III SA/Po 560/17

III SA/Po 560/17 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2017-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Ireneusz Fornalik
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1751/18 - Wyrok NSA z 2021-05-25
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2013 poz 173
art. 5 ust. 1 pkt 14, art. 10 ust. 1, art. 30, art. 31
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 31 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2014 r Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał M. G. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2013. W uzasadnieniu wskazano, że M. G. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu: rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3, ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.2.1, ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1, ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1. Gospodarstwo rolnika zostało wytypowane do kontroli na miejscu, a inspekcja odbyła się na terenie województwa [...] w dniach 22-30 października 2013 ,a na terenie województwa [...] w dniach 10-16 grudnia 2013 r. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości na działkach [...].
W uzasadnieniu wskazano, że odnośnie działki [...] nie uwzględniono zgłoszonych przez rolnika zdarzeń jako nadzwyczajnych okoliczności, bowiem nie poinformował o tym fakcie organu w terminie 10 dni, od dnia w którym się o tym dowiedział. Zdaniem organu pismo rolnika informujące o bezprawnym wypasie bydła na tej działce zostało złożone dopiero po poinformowaniu rolnika o zamiarze kontroli. Dalej organ wyjaśnił, że w konsekwencji przyznano płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości stosując przepisy § 11 i § 20 w zw. z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Wobec wszystkich stwierdzonych uchybień zaznaczono, że jakkolwiek rolnik w sytuacji wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności i niedotrzymania warunków programu rolnośrodowiskowego nie ma obowiązku zwrotu płatności, to w przypadku uchybień nawet na skutek nadzwyczajnych okoliczności płatności w danym roku nie uzyska.
M. G. złożył odwołanie od tej decyzji kwestionując ustalenia organu w części dotyczącej umniejszeń na działkach ewidencyjnych o nr [...], [...] i [...]. Uzasadnił, że nie był w stanie wypełnić zobowiązania rolnośrodowiskowego na działkach [...] i [...], bowiem działki te zostały podtopione na skutek ulewnych deszczy na okoliczność czego posiada stosowną dokumentację, którą załączył w ramach zastrzeżeń do protokołu kontroli .Odnośnie działki [...] wyjaśnił, że na tej działce w okresie po 9 października dokonano wbrew jego woli wypasu bydła, stąd też pozostawienie tej części działki nieskoszonej nie było jego winą. Dodał, że działka była ogrodzona. Wskazał organowi osobę odpowiedzialną za to zdarzenie, a o powyższym powiadomił organ w terminie 10 dni od momentu, w którym się o tym dowiedział. Przede wszystkim zaś zakwestionował okoliczność umniejszenia dopłat, skoro zdarzenia były od niego niezależne. W ocenie odwołującego okoliczności dotyczące działki [...] zostały w pełni udowodnione i powinny być traktowane jako "nadzwyczajne okoliczności", o których mowa w art. 45 ust.8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013r.
Decyzją z dnia [...] października 2014 r Dyrektor ARiMR w P. uchylił decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie kontroli zastosowano błędne kody uchybień. Ponadto organ II instancji uwzględnił zarzuty odwołania odnośnie działki [...] i uznał, że M. G. dokonał zgłoszenia faktu wypasu w terminie, w którym był do tego zobowiązany. Zdaniem organu II instancji dokonał tego w następnym dniu po stwierdzeniu zaistniałych okoliczności. Termin powiadomienia go telefonicznego o kontroli był dniem, w którym dowiedział się o wypasie. Niemniej organ poparł stanowisko organu I instancji, że ani treść przepisu § 45 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ani przepis art.47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1947/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich nie pozwala na wypłatę dopłat w pełnej wysokości w przypadku stwierdzonych uchybień, a jedynie nie obliguje do zwrotu już przyznanych dopłat. Ostatecznie Dyrektor ARiMR nakazał organowi I instancji ponowne rozpatrzenie wniosku M. G. w zakresie poprawności zastosowanych kodów błędu i ponowne rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o poprawiony raport z kontroli na miejscu, przyjmując racjonalną wykładnię przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz prawidłowo uzasadniając decyzję.
M. G. zaskarżył tę decyzję podnosząc, że organ nie odniósł się w ogóle do zarzutów związanych z działkami ewid. [...] i [...], nie odniósł się też do błędnej interpretacji art. 45 ust.8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i art. 47 rozporządzenia komisji (WE) Nr 1947/2006. W ocenie odwołującego przepisy te nie nakazują organom pomniejszania płatności. Zakwestionował trafność twierdzeń organu o możliwości roszczenia odszkodowawczego w trybie przepisów cywilnych. Ponadto zwrócił uwagę, że "wykoszenie" nie jest synonimem słowa "wypasienie", wypasienie nie może skutkować automatycznym przyjęciem, że nastąpiło wykoszenie i, że rolnik nie dotrzymał zobowiązania poprzez wypasanie bydła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 2015 roku uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał ,że w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, dlaczego organ zastosował art.138 § 2 Kpa zamiast wydać decyzję merytoryczną na tle już ustalonego stanu faktycznego. Ponadto przyznał rację skarżącemu, że organ nie ustosunkował się do argumentów odwołania w zakresie działek ewid. [...] i [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r Dyrektor ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu, powołując się na treść wyroku WSA z 24 listopada 2015 roku wyjaśniono, że w dniu [...] maja 2016 roku organ I instancji dokonał ponownej weryfikacji wyników kontroli zawartych w raporcie kontrolnym z 2013 roku. W jej następstwie dokonano korekty raportu z czynności kontrolnych przypisując właściwe kody błędu oraz przesłano korektę stronie. Ta wniosła zastrzeżenia do raportu w dniu 7 czerwca 2016 roku, kwestionując w szczególności wyniki kontroli w zakresie działki [...]. Organ wskazując na treść § 38 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wyjaśnił stronie przyczynę zastosowania zmniejszeń w przypadku płatności rolnośrodowiskowych. Ponadto wyjaśnił, dlaczego popiera stanowisko strony w zakresie uchybień na działce ewid. [...]. Ostatecznie przyjął, że zgłoszenia okoliczności wypasu bydła przez osobę trzecią strona dokonała w terminie 10 dni od dnia stwierdzenia zaistniałych okoliczności, a tym dniem zdaniem organu był dzień powiadomienia o terminie kontroli. Wyjaśniono po raz kolejny, że organy zobowiązane były do stosowania zmniejszeń, ale nie do żądania zwrotu płatności. Odniesiono się do zarzutów strony o pominięciu jej argumentów dotyczących działki [...] i [...], zaznaczając, że w przypadku tych działek nie rozważał kwestii nadzwyczajnych okoliczności, bowiem w dniu 17 października 2013 r. M. G. poinformował organ o wykoszeniu działek i zbiorze siana. Organ przyjął więc, że pomimo zgłoszenia w sierpniu stanu podtopienia działek i zgłoszenia tego w terminie 10 dni i tak dokonał potem koszenia i zbioru siana. Organ wyjaśnił, że rolnik powinien wszelkie informacje podawać organowi zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy i w stosownym czasie. Fakt, iż wykoszenia dokonały osoby trzecie nie zwalnia rolnika od odpowiedzialności za dane zawarte we wnioskach i korektach do nich. Ostatecznie organ stwierdził, że organ I instancji powinien ponownie przeprowadzić postępowanie uzupełniające , którego zakres wykracza poza art. 136 Kpa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał w dniu [...] września 2016 r. decyzję o nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. W uzasadnieniu wskazano poszczególne wyliczenia płatności w ramach realizowanych pakietów oraz przyczyny umniejszeń. Odnośnie działek rolnych [...] i [...] organ przyjął, że w przypadkach obu tych działek wystąpiła siła wyższa spowodowana podtopieniami i płatność rolnośrodowiskowa nie może być przyznana. Skarżący nie ma jednak obowiązku zwrotu płatności. Odnośnie działki [...] przyjęto również fakt zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, ale na gruncie obowiązujących przepisów nie może być przyznana pomoc do tej działki, natomiast nie jest wymagany zwrot płatności. Jako podstawy materialnoprawne tego rozstrzygnięcia wskazano § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
Strona złożyła odwołanie od tej decyzji. Podobnie jak w poprzednim środku zaskarżenia zakwestionowała stanowisko organu w zakresie nie przyznania płatności do działek [...], [...] i [...]. Podkreśliła, ze organy pominęły treść art. 51 ust.1 rozporządzenia Rady(WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r., który przewiduje przyznanie dopłat, jeżeli wprawdzie nie realizowano programu rolnośrodowiskowego, ale stronie nie można zarzucić, że nastąpiło to wskutek działania lub zaniechania producenta rolnego. Zdaniem odwołującego niezrozumiałe są wywody organu odnośnie odmowy przyznania dopłat, a przede wszystkim nastąpiło to z pominięciem art. 51 cyt. wyżej rozporządzenia. Zdaniem odwołującego podstawową kwestią jest to, że pozostawił nad działce [...] nieskoszony obszar 5-10 % działki rolnej, o czym prawidłowo powiadomił organy.
Dyrektor ARiMR w P. decyzją z dnia [...] maja 2017 , o nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR. W uzasadnieniu ponownie szczegółowo nakreślono przebieg postępowania, wyniki kontroli oraz weryfikacji jej ustaleń. Wyjaśniono, że w trakcie kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili rozbieżności dotyczące powierzchni, a także szereg innych uchybień, które zostały szczegółowo omówione, odrębnie dla każdej działki rolnej z mówieniem wymogów poszczególnych wariantów. Szczegółowo odniesiono się do kwestionowanych w odwołaniu skutków nieprawidłowości wskazanych na działkach [...] (w zakresie wariantu 4.1), [...] i [...] (obie w zakresie wariantu 5.1). W zakresie tych dwóch ostatnich organ przyjął, że prawidłowe było stanowisko organu I instancji, że na działkach tych stwierdzono pozostawienie większej niż 10%, a mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej ,a w przypadku występowania wodniczki większej niż 50%, ale mniejszej niż 80% powierzchni nieskoszonej i zastosowano prawidłowy kod. Prawidłowo też organ I instancji uwzględnił fakt wystąpienia na tych działkach nadzwyczajnych okoliczności i w konsekwencji słusznym było przyjęcie, że płatność do tych działek nie może być przyznana. W zakresie działki [...] podzielono stanowisko organu I instancji, że uznano wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie M. G. na skutek nieuprawnionego wypasania bydła na części działki rolnej. Podobnie jednak jak w przypadku działek [...] i [...] skarżącemu płatności nie przyznano, ale zachował on prawo do kontynuacji zobowiązań rolnośrodowiskowych. Skutkiem bowiem uznania siły wyższej jest odstąpienie jedynie od zwrotu pomocy z tytułu zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego lub realizacji wymogów określonych dla danego pakietu. Podkreślono, że przepis art. 75 rozporządzenia komisji (WE) Nr 1122/2009 nie ma zastosowania do płatności rolnośrodowiskowych. Deklarując przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego producent rolny przyjmuje na siebie zobowiązanie do spełnienia wszystkich wymogów otrzymania płatności. W konsekwencji strona jeśli chce skorzystać z prawa do tych płatności, zobowiązana jest dostosować swoje działania o uregulowań prawnych. Wyjaśniono stronie, że przepasienie działki nie stanowi o zachowaniu wymogu nieskoszenia określonej części działki rolnej.
M. G. skorzystał z prawa do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W skardze zarzucił organom brak odniesienia do zawartych w odwołaniu argumentów odnośnie potencjalnego zastosowania art. 51 ust.1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, brak odniesienia do zarzutów związanych z koniecznością założenia spójności pomiędzy rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005, a rozporządzeniem Komisji Nr 1794/2006, brak odniesienia do sprzeczności pomiędzy przepisami Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r w sprawie norm minimalnych, a przepisami Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r., brak odniesienia do zarzutu błędnej interpretacji dwóch różnych rodzajów czynności faktycznych –tj. wykoszenia i wypasienia, co w konsekwencji spowodowało błędne zastosowanie przepisu art.4 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w związku z treścią załącznika Nr 3 do tego rozporządzenia w zakresie ustalającym szczegółowe wymogi dla wariantów 4.1 i 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.
