III SA/Po 57/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu oddalił skargę ZUS na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika, uznając je za bezskuteczne z powodu braku majątku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec M. G. Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne było bezskuteczne, ponieważ nie udało się zidentyfikować majątku dłużnika, z którego można by skutecznie wyegzekwować należności, a ZUS nie dostarczył organowi egzekucyjnemu informacji o świadczeniach dłużnika przed umorzeniem postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec M. G. ZUS kwestionował zasadność umorzenia, argumentując, że dłużnik pobiera świadczenie emerytalne, które mogłoby posłużyć do zaspokojenia części należności. Organ egzekucyjny umorzył postępowanie, uznając je za bezskuteczne z powodu braku majątku, mimo że zidentyfikowano udział dłużnika w nieruchomości, jednak ZUS nie wpłacił zaliczki na koszty egzekucji. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły brak majątku dłużnika na dzień umorzenia postępowania. Podkreślono, że ZUS nie poinformował organu egzekucyjnego o pobieranym przez dłużnika świadczeniu emerytalnym przed umorzeniem postępowania, a umorzenie nie zamyka drogi do ponownego wszczęcia egzekucji w przypadku ujawnienia majątku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zasadne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego, jeśli organ egzekucyjny, mimo podjętych czynności, nie stwierdził istnienia majątku dłużnika, z którego można by skutecznie wyegzekwować należność przewyższającą koszty egzekucyjne, a wierzyciel nie dostarczył informacji o majątku lub dochodach dłużnika przed umorzeniem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ egzekucyjny prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., ponieważ na dzień umorzenia nie stwierdzono istnienia majątku dłużnika, a ZUS nie poinformował o pobieranym przez niego świadczeniu emerytalnym. Brak wpłaty zaliczki na egzekucję z nieruchomości przez ZUS również przyczynił się do umorzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 59 § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 61 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2, postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie na wniosek wierzyciela lub z urzędu, po ujawnieniu majątku lub źródła dochodu zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 7 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zasada celowości postępowania egzekucyjnego sprzeciwia się pobieraniu opłat za czynności, które nie doprowadzą do wyegzekwowania należności przewyższającej wydatki egzekucyjne.
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 121
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak majątku dłużnika, z którego można by skutecznie wyegzekwować należność przewyższającą koszty egzekucyjne. Brak wpłaty zaliczki przez wierzyciela (ZUS) na koszty egzekucji z udziału w nieruchomości. Brak informacji od wierzyciela (ZUS) o pobieranym przez dłużnika świadczeniu emerytalnym przed umorzeniem postępowania.
Odrzucone argumenty
ZUS argumentował, że dłużnik pobiera świadczenie emerytalne, które powinno być podstawą do kontynuowania egzekucji. ZUS zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 7, 77 k.p.a. poprzez nie zwrócenie się o informacje do ZUS/KRUS. ZUS zarzucił naruszenie art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Godne uwagi sformułowania
organ egzekucyjny nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w przyszłości zobowiązany może zgromadzić środki przewyższające wydatki egzekucyjne Organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 u.p.e.a., sprzeciwia się pobieraniu opłat za czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą one do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Skład orzekający
Izabela Paluszyńska
przewodniczący sprawozdawca
Marek Sachajko
sędzia
Robert Talaga
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu braku majątku, obowiązek współdziałania wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, ocena celowości egzekucji."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie umorzenia postępowania. Interpretacja art. 59 § 2 u.p.e.a. w kontekście braku informacji od wierzyciela.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy w egzekucji administracyjnej, szczególnie w kontekście braku majątku dłużnika i roli wierzyciela w dostarczaniu informacji. Jest to typowa, ale ważna kwestia dla prawników zajmujących się windykacją.
