III SA/Po 565/22

III SA/Po 565/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GZ 498/22 - Postanowienie NSA z 2023-01-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 i art. 140mb
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn(2), art. 31i ust. 1, art. 31ia ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2022 r. sprawy ze skargi R.M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] maja 2022r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2022 r., znak [...], nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 207,- zł (słownie: dwieście siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] marca 2021 r. (znak i nr podano w sentencji wyroku) Prezydent Miasta, działając na art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art. 140mb ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: P.r.d.), nałożył na spółkę R.M. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: strona/spółka) karę pieniężną w wysokości 300 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki Skoda o nr rej. [...] oraz nr VIN [...], w ustawowym terminie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że strona 11 lutego 2021 r. zbyła przedmiotowy pojazd - o czym świadczy faktura znajdująca się w aktach sprawy. Natomiast zgłoszenie tego faktu strona dokonała 25 marca 2021 r. co oznacza, że nie wykonała obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu ww. w ustawowym 30-dniowym terminie. Tym samym zaistniały przesłanki wskazane w Prawie o ruchu drogowym do nałożenia kary administracyjnej, którą - po uwzględnieniu zakresu naruszenia oraz jego powtarzalności - ustalono w wys. 300 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji spółka wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucono organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a.) poprzez nieuwzględnienie zasady praworządności, interesu społecznego i słusznego interesu obywatela ze względu na błędne przyjęcie przez stronę obowiązywania wydłużonego 180-dniowego terminu na zgłoszenie zbycia/nabycia pojazdu, a także nierzetelne zebranie i dowolne zbadanie materiału dowodowego.
Decyzją z [...] maja 2022 r. (jej nr widnieje w sentencji wyroku) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji podjął rozstrzygnięcie, do którego był zobligowany na podstawie przepisu art. 140mb pkt 2 P.r.d. Zebrany materiał dowody (faktura) wskazuje, że strona nie wywiązała się z obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta o zbyciu pojazdu, co miało miejsce 11 lutego 2021 r. Zaistniała zatem przesłanka, o której mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Zdaniem Kolegium organ I instancji uwzględnił treść art. 140n ust. 4 P.r.d. ustalając karę w wys. 300 zł, a więc niemalże najniższą z możliwych w przedziale od 200 do 1.000 zł. Kolegium stwierdziło, że organy nie dysponują prawem do odstąpienia od wydania decyzji o nałożeniu kary z ww. tytułu na zasadzie uznania administracyjnego, nawet więc jeśli termin zawiadomienia przekroczono o jeden dzień. Ustalony w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. termin jest terminem prawa materialnego i podlega przywróceniu tylko wyjątkowo, jedynie w sytuacji, gdy taką możliwość przewidują przepisy go ustalające. Przepisy P.r.d. nie przewidują zaś możliwości przywrócenia tego terminu. Ponadto termin ten nie należy do szczególnie krótkich. Przy braku zaś nadmiernego skomplikowania wymaganej czynności pozwala w pełni, przy zachowaniu wymaganej staranności, na wywiązanie się z obowiązku informowania o zbyciu lub nabyciu pojazdu.
Zdaniem Kolegium fakt, iż strona jest spółką prawa handlowego, prowadzi działalność gospodarczą, która ze swej natury narażona jest na ryzyko, a nadto specjalizuje się w handlu samochodami, pozwala wymagać od niej szczególnej staranności. Szczególna staranność wymagana jest tym bardziej w okoliczności, gdy mamy do czynienia ze stanem wyjątkowym, jakim jest pandemia, skutkującym częstymi zmianami przepisów.
Kolegium wskazało, iż w związku z pandemią Sars-Cov ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: ustawa COVID-19), która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Przepis art. 31i ust. 1 tej ustawy przewidział, że od dnia wejścia ustawy z dnia 30 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone m.in. w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., 2) art. 140mb P.r.d. stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Z kolei przepis art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19 określił, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone m.in. w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., 2) art. 140mb P.r.d. stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Biorąc pod uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy zbycia pojazdu w dniu 11 lutego 2021 r. ww. przepisy nie znajdują zastosowania.
Kolegium podzieliło również ocenę organu I instancji odnośnie braku podstaw do odstąpienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1-3 K.p.a. Niewykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu z powodu braku świadomości zmiany terminu nie jest usprawiedliwieniem. Jako spółka prowadząca działalność gospodarczą polegającą na handlu pojazdami strona winna zachować należytą staranność przy realizacji obowiązków, jakie nakłada na nie ustawa. Waga naruszenia nie była więc znikoma, a poprzestanie na pouczeniu nie pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona kara.
Skargę na powyższą decyzję wniosła spółka żądającej uchylenia. Organowi, który ją wydał zarzuciła naruszenie przepisów procesowych: art. 7, art. 77, art. 12 § 1 i art. 8 oraz art. 189 f § 1-3 k.p.a. a nadto art. 35 § 3 w zw. z art. 36 § 1 K.p.a. Strona skarżąca powołała się na przepisy wydłużające przedmiotowy termin do zgłoszenia w związku z pandemią COVID-19. Jej zdaniem organ pominął kwestię, iż pierwotny termin 30 dni od daty zbycia lub nabycia pojazdu został wydłużony do 180 dni, następnie ponownie obowiązywał termin 30 dni, a od 1 lipca 2021 r. obowiązuje termin 60 dni. Skarżąca zawiadomienia dokonała zaś w terminie 60 dni, a więc w ostatecznie ustalonym i aktualnie obowiązującym terminie. Ustawodawca miał bowiem świadomość, iż w związku z pandemią COVID-19, termin 30 dni jest niezmiernie utrudniony i należy go wydłużyć.
Wskazując na zasadność odstąpienia na podstawie art. 189f § 1 K.p.a. od nałożenia kary podniesiono, że sam fakt naruszenia obowiązku zawiadomienia w przewidzianym terminie o nabyciu lub zbyciu pojazdu nie oznacza a priori zasadności nałożenia kary pieniężnej. Należało więc, czego nie uczyniono, zweryfikować w sposób wyczerpujący przesłanki odstąpienia od nałożenia kary.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sąd na wstępie wyjaśnia, że z uwagi na wnioski obu stron sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym. Przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej P.p.s.a., stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skargę jako zasadną należało uwzględnić, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesiono.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydent Miasta o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 300 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie.
Materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., który stanowi, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140 mb pkt 2 P.r.d. określa, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Na gruncie powołanych przepisów organy orzekające prawidłowo przyjęły, że strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Poza sporem pozostaje, że 11 lutego 2021 r. spółka zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłosiła ten fakt organowi 25 marca 2021 r., tj. 12 dni po upływie 30-dniowego terminu.
Trafnie Kolegium wyjaśniło, że w związku z panującą od 2020 r., pandemią Sars-Cov-2, ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, dalej: ustawa COVID-19), która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.:
1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Natomiast art. 31ia. ust. 1 ww. ustawy stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:
1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Kolegium prawidłowo stwierdziło, że powyższe regulacje nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, skoro zbycie pojazdu (11.02.2021 r.) nastąpiło już po okresie, o którym mowa w art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w czasie którego obowiązywał wydłużony do 180 dni termin na zawiadomienie o zbyciu lub nabyciu pojazdu, a przed wydłużonym do 60 dni okresem dla tegoż zawiadomienia na mocy art. 31ia. ust. 1 ustawy COVID-19.
W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Organy jednak zignorowały instytucję przywrócenia terminu, jaka wprowadzona została przepisem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19.
Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.
Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany tam termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącą rzeczonego terminu - z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu, które miało miejsce 25 marca 2021 r. - organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopełnienie tego obowiązku było tym bardziej istotne, że skarżąca w swej argumentacji powołuje się również na takie okoliczności, które powinny być w tym względzie przedmiotem rozważań organu - często zmieniające się przepisy, czy trudności organizacyjne wynikające ze stanu pandemii. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. Zaniechanie, jakiego dopuścił się organ, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, które – choć wskazują na naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 7 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a.) - sprowadzają się w istocie do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 P.r.d.) oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f K.p.a.). Pierwszeństwo winno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącej spółce terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. - uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku.
Sąd w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. oraz § 2 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015.1800) zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w łącznej kwocie 207 zł jako sumę pobranego wpisu od skargi (100 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (90 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).