III SA/Po 579/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2007-04-17
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościzwrot wywłaszczonej nieruchomościstrefa ochronnacel wywłaszczeniazbędność nieruchomościustawa o gospodarce nieruchomościamigospodarka gruntamiodszkodowanie WSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki na decyzję Wojewody o zwrocie nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Spółka zaskarżyła decyzję Wojewody o zwrocie nieruchomości byłym właścicielom, argumentując, że nabycie nastąpiło w drodze umowy, a nie wywłaszczenia, oraz że cel strefy ochronnej został zrealizowany. Sąd uznał, że mimo braku formalnej decyzji o wywłaszczeniu, cel nabycia nieruchomości pod strefę ochronną nie został zrealizowany w przewidziany sposób, co uzasadniało zwrot nieruchomości na rzecz byłych właścicieli.

Sprawa dotyczyła skargi spółki na decyzję Wojewody o zwrocie nieruchomości byłym właścicielom, małżonkom Z., wraz z ustaleniem odszkodowania. Nieruchomości zostały nabyte aktem notarialnym w celu utworzenia strefy ochronnej dla huty. Spółka zarzucała, że nabycie nastąpiło w drodze umowy, a nie wywłaszczenia, oraz że cel strefy został zrealizowany poprzez ograniczenie emisji i zalesienie. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta o zwrocie, wskazując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w ciągu 7 lub 10 lat od jego ostateczności, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że choć interpretacja przepisów prawa miejscowego mogła nie być precyzyjna, to ustalenia organów były prawidłowe. Sąd uznał, że nie doszło do realizacji celu umowy zbycia nieruchomości, jakim było utworzenie strefy ochronnej z określoną gospodarką i inwestycjami. Dzierżawienie gruntów indywidualnym rolnikom nie spełniało wymogów planu zagospodarowania strefy, który dopuszczał działalność rolniczą tylko w ściśle określony sposób i zabraniał wydzierżawiania gruntów w podstrefach o dużym zanieczyszczeniu. W związku z tym, nieruchomości uznano za zbędne, co uzasadniało ich zwrot.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli cel nabycia nie został zrealizowany w przewidziany sposób, nieruchomość staje się zbędna i podlega zwrotowi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo braku formalnej decyzji o wywłaszczeniu, cel nabycia nieruchomości pod strefę ochronną nie został zrealizowany w sposób przewidziany przepisami prawa miejscowego (np. poprzez odpowiednie zalesienie, zadrzewienie lub ukierunkowaną gospodarkę rolną), a dzierżawienie gruntów indywidualnym rolnikom nie spełniało tych wymogów. W związku z tym, nieruchomości uznano za zbędne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Poprzedni właściciel lub spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

u.g.n. art. 137 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Nieruchomość staje się zbędna, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

u.g.n. art. 139

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Organ orzeka o zwrocie nieruchomości.

u.g.n. art. 140

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa zasady ustalania odszkodowania za zwrot nieruchomości.

Pomocnicze

u.g.n. art. 216

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Instytucja zwrotu nieruchomości dotyczy także nieruchomości nabytych lub przejętych na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

u.g.g.w. art. 53 § 2

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Terenowy organ administracji państwowej może przystąpić do dalszych czynności związanych z wywłaszczeniem po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego na zawarcie umowy.

u.g.g.w. art. 50 § 4

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Określa cele, na które może być wywłaszczona nieruchomość (np. użyteczność publiczna).

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli nie stwierdzi naruszenia prawa.

Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 września 1980 r. w sprawie zasad tworzenia i zagospodarowania stref ochronnych art. 7

Strefy ochronne należy zagospodarować przede wszystkim przez zalesienie, zadrzewienie, zakrzewienie, budowę lub instalowanie urządzeń zabezpieczających przed szkodliwym oddziaływaniem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Cel nabycia nieruchomości pod strefę ochronną nie został zrealizowany w sposób przewidziany przepisami prawa miejscowego. Dzierżawienie gruntów indywidualnym rolnikom nie spełniało wymogów planu zagospodarowania strefy. Nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie z dnia 19 listopada 1986 r.

