III SA/PO 555/23

III SA/Po 555/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Szymon Widłak
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 10 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na przekazanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosku o przeprowadzenie egzekucji ze środka, do którego nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału Ubezpieczeń Społecznych. oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 20 grudnia 2022 r. (k. 184) A. S. (dalej także jako skarżąca) złożyła skargę na wszystkie czynności egzekucyjne podjęte przez ZUS doręczone przez ZUS w [...] Inspektorat w [...] w dniu 14 grudnia 2022 r. dotyczące w szczególności zajęcia rachunku bankowego [...] i innych kont oraz przeprowadzenia egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego ze środka do którego zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS.
Postanowieniem (k. 199-200) z 16 lutego 2023 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]., powołując się na art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 54, art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na przekazanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosku o prowadzenie egzekucji ze środka do zastosowania którego nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS - nr sprawy [...]
W zażaleniu (k. 205) skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy a także zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpatrzenia wniosków i odwołań skarżącej.
Skoro ZUS odmawia wszczęcia postępowania w sprawie skargi na przekazanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosku o prowadzenie egzekucji, to konieczne jest również zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które prowadzi ZUS, a ta decyzja będzie podstawą do zawieszenia - wstrzymania postępowania prowadzonego przez US do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek. Skarżąca oceniła, że w przeciwnym razie zostanie pozbawiona praw do odwołań i obrony w tak ważnej sprawie.
Postanowieniem (k. 208-206) z 07 czerwca 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a § 1 K.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadniając napisał, że zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które służy zażalenie.
W rozpoznawanej sprawie ZUS w [...]. Inspektorat w [...] działając jako wierzyciel i organ egzekucyjny skierował wobec skarżącej do egzekucji tytuły wykonawcze. Na ich podstawie Dyrektor ZUS w [...]. dokonał czynności egzekucyjnych przewidzianych w art. 19 § 4 u.p.e.a. tj. zajęcia innej wierzytelności pieniężnej (u Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]), zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] i Banku [...]. Ponadto, jako wierzyciel pismem z 28 listopada 2022 r. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wraz z dalszymi tytułami wykonawczymi, wniosek o prowadzenie egzekucji ze środka, do zastosowania którego sam nie jest uprawniony.
W ocenie organu wyższego stopnia zakwestionowany przez skarżącą wniosek Dyrektora Oddziału ZUS z 28 listopada 2022 r. skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o przeprowadzenie egzekucji ze środka do zastosowania którego nie jest uprawniony Dyrektor ZUS, nie jest samodzielną czynnością egzekucyjną i nie może podlegać zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. W tej sytuacji organ egzekucyjny prawidłowo zastosował instytucję art. 61a § 1 K.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie skargi na przekazanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wniosku z 28 listopada 2022 r.
Na opisane postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. S., domagając się uchylenia postanowienia w całości. Skarga nie została uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Skarżąca, w reakcji na wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi poprzez określenie naruszenia prawa bądź interesu prawnego zaskarżonym postanowieniem, w piśmie z 26 września 2023 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu i odroczenie terminu określenia naruszenia prawa bądź interesu prawnego.
Postanowieniem z 15 stycznia 2024 r. III SPP/Po 78/23 referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Rozpoznając sprzeciw Sąd postanowieniem z 21 marca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zarządzeniem z 25 kwietnia 2024 r. (k. 49) Sąd wezwał skarżącą o określenie naruszenia prawa bądź interesu prawnego zaskarżonym postanowieniem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca poinformowała, że nie zgadza się ze zaskarżonym postanowieniem, ponieważ narusza ono prawa skarżącej, ale skarżąca nie zna się na sprawach sądowych. Nie rozumie i nie potrafi samodzielnie opisać naruszenia swoich praw, zatem wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, aby mógł w imieniu skarżącej określić naruszenie praw skarżącej.
Postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r. III SPP/Po 39/24 referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił zmiany ww. postanowienia z 15 stycznia 2024 r. III SPP/Po 78/23. Rozpoznając sprzeciw Sąd postanowieniem z 06 listopada 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna.
Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania). Z uwagi na powyższe, mimo braku sformułowania przez skarżącą konkretnych zarzutów wobec postanowień, Sąd dokonał ich oceny.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym.
Wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, a także składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wobec skarżącej zostały wystosowane tytuły egzekucyjne z 20 lutego 2019 r. od [...] W/w dokumenty znajdują się w aktach organu (uwaga Sądu: na k. 127 – 129 znajdują się również dokumenty dotyczące innych osób, które z akt skarżącej winny być wyłączone).
Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którym organ wyższego stopnia utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS - organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na przekazanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wniosku o prowadzenie egzekucji ze środka, do którego nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS.
Ustawodawca w art. 18 u.p.e.a. przewidział, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które służy zażalenie.
Na podstawie ww. tytułów wykonawczych Dyrektor Oddziału ZUS dokonał czynności egzekucyjnych przewidzianych w art. 19 § 4 u.p.e.a. Nadto pismem z 28 listopada 2022 r. (k. 168) przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] dalsze tytuły wykonawcze, wnosząc o prowadzenie egzekucji ze środka, do stosowania którego sam nie jest uprawniony. Na powyższe pismo skarżąca złożyła skargę, zaś organ I instancji przedmiotowym postanowieniem z 16 lutego 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.
Słusznie wywiedziono w zaskarżonym postanowieniu, że administracyjne postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Mając na uwadze cel tego postępowania, organ egzekucyjny stosuje środki przymusu, tj. środki egzekucyjne wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Można wymienić przykładowo egzekucję z pieniędzy czy z wynagrodzenia za pracę, grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej.
Wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego to czynności egzekucyjne (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Nie są zatem czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (P.M. Przybysz. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. 2, komentarz do art. 1a, nb. 4). Powyższe rozróżnienie ma istotne znaczenie, bowiem skarga (w trybie art. 54 u.p.e.a.) przysługuje na takie działanie organu egzekucyjnego które jest czynnością egzekucyjną.
Przenosząc powyższe uwagi do realiów sprawy nie będzie czynnością egzekucyjną skierowanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wniosku o przeprowadzenie egzekucji ze środka, do zastosowania którego nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS. Analizowany wniosek/powiadomienie to czynność materialno-techniczna. Informacyjny charakter tego pisma jak również brak odrębnego trybu postępowania uregulowanego w u.p.e.a. wskazuje, że nie można zaliczać go do czynności o charakterze wykonawczym, ani też uznać za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego. Należy podkreślić, że sformułowanie wniosku skarżącej ze wskazaniem daty doręczenia pisma z 28 listopada 2022r. wskazuje, że wniosek dotyczy czynności materialno – technicznej polegającej na przekazaniu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] dalszych tytułów wykonawczych i wniosku o prowadzenie egzekucji ze środka, do którego zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS. Z akt sprawy i uzasadnienia postanowienia organu II instancji wynika, że zajęcia rachunków bankowych w [...] zostały już uchylone. Natomiast skarga na czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] została oddalona postanowieniem z dnia 16 lutego 2023r. nr [...]
W tej sytuacji organ egzekucyjny prawidłowo zastosował art. 61a § 1 K.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie skargi na przekazanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosku o prowadzenie egzekucji ze środka, do zastosowania którego nie jest uprawniony tenże organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału ZUS. Zaś organ wyższego stopnia postąpił zgodnie z prawem, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.