“Egzekucja administracyjna: Kiedy brak majątku dłużnika oznacza koniec drogi dla wierzyciela?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 57/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2022-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Sachajko Robert Talaga Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1427 art. 59 par. 2 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Dnia 31 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2022 roku sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2021 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2021r., znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2020r., poz. 1427 ze zm. dalej jako: u.p.e.a.) oraz w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019r., poz. 2070 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia Z. P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z [...] września 2021r., nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. G. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z [...] września 2021r. Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec M. G. na podstawie wystawionych przez ZUS tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...]. Egzekucja obejmowała składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z uwagi na zbieg egzekucji prowadził ją Naczelnik Urzędu Skarbowego P. . W toku egzekucji ustalono, że M. G. prowadził działalność gospodarczą: Pracownia Projektowa "S. " z siedzibą w miejscu zamieszkania. Działalność ta wykazywała obroty, lecz nie przynosiła dochodów. Zgodnie z oświadczeniem zobowiązanego utrzymuje się on z pomocy rodziny i pensji żony. M. G. posiada konto firmowe w B. , konto osobiste w B. s.a. oraz konto internetowe – O. . Mieszka z żoną w lokalu spółdzielczym (wyposażenie mieszkania nie stanowi wartości egzekucyjnej). Nie posiada żadnych wierzytelności. Jest właścicielem samochodu osobowego marki O. , rok prod. [...] (samochód wymaga remontu, który przekracza jego wartość). Posiada również w leasingu samochód marki J. , rok prod. [...] (miesięczna rata [...] zł). Jest właścicielem udziału ˝ lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2, w którym zamieszkuje jego matka. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych zobowiązanego w B. (na rachunku brak było środków finansowych, a obecnie został zamknięty) oraz w B. (zajęcie nieskuteczne). W Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców zobowiązany figuruje jako właściciel pojazdów: samochodu marki R. , rok prod. [...] i samochodu marki O. , rok prod. [...] (zły stan techniczny). P. dane zawarte w CEPiK stanowią wpisy archiwalne. Organ podał, że poszukiwania majątku M. G. nie przyniosły spodziewanych rezultatów. Zobowiązany nie posiada żadnych wierzytelności, brak jest informacji o jego dochodach lub innych prawach majątkowych. Nie występuje jako strona transakcji w plikach JPK – VAT. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza została wykreślona z CEDiG [...] maja 2021r. W toku postępowania egzekucyjnego uzyskano łącznie kwotę [...]zł (ostatni wpływ [...].12.2020r.). Rachunek bankowy w B. . został zlikwidowany. Aktualnie zobowiązany nie mieszka pod wskazanym adresem i nie odbiera korespondencji, ustalono, że przebywa na działce w K. . Pismem z [...] września 2021r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego P. poinformował ZUS, że jedyny składnik majątku zobowiązanego, do którego możliwe jest prowadzenie egzekucji, stanowi udział zobowiązanego ˝ w nieruchomości przy ul. [...] w P.. W związku z tym wezwał ZUS do wpłaty zaliczki w kwocie [...]zł na pokrycie przewidywalnych wydatków postępowania egzekucyjnego. Na powyższe wezwanie ZUS nie udzielił odpowiedzi i nie wpłacił zaliczki. W tej sytuacji egzekucja z Udziału zobowiązanego w nieruchomości nie została wszczęta. Z uwagi na powyższe, tj. brak majątku mogącego być przedmiotem skutecznej egzekucji Naczelnik Urzędu Skarbowego P. postanowieniem z dnia [...] września 2021r. na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec M. G., uznając je za bezskuteczne, gdyż w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. W zażaleniu ZUS podał, że nie zgadza się z postanowieniem z uwagi na fakt, że analiza stanu faktycznego sytuacji majątkowej zobowiązanego wskazuje, iż brak było podstaw faktycznych i prawnych do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59§ 2 u.p.e.a, gdyż zobowiązany pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez ZUS Oddział I w P.. Świadczenie to przewyższa kwotę wolną od zajęcia, organ winien kontynuować postępowanie egzekucyjne, tym bardziej, iż możliwe jest odzyskanie choćby części należności Zakładu, jako wierzyciela uprzywilejowanego. W zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] listopada 2021r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy dotychczasowe u.p.e.a (art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej z 11 września 2019r.). Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a w brzmieniu dotychczasowym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zdaniem organu II instancji organ I instancji zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec M. G.. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał bowiem na istnienie majątku, do którego możliwe byłoby skierowanie egzekucji administracyjnej. Organ podkreślił, że do dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego ZUS nie udzielił organowi egzekucyjnemu jakichkolwiek informacji o innych dochodach czy majątku zobowiązanego – mając pełną świadomość nieskuteczności prowadzonej egzekucji. Z treści zażalenia nie wynika od kiedy i w jakiej kwocie zobowiązany pobiera wskazane świadczenie ani czy zostało ono zajęte na poczet innych zobowiązań. Na wezwanie organu egzekucyjnego z [...] września 2021r. ZUS nie udzielił żadnej odpowiedzi i nie poinformował organu egzekucyjnego o znanych składnikach majątku zobowiązanego. Organ II instancji podał, że na etapie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. nie istniały żadne możliwości skutecznej egzekucji. Tym samym wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania było uzasadnione. Organ wskazał, że umorzenie postępowania nie pozbawia wierzyciela możliwości dalszej egzekucji (art. 61 § 1 u.p.e.a). W terminowo wniesionej skardze Z. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1 naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, 77 k.p.a poprzez pominięcie czynności w sprawie i nie zwrócenie się do ZUS w P., czy też KRUS o informację czy dłużnik pobiera jakiekolwiek świadczenia z ubezpieczenia społecznego lub z ubezpieczenia społecznego rolników, 2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 59 § 2 u.p.e.a poprzez uznanie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, podczas gdy zainteresowany pobiera świadczenie rentowe, z którego potrącane są sumy ubezpieczenia. W uzasadnieniu ZUS podał, że z dokumentacji będącej w jego posiadaniu wynika, że zobowiązany od [...] października 2020r. pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z informacjami jakie posiada wierzyciel zobowiązany pobiera emeryturę w kwocie brutto [...] zł ([...] zł netto), z którego dokonywane są potrącenia w kwocie [...]zł. Kwota świadczenia przekracza kwotę wolną od zajęcia i organ egzekucyjny winien kontynuować postępowanie egzekucyjne do całkowitego zaspokojenia należności wierzyciela wynikających z przekazanych tytułów wykonawczych, tym bardziej, iż jest to jedyny składnik majątkowy zobowiązanego, z którego możliwe jest odzyskanie chociażby części należności ZUS, jako wierzyciela uprzywilejowanego. W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego przez NUS, Zakład będzie zobowiązany ponownie wystawić tytuły egzekucyjne i dokonać zajęcia świadczenia, co spowoduje powstanie kosztów egzekucyjnych obciążających dłużnika oraz przyczyni się do dodatkowego wydłużenia okresu przymusowego dochodzenia należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podał, że do dnia umorzenia postępowania skarżący nie poinformował organu egzekucyjnego o przyznanym zobowiązanemu świadczeniu emerytalnym M. G., mimo, że otrzymuje je on od [...] października 2020r. Nie udzielił również żadnych informacji o innych dochodach czy majątku zobowiązanego – mając pełną świadomość nieskuteczności prowadzonej egzekucji. Informację o wysokości świadczenia ZUS zawarł dopiero w skardze z [...] grudnia 2021r. (po umorzeniu postępowania). Przy czym nie wyjaśnił, na poczet jakich zobowiązań dokonywane są potrącenia we wskazanej przez niego kwocie [...]zł. Organ podał, że wierzyciel – ZUS zaniedbał wykonanie obowiązku informowania organu egzekucyjnego o zmianach dotyczących składników majątkowych zobowiązanego, nie udzielił również odpowiedzi co do składnika majątkowego jakim jest udział w nieruchomości, a miało to bezpośredni wpływ na skuteczność prowadzonego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r poz.137 ze zm..) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje – między innymi, jak w rozpoznawanym przypadku – orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności wydanego aktu administracyjnego (decyzji bądź postanowienia) z prawem. Sąd uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2021r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] września 2021r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych w postanowieniu tytułów wykonawczych. Spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego M. G., mającego obecnie prawie [...] lat. W ocenie wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany aktualnie pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego a organ egzekucyjny przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego nie zwrócił się do ZUS ani KRUS z zapytaniem, czy zobowiązany pobiera jakiekolwiek świadczenia z tych instytucji. W związku z powyższym skarżący ocenił, że bezpodstawne jest stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Zdaniem organu, prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych okazało się bezskuteczne, zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego było zasadne. Oceniając tak zarysowany spór należy wskazać, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. Na podstawie art. 6 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) słusznie organ wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy obowiązujące przed zmianą tej ustawy. Obligatoryjne umorzenie postępowania uregulowane zostało w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej u.p.e.a. Z kolei fakultatywne umorzenie postępowania wynika z treści art. 59 § 2 u.p.e.a. zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Kwestią, która wymaga rozważenia w przedmiotowej sprawie jest wystąpienie w sprawie przesłanek określonych w. art. 59 § 2 u.p.e.a. Przepis ten posługuje się konstrukcją uznania administracyjnego, co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. Działanie to leży bowiem w granicach swobody wyboru organu zakreślonego przesłanką określoną w art. 59 § 2 u.p.e.a. Co należy jednak podkreślić, możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez ustawodawcę nakłada na organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności w celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ administracji zobowiązany jest w takim postępowaniu do szczególnego działania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jego ramach do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów. Podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego - w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga zatem oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2373/11 LEX nr 1302902). Przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny wyroku wydanym w dniu 28 lipca 2020 r. w sprawie o syg akt II FSK 1472/19, a pogląd ten Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela, przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego, co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dlatego też wystarczające jest, jeżeli wniosek taki wynika z uzasadnienia postanowienia wydanego w tym przedmiocie. Organ egzekucyjny, który dokonuje oceny istnienia przesłanek z art. 59 § 2 u.p.e.a., nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w przyszłości zobowiązany może zgromadzić środki przewyższające wydatki egzekucyjne lub dysponować innym majątkiem. Istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 143/20) . Jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych M. G. prowadził działalność gospodarczą do [...] maja 2020r. W toku wieloletniego postępowania, które było zawieszane na wniosek wierzyciela organ podjął szereg czynności, opisanych w decyzjach, które nie pozwoliły na ujawnienie majątku, z którego mogłaby być prowadzona skuteczna egzekucja w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że w prowadzonym wobec zobowiązanego postępowaniu egzekucyjnym zaistniała przesłanka jego umorzenia, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. Wbrew twierdzeniom ZUS, organ egzekucyjny dla stwierdzenia przesłanki określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. przeprowadził postępowania w sposób wyczerpujący, co ma odzwierciedlenie w aktach sprawy. Jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym okazała się egzekucja z udziału ˝ w nieruchomości ( lokal mieszkalny o pow. [...] m2, co do którego organ zwrócił się do wierzyciela ZUS o wpłacenie zaliczki w kwocie [...]zł na pokrycie przewidywanych wydatków postępowania egzekucyjnego. W piśmie z 1 września 2021r. organ egzekucyjny podał, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym lączna kwota zaległości na rzecz ZUS wynosi z odsetkami na dzień [...].09.2021r. kwotę [...]zł. Brak wpłaty zaliczki w zakreślonym terminie 7 dni spowoduje, że organ egzekucyjny nie przystąpi do egzekucji z tej nieruchomości. ZUS na to wezwanie nie udzielił żadnej odpowiedzi. Dopiero w zażaleniu podał, że zobowiązany pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego. Jego wysokość ([...] zł brutto), datę przyznania ( od [...].10.2020r.) podał dopiero w skardze. Biorąc powyższe pod uwagę stan na dzień umorzenia postępowania egzekucyjnego ( brak informacji o pobieranym świadczeniu emerytalnym z ZUS) organ prawidłowo uznał, że w sprawie zachodzi przesłanka fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do kwestii egzekucji z udziału w nieruchomościach skarżącego organ zasadnie wskazał, że stanowił on składnik majątku, z którego mogła być prowadzona egzekucja, jednak z uwagi na brak wpłaty zaliczki przez wierzyciela organ, zgodnie z pouczeniem w piśmie z [...] września 2021r. nie przystąpił do egzekucji z tego udziału. Z uwagi na zebrany materiał dowodowy zasadnie organ umorzył postępowanie nie generując dodatkowych kosztów. Prawidłowo również wskazał na zasadę współdziałania w toku postępowania egzekucyjnego. Rolą ZUS powinno być poinformowanie, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne od [...] października 2020r. Brak ujawnienia tego składnika majątkowego pozwalającego na prowadzenie egzekucji nie może obciążać organu egzekucyjnego. Zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 u.p.e.a., sprzeciwia się pobieraniu opłat za czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą one do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wierzyciel, którego obowiązkiem jest doprowadzenie do wykonania zobowiązania, nie może bowiem być obciążany kosztami, których poniesienie nie przyczyni się w żadnej mierze do spełnienia celu egzekucji administracyjnej. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. ma właśnie chronić, co zostało już wskazane, przed obciążaniem wierzyciela tego typu kosztami. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 61 § 1 u.p.e.a. stanowiącym obecnie, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie: 1) na wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej - jeżeli organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem, 2) z urzędu, poprzez wydanie zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4 - jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem - po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. W przypadku pojawienia się nowych okoliczności związanych z możliwością skutecznie prowadzonej egzekucji umorzenie postępowania nie zamyka definitywnie możliwości wszczęcia postępowania ponownie. Na dzień wydania rozstrzygnięcia przez organy sytuacja zobowiązanego uzasadniała umorzenie postępowania w zakresie wskazanym w zaskarżonym postanowieniu. W świetle powyższego , zdaniem Sądu, organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zasadnie oceniając, że nie jest możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Tym samym, Sąd uznając, że wydane na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a rozstrzygnięcia odpowiadają prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 121 p.p.s.a została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI