III SA/Po 553/23

III SA/Po 553/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Szymon Widłak
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 56 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 10 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie o umorzenie postepowania egzekucyjnego i umorzenie postępowania pierwszej instancji oddala skargę.
Uzasadnienie
Odrębnymi pismami z 20 grudnia 2022 r. A. S. (dalej także jako skarżąca) złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (k. 183), skargę na czynności egzekucyjne (k. 184) oraz zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej (k. 182) prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach wskazanych we wniosku.
Postanowieniem (k. 195) z 14 lutego 2023 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], powołując się na art. 97 § 4 pkt 4, art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) zawiesił postępowanie w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i skargi na czynności egzekucyjne.
Podał, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Rozpatrzenie wniosków będzie możliwe po uprawomocnieniu się postanowienia dotyczącego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
W zażaleniu (k. 219) skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy a także zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpatrzenia wniosków i odwołań skarżącej. Uzasadniła, że skoro ZUS zawiesza postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i skargi na czynności egzekucyjne, które będzie można rozpatrzyć po prawomocnym rozstrzygnięciu postanowienia ZUS, to konieczne jest również do tego czasu zawieszenie postępowania egzekucyjnego, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia.
Postanowieniem (k. 222-220) z 07 czerwca 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji, w całości.
Uzasadniając podał, że przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. nie znajduje zastosowania na gruncie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o przepisy u.p.e.a. Wprawdzie w art. 18 u.p.e.a. jest odesłanie do stosowania przepisów K.p.a., jednak przepisy K.p.a. należy stosować odpowiednio, zgodnie z wolą ustawodawcy.
Przepisy K.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna. Skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów z art. 97 K.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2012 r. II OSK 2101/10)
Powoływana przez organ egzekucyjny kwestia toczącego się postępowania w sprawie złożonych przez skarżącą zarzutów nie może zmienić faktu, iż brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 K.p.a. Ponadto, na gruncie postępowania egzekucyjnego w administracji uprzednie rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego.
Na opisane postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. S., domagając się uchylenia postanowienia w całości. Skarga nie została uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Skarżąca, w reakcji na wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi poprzez określenie naruszenia prawa bądź interesu prawnego zaskarżonym postanowieniem, w piśmie z 25 września 2023 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu i odroczenie terminu określenia naruszenia prawa bądź interesu prawnego.
Postanowieniem z 15 stycznia 2024 r. III SPP/Po 76/23 referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Rozpoznając sprzeciw Sąd postanowieniem z 21 marca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zarządzeniem z 25 kwietnia 2024 r. (k. 28) Sąd wezwał skarżącą o określenie naruszenia prawa bądź interesu prawnego zaskarżonym postanowieniem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca poinformowała, że nie zgadza się ze zaskarżonym postanowieniem, ponieważ narusza ono prawa skarżącej, ale skarżąca nie zna się na sprawach sądowych. Nie rozumie i nie potrafi samodzielnie opisać naruszenia swoich praw zatem wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, aby mógł w imieniu skarżącej określić naruszenie praw skarżącej.
Postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r. III SPP/Po 37/24 referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił zmiany ww. postanowienia z 15 stycznia 2024 r. III SPP/Po 76/23. Rozpoznając sprzeciw Sąd postanowieniem z 06 listopada 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna.
Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania). Z uwagi na powyższe, mimo braku sformułowania przez skarżącą konkretnych zarzutów wobec postanowień, Sąd dokonał ich oceny.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym.
Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którym organ wyższego stopnia (i) uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w [...]. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 124 K.p.a. – do czasu uprawomocnienia się postanowienia w sprawie zarzutów złożonych przez skarżącą (ii) umorzył postępowanie w sprawie.
Wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, a także składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wobec skarżącej zostały wystosowane m.in. tytuły egzekucyjne z 20 lutego 2019 r. od [...] W/w dokumenty znajdują się w aktach organu (uwaga Sądu: na k. 127 – 129 znajdują się również dokumenty dotyczące innych osób, które z akt skarżącej winny być wyłączone).
Organ słusznie wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.) dokonano zmiany przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 tej ustawy, do postępowań wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem w przedmiotowej sprawie do tytułów wykonawczych nr od [...], zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. obowiązujące do 29 lipca 2020 r. Natomiast do tytułów wykonawczych nr od [...] zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. obowiązujące od 30 lipca 2020 r.
Przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w art. 56 u.p.e.a. Według § 1 tego artykułu w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawie.
Natomiast w brzmieniu art. 56 § 1 obowiązującym od 30 lipca 2020 r. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Sąd podziela pogląd organu, że wydanie przez organ I instancji postanowienia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest nieprawidłowe. Przez co należało postanowienie organu I instancji uchylić.
Odpowiednie stosowanie regulacji K.p.a., o którym mowa w art. 18 u.p.e.a., oznacza, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy K.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna. Konsekwentnie, skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 K.p.a.
Co prawda w treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. znajduje się odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zawartych w innych ustawach, jednak celem ustawodawcy było odesłanie do uregulowań szczególnych, nie zaś k.p.a. (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2012 r., II OSK 2101/10; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2023 r. II SA/Wr 364/22 i wymienione tam orzecznictwo; Lex).
W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że organ egzekucyjny rozpoznając wniosek o zawieszenie postępowania nie mógł oceniać, czy analiza zarzutów złożonych przez skarżącą mogła stanowić zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Przepis ten nie mógł bowiem w ogóle znaleźć zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. Przez co należało postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego umorzyć, w konsekwencji uchylenia postanowienia organu I instancji jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Podkreślenia wymaga, że umorzenie postępowania przez organ II instancji nie dotyczy postępowania egzekucyjnego a tzw. postępowania wpadkowego w przedmiocie zawieszenia postępowania wszczętego przez organ I instancji z urzędu dlatego w tym zakresie zastosowanie znajdą odpowiednio stosowane przepisy k.p.a. wskazane wyżej. Umorzenie postępowania uregulowane w art. 59 u.p.e.a. dotyczy bowiem umorzenia postępowania egzekucyjnego, którego zaskarżone postanowienie nie dotyczyło.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.