Odrzucone argumenty

Nabycie nastąpiło w drodze umowy, a nie wywłaszczenia, co wyklucza roszczenie o zwrot. Cel strefy ochronnej został zrealizowany poprzez ograniczenie emisji i zalesienie. Ustalenie strefy samo w sobie realizowało cel jej powstania. Ograniczenie obszaru strefy nie powinno powodować zwrotu nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

cel wykupu działek nie został zrealizowany nieruchomość stała się zbędna nie doszło do realizacji celu zawartej umowy zbycia nieruchomości, a mianowicie utworzenia strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta, rozumianej jako obszar, na którym prowadzona jest określona w przepisach prawa miejscowego gospodarka oraz podejmowane są przez zobowiązane podmioty określone w tych przepisach działania i inwestycje.

Skład orzekający

Barbara Koś

przewodniczący

Beata Sokołowska

sprawozdawca

Maria Kwiecińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, gdy cel nabycia nie został zrealizowany, zwłaszcza w kontekście stref ochronnych i umów sprzedaży zawartych w ramach postępowań wywłaszczeniowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości pod strefę ochronną w oparciu o przepisy z lat 80. i późniejsze ustawy o gospodarce nieruchomościami. Interpretacja przepisów prawa miejscowego może się różnić w zależności od konkretnych regulacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie i realizacja celu nabycia nieruchomości, nawet jeśli odbywa się to w drodze umowy, a nie formalnego wywłaszczenia. Pokazuje też złożoność przepisów dotyczących stref ochronnych.

Nieruchomość kupiona pod strefę ochronną wróciła do właścicieli po latach. Kluczowa była niezrealizowana obietnica zagospodarowania.

