III SA/Po 568/22

III SA/Po 568/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko /przewodniczący/
Mirella Ławniczak
Robert Talaga /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn (2), art. 31i ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 450
art. 71 ust. 7, art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2, art. 140n
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 1, art. 145 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c , art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi R.M. Sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2022 roku, nr [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym nałożył na R.M. spółka z o.o. karę pieniężną w wysokości 300 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki Volkswagen, o nr rej. [...,, nr VIN [...], w ustawowym terminie.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że strona w dniu 1 lutego 2021 roku zbyła przedmiotowy pojazd - o czym świadczy faktura znajdująca się w aktach sprawy. Natomiast zgłoszenie tego faktu strona dokonała w dniu 25 marca 2021 roku, co oznacza, że nie wykonała obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu ww. w ustawowym 30-dniowym terminie. Tym samym w ocenie organu I instancji zaistniały przesłanki wskazane w Prawie o ruchu drogowym do nałożenia kary administracyjnej, która po uwzględnieniu zakresu naruszenia, jego powtarzalności oraz uzyskanych korzyści finansowych została ustalona w wysokości 300 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka R.M. sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] maja 2022 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezydent Miasta podjął rozstrzygnięcie, do którego był zobligowany na podstawie przepisu art. 140mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym. Zaistniała bowiem przesłanka - niedochowania terminu, o którym mowa z kolei w przepisie art. 78 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. Organ podkreślił, że właściwe organy w kwestii nakładania kary za niedochowanie ustawowego 30-dniowego terminu na poinformowanie o nabyciu pojazdu nie dysponują prawem do odstąpienia od wydawania takich decyzji na zasadzie uznania administracyjnego. Nawet jeżeli ww. termin został przekroczony o jeden dzień. Należy także zauważyć, że ustalony termin 30 dni jest terminem prawa materialnego i podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie w sytuacji, gdy taką możliwość przewidują przepisy go ustalające. W niniejszej sprawie przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie przewidują możliwości przywrócenia ww. terminu. Organ stwierdził, że niniejsza sprawa dotyczy zbycia pojazdu, która miała miejsce w dniu 1 lutego 2021 roku, a zgłoszenie nastąpiło z naruszeniem terminu o 22 dni. W sprawie zabrakło podstaw do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej w związku z przekroczeniem powyższego terminu. Tym bardziej, że spółka specjalizuje się z w handlu samochodami co pozwala wymagać od niej szczególnej staranności. W tym względzie żaden z przepisów wprowadzonych w związku z pandemią nie znajdował zastosowania.
Pismem z dnia [...] czerwca 2022 roku spółka wniosła skargę na powyższą decyzję żądając jej uchylenia oraz uchylenia decyzji poprzedzającej. Organowi, który ją wydał spółka zarzuciła naruszenie przepisów procesowych: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 12 § 1, art. 8 oraz art. 189 f § 1-3 k.p.a. Strona skarżąca powołała się na przepisy wydłużające przedmiotowy termin do zgłoszenia w związku z pandemią COVID-19 wskazując, że od dnia 1 lipca 2021 roku termin 30-dniowy, na który powołuje się organ został zmieniony na termin 60-dniowy, a samo przekroczenie terminu w rozpoznawanym przypadku wyniosło kilka dni i mieściło się w ostatecznie obowiązującym terminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podniesionych.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022 roku, poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a." wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Istota sporu sprowadzała się do rozważenia, czy w sprawie znajdą zastosowanie przepisy wprowadzone w związku z pandemią SARS-COVID i tym samym skarżący mogą konwalidować uchybiony przez siebie 30-dniowy terminu na poinformowanie o nabyciu pojazdu.
Materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 roku, poz. 450 ze zm.), dalej "P.r.d.", który stanowi, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140 mb pkt 2 ww. ustawy określa, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta o zbyciu pojazdu. Poza sporem pozostaje, że dnia 1 lutego 2021 roku zbyła pojazd, a zgłosiła ten fakt organowi 25 marca 2021 roku t.j. 22 dni po upływie 30-dniowego terminu, który upłynął bezskutecznie w dniu 3 marca 2021 roku. Nie ulega wątpliwości też, że przepisy ustawy P.r.d. ani działu III Ordynacji podatkowej nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar pieniężnych. Wprawdzie art. 140n P.r.d. ustala przesłanki wymiaru kary administracyjnej (w ust. 4) – a więc normuje zagadnienie wyszczególnione w art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. – ale nie reguluje już zagadnienia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymienionego w art. 189a § 2 pkt 2 K.p.a., a unormowanego w art. 189f K.p.a. Wobec tego należy uznać, że art. 189f K.p.a. ma zastosowanie w sprawach nakładania kar pieniężnych w trybie przepisów P.r.d.
Trafnie Kolegium wskazało też, że w związku z panującą od 2020 roku pandemią SARS-COVID, ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 roku, poz. 2095, dalej jako "ustawą o COVID"), która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 roku. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 roku wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym; art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. W myśl ust. 2 przepisy ust. 1 stosuje się do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw; do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.
Natomiast art. 31ia. ust. 1 ustawy o COVID stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 roku) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Słusznie Kolegium spostrzegło, że powyższa regulacja nie ma zastosowania w sprawie, bowiem zbycie pojazdu nastąpiło już po okresie, w którym obowiązywała, tj. 1 lutego 2021 roku.
W ocenie Sądu w sprawie pominięto jednak art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Zarówno przepis art. 15zzr ustawy o COVID-19 jak i przywołany przepis art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19 regulują bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidziane w regulacjach prawnych, które zaliczyć można do szeroko rozumianego prawa administracyjnego. Niewątpliwie ustawodawca wprowadził przepisy szczególne, dające obywatelom ochronę przed skutkami ograniczeń związanych z epidemią w postaci zawieszenia biegu terminów prawa materialnego/zawitych przewidzianych przepisami prawa administracyjnego na czas stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, zatem rolą organu jest stosowanie tych przepisów z uwzględnieniem ich celu (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 roku, sygn. akt III FSK 4485/21, wyrok WSA w Opolu z dnia 31 grudnia 2021 roku, sygn. I SA/Op 319/21). Niezastosowanie przez organ pierwszej instancji przepisu art.15zzzzzn² ustawy o COVID-19 i brak wyznaczenia stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu pozbawiło stronę skarżącą możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 czerwca 2022 roku, sygn. akt II SA/Go 274/22).
W rozpoznawanej sprawie z akt administracyjnych sprawy ani z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby organy informowały zgłaszających o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie przedmiotowego 30-dniowego terminu. Takie naruszenie przez organy art. 7 i art. 9 K.p.a., mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015.1800).
Ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, w warunkach związania nim (art. 153 p.p.s.a.), organ uwzględni powyższe uwagi wskazania i oceny prawne. W związku z wykazanym naruszeniem przepisów postępowania, organ I instancji w pierwszej kolejności poinformuje skarżącą o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do powiadomienia organu o nabyciu pojazdu w trybie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 i wyznaczy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i do złożenia dokumentów. Przepis ten wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, nie wymaga wykazania braku winy strony.