III SA/Po 581/06

III SA/Po 581/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-05-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Beata Sokołowska
Małgorzata Bejgerowska. /sprawozdawca/
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6305 Zwrot należności celnych
Sygn. powiązane
I GSK 1110/07 - Wyrok NSA z 2008-10-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Beata Sokołowska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant : st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] roku nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska WSA/wyr. 1- sentencja wyroku
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Celnego w P.decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) oraz art. 248 § 1 i § 2, art. 250 § 3 Kodeksu celnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) odmówił zwrotu cła w wysokości [...] zł pobranego od towaru - żołądki wołowe mrożone - zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu, wg dokumentu SAD OBR [...] z dnia [...] i wypłaty odsetek od należności celnych przywozowych.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż na skutek uchylenia poprzedniej decyzji (z dnia [...] r., nr [...]) przez Dyrektora Izby Celnej (decyzją z dnia [...], nr [...]) przy ponownym rozpoznaniu sprawy zwrócono się - zgodnie ze wskazaniami organu drugiej instancji, pismem nr [...] z dnia [...] , do firmy "A" A. P. o sprecyzowanie żądań zawartych we wniosku z dnia [...] sierpnia 2001 r. oraz określenia w sposób precyzyjny trybu, w którym organ celny ma rozpatrzyć żądanie strony. Wezwanie zawierało pytanie, czy podanie z dnia [...] sierpnia 2001 r. należy traktować jako wniosek o zwrot cła z tytułu procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych, czy jako podanie o zwrot cła, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane (Dz. U. z 1997 r. Nr 158, poz. 1050) oraz art. 246-248 Kodeksu celnego. Odpowiedź strony, pismo z dnia [...] lutego 2005 r., w żaden sposób nie wyjaśniło powyższych kwestii, a jedynie zawierało niezadowolenie z prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. Pismem, nr [...] , z dnia [...] organ celny udzielił stronie odpowiedzi na pytania zawarte w jej piśmie.
Postanowieniem z dnia [...] wyznaczono stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zabranego materiału dowodowego. Strona do dnia wydania decyzji nie przedstawiła nowych dowodów w sprawie. Tym samym zgromadzony materiał dowodowy był tożsamy z materiałem w oparciu, o który wydana została decyzja z dnia [...] nr [...].
Organ uznał, że wniosek A.P. należy rozpoznać na podstawie przepisów Kodeksu celnego, albowiem kwota należności celnych została obliczona według elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego, tj. na dzień [...] grudnia 1998 r. (art. 222 §1 Kodeksu celnego). Z kolei art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, nakazuje stosować dotychczasowe uregulowania do spraw dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej.
Zdaniem organu pierwszej instancji zwrot cła, określonego w zgłoszeniu celnym [...] z dnia [...] jest niemożliwy na podstawie przepisów dotyczących procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych, czyli zgodnie z art. 121 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego. Pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych, które strona wcześniej posiadała, cofnięto w wyniku przeprowadzonej w dniach 4 - 6, 10 i 12 sierpnia 1998 r. kontroli wydajności procesu suszenia sprowadzanych żołądków mrożonych. Stwierdzono wówczas, iż strona we wniosku o udzielenie pozwolenia nieprawidłowo zdeklarowała normę zużycia i współczynnik produktywności.
Odrębną instytucję dającą możliwość zwrotu należności celnych zawierają przepisy art. 246-248 Kodeksu celnego i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia, jednakże żadna ze wskazanych w tych przepisach okoliczności uzasadniających zwrot cła nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Na skutek odwołania strony z dnia [...] maja 2005 r., [...] decyzją z dnia [...] r., Nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 246 § 2, art. 247, art. 248 § 1, art. 252 § 1 Kodeksu celnego oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.), a także § 92 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz. U. Nr 147, poz. 989 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach tego rozstrzygnięcia za bezsporne organ odwoławczy uznał, że firmie "A" A.P. odmówiono wydania pozwoleń na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych, ze względu na wynik kontroli opisanej w protokole nr [...], dotyczącej realizacji wcześniej wydanego pozwolenia. Zdaniem organu wszelkie zastrzeżenia podniesione w odwołaniu z dnia [...] maja 2005 r. dotyczą wspomnianych działań kontrolnych i winny być zgłoszone we właściwym, dla specyfiki tych działań, trybie. Ustalenia kontrolne stały się dowodem w postępowaniu administracyjnym, które doprowadziło do podjęcia decyzji o odmowie wydania pozwoleń. W rezultacie strona została pozbawiona możliwości stosowania procedury uszlachetniania czynnego i dokonane w okresie późniejszym przywozy musiały odbywać się z wyłączeniem gwarancji zwrotu cła.