Sektor

przemysł

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 579/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /przewodniczący/
Beata Sokołowska /sprawozdawca/
Maria Kwiecińska
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygn. powiązane
I OSK 1436/07 - Wyrok NSA z 2008-10-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Maria Kwiecińska Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu sprawy ze skargi Spółki Akcyjnej na decyzję Wojewody z dnia [ ... ] nr [ ... ] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania o d d a l a s k a r g ę /-/M. Kwiecińska /-/B. Koś /-/B. Sokołowska
Uzasadnienie
H. Z. pismem z dnia 29 października 2004 r. skierowanym do Prezydenta wniósł o zwrot działek nr [ ... ]. Podał, że działki powyższe zostały nabyte od niego i jego żony H. Z. przez H. na rzecz Skarbu Państwa, aktem notarialnym w celu utworzenia strefy ochronnej dla H. Pismem z dnia 10 grudnia 2004 r. zwrotu przedmiotowych nieruchomości zażądała też H. Z.
Zdaniem małżonków Z. cel wykupu działek nie został zrealizowany.
Decyzją z dnia [ ... ] Prezydent zwrócił niezabudowaną nieruchomość położoną w K. stanowiącą własność Skarbu Państwa, objętą księgą wieczystą KW Nr [ ... ] na rzecz H. i H. małżonków Z. oraz ustalił zwaloryzowane odszkodowanie przypadające do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa w kwocie [ ... ] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w dniu 19 listopada 1986 r. aktem notarialnym pod zagospodarowanie strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta K. Umowa ta została zawarta na podstawie art. 53 ust. 2 i art. 50 ust. 4 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna, na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 216 ww. ustawy rozciąga instytucje zwrotu także na nieruchomości nabyte lub przejęte na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. W art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami zdefiniowano, kiedy nieruchomość staje się zbędna, a mianowicie jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Prezydent wskazał, że nieruchomość nabyto pod zagospodarowanie strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta K., a objęte umową działki znalazły się w granicach strefy ochronnej ustalonych w Zarządzeniu nr 33/79 Wojewody z 17 sierpnia 1979 r. Sposób realizacji zagospodarowania strefy ustalono decyzją Wojewody Nr 118/79 z 29 sierpnia 1979 r. w oparciu o "Założenia techniczno – ekonomiczne zagospodarowania strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta K." wykonane przez Biuro P. w K. oraz o "Koncepcję biologicznego zagospodarowania strefy" opracowaną przez Instytut [ ... ]. Z pisma Dyrektora Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego z 19 lipca 1979 r. opiniującego opracowania będące podstawą ustalenia strefy i jej zagospodarowania wynika, że obszar strefy należało zagospodarować zielenią wysoką – cały teren wewnątrz obsadzić pasmami zieleni wysokiej oraz zalesić w postaci pasów nie węższych niż 500 m, a także w postaci kęp śródpolnych. Przeprowadzone w toku postępowania oględziny z 19 stycznia 2005 r. wykazały, że działki są niezabudowane i stanowią nieużytek (działka nr [ ... ]) oraz grunt orny (działka nr [ ... ]).
Decyzją Wojewody z dnia 2 stycznia 1996 r. ograniczono obszar strefy ochronnej dla H. i objęte postępowaniem działki znalazły się poza strefą ochronną. Wskazany w umowie cel wywłaszczenia nie został na działkach tych zrealizowany, została więc spełniona przesłanka zwrotu określona w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W tej sytuacji organ, na podstawie art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami, orzekł o zwrocie działek (nr 137/3 i 194/4) na rzecz pierwotnych właścicieli, za zapłatą zrewaloryzowanego odszkodowania, ustalonego zgodnie z przepisami art. 140 ustawy w wysokości [ ... ] zł.
W odwołaniu od decyzji wniesionym do Wojewody spółka A. zarzuciła, że działki objęte postępowaniem zostały nabyte na podstawie umowy, a nie wywłaszczenia, jak przyjęto w decyzji. W umowie nie określono celu wywłaszczenia i zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie poglądem roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje osobie, która zbyła nieruchomość w wyniku rokowań (uchwała SN z 24 września 1992 r. III AZP 11/92, OSN 1993, poz. 93). Odwołująca zarzuciła również, że brak decyzji wywłaszczeniowej wyklucza stosowanie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bo nie ma od kiedy liczyć terminu 7 – lub 10 – letniego. Podniosła ponadto, że już samo ustalenie strefy realizowało cel jej powstania, tj. ograniczenie zagrożenia wywołanego negatywnym oddziaływaniem huty na środowisko. Wykupione nieruchomości zostały w znacznym stopniu zalesione i stworzono bufor ochronny, nadto w przedsiębiorstwie zainstalowano urządzenia zabezpieczające przed szkodliwym oddziaływaniem. Te działania odnoszą się do całej strefy, zatem ustalenia, że czegoś nie zrobiono na konkretnej działce i jest ona wykorzystywana rolniczo nie mają znaczenia dla sprawy. Strefę należy bowiem rozpatrywać całościowo. Ograniczenie obszaru strefy nie powinno powodować zwrotu nieruchomości, gdyż nie można wykluczyć w przyszłości roszczeń odszkodowawczych za wcześniejsze negatywne oddziaływanie huty na środowisko (konkretne działki). Strona zarzuciła wreszcie, że odszkodowanie dotyczy zwrotu nieruchomości przekazanych na rzecz Skarbu Państwa, a to spółka zapłaciła sprzedawcy ustaloną w umowie cenę i wskutek zwrotu poniesie określoną stratę finansową.
Wojewoda decyzją z dnia [ ... ] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta . W swojej decyzji organ II instancji powtórzył uzasadnienie i argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Wskazał ponadto, ze granice i sposób zagospodarowania strefy ochronnej zostały ustalone decyzją Głównego Architekta Województwa z dnia [ ... ], w której to decyzji jako podstawę ustalenia sposobu zagospodarowania strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta K., wskazano Uchwałę Nr 136 Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 17 czerwca 1987 r., a to wobec utraty mocy obowiązującej zarządzenia Nr 33/79 Wojewody.
W skardze na decyzję organu II instancji Spółka zarzuciła, że w decyzjach obu instancji nie wskazano, czy w ciągu 7 lat nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu czy też mimo upływu 10 lat cel nie został zrealizowany (art. 137). Skarżąca podkreśliła, że definiując przesłanki "zbędności" ustawodawca zdecydował a contario, że w każdej innej sytuacji nieruchomość jest niezbędna, zatem nie może podlegać zwrotowi. Podniosła ponadto zarzuty i argumenty jak w odwołaniu zwracając szczególną uwagę na to, iż błędnie określono cele nabycia nieruchomości. Przeprowadzona wizja objęła tylko sporne działki, a nie całą strefę ochronną, a w zaskarżonej decyzji pominięto, że strefę podzielono na trzy podstrefy i dopuszczono prowadzenie działalności rolniczej. Wymagany pas zieleni powstał, ale nie musiał być posadowiony akurat na spornych działkach, gdyż strefa objęła w sumie około 7 tys. ha.
Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. swój udział w sprawie zgłosiła Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu. Prokurator wniosła o uwzględnienie skargi. Wskazała, że w toku postępowania administracyjnego nie ustalono, w jaki sposób zagospodarowano strefę ochronną w okresie 7 lat, o którym mowa w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W aktach notarialnych dotyczących sprzedaży nieruchomości powołano dwa akty prawne – Zarządzenie Wojewody nr 33 i Uchwałę nr 118. Z zarządzenia wynikało, że około 22 % powierzchni utworzonej strefy przeznaczone było na uprawy rolne specjalistyczne, natomiast 33,2 % na zalesienie. Z decyzji zdaje się natomiast wynikać, że cały wywłaszczony obszar powinien być zalesiony.
Uczestnik postępowania H. Z., w piśmie z dnia 12 kwietnia 2007 roku domagał się utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody podnosząc, że od momentu wykupu grunty były użytkowane rolniczo (dzierżawione) przez byłych właścicieli jak i innych rolników i nigdy nie posadzono tam drzew, krzewów, kęp śródpolnych, a więc nie zrealizowano celu wykupu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbędności, jako przesłanki orzeczenia o zwrocie nieruchomości, jest podstawowym zadaniem postępowania administracyjnego przy rozpoznaniu żądania zwrotu nieruchomości. Cel ten musi być precyzyjnie ustalony. Jeżeli okazałoby się, że treść decyzji wywłaszczeniowej (osnowa i uzasadnienie) nie określają tego celu w sposób jasny i precyzyjny, należy na podstawie wszelkich innych środków dowodowych cel ten ustalić. Pomocne mogą być zgromadzone w postępowaniu wywłaszczeniowym materiały, nie wyłączając dokumentacji załączonej do wniosku o wywłaszczenie (tak: teza 4 do art. 136 w "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", pod redakcją G. Bieńka, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2005). W niniejszej sprawie nie wydano wprawdzie decyzji o wywłaszczeniu, lecz w toku postępowania wywłaszczeniowego zawarta została umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 19 listopada 1996 r. objętej tym postępowaniem, co jest niesporne, a nadto wynika z § 2 umowy, w którym wskazano, że umowę tę zawarto na podstawie art. 53 ust. 2 i 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a w § 3 umowy powołano się na zawiadomienie Urzędu Miejskiego o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do objętych umową nieruchomości. Powołane w umowie art. 50 i 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) stanowią, że: "art. 50.1. nieruchomość może być wywłaszczona, jeżeli jest niezbędna na cele
1) obronności i bezpieczeństwa państwa
2) uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego
3) skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego
4) użyteczności publicznej
art. 53.1. Wywłaszczenie może nastąpić na rzecz Państwa na cele i według zasad określonych w ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy.
2. Terenowy organ administracji państwowej może przystąpić do dalszych czynności związanych z wywłaszczeniem po bezskutecznym upływie terminu, jaki organ ten wyznaczy zainteresowanemu na piśmie do zawarcia umowy."
Zatem celu zawarcia umowy w miejsce decyzji o wywłaszczeniu, należy poszukiwać zarówno w jej treści, jak i na podstawie wszelkich innych środków dowodowych. Umowa zawiera w tym zakresie wskazówki, bowiem powołuje w § 3 pkt a i b Zarządzenia Nr 33/79 Wojewody z 17 sierpnia 1979 r. w sprawie ustalenia granic i sposobu zagospodarowania strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta K. i decyzję Wojewody Nr 118/79 z 29 sierpnia 1979 r. w sprawie realizacji zagospodarowania ustalonej strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta K. Na postawie tych dokumentów organy administracji ustaliły, że nieruchomość nabyto pod zagospodarowanie strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta K. Sposób realizacji zagospodarowania ustalono w decyzjach na podstawie treści pisma Dyrektora Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego z 19 lipca 1979 r. opiniującego opracowania będące podstawą ustalenia strefy i jej zagospodarowania wskazując, że obszar strefy należało zagospodarować zielenią wysoką – cały teren wewnątrz obsadzić pasmami zieleni wysokiej oraz zalesić w postaci pasów nie węższych niż 500 m, a także w postaci kęp śródpolnych. Wskazano ponadto na obowiązujące w dniu nabycia nieruchomości rozporządzenie Rady Ministrów z 30 września 1980 r. w sprawie zasad tworzenia i zagospodarowania stref ochronnych (Dz. U. Nr 24, poz. 92), którego § 7 stanowił, że strefy ochronne należy zagospodarować przede wszystkim przez ich zalesienie, zadrzewienie, zakrzewienie, budowę lub instalowanie urządzeń zabezpieczających przed szkodliwym oddziaływaniem. Po ustaleniu na podstawie wizji lokalnej, przeprowadzonej w dniu 19 stycznia 2005 r., że działka oznaczona nr 137 jest obecnie niezabudowana i stanowi grunt orny, a działka nr 195 to również teren niezabudowany, obecnie nieużytek, organ I instancji uznał, że na nieruchomości nie podjęto żadnych działań zmierzających do jej zagospodarowania zgodnie z celem wykupu wskazanym w umowie – nie zalesiono jej, nie zakrzewiono, nie zadrzewiono, ani też nie zainstalowano lub nie pobudowano na niej żadnych urządzeń zabezpieczających przed szkodliwym oddziaływaniem.