Skarżący wzniósł ponadto w dniu 9 października 2017 pismo procesowe, w którym podkreślił możliwość zastosowania wobec beneficjenta i niezasadne pominięcie przez organy treści art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1968/2005 .Zaznaczył, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest nadal realizowane. Zwrócił uwagę, że dla rolników realizujących podobne zobowiązania rolnośrodowiskowe na lata 2014-2020 wprowadzono nowe przepisy, które są precyzyjniejsze i o wiele korzystniejsze niż na lata 2007-2013.
Organ w odpowiedzi na skargę i na pismo procesowe podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. z 2016 poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Mając zatem na uwadze ww. podstawy orzekania sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy organy administracji w rozpoznawanej sprawie prawidłowo dokonały ustaleń, konsekwencją których było przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 r. w pomniejszonej wysokości za realizację pakietów 4.1 i 5.1 .
Pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana jest w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia nr 1698/2005 z dnia 21 stycznia 2011r. Zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych za 2013 r. ma także rozporządzenie wykonawcze nr 65/2011(Dz.U.UE.L.2011.25.8) oraz nr 1974/2006 (Dz.U. UE.L.2006.368.15). Ponadto na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 do płatności rolnośrodowiskowych mają odpowiednie zastosowanie - art. 2 akapit drugi pkt 1, 10 i 20, art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 12, 14, 16 i 20, art. 25 ust. 1 akapit drugi, art. 73, 74 i 82 rozporządzenia nr 1122/2009. Zauważyć należy zatem, że wśród wymienionych w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 nie ma przepisów rozporządzenia nr 1122/2009 zawartych w art. 75 (który reguluje kwestie siły wyższej i okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia nr 73/2009). Brak jest również innych przepisów prawa (unijnych i krajowych), które zawierałyby odesłania, pozwalające na zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych za 2013 r. art. 75 rozporządzenia Nr 1122/2009. W tym stanie rzeczy nieuzasadnione są zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009 zawarte jeszcze w odwołaniu, a następnie objęte zarzutem pkt 3 skargi.
W prawie krajowym warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy wnioskowanej przez skarżącą określa ustawa z dnia 7 marca 2007r. -O wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013, poz. 173). Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Realizacja zobowiązania środowiskowego podlega kontroli (art. 30 i art. 31 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Z kolei w myśl art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy".
Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2013 r jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013,poz. 361 ze zm.). Jak stanowi § 2 ust. 1 tego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia Nr 73/2009, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe - o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, ze zm.)- zwane dalej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym - obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych.
W przypadku spornych działek [...] (dz.ew. [...] ), [...] (dz.ew.[...]), [...] (dz.ew. [...]) wymogami dodatkowymi dla wariantów zadeklarowanych dla tych działek było m.in.: koszenie w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września i pozostawienie 5-10 % powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola pozostawienie 30-50% powierzchni nieskoszonej. W przypadku wszystkich tych działek stwierdzono w wyniku kontroli pozostawienie powierzchni nieskoszonej o powierzchniach nieodpowiadających wymogom wariantów.
Skarżący w toku postępowania administracyjnego i przed sądem dowodzi swoich racji w sposób niekonsekwentny. Z jednej strony niewykonania całości zobowiązania upatruje w zaistnieniu siły wyższej (co organy ostatecznie przyjęły jako okoliczność niesporną i wykazaną dostatecznie przez producenta rolnego), z drugiej zaś w odniesieniu do działek [...] i [...] wskazuje, że pomimo wystąpienia siły wyższej dokonał wykoszenia 70% łąki i dodatkowo złożył oświadczenie o wykonaniu zobowiązania. Podkreślić należy, że to strona zgłasza fakt wystąpienia siły wyższej i ją dokumentuje, to producent rolny najlepiej orientuje się, z jakiego powodu nie dotrzymał zobowiązania. Tymczasem strona na skutek złożonego w dniu 17 października 2013 roku oświadczenia o koszeniu i zbiorze siana spowodowała, że organ uwzględniając jego treść nie uznał faktu zaistnienia siły wyższej, jednakże na skutek wydanego w niniejszym postępowaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2015 organy zobligowane zostały do rozważenia tej kwestii ponownie. Wyraźnie zaznaczono w decyzji Dyrektora ARiMR z dnia [...] czerwca 2016 roku, wydanej już po wyroku sądu, że obowiązkiem osoby występującej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej jest podanie w sposób prawidłowy i z należytą starannością wszystkich informacji zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. Strona znając jednak treść wyroku WSA w Poznaniu i zapoznawszy się z uzasadnieniem decyzji z dnia [...] czerwca 2016 roku nakazującej organowi I instancji uwzględnienie wytycznych sądu ponownie składa oświadczenie, że na działkach [...] i [...] wystąpiła siła wyższa, a późniejsze oświadczenie o zbiorze siana złożone zostało pod wpływem błędu. Wobec powyższego zasadnie organy uznały, że na skutek działania siły wyższej, a nie działania innych osób wymogi wariantu nie zostały zachowane . Organ nie ma możliwości analizowania i oceny, co rolnik uznał za bezpośrednią przyczynę niedotrzymania zobowiązania, skoro jednocześnie przedkłada dowody na działanie siły wyższej, a wyniki kontroli fakt ten potwierdzają. Organ ma natomiast obowiązek stosowania sankcji na skutek niezachowania wymogów rolnośrodowiskowych stosownie do okoliczności ich powstania. Jeśli więc rolnik dostarczył w terminie dowody potwierdzające działanie siły wyższej i zostały one uznane przez organ, a dodatkowo potwierdzone wynikami kontroli, to strona zachowuje prawo do kontynuacji zobowiązań rolnośrodowiskowych, jednak płatność rolnośrodowiskowa za dany rok do wariantu/pakietu, na który miały wpływ okoliczności nadzwyczajne nie przysługuje. Natomiast pomimo braku spełnienia warunków do płatności w danym roku ARiMR nie będzie dochodziła zwrotu przyznanej pomocy z powodu niezrealizowania w danym roku zobowiązania. Jeżeli działanie siły wyższej w danym roku nie spowodowało skutków trwałych, rolnik może uzyskać prawo do płatności w latach następnych, jeżeli w tym samym roku dokona działań naprawczych. Takie konsekwencje wynikają wprost z art. 47 ust.1 rozporządzenia 1974/2006 z 15 grudnia 200 r ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005 (Dz.U.UE.L.2006.368.15). Wbrew twierdzeniom skarżącego z przepisu tego nie wynika, że rolnikowi przysługuje płatność na dany rok.
Identyczne konsekwencje w zakresie płatności zastosowano należy wobec działki ew. [...] –działki [...]. W tym miejscu wypada podkreślić, że producent rolny na tak rozległym obszarze i wnioskujący o płatności wieloletnie winien znać konsekwencje i różnice w wykoszeniu czy wypasieniu bydła na danym terenie. Skoro poszczególne pakiety, a w nich warianty różnicują rodzaj i termin wykoszenia, technikę koszenia, maksymalne obciążenie pastwiska, terminy rozpoczęcia wypasów, to oznacza, że wypasienie i wykoszenie należy interpretować ściśle i że tylko ich spełnienie w sposób ściśle określony wymogami rolnośrodowiskowymi realizować może ochronę zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych, co wyraźnie zaznacza się w ramach poszczególnych wariantów programu rolnośrodowiskowego. Indywidualna ocena rolnika w tym zakresie nie może skutkować uznaniem prawa do płatności.
Zaprezentowane wyżej stanowisko skarżącego wiąże się z kolejnym zarzutem skargi, a mianowicie niewłaściwym zdaniem strony odstąpieniem organów od zastosowania art.51 ust.1 rozporządzenia rady (WE) nr 1698/2005. Przepis ten stanowi, że jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu roku kalendarzowego nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu w danym roku kalendarzowym wniosek o płatność na mocy art. 36 lit a ppkt (i)(v) oraz art. 36 a lit b ppkt (i),(iv),i (v) wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu benficjentowi w danym roku kalendarzowym lub wyklucza się z niej beneficjenta. Jak wynika wprost z tego przepisu określa on sytuacje, w których dokonywana jest redukcja płatności na zasadach określonych w ust. 4 tego artykułu. Dotyczy on jednak nieprzestrzegania podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska oraz nieprzestrzegania minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których to wymogach mowa w art. 39 ust. 3, a nie wymogów w zakresie poszczególnych pakietów i wariantów, a takim wymogiem było w przypadku wszystkich 3 działek pozostawienie powierzchni nieskoszonej w niewłaściwym wymiarze. Z treści tego zarzutu oraz zarzutu sformułowanego w piśmie procesowym odnośnie nieustosunkowania się organu do relacji pomiędzy przepisami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi określającym minimalne normy dobrej kultury rolnej, a przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika, że strona jako tożsame uznaje zachowanie norm minimalnych i wymogów poszczególnych pakietów i wariantów. Co więcej – zdaje się uważać, że nawet jeśli uchybiła realizacji programu rolnośrodowiskowego, to przestrzeganie dobrej kultury rolnej wystarczy dla uznania, że określony pakiet czy też wariant został zrealizowany. Jest to założenie błędne. Czym innym bowiem jest realizacja programu rolnośrodowiskowego, a spełnianie na tym obszarze norm dobrej kultury rolnej (wymogów wzajemnej zgodności).Podkreślić należy, że Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm wydane zostało na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie podstawie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ,na mocy której to ustawy wydane zostało rozporządzenia rolnośrodowiskowe z 13 marca 2013 roku. Rozporządzenie w sprawie norm odnośnie utrzymywania dobrej kultury rolnej wskazuje przykładowo nast. obowiązki:
b) program rolnośrodowiskowy
— okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach;
- w przypadku łąk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt — okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie określonym w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jednak nie później niż do dnia 31 października;
- w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione w pkt 2 i 3 — okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.
Jak wynika z powyższego czym innym jest przestrzeganie norm dobrej kultury rolnej, a realizowanie wymogów obowiązkowych i dodatkowych wynikających z poszczególnych wariantów, w tym m.in. dotyczące pozostawienia określonej powierzchni nieskoszonej. Dlatego też skarżący konsekwentnie myląc i błędnie interpretując swoje obowiązki jako beneficjenta podnosi, że organy pominęły dobroczynny wpływ wypasienia bydła, choć nie kwestionuje, że nie pozostawił łąki w wymaganym wyżej zakresie nieskoszonej.
Odnośnie zarzutu zgłoszonego najpóźniej, bo w piśmie procesowym z dnia 3 października 2017 r, ,a dotyczącym pominięcia przez organy zmian w programie PROW 2014- 2020, który zdaniem skarżącego zakłada korzystniejsze warunki dla rolników niedotrzymujących zobowiązań rolnośrodowiskowych na skutek działania siły wyższej stwierdzić należy, że skarżący wyrywkowo cytuje przepisy nowego programu. Otóż zgodnie z art. 31 ustawy o płatnościach oraz art. 29 ust. 3 i ust. 4 ustawy o PROW 2014–2020, kierownik Biura Powiatowego ARiMR jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Strona zacytowała jedynie art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, który stanowi, że w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej oraz płatności ekologicznej PROW 2014-2020 daną płatność wycofuje się proporcjonalnie za lata, w których występowała siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Wycofanie dotyczy wyłącznie tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie stosuje się wycofania w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności i innych obowiązków i nie nakłada się kary administracyjnej. Strona pominęła natomiast art. 4 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym w odniesieniu do płatności ONW oraz wsparcia na zalesienie nie jest wymagany częściowy lub całkowity zwrot wcześniej wypłaconego wsparcia w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, nie wymaga się zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania. Konsekwencje uznania siły wyższej są więc identyczne, a przypomnieć należy, iż z wniosku o płatność wynika, że dotyczy on płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowej.
Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art.151 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.