Organ drugiej instancji wskazał, że przyczyną późniejszego uchylenia decyzji odmawiającej wydania dalszych pozwoleń nie było podważenie ustaleń postępowania dowodowego, lecz zastrzeżenia co do trybu postępowania zastosowanego przy wydaniu rozstrzygnięcia, w którym uchylono także dotychczasowe pozwolenia. Stwierdzono, że w przypadku pozwoleń na stosowanie procedur gospodarczych istnieje przepis szczególny pozwalający na ich cofnięcie z wyłączeniem przepisów o charakterze ogólnym, regulującym tryb uchylania decyzji po wznowieniu postępowania. Wskazano też, że pozwolenie wygasło w 1998 r., zatem stosowanie trybu dotyczącego cofania pozwolenia było bezcelowe. Organ odwoławczy uznał, że argumenty strony zawarte w odwołaniu, a dotyczące kwestii protokołu kontroli i cofnięcia pozwolenia, jak też odmowy wydania nowego, nie mogą być uwzględnione w postępowaniu dotyczącym zwrotu cła, wszczętym na wniosek A.P. z dnia [...] sierpnia 2001 r. Żądania swoje strona oparła na zasadach przewidzianych dla procedury uszlachetniania czynnego, posługując się rozliczeniem zużycia sprowadzonego surowca i pomniejszając ilość odpadu w postaci tłuszczu. Jednak zgłoszenie celne SAD [...] z dnia [...] dotyczyło procedury dopuszczenia do obrotu na zasadach ogólnych, a więc wykluczało możliwość zwrotu cła. Zgłoszenie to podlegało weryfikacji, której wyniku strona nie podważała. Ponadto trzyletni termin na weryfikację przedmiotowego zgłoszenia celnego, określony w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, upłynął z dniem [...] grudnia 2001 r., co zostało potwierdzone w decyzji, nr [...] z dnia [...], umarzającej postępowanie celne w tym zakresie. Strona wniosła odwołanie jednak fakt upływu terminu na weryfikację zgłoszenia celnego jest oczywisty i brak uzasadnienia dla oczekiwania na ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii. Ponadto A.P. nie posiadała pozwolenia na korzystanie z procedury uszlachetniania w systemie ceł zwrotnych, które uzasadniałoby zmianę dokonanego zgłoszenia celnego. Ubieganie się o zwrot cła jest, zdaniem organu odwoławczego, pozbawione podstaw prawnych, gdyż dotyczy towaru, który nie podlega takiemu reżimowi prawnemu. Jednocześnie podstaw tych żądań strona nie potrafiła samodzielnie zdefiniować, usiłując przerzucić ten obowiązek na organ.
Organ drugiej instancji podkreślił, że zwrot cła w przepisach Kodeksu celnego nie jest instytucją powszechną i dotyczy tylko, na zasadzie wyjątku, ściśle określonych przypadków. Zostały one sprecyzowane w art. 246-252 działu V Kodeksu celnego i normach opisujących uszlachetnianie czynne w systemie ceł zwrotnych. To właśnie do tych ostatnich przepisów nawiązuje strona w swoich wystąpieniach. Ponadto w uzasadnieniu decyzji wskazano, że stosownie do treści § 92 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych, wyznaczono termin 30-dniowy na złożenie wniosku o zwrot lub umorzenie cła, liczony od dnia, w którym produkty kompensacyjne otrzymały inne przeznaczenie. Z rozliczenia zawartego w treści wniosku z dnia 14 sierpnia 2001 r. wynika, że ostatnie zgłoszenie do procedury wywozu towarów, po przerobie uszlachetniającym, miało miejsce w maju 2000 r., co oznacza, że wniosek z dnia [...] sierpnia 2001 r. nie spełnia wymogów co do terminu.
W ocenie organu odwoławczego także przepisy działu V Kodeksu celnego nie mogą znaleźć zastosowania przy ocenie zasadności żądania strony, albowiem to strona zdecydowała o objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało przyjęte, poddane weryfikacji i towar został objęty wnioskowaną procedurą. W tym samym dniu powiadomiono stronę zgłaszającą o zarejestrowaniu kwoty długu celnego.
Organ nie stwierdził zatem naruszenia obowiązujących przepisów, ani w zakresie powstania długu, ani też jego zarejestrowania (art. 246 § 2 Kodeksu celnego). Do momentu zwolnienia towaru nie wpłynął wniosek o unieważnienie zgłoszenia celnego (art. 247 Kodeksu celnego). Nie zachodzi, więc w sprawie sytuacja odmowy przyjęcia towaru ze względu na jego wadliwość lub niezgodność z kontraktem (art. 248 §1 Kodeksu celnego). Nie zachodzą także w sprawie przesłanki uzasadniające zwrot cła dla sytuacji określonych w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 252 § 1 Kodeksu celnego.
Zawarte w odwołaniu żądanie dotyczące skorygowania ilości, powstałego po przerobie żołądków, tłuszczu, nie wymaga analizy ze strony organu odwoławczego, gdyż nie miało znaczenia dla odmowy zwrotu cła.
Na powyższą decyzję A.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego .W uzasadnieniu podniosła, że do dokonywania zgłoszeń celnych w trybie dopuszczenia do obrotu i uiszczania cła została zmuszona, bowiem w oparciu o protokół pokontrolny z dnia [...] sierpnia 1998 r. cofnięto jej zgodę na korzystanie z procedury gospodarczej i odmówiono wydania dalszych pozwoleń. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...], nr [...], ostatecznie uchylił decyzję dotyczącą cofnięcia pozwolenia na korzystanie z procedury gospodarczej. Ponadto Dyrektor Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił swoją decyzję dotyczącą cofnięcia pozwolenia na korzystanie z procedury gospodarczej. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 140 Ordynacji podatkowej, bowiem w postępowaniu wywołanym jej wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2001 r. pierwsza decyzja została wydana w dniu [...]. Wskazała, że ponowne odwołanie wniosła w dniu [...] maja 2005 r., a nie w dniu [...] maja 2006 r., jak stwierdza się to w uzasadnieniu decyzji. Nie zgodziła się także z argumentacją, iż kwestie prawidłowości postępowania kontrolnego i prawdziwość ustaleń zawartych w protokole pokontrolnym są okolicznościami nieistotnymi prawnie z punku widzenia zasadności jej wniosku o zwrot cła. Uważa, iż właściwą i wystarczającą podstawą zasadności jej żądania są błędy postępowania kontrolnego oraz ostateczne uchylenie decyzji o cofnięciu pozwolenia na stosowanie procedury uszlachetniania czynnego. Za okoliczność istotną dla sprawy uznała również kwestie zmiany ilości tłuszczu powstałego w procesie przetwarzania towaru. Podniosła również, że nie uzyskała niezbędnych informacji od organów administracji celnej w zakresie podstaw prawnych, w oparciu o które jej wniosek mógłby być pozytywnie rozpatrzony.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, iż w ramach postępowania o zwrot należności celnych niedopuszczalne jest kwestionowanie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy związanej z kontrolą realizacji pozwolenia na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego. Protokół pokontrolny nie był środkiem dowodowym w postępowaniu w sprawie zwrotu cła, tym samym ustalenia w nim zawarte nie mogły mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia o żądaniach strony. Kwestia ilości odpadu powstałego w trakcie przerobu importowanego towaru ma znaczenie dla wyliczenia wysokości zwracanej kwoty cła w ramach procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych. Natomiast istota nieuwzględnienia żądania strony nie dotyczy tematyki odpadów, lecz kwestii nadrzędnej, czy w ogóle możliwe jest rozpoznanie wystąpienia strony o zwrot cła w ramach procedury uszlachetniania czynnego. Dopiero pozytywne rozpatrzenie tej kwestii powoduje przejście do etapu wyliczenia wysokości zwracanej kwoty cła. Organ podkreślił, że nie był również bierny w zakresie zbadania przepisów prawnych stanowiących podstawę dla oceny zasadności żądania zwrotu cła, ale to strona nie wypowiedziała się kategorycznie w tym zakresie. Stąd znaczna część rozważań zawartych w uzasadnieniu decyzji została poświęcona wszystkim możliwościom prawnym w zakresie zwrotu należności celnych. Wskazano również, że w przypadku przekroczenia ustawowego terminu na załatwienie sprawy stronie przysługiwała skarga do organu wyższego stopnia i A.P. nie skorzystała z tej możliwości procesowej. Dlatego stawianie na obecnym etapie zarzutu przekroczenia ustawowych terminów jest spóźnione i nieskuteczne, nie może wpłynąć na sposób załatwienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
A.P. we wniosku z dnia [...] sierpnia 2001 r. (przedłożonym przez organ odwoławczy na żądanie sądu o uzupełnienie akt administracyjnych) sformułowała swoje żądania w trzech punktach wnosząc o:
1. zwrot cła w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami uiszczonego za towar, który został wprowadzony na polski obszar celny, a następnie po przetworzeniu wyeksportowany,
2. zmianę, powstałych w procesie przetwarzania, ilości odpadów w postaci tłuszczów z 12,5 % na 3,0 %,
3. wypłatę ustawowych odsetek od cła zwróconego decyzjami nr [...] oraz nr [...] (porównanie treści pisma z dnia [...] sierpnia 2001 r. z pismami z dnia [...] października 2001 r. i [...] lutego 2006 r. złożonymi na wezwanie urzędu Celnego w P. o sprecyzowanie wniosku wskazuje, iż we wniosku omyłkowo zostały wpisane dwa takie same numery decyzji).
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż po przeprowadzeniu kontroli organ celny pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...]., nr [...], którą uchylono posiadane przez nią zezwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego w procedurze zwrotu cła oraz odmówiono wydania dalszych pozwoleń (wnioski z dnia [...] stycznia 1998 r. oraz z dnia [...] maja 1998 r). Podniosła, że powyższa decyzja została uchylona przez Prezesa GUC. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca otrzymała zwrot cła za towar wprowadzony w procedurze dopuszczenia do obrotu za okres objęty uchylonym pozwoleniem. Skarżąca wymieniła we wniosku szereg innych decyzji wydawanych przez organ celny pierwszej instancji, a dotyczących zezwoleń z dnia [...] i [...] (obowiązujących do 30 listopada 1998 r.) i odmowy wydania zezwoleń na następny okres. Organ pierwszej instancji wznawiał w tym zakresie swoje postępowanie, a następnie uchylał decyzje dotyczące zezwoleń, jak też uchylił decyzję wydaną w trybie przepisów o wznowieniu postępowania.
Na gruncie powyższych okoliczności skarżąca oświadczyła, iż na skutek bezzasadnej odmowy wydania zezwoleń na stosowanie procedury uszlachetniania czynnego zmuszona była w okresie od października 1998 r. do maja 2000 r. zgłaszać towar w procedurze dopuszczenia do obrotu. Wskazała na związane z tym trudności oraz wymierne straty, które poniosła wskutek, jej zdaniem, niesłusznych decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. Opłacając cło za towar zgłoszony w procedurze dopuszczenia do obrotu bez możliwości jego odzyskiwania, wyzbywała się środków finansowych na zakupy surowca do produkcji, na regularne spłacanie kredytów i uiszczanie składek na ubezpieczenie społeczne, a w związku z tym ograniczyła produkcję i zatrudnienie, ponosząc także koszty zwolnień pracowników. Podała, że wielokrotnie próbowała podliczyć wszystkie straty poniesione w wyniku decyzji Urzędu Celnego i są to nie tylko straty finansowe, ale również rodzinne i moralne. Zdaniem strony odmowa wydania pozwolenia była bezpodstawna w związku z czym wniosła o zwrot cła w łącznej kwocie [...] zł, które zapłaciła w okresie od [...] października 1998r. do [...] maja 2000 r. oraz odsetek.
W piśmie z dnia [...] lutego 2005 r. strona wyraźnie wskazała, że "tylko laik mógłby interpretować wniosek jako żądanie zwrotu cła z tytułu procedury gospodarczej, tj. procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych, skoro zgłoszenia celne, o których mowa we wniosku z dnia [...] sierpnia 2001 r. były realizowane w procedurze dopuszczenia do obrotu". Wyjaśniła, że jej wniosek należy traktować i interpretować jako wniosek o podjęcie właściwego dla sprawy trybu postępowania zmierzającego do właściwego skutku w postaci zwrotu cła. Z kolei w skardze podniosła, że właściwą i wystarczającą podstawą zasadności jej żądania są błędy postępowania kontrolnego oraz ostateczne uchylenie decyzji o cofnięciu pozwolenia na stosowanie procedury uszlachetniania czynnego. Uchylenie decyzji o cofnięciu zezwoleń świadczy, w ocenie strony, o bezzasadnej odmowie wydania zezwoleń na dalszy okres.
Zatem pisma strony jednoznacznie wskazują, że zdaje sobie ona sprawę z tego, iż skoro nie miała pozwoleń na stosowanie w okresie od [...] października 1998r. do [...] maja 2000 r. procedury uszlachetniania czynnego i w takiej procedurze nie mogła dokonać zgłoszeń o dopuszczenie do obrotu sprowadzonych do przerobu żołądków wołowych, to nie może żądać zwrotu cła na podstawie przepisów normujących tę procedurę.
W ocenie Sądu treść wniosku z dnia [...] sierpnia 2001 r. i pism uzupełniających wniosek składanych na żądanie organu celnego jednoznacznie wskazywała na odszkodowawczy charakter żądania, które jedynie z powodu braku orientacji w przepisach prawnych zostało sformułowane przez A.P. jako wniosek o zwrot cła wraz z odsetkami. Odszkodowawczego charakteru żądania nie zmienia również określenie przez stronę wysokości żądania według zasad przewidzianych dla zwrotu cła w procedurze uszlachetniania czynnego, poprzez rozliczenie sprowadzonego i zużytego surowca i pomniejszenie ilości odpadu w postaci tłuszczu, bowiem w świetle treści wniosku to właśnie m.in. nieodzyskane cło stanowiło stratę.
Wobec jednoznacznych oświadczeń strony co do podstaw faktycznych zgłoszonego wniosku, dokonana przez organy celne jego kwalifikacja prawna jako wniosku o zwrot cła w trybie przewidzianym dla procedury uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych była niezgodna z intencjami strony i naruszała zasady praworządności i kształtowania zaufania do organów państwa - art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej. Ciężar procesowy właściwej kwalifikacji prawnej wniosku wszczynającego postępowanie, a także wykazanie, że dokonana kwalifikacja jest zgodna z intencjami strony spoczywa na organach prowadzących postępowanie (art. 122 Ordynacji podatkowej). Żądanie wnioskodawcy uruchamia jedynie postępowanie celne, a jego dalszy byt i zakres zależą od treści prawa materialnego. Organ celny podjął wprawdzie próbę wyjaśnienia rzeczywistej treści żądania, jednakże nie wskazał stronie wszystkich możliwości prawnych, na podstawie których żądanie mogło być rozpoznane.
Możliwość dochodzenia na drodze administracyjnej odszkodowania od organu, który wydał decyzję, za poniesione szkody będące następstwem istotnie wadliwych decyzji, następnie uchylonych w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji przewidywały do końca 2006 r. przepisy art. 260-261 Ordynacji podatkowej. Powołane przepisy w dacie wydania zaskarżonej decyzji miały odpowiednie zastosowanie w sprawach celnych (art. 262 Kodeksu celnego). Zatem to wskazane przepisy Ordynacji podatkowej winny stanowić podstawę prawną rozpoznania wniosku strony skarżącej, a nie uregulowania zawarte w art. 121 § 1 pkt 2 w zw. z art. 133 § 1 Kodeksu celnego, które przewidywały możliwość zwrotu cła od towarów przywiezionych i dopuszczonych do obrotu w procedurze uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych.
W tym miejscu zauważyć należy, że rozpoznanie wniosku na podstawie art. 260 - 261 Ordynacji podatkowej było obowiązkiem organów celnych do końca 2006 r. Poczynając od 1 stycznia 2007 r. nie ma już możliwości dochodzenia odszkodowania na drodze administracyjnej, gdyż właściwy w tych sprawach jest sąd powszechny (art. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 217, poz. 1590). Zatem postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia [...] sierpnia 2001 r. w zakresie żądania odszkodowawczego musi być obecnie umorzone przez organ celny, a powództwo do sądu powszechnego strona może wnieść do czasu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, zgodnie z przepisami prawa cywilnego. Przy czym do okresu przedawnienia nie wlicza się czasu trwania umorzonego postępowania, o którym mowa w ust. 1 (art. 5 powołanej powyżej ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Jednocześnie wskazać należy, że przepisy ustawy Ordynacja podatkowa oraz przepisy prawa podatkowego nie przewidywały i nadal nie przewidują żadnych innych, poza wskazanymi powyżej, podstaw orzekania przez organ podatkowy (odpowiednio celny) w sprawie z wniosku o odszkodowanie z powodu szkody wyrządzonej stronie postępowania.
Sąd zauważa również, że Naczelnik Urzędu Celnego w P. nie był właściwy do rozpoznania wniosku o zwrot cła na podstawie przepisów art. 246 – 248 Kodeksu celnego. Z uwagi bowiem na treść art. 252¹ cytowanej ustawy, organem wyłącznie właściwym do orzekania w tym zakresie, poczynając od dnia 10 sierpnia 2003 r., był dyrektor izby celnej. Organ odwoławczy winien był, więc uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyć postępowanie, w zakresie w jakim organ pierwszej instancji rozstrzygał w kwestii zwrotu cła na podstawie art. 246-248 Kodeksu celnego oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. Nr 158, poz. 1050).
Należy zwrócić uwagę, że żądania A.P. zawarte w punkcie 2 i 3 wniosku z dnia [...] sierpnia 2001 r. powinny otrzymać prawidłowy bieg zakończony stosownym orzeczeniem. Niedopuszczalna bowiem jest bezczynność organów celnych polegająca na pozostawieniu tych żądań bez rozpoznania z wyjaśnieniem, że nie mieszczą się one w zakresie wszczętego postępowania. Nawet wówczas, gdy żądanie pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy (odpowiednio celny) wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które przysługuje zażalenie (art. 165a §1 i §2 Ordynacji podatkowej). Wskazać na tym tle należy, iż ustalenie ilości tłuszczu na poziomie 12 % przywiezionego towaru było okolicznością, która miała istotne znaczenie dla oceny zasadności żądania zwrotu cła (kserokopie decyzji z dnia [...] , nr [...] oraz nr [...] przekazane na wezwanie sądu celem uzupełnienia akt administracyjnych).
W ocenie Sądu stwierdzone powyżej naruszenie prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania.
Wobec powyższego skarga zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P.
W oparciu o treść przepisu art. 152 cytowanej ustawy orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku.
/-/ M. Bejgerowska /-/ M. Ławniczak /-/ B. Sokołowska
D.W.d