III SA/Po 552/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-09-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
zameldowaniewymeldowanieewidencja ludnościpobyt stałyczynność materialno-technicznapostępowanie administracyjneprawo o ustroju sądów administracyjnychkodeks postępowania administracyjnegouchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych przez organy administracji.

Sprawa dotyczyła uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania M.W. i jej córek na pobyt stały. Organy administracji uznały, że zameldowanie było nieprawidłowe, ponieważ skarżąca nie zamieszkiwała pod wskazanym adresem w momencie meldunku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasad prawdy obiektywnej, wszechstronnego zbadania sprawy oraz czynnego udziału strony w postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę M.W. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącej i jej małoletnich córek na pobyt stały. Organy administracji uznały, że zameldowanie było wadliwe, ponieważ skarżąca w momencie meldunku nie zamieszkiwała pod wskazanym adresem, a dom był w remoncie. Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano na brak wszechstronnego postępowania dowodowego, arbitralne stwierdzenie przesłanek uchylenia zameldowania oraz pominięcie istotnych dowodów, takich jak wywiad policyjny. Ponadto, sąd dopatrzył się naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), stwierdzając brak dowodów na pouczenie stron o ich prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Sąd podkreślił, że naruszenie tej zasady stanowi kwalifikowaną wadę procesową, uzasadniającą wznowienie postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji nieprawidłowo uchyliły czynność materialno-techniczną zameldowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie przeprowadziły wszechstronnego postępowania dowodowego, arbitralnie stwierdziły istnienie przesłanek uchylenia zameldowania i pominęły istotne dowody. Brak było również zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.e.l.i.d.o. art. 4 § ust. 1

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l.i.d.o. art. 6 § ust. 1

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l.i.d.o. art. 10 § ust. 1

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l.i.d.o. art. 47 § ust. 1

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l.i.d.o. art. 47 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie przeprowadziły wszechstronnego postępowania dowodowego. Organy pominęły istotne dowody, takie jak wywiad policyjny. Organy nie zapewniły stronie czynnego udziału w postępowaniu. Ustalenia faktyczne organów były arbitralne i niepoparte wystarczającym materiałem dowodowym.

Godne uwagi sformułowania

Zameldowanie na pobyt stały stanowi zatem czynność materialno – techniczną, uwarunkowaną spełnieniem podstawowej przesłanki w postaci faktycznego przebywania w danym lokalu osoby zgłaszającej zameldowanie. Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest przy tym uznawane za kwalifikowaną wadę procesową, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania - określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa – i to niezależnie od tego, czy takie naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu stwierdzić nie można.

Skład orzekający

Katarzyna Wolna-Kubicka

sprawozdawca

Tadeusz Geremek

członek

Walentyna Długaszewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku meldunkowego, zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z zameldowaniem i remontem nieruchomości. Nacisk na procedury administracyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne i prawo strony do udziału w postępowaniu, nawet w pozornie prostych kwestiach jak zameldowanie. Podkreśla, że forma i procedura są równie ważne jak merytoryczne rozstrzygnięcie.

Czy remont domu może unieważnić Twoje zameldowanie? Sąd wyjaśnia kluczowe błędy urzędników.

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 552/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Wolna-Kubicka /sprawozdawca/
Tadeusz Geremek
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi M.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania I uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...].06.2005r. nr [...] II zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/K. Wolna-Kubicka /-/W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005r nr [...] – wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) – Prezydent Miasta orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznych, polegających na zarejestrowaniu w dniu [...].06.2003r faktu zameldowania M.W. oraz w dniu [...].06.20003r faktu zameldowania nieletnich: L. i O. W. na pobyt stały przy ulicy S. [...] w P.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, iż o wymeldowanie M.W. wraz z córkami L. i O. z pobytu stałego przy ul. S [...] w P. wystąpił P. W. -współwłaściciel nieruchomości – informując m. in., że faktycznym miejscem zamieszkania w/w jest mieszkanie przy ul. O. [...]/[...] w P. -poprzednie miejsce ich stałego zameldowania. Ponadto, zameldowanie nastąpiło przy ul. S. [...], mimo, że w pod tym adresem są dwa lokale oznaczone jako 1 i 2. P.W. jako współwłaściciel nieruchomości oświadczył również, że nie wyraża zgody na zameldowanie M. W. i jej córek przy ul. S [...]/[...] i [...]/[...].
Organ administracji w toku postępowania wyjaśniającego ustalił, że M. i P. małżonkowie W. w dniu [...].06.1999 nabyli nieruchomość położoną w P. przy ul. S. [...], składającą się z dwóch lokali mieszkalnych, nr [...] na parterze budynku i nr [...] piętrze. W dniu zameldowania M.W. i jej córki nie mieszkały przy ul. S. [...]. W tym czasie bowiem mieszkały one w mieszkaniu przy ul. O. [...]/[...] w P., a dom przy ul. S. [...] był remontowany i przystosowywany do zamieszkania. M.W. w domu tym prowadziła jedynie działalność gospodarczą.
Wobec tego, że organ I instancji na skutek podania P.W. o wymeldowanie M.W., O.W. i L.W. powziął wątpliwości co do prawidłowości zgłoszonych na formularzu meldunkowym danych uznał, że ich zameldowanie dokonane w dniach [...] i [...] czerwca 2003r zawierało wady poprzez naruszenie art. 4 ust.1, art.6 ust.1 i art.10 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające uchylenie tych czynności.
Pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. M.W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie.
W odwołaniu M.W. zarzuciła organowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że nie mieszkała z córkami w domu przy ul. S. [...], w momencie zameldowania.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji i jego wnioski prawne. Organ ten uznał, iż w sprawie bezspornym jest, że M.W. w dacie swojego zameldowania nie mieszkała w domu przy ul. S. [...]. Co zdaniem organu wynika m. in. z jej zeznań, złożonych w trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji.
Prawidłowe zameldowanie na pobyt stały, zdaniem organu, powinno być poprzedzone zamieszkaniem w konkretnym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Zameldowanie pod określonym adresem jest czynnością wtórną wobec faktu rzeczywistego zamieszkania w danym lokalu, a przyczyny niemożności (remont, czy przystosowanie lokalu do zamieszkania), nie mają żadnego znaczenia.
Ponadto organ stwierdził, iż skoro budynek przy ul S. [...] w P. składa się z dwóch lokali mieszkalnych, a M.W. wraz z córkami zameldowała się w na pobyt stały przy ul. S. [...] , nie wskazując konkretnego lokalu, to nie zostały spełnione warunki z przepisu art. 6 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co do zameldowania pod adresem oznaczonym.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r M.W. zaskarżyła decyzje Wojewody i Prezydenta Miasta w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W treści skargi skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i powołując się na argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialno - prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) Art. 4.pkt 1 tej ustawy stanowi, iż obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Z art. 6 ust 1 wynika zaś, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Według art. 10 ust. 1 tej ustawy osoba przebywająca pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest zobowiązana zameldować się pod tym adresem na pobyt stały lub czasowy.
Zameldowanie na pobyt stały stanowi zatem czynność materialno – techniczną, uwarunkowaną spełnieniem podstawowej przesłanki w postaci faktycznego przebywania w danym lokalu osoby zgłaszającej zameldowanie.
W myśl art. 47 ust. 1 powołanej powyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy.
Dla wydania takiego rozstrzygnięcia konieczne jest przeprowadzenie stosownego postępowania administracyjnego zgodnego z naczelnymi zasadami takiego postępowania, którymi są zasada praworządności określona w art. 6 kpa, zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy oraz zasada czynnego udziału strony w postępowaniu określona w art. 10 kpa, zgodnie z którą organ administracji zobowiązany jest zagwarantować stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz zagwarantować stronie przed wydaniem decyzji możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W rozpatrywanej sprawie, na skutek wątpliwości które pojawiły się w związku z wnioskiem P.W. o wymeldowanie M., O. i L. W., zasadnie organy administracji przyjęły, iż konieczne jest ustalenie w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, czy w momencie zameldowania M.W. i jej córek zostały spełnione przesłanki określone art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W szczególności czy zamieszkiwały one we wskazanym we wniosku domu z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów.
Jednak po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż organy ewidencyjne zbyt arbitralnie stwierdziły istnienie przesłanek skutkujących koniecznością uchylenia czynności materialno-technicznych zameldowania skarżącej i jej córek w spornym lokalu.
W ocenie Sądu organy pierwszej i drugiej instancji nie ustaliły bowiem w dostateczny sposób, czy powyższe przesłanki zostały spełnione. Wątpliwość budzi w szczególności brak wyjaśnienia sprzeczności wynikających ze zgromadzonych dowodów, a wręcz pominięcie ich. Chodzi tu o wywiad z dnia [...].06.2005r Komendanta Komisariatu Policji, a z którego wynika, że skarżąca zamieszkiwała w P. przy ul. O. [...]/[...] przez dwa tygodnie, z powodu remontu domu przy ul.S. [...] i to z uwagi na szkodliwy wpływ środków chemicznych na zdrowie dzieci (k. 31 akt administracyjnych). Wywiad ten został przeprowadzony na polecenie organu I instancji i choć pozostaje w sprzeczności z zeznaniami P.W. nie dokonano jego weryfikacji, ani oceny, a wręcz zupełnie go pominięto. Wbrew twierdzeniom organów zarówno I i II instancji z zeznań M.W. nie wynika jednoznacznie, że w momencie zameldowania nie mieszkała w domu przy ul. S. [...] i nie miała zamiaru stałego tam przebywania. Zatem okoliczności sprawy wbrew twierdzeniom zawartym w decyzjach obu instancji nie zostały wszechstronnie wyjaśnione.
Ponadto, organy I i II instancji uznały iż skoro budynek przy ul S. [...] w P. składa się z dwóch lokali mieszkalnych, a M.W. wraz z córkami zameldowała się w na pobyt stały przy ul. S. [...] , nie wskazując konkretnego lokalu, to nie zostały spełnione warunki z przepisu art. 6 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co do zameldowania pod adresem oznaczonym. Nie przeprowadziły jednak na tę okoliczność żadnych dowodów, z których wynikałoby, czy w domu przy ul. S. [...] są faktycznie wyodrębnione dwa lokale mieszkalne, czy też wynika to jedynie z wypisu z ksiąg wieczystych. Zwłaszcza, że skarżąca jest współwłaścicielem obu tych lokali.
Brak przeprowadzenia przez organy administracji wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu bez jego logicznego uzasadnienia, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa.
Ostateczne ustalenia organu pierwszej i drugiej instancji odnośnie stałego pobytu M., O. i L. W. w spornym lokalu oparte zostały zatem faktycznie wyłącznie na zeznaniach P.W., byłego męża skarżącej.
Zgodnie z zasadą postępowania administracyjnego wynikającą z treści art. 7 kpa organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena czy dana okoliczność została udowodniona winna być wynikiem analizy całokształtu materiału dowodowego. W toku postępowania organy administracji publicznej winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczać jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
W myśl art. 80 kpa organ winien dokonać oceny czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Jedną z zasad postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest jednak oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (patrz wyrok NSA, z dnia 13 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2160/98, LEX nr 43969).
Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (patrz wyrok NSA, z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, LEX nr 54171).
Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji oceny dowodów i okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy decyzje w przedmiotowej sprawie jako wydane z takim naruszeniem prawa nie mogą ostać się w obrocie prawnym.
Ze względu na te okoliczności, Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w analizowanej sprawie.
Zdaniem Sądu organy administracyjne nie dokonały wnikliwej oceny zebranego, już w toku prowadzonego przez nie postępowania, materiału dowodowego, albowiem nie wskazały w uzasadnieniach decyzji, jak podano powyżej, dlaczego pewne dowody uznano za wiarygodne, a innym odmówiono waloru wiarygodności i mocy dowodowej, przez co naruszono dodatkowo przepis art. 107 § 3 kpa.
Skarga okazała się uzasadniona również z przyczyny, której nie zarzucała skarżąca.
Sąd dopatrzył się bowiem w działaniu organów administracyjnych pierwszej i drugiej instancji jeszcze jednego naruszenia przepisów postępowania o istotnym charakterze, a mianowicie art. 10 § 1 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, chyba, że załatwienie danej sprawy nie cierpi zwłoki za względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 kpa).
Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie prawo strony do zajęcia stanowiska wobec całości zebranych w sprawie dowodów i żądań koreluje z kategorycznym obowiązkiem leżącym po stronie organu prowadzącego postępowanie i polegającym na konieczności pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia oraz na wstrzymaniu się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia tego oświadczenia. Termin zakreślony stronie do zapoznania się z dowodami winien być przy tym terminem realnym, umożliwiającym danie stronie odpowiedniego czasu do ustosunkowania się do tegoż materiału dowodowego. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu pouczenia strony przez organ o przysługującym jej prawie stanowi zatem o naruszeniu przez ten organ obowiązku ustalonego w art. 10 § 1 kpa (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, str. 84 - 86, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, str. 163 - 164 i R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2005, str. 56 – 57 oraz wyrok NSA, z dnia 5 kwietnia 2001r., II S.A. 1095/00, LEX nr 53441, wyrok NSA, z dnia 6 października 2000r., V S.A. 316/00, LEX nr 50116 i wyrok NSA, z dnia 10 grudnia 1997r., I S.A./Gd 409/96, Biuletyn Skarbowy 1998/2/16).
Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest przy tym uznawane za kwalifikowaną wadę procesową, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania - określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa – i to niezależnie od tego, czy takie naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu stwierdzić nie można. Ta okoliczność ma charakter formalny w tym sensie, iż sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód wznowienia. Przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie żąda bowiem stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony, czy stwierdzenia, iż udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, str. 647 oraz wyrok NSA, z dnia 1 lipca 1997 r., IV S.A. 595/99, LEX nr 47888 i wyrok NSA, z dnia 26 stycznia 1999 r., III S.A./Po 979/98, LEX nr 39458).
W aktach przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził brak dowodów na okoliczności pouczenia stron o ich prawie do wypowiedzenia się w wyznaczonym terminie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dotyczy to zarówno postępowania toczącego się przed Prezydentem Miasta, jak i organem odwoławczym. Załatwienie spraw administracyjnych, w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 kpa. W sytuacji gdy w postępowaniu występują dwie strony o spornych interesach przyjęcie, iż tylko ta, której wniosek załatwiono pozytywnie, ma przymiot strony, naruszałoby zasadę równości procesowej stron (patrz wyrok NSA, z dnia 2 lutego 2001 r., I SA 1479/99, LEX nr 54176). A zatem obowiązek wynikający z art. 10 kpa winien zostać realizowany wobec wszystkich stron postępowania administracyjnego.
Sąd uznał zatem, iż organy pierwszej i drugiej instancji dopuściły się naruszenia prawa (art. 10 § 1 kpa) stanowiącego podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a ponadto naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rzeczą organów było bowiem wyjaśnienie sprzeczności pomiędzy poszczególnymi dowodami zebranymi w sprawie co do faktu zamieszkiwania M. W. i jej córek w spornym lokalu, a mianowicie między zeznaniami P.W. i M. W. oraz dowodem z dokumentu wystawionego przez uprawniony do tego organ Policji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej powinny odnieść się do wszystkich dowodów, dokonując ich oceny zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, a w razie konieczności przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe uzyskując kolejny wywiad środowiskowy lub przesłuchanie w charakterze świadków pozostałych sąsiadów, zajmujących mieszkania lub domy w bezpośrednim sąsiedztwie. Rozważenia wymaga również konieczność przesłuchania osób mieszkających w pobliżu poprzedniego miejsca zameldowania M.W. i jej córek celem potwierdzenia, kiedy opuściły one lokal przy ulicy O. [...]/[...] w P. bez zamiaru powrotu. W celu zaś ustalenia "adresu oznaczonego" pod którym nastąpiło zameldowanie należałoby rozważyć potrzebę przeprowadzenie wizji lokalnej domu przy ul. S [...]. Gdyby zaś okazało się, że skarżąca wraz z dziećmi zajmowała oba, czy też jeden lokal to rozważenia wymaga ustalenie wpływu braku oznaczenia numerów lokali na ważność podjętych czynności materialno-technicznych zameldowania, pod kątem art. 10 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Organ administracji winien również przeprowadzić postępowanie zgodnie z wymogami procesowymi, zapewniając stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta jako nie odpowiadające prawu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), orzekając jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/K. Wolna-Kubicka /-/W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI