasta [...]/, na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 24 marca 1999 roku.
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 1996 roku sygn. akt : [...] Sąd Wojewódzki w R. Wydział I Cywilny orzekł rozwód małżeństwa pomiędzy K. S. i E. M.
W dniu 13 lutego 2003 roku zostały przeprowadzone oględziny w przedmiotowym lokalu, podczas których stwierdzono, że lokal zajmuje E. M. z trojgiem dzieci. Nie stwierdzono żadnych rzeczy osobistych, dokumentów, czy innych przedmiotów należących do K. S.
E. M. podtrzymała wniosek o wymeldowanie byłego męża i oświadczyła, że wyprowadził się on w dniu 22 pażdziernika 2001 roku do swojej matki do mieszkania przy ul. H. w R., zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste.
Okoliczności powyższe zostały potwierdzone przez świadków. A. K. zeznała, że w dniu 22 pażdziernika 2001 r. skarżący w asyście Policji wyprowadził się z lokalu nr 17 przy ul. K. Również świadek M. L. potwierdziła, że od 2001 roku K. S. nie zamieszkuje w spornym lokalu.
W dniu 14 lutego 2003 roku przeprowadzono oględziny w lokalu 38 przy ul. H., którego właścicielką jest siostrzenica K. S. – J. H. W mieszkaniu stwierdzono przedmioty codziennego użytku należące do K. S., a matka skarżącego – T. S. potwierdziła fakt jego zamieszkania pod tym adresem, dodając, że syn zapewnia jej całkowitą opiekę. Okoliczność tę potwierdził sam skarżący dodając, że mieszkanie nr 38 przy ul. H. stanowi jego obecne centrum życiowe. Zapoznany z protokołem oględzin lokalu przy ul. K. w R. oraz z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, nie wniósł zastrzeżeń.
Prowadząc ponownie postępowanie o wymeldowanie K. S. z pobytu stałego w R. przy ul. K. organ meldunkowy badał, czy zostały spełnione przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Mając na uwadze okoliczności sprawy organ meldunkowy uznał, że zostały spełnione z pierwszego stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie, a to :
- faktyczne opuszczenie lokalu
- niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego.
Spełnienie wymienionych warunków stanowiło podstawę do wymeldowania K. S. z pobytu stałego w R. przy ul. K.
Od decyzji odwołał się K. S. zarzucając, że nie jest prawdą, że w dniu 22 października 2001 roku opuścił dobrowolnie mieszkanie bowiem w dniu 16 października 2001 roku został wyrzucony z niego siłą prze swoją byłą żonę i dzieci.
Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji wniesionego przez K. S., Wojewoda utrzymał decyzję Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] maja 2003 roku nr [...] na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a w związku z art. 15.ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974 roku, uznając po analizie zebranego materiału, że spełnia ona przesłanki wynikające z tego przepisu gdyż K. S. dobrowolnie wyprowadził się z lokalu, w którym był zameldowany., nie dopełniając obowiązku meldunkowego.
Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku obowiązującym od dnia 19 czerwca 2003 roku sprawa była rozpatrywana pod kątem spełnienia przesłanek do wymeldowania osoby z pierwszego ze stanów faktycznych o których mowa w przepisie art. 15 ust. 2 cyt. ustawy. Fakt nie zamieszkiwania przez K. S. w przedmiotowym lokalu potwierdzają oględziny lokalu oraz świadkowie a również sam odwołujący się, który zeznał w dniu 14 lutego, że lokal przy ul H. stanowi jego centrum życiowe.
Na decyzję Wojewody złożył skargę K. S. Zarzucając jej niezgodność z prawem. Zarzucił, że nie jest prawdą, że opuścił mieszkanie przy ul. K. dobrowolnie, bowiem został z niego usunięty siłą w dniu 18 pażdziernika 2001 roku. Podniósł też zarzut, że od 1993 roku jest inwalidą, nadto jego sytuacja materialna jest trudna z uwagi na prowadzoną przeciwko niemu egzekucję komorniczą.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu podniósł, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu i że opuszczenie przez niego mieszkania ma charakter trwały i jest bezsporne, a poruszone w skardze kwestie dotyczące najmu lokalu i sprawy rodzinne nie są przedmiotem oceny władz meldunkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm. / sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone ( a do takich należy niniejsza sprawa ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji Wojewody nr [...] z dnia [...] maja 2003 roku utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2003 roku orzekającą o wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego w R. przy ul. K.
Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Obejmuje on między innymi zameldowanie i wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego ( art. 4 ustawy ). Obowiązek wymeldowania się obciąża osobę opuszczającą miejsce dotychczasowego pobytu stałego lub czasowego. Powstaje on z chwilą opuszczenia tego miejsca i sprowadza się do zgłoszenia tego faktu w organie prowadzącym ewidencję ludności, a także do wskazania miejsca nowego pobytu.
Ustawa służy celom ewidencyjnym i prawidłowemu wykonywaniu przez organy publiczne ich funkcji. W myśl art. 1 ust. 2 ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, co może służyć interesom obywateli /przykładowo – przy poszukiwaniu spadkobierców/, albo ochronie praw osób trzecich /np. poszukiwanie dłużników/.
Osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium R.P. jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego. W tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu / art. 5 cyt. ustawy /. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania / art. 6 ustawy /. Tak zameldowanie, jak i wymeldowanie powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Ze względu na cel ustawy, jakim jest rejestracja faktów objętych ewidencją, ustawodawca w art. 15 ust. 2 dopuścił możliwość wymeldowania w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny, w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełnia obowiązku wymeldowania. Przesłankami wydania decyzji w oparciu o ten przepis są:
- opuszczenie przez osobę, której postępowanie dotyczy , miejsca stałego pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się,
- opuszczenie przez osobę, której postępowanie dotyczy dotychczasowego miejsca pobytu stałego i nie przebywanie w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, przy braku możliwości ustalenia nowego miejsca pobytu.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy jest właśnie przytoczony przepis ustawy o ewidencji ludności, przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 roku K/20/2001, w świetle którego nie bada się obecnie kwestii uprawnień do lokalu, a jedynie ustala, czy wystąpiła w sprawie okoliczność opuszczenia lokalu bez wymeldowania się.
Poza sporem pozostaje, że miejsce pobytu skarżącego jest znane, dlatego stan faktyczny sprawy może być rozpoznany jedynie w kontekście pierwszego ze wskazanych wyżej stanów faktycznych, dotyczącego opuszczenia lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie aprobowany jest pogląd, że wymeldowanie, podobnie jak zameldowanie jest wyłącznie rejestracją danych dotyczących pobytu w dotychczasowym miejscu zamieszkania /przykładowo : wyrok NSA V SA 1492/2002 z 28 listopada 2002, wyrok NSA II S.A./Gd 89/2002 z 12 czerwca 2003/. Dla wymeldowania ma znaczenie wyłącznie fakt opuszczenia lokalu niezależnie od tego, czy dana osoba utraciła uprawnienia do przebywania w tym lokalu.
Również w wyroku NSA II S.A. /Ka 250/2001 z 5 grudnia 2002 r. Sąd stwierdził, że zameldowanie jest wyłącznie czynnością rejestracyjną, mającą na celu zebranie informacji o tym, kto i gdzie zamieszkuje. Nie jest natomiast w żadnej mierze czynnikiem rodzącym uprawnienia do zamieszkiwania w danym lokalu.
Przesłuchany na okoliczność opuszczenia miejsca stałego pobytu, skarżący zeznał, że wraz z matką mieszka w lokalu nr 38 przy ul. H. od dnia 22 października 2001 roku. Wprawdzie w odwołaniu od decyzji organu I instancji podał inną datę opuszczenia mieszkania – 16 październik 2001r., to w obu wypadkach skarżący przyznał, że nie zamieszkuje przy ul. K. Opuszczenie lokalu nie było wg skarżącego dobrowolne, bowiem była żona nie wpuszcza go do mieszkania. W dacie wydania zaskarżonej decyzji zarzut ten nie miał już jednak istotnego znaczenia w sprawie. W orzecznictwie NSA prezentowany jest bowiem pogląd, że utrudnianie, lub uniemożliwianie pobytu w lokalu nie ma znaczenia prawnego, jeżeli skarżący w stosownym czasie nie skorzystał ze środków prawnych przeciwdziałających takiemu utrudnianiu. Skarżący wprawdzie po opuszczeniu lokalu wystąpił z powództwem do sądu powszechnego o zakaz utrudniania korzystania ze wspólnego mieszkania, jednak, jak wynika z pisma Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w R. z dnia 7 marca 2003 r. zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2002 roku zwrócono pozew, który w tej sytuacji nie wywołał skutków prawnych.
Należy również dodać, że obowiązek meldunkowy służy rejestracji faktów, utrzymywanie więc stanu zameldowania osoby w rzeczywistości nie przebywającej w danym lokalu prowadziło by do potwierdzenia nieprawdy, tworzenia fikcji meldunkowej i obejścia celu ustawy. Zarzuty skargi dotyczące konfliktów rodzinnych między skarżącym, jego dziećmi i byłą żoną, nie mogą podlegać ocenie sądu.
Uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia istotnych wad przeprowadzonego postępowania administracyjnego lub naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził takich uchybień, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd uznał skargę za bezzasadną i oddalił ją w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 /.