Na wstępie należy zauważyć, że tak ustalony przez organy administracyjne w toku niniejszego postępowania cel zakupu działek nie może być uznany za w pełni prawidłowy. Z powołanych w decyzji dokumentów w postaci zarządzenia Wojewody Nr 33/79 i decyzji Wojewody Nr 118/79 wynika bowiem, że celem nabycia nieruchomości było włączenie ich w obszar strefy ochronnej i odpowiednie jej zagospodarowanie, tak aby utworzona strefa ochronna spełniała swoje zadania. Wykup nieruchomości – a więc zmiana ich statusu właścicielskiego – był warunkiem koniecznym dla utworzenia strefy, nie można jednak tych działań utożsamiać z realizacją celu wywłaszczenia – utworzeniem strefy ochronnej, określonej szczegółowo Zarządzeniem Nr 33/79 Wojewody z 17 sierpnia 1979 r. oraz decyzją Nr 118/79 Wojewody z dnia 28 sierpnia 1979 r., a następnie od lipca 1987 r. – Planem zagospodarowania na gruntach rolnych położonych w strefie ochronnej rejonu przemysłowego miasta K. zatwierdzonym Uchwałą Nr 136 WRN z 17 czerwca 1987 r. Główne kierunki zagospodarowania strefy nakreślone zostały w Zarządzeniu Nr 33/79 Wojewody, gdzie w punkcie drugim przewidziano zarówno zalesienie i zadrzewianie, co ma dotyczyć obszaru stanowiącego 33,2 % powierzchni strefy, jak i utrzymanie produkcji rolnej na obszarze stanowiącym łącznie 27,3 % powierzchni strefy, z założeniem przejęcia większości obszaru przez uspołecznione formy gospodarki rolnej. Oznacza to, iż jakkolwiek słusznie wskazuje skarżąca, że na terenie strefy dopuszczono działalność rolniczą, jednakże ukierunkowaną przede wszystkim na uspołecznione formy gospodarki rolnej. Dzierżawienie gruntów – działki nr 137 innym rolnikom, A. i D. C. (pismo z dnia 8 listopada 2005 r., k. 69 akt adm. i protokół wizji lokalnej, k. 146) takiego celu z pewnością nie realizowało. Jednocześnie materiały zgromadzone w aktach administracyjnych wskazują, że wykorzystanie terenów w kierunku rolniczym i leśnym winno być oparte na wskazaniach dotyczących doboru gatunkowego, sposobu uprawy, hodowli, jak i właściwego wykorzystania płodów rolnych, a taka ukierunkowana gospodarka rolna i leśna pozwoli na minimalizację wpływu niekorzystnych czynników na zdrowie ludzi i zwierząt. Skarżąca nie twierdziła nawet, żeby taką ukierunkowaną gospodarkę rolną na jakimkolwiek etapie prowadziła i nie zaprzeczała, iż dzierżawiła niektóre wykupione grunty rolnikom indywidualnym. Spółka nie podała w postępowaniu administracyjnym ani przed sądem, który ze sposobów zagospodarowania strefy realizowała i na jakich obszarach, twierdziła jedynie ogólnikowo, że decyzje dopuszczały prowadzenie w strefie działalności rolniczej oraz, że nieruchomości wykupione w ramach strefy ochronnej zostały w znacznym zakresie zalesione.
Zgodnie z Programem Zagospodarowania Strefy Ochronnej Rejonu Przemysłowego Miasta, a także § 2 decyzji Nr 118/79 Wojewody z 28 sierpnia 1979 r. zakłady wskazane w decyzji zobowiązane były do opracowania dokumentacji techniczno – kosztorysowej na określone dla nich zadania i wprowadzania inwestycji do planu. W toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania, organ I instancji, zwrócił się do skarżącej o nadesłanie dokumentacji dla strefy ochronnej prowadzonej zgodnie z decyzją Wojewody Nr 118/79, na co otrzymał odpowiedź, że nie jest możliwe, gdyż dokumentacja ta uległa zdekompletowaniu (pismo Spółki A. z dnia 8 listopada 2005 r.). Powoływany przez skarżącą fakt zmniejszenia emisji szkodliwych związków do powietrza atmosferycznego poprzez instalację odpowiednich urządzeń nie stanowi o zrealizowaniu, założonego w powołanych wyżej aktach prawa miejscowego, sposobu zagospodarowania strefy. Takie działania należały bowiem do obowiązków H. niezależnie od utworzenia strefy. Plan zagospodarowania na gruntach rolnych położonych w strefie ochronnej rejonu przemysłowego miasta zatwierdzony Uchwałą Nr 136 WRN z 17 czerwca 1987 r. określał sposób zagospodarowania strefy ochronnej miasta poczynając od 23 lipca 1987 r. (wszedł w życie po upływie 14 dni od daty jego ogłoszenia w Dz. Urz. Województwa , co nastąpiło 8 lipca 1987 r. - § 4 Uchwały) i został wskazany w decyzji Głównego Architekta Wojewódzkiego z dnia 30 lipca 1987 r. w sprawie ustalenia granic i sposobu zagospodarowania strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta, powołanej w uzasadnieniu decyzji II instancji, z której wynika utrata mocy obowiązującej zarządzenia Nr 33/79 oraz obowiązywanie Planu zagospodarowania na gruntach rolnych położonych w strefie ochronnej rejonu przemysłowego miasta zatwierdzonego Uchwałą Nr 136 Wojewódzkiej Rady Narodowej z 17 czerwca 1987 r. Z Planu będącego aktem prawa miejscowego, regulującym w sposób szczegółowy sposób zagospodarowania tej samej strefy ochronnej, którą utworzono Zarządzeniem Wojewody Nr 33/79 z 17 sierpnia 1979 r. (por. pkt 1 decyzji z 30 lipca 1987 r. i § 1 Zarządzenia Nr 33/79) wynika, że strefę ochronną podzielono teraz na cztery podstrefy w zależności od stopnia zanieczyszczenia i dla każdej przewidziano stosowny sposób zagospodarowania. W sprawie było bezsporne, że działki objęte niniejszym postępowaniem usytuowane były w II podstrefie. Oznaczało to w świetle postanowień "Planu zagospodarowania na gruntach rolnych położonych w strefie ochronnej rejonu przemysłowego miasta", że mogły być one nadal uprawiane, ale tylko w ściśle określony sposób, wskazany w rozdziale IV planu. Wymieniono tam grupy roślin, które można uprawiać, sposób postępowania z częściami naziemnymi roślin (kompostowanie i wywożenie poza strefę), a także podano, że gospodarowaniem rolniczym i leśnym w I i II strefie zajmie się powołany przez H. zakład, bądź też H. zleci takie gospodarowanie PPGR , jako przygotowanemu technicznie i kadrowo do prowadzenia tego typu gospodarki rolnej. Jednocześnie zapisano, że zabrania się kategorycznie wydzierżawiania przejmowanych przez H. gruntów w podstrefach bardzo dużego (I) i dużego (II) zanieczyszczenia. Skarżąca nawet nie twierdzi, nie mówiąc o wykazaniu w toku postępowania administracyjnego lub przed sądem, że powołała specjalistyczny zakład "inżynierii ekologicznej", który by gospodarował na wykupionych gruntach, w tym na działkach wnioskodawców, bądź też, że zleciła takie gospodarowanie PPGR, a wskazane podmioty prowadziły na terenach objętych niniejszym postępowaniem gospodarkę rolną z zachowaniem warunków określonych w Uchwale Nr 136 WRN dla strefy ochronnej miasta.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że jakkolwiek dokonana przez organy administracji publicznej interpretacja przepisów prawa miejscowego, regulujących sposób zagospodarowania strefy ochronnej dla miasta nie była precyzyjna, to jednakże ostatecznie poczynione przez te organy ustalenia były prawidłowe.
Zgodzić się bowiem należy, że w niniejszej sprawie nie doszło do realizacji celu zawartej umowy zbycia nieruchomości, a mianowicie utworzenia strefy ochronnej rejonu przemysłowego miasta, rozumianej jako obszar, na którym prowadzona jest określona w przepisach prawa miejscowego gospodarka oraz podejmowane są przez zobowiązane podmioty określone w tych przepisach działania i inwestycje.
O realizacji celu wywłaszczenia (w tym przypadku wskazanego w umowie celu wykupu działek) można by mówić tylko wówczas, gdyby zostały podjęte działania zmierzające do zagospodarowania strefy ochronnej w sposób przewidziany w przepisach prawa miejscowego, o których wyżej była mowa.
Przeprowadzone postępowanie, wbrew temu, co zarzuca Spółka, nie dało podstaw do przyjęcia, iż takie działania w ciągu 7 lat od zawarcia umowy zostały podjęte.
Stąd też prawidłowo organy obu instancji przyjęły, iż zaistniały w niniejszej sprawie przesłanki do uznania działek Nr 137/3 i 194/4 położonych [ ... ] za zbędne na cel określony w umowie z dnia 19 listopada 1986 r. zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Wbrew bowiem temu, co podnosiła w skardze strona skarżąca, organ administracji określił w decyzji I instancji jaką przesłankę przyjmuje dla oceny "zbędności" przedmiotowych nieruchomości, powołując w uzasadnieniu decyzji, jako podstawę zwrotu nieruchomości art. 137 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy.
Z uwagi na powyższe Sąd nie uwzględnił też argumentacji Prokuratora, wskazującej na istnienie podstaw do uchylenia decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/B. Sokołowska /-/B. Koś /-/M. Kwiecińska
KS

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI