III SA/Po 543/24

III SA/Po 543/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Szymon Widłak /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Dnia 11 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia 22 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 22 sierpnia 2024 r. Zarząd Województwa:
I. określił kwotę do zwrotu przez Stowarzyszenie [...] (wcześniej Stowarzyszenie [...]) w [...] pod [...], dalej: "Beneficjent" lub "Stowarzyszenie" lub "Strona", w wysokości 170 121,75 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi:
- od 22 stycznia 2018 r. w przypadku kwoty 168 811 zł,
- od 20 lutego 2019 r. w przypadku kwoty 1 310,75 zł,
do dnia dokonania zwrotu włącznie, tytułem zwrotu otrzymanego dofinansowania przekazanego na podstawie umowy [...] z 7 czerwca 2017 r., współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014 - 2020;
II. określił kwotę odsetek do zwrotu przez Beneficjenta w łącznej wysokości 30 032 zł, na którą składają się:
1. odsetki liczone od 26 września 2017 r., tj. od dnia przekazania transzy dofinansowania w wysokości 46 782,88 zł, liczone od kwoty:
- 200 zł do 20 września 2023 r., tj. do dnia dokonania wpłaty w wysokości 200 zł przez M. T., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 22 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II K 277/23, w wysokości 119 zł;
- 200 zł do 20 września 2023 r., tj. do dnia dokonania wpłaty w wysokości 200 zł przez J. M., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 22 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II K 277/23, w wysokości 119 zł;
- 2 044,18 zł do 3 października 2023 r., tj. do dnia dokonania wpłaty w wysokości 2 044,18 zł przez B. P., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 17 sierpnia 2024 r. o sygn. akt II K 196/23, w wysokości 1 229 zł;
- 5 000 zł do 25 października 2023 r., tj. do dnia dokonania wpłaty w wysokości 5 000 zł przez B. P., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 17 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II K 196/23, w wysokości 3 050 zł;
- 30 772 zł od 3 listopada 2023 r., tj. do dnia dokonania wpłaty w wysokości 30 772 zł przez M. K., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 22 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II K 277/23, w wysokości 18 884 zł;
- 5 355,82 zł do 28 listopada 2023 r.,tj. do dnia dokonania wpłaty w wysokości 5 355,82 zł przez B. P., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 17 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II K 196/23, w wysokości 3 340 zł;
- 3 210,88 zł (z kwoty 5 100 zł) do 15 lutego 2024 r., tj. do dnia dokonania wpłaty w wysokości 5 100 zł przez M. K., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 12 września 2023 r. o sygn. akt II K 182/23, w wysokości 2 103 zł;
2. odsetki liczone od 22 stycznia 2018 r., tj. od dnia przekazania transzy dofinansowania w wysokości 170 700,12 zł liczone od kwoty 1 889,12 zł (z kwoty 5 100 zł) do 15 lutego 2024 r., tj. do dnia dokonania wpłaty w wysokości 5 100 zł przez M. K., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 12 września 2023 r. o sygn. akt II K 182/23, w wysokości 1 188 zł;
III. wyłącza okres naliczania odsetek, o których mowa w pkt I sentencji decyzji, od 16 kwietnia 2024 r. do dnia doręczenia decyzji, włącznie z tym dniem.
Organ wskazał, że zwrot należności głównej w kwocie 170 121,75 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych oraz zwrot określonej kwoty odsetek w wysokości 30 032 zł powinien nastąpić na rachunek bankowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
Jako podstawę prawną decyzji powołano:
- art. 9 ust. 1 pkt 2 i art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), dalej: "ustawa wdrożeniowa";
- art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.), dalej: "u.f.p.";
- art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.";
- art. 54 § 1 ust. 7 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.), dalej: o.p.";
- umowę z 7 czerwca 2017 r. nr [...] o dofinansowanie projektu pt. "[...]" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach WRPO na lata 2014-2020, dalej: "Projekt".
W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje.
Beneficjent 25 lipca 2016 r. złożył wniosek o dofinansowanie Projektu. Wniosek z 9 marca 2017 r. został zatwierdzony przez Zarząd Województwa jako Instytucję Zarządzającą [...]RPO na lata 2014 - 2020, dalej też jako "IZ [...]RPO".
W dniu 13 kwietnia 2017 r. na podstawie art. 33 ustawy wdrożeniowej Beneficjent jako Partner wiodący Projektu zawarł umowę o partnerstwie na rzecz realizacji Projektu z Centrum Kształcenia Języków Obcych [...], dalej też jako: "Partner". Zadaniem Partnera było koordynowanie Projektu, kontrola merytoryczna i finansowa Projektu oraz nadzór nad zgodnością realizacji Projektu z przyjętym harmonogramem.
W dniu 7 czerwca 2017 r. IZ [...]RPO zawarła ze Stowarzyszeniem [...] (od 19 czerwca 2023 r. Stowarzyszenie [...] działającym w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz Partnera, umowę o dofinansowanie Projektu, dalej: "umowa".
Koordynatorem Projektu była M. K., m. in. odpowiedzialna za zadania nr 1-7 i nr 10 Projektu, a specjalistą ds. jego wdrażania była B. L. m. in. odpowiedzialna za koordynację zadań nr 8-10 Projektu.
Przedmiotem Projektu było stworzenie równych szans edukacyjnych dla 40 uczennic i 58 uczniów niepełnosprawnych w Zespole Szkół Specjalnych w [...] pod [...] oraz podniesienie atrakcyjności i jakości oferty edukacyjnej, a także zmniejszenie dysproporcji w osiągnięciach edukacyjnych uczniów niepełnosprawnych w stosunku do uczniów pełnosprawnych, rozwój ich kluczowych kompetencji i podniesienie jakości procesu kształcenia.
Projekt miał przyczynić się do osiągnięcia celów szczegółowych:
- podniesienie wiedzy osób ze specjalnymi potrzebami w zakresie nauk przyrodniczych, języka angielskiego i matematyki (realizacja do 31 marca 2019 r.);
- wypracowanie własnej ścieżki edukacyjno-zawodowej (realizacja do 31 marca 2019 r.);
- zmniejszenie wad wymowy, podniesienie sprawności fizycznej i zwiększenie potencjału merytorycznego dzieci z autyzmem, z wadami wymowy i postawy (realizacja do 31 marca 2019 r.);
- podniesienie kompetencji społecznych przez wyjazdy edukacyjno-integracyjne (realizacja do 31 grudnia 2018 r.);
- poprawa warunków dydaktycznych przez doposażenie pracowni przyrodniczej i matematycznej i wykorzystanie ich do prowadzenia zajęć po zakończeniu Projektu (realizacja do 30 września 2017 r.);
- podniesienie kompetencji nauczycieli (realizacja do 30 września 2017 r.).
W ramach Projektu Beneficjent planował realizację zadań przez:
- doposażenie pracowni przyrodniczej i matematycznej w niezbędny sprzęt i materiały dydaktyczne do prowadzenia zajęć metodą eksperymentalną (1 szkoła);
- wsparcie nauczycieli (25 kobiet i 5 mężczyzn) przez szkolenia z zakresu prowadzenia zajęć metodą eksperymentalną oraz w zakresie indywidualizacji nauczania osób niepełnosprawnych i neurodydaktyki;
- wsparcie indywidualnego podejścia do ucznia ze specjalnymi potrzebami (40 kobiet, 58 mężczyzn) w zakresie rozwijania kompetencji kluczowych przez:
- zajęcia naukowo-techniczne, matematykę, język angielski dla 23 kobiet i 29 mężczyzn,
- doradztwo zawodowe dla 11 kobiet i 13 mężczyzn,
- zajęcia rehabilitacyjne: alternatywne metody komunikacji dla dzieci z autyzmem, logorytmika, terapia integracji sensorycznej dla 18 kobiet i 22 mężczyzn,
- wyjazdy edukacyjno-integracyjne dla 40 kobiet i 58 mężczyzn.
Grupę docelową Projektu stanowili uczniowie Szkoły Podstawowej, Gimnazjum i Ponadgimnazjalnej Szkoły Przysposabiającej do Pracy Zespołu Szkół Specjalnych w [...] pod [...] w wieku od 6 do 20 lat (40 uczennic i 58 uczniów) oraz nauczyciele przedmiotów przyrodniczych, językowych, matematycznych, uczących w przedmiotowych szkołach, którzy z własnej inicjatywy chcieli podnieść swoje kompetencje (30 nauczycieli).
Projekt realizowano od 1 września 2017 r. do 31 marca 2019 r.
Zgodnie z umową łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych Projektu wynosiła 230 793,75 zł i obejmowała dofinansowanie w kwocie 218 793,75 zł z następujących źródeł:
a) ze środków europejskich w kwocie 196 174,68 zł, co stanowiło 85% wydatków kwalifikowalnych Projektu,
b) ze środków dotacji celowej w kwocie 22 619,07 zł, co stanowiło nie więcej niż 10% wydatków kwalifikowalnych Projektu
oraz wkład własny w kwocie 12 000 zł, co stanowiło nie mniej niż 5% wydatków kwalifikowalnych Projektu.
Beneficjent otrzymał dofinansowanie na realizację Projektu w formie zaliczek, w łącznej wysokości 218 793,75 zł, w tym: 26 września 2017 r. kwotę 48 000 zł, a 22 stycznia 2018 r. kwotę 170 793,75 zł, tj. całość przyznanego dofinansowania.
Beneficjent w trakcie realizacji projektu złożył 9 wniosków o płatność.
Prokuratura Rejonowa w [...] na podstawie anonimowego zawiadomienia z 23 stycznia 2020 r. o podejrzeniu popełnienia szeregu przestępstw mających związek z Beneficjentem 26 sierpnia 2020 r. wszczęła dochodzenia, a 17 lutego 2022 r. wszczęła śledztwa, po czym skierowała wnioski do Sądu o wydanie wyroków skazujących przeciwko:
1) B. P., która 8 października 2017 r. zawarła z Centrum Kształcenia Języków Obcych [...] umowę zlecenia na wykonanie zajęć wyrównawczych z matematyki w ramach Projektu, które miały odbyć się w okresie pomiędzy 9 października 2017 r. a 31 marca 2019 r., po czym przedłożyła dokument istotny dla uzyskania wsparcia finansowego w postaci dziennika zajęć za lata 2017/2019, wskazując w nim tematykę realizowanych zajęć, daty ich przeprowadzenia oraz dane osób, które rzekomo w zajęciach uczestniczyły.
Prokuratura ustaliła, że B. P. za przepracowane godziny miała otrzymać wynagrodzenie w wysokości 50 zł za godzinę, a wypłata miała nastąpić po wystawieniu rachunku przez B. P. i stwierdzeniu przez Centrum Kształcenia Języków Obcych [...], że zlecenie będące przedmiotem umowy zlecenia wykonano prawidłowo i w określonym terminie. B. P. celem rozliczenia zadania realizowanego w ramach umowy zlecenia posłużyła się dziennikiem zajęć za lata 2017/2019, potwierdzając w nim udział uczestników w zajęciach wyrównawczych z matematyki swoim podpisem na protokole zdawczo-odbiorczym, a faktycznie zajęć tych nie przeprowadzając we wskazanym terminie i dla wskazanych osób; dziennik Zajęć stanowi zatem dokument poświadczający nieprawdę.
Przedłożenie sfałszowanego dokumentu pozwoliło Beneficjentowi rozliczyć otrzymaną dotację w wysokości 12 700 zł. B. P. za fikcyjnie wykonanie zlecenia otrzymała wynagrodzenie w wysokości 12 400 zł. B. P. przyznała się do popełnienia zarzucanego jej przestępstwa.
Wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II K 196/23 Sąd Rejonowy w [...] uznał B. P. za winną popełnienia zarzucanych jej czynów z art. 286 § 1 k.k. (oszustwo), art. 297 § 1 k.k. (wyłudzenie kredytu) i na podstawie art. 46 § 1 w zw. z art. 4 § 1 k.k. zasądził wobec niej obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę 12 400 zł na rzecz Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w [...].
2) M. K., M. T. i J. M..
M. K. w ramach umowy o partnerstwie, po otrzymaniu kwoty ryczałtowej w wysokości 30 772 zł na wykonanie zadania nr 10 "Wyjazdy edukacyjno-integracyjne", w ramach którego miały zostać zrealizowane dwie wycieczki edukacyjne po 98 osób każda, celem rozliczenia wskazanej kwoty przedłożyła protokoły odbioru ilościowo-jakościowego usługi z 24 września 2018 r., w których wskazana została liczba uczestników wycieczki do [...] w liczbie 98 osób oraz wycieczki do [...] w liczbie 98 osób wraz z listami obecności. W rzeczywistości w wycieczce do [...] wzięły udział 42 osoby, a w wycieczce do [...] 39 osób.
W dodatkowo zorganizowanej wycieczce do [...], która odbyła się 6 grudnia 2018 r. wzięły udział 44 osoby. Sfałszowana dokumentacja dotycząca liczby uczestników zorganizowanych wycieczek pozwoliła Beneficjentowi na rozliczenie otrzymanej dotacji za wykonanie zadania w ramach realizowanego Projektu w kwocie 30 772 zł.
M. T. oraz J. M. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej podpisali protokoły odbioru ilościowo-jakościowego usługi z 24 września 2018 r. i 29 maja 2018 r., w których wskazano liczbę uczestników wycieczki do [...] (98 osób) i do [...] (98 osób). W rzeczywistości liczba uczestników zorganizowanych wycieczek była znacznie mniejsza, odpowiednio 42 osoby i 39 osób, a w dodatkowo zorganizowanej wycieczce do [...] wzięły udział 44 osoby. Sfałszowane dokumenty pozwoliły Beneficjentowi i Partnerowi rozliczyć otrzymaną dotację za wykonanie zadania w wysokości 30 772 zł.
M. K., M. T. i J. M. wyrokiem Sądu Rejonowego z 22 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II K 277/23 zostali uznani za winnych popełnienia zarzucanych im czynów określonych w art. 286 § 1 k.k. (oszustwo) i art. 297 § 1 k.k. (wyłudzenie kredytu) w zw. z art. 11 § 2 i art. 12 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych obowiązek naprawienia szkody na rzecz Europejskiego Funduszu Społecznego reprezentowanego przez Zarząd Województwa: od M. K. w kwocie 30 772 zł, od M. T. w kwocie 200 zł, a od J. M. w kwocie 200 zł.
3) M. K., która działając wspólnie i w porozumieniu z B. Ł. i na jej prośbę, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wystawiła fakturę VAT na kwotę 5 100 zł tytułem przeprowadzenia zajęć z zakresu "Neurodydaktyki", "Indywidualizacji nauczania uczniów ze specjalnymi potrzebami", "Upowszechniania eksperymentu i doświadczenia jako głównej strategii uczenia przedmiotów przyrodniczych oraz tworzenia interaktywnych ćwiczeń i kart pracy". Zajęcia te miały odbyć się w ramach Projektu realizowanego przez Beneficjenta, a w rzeczywistości nie zostały przeprowadzone, co doprowadziło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci środków pieniężnych pochodzących z EFS przez wprowadzenie w błąd organu dysponującego środkami stanowiącymi dofinansowanie, tj. Zarządu Województwa. Dokument finansowy w postaci wystawionej faktury został przedłożony przez Beneficjenta celem uzyskania wsparcia finansowego w postaci dofinansowania Projektu.
Sąd Rejonowy w wyroku z 12 września 2023 r. o sygn. akt II K 182/23 uznał M. K. za winną popełnienia zarzucanych jej czynów z art. 271 § 3 k.k. (fałszerstwo intelektualne), art. 286 § 1 k.k. (oszustwo) i art. 297 § 1 k.k. (wyłudzenie kredytu) w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził na rzecz Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w [...] obowiązek naprawienia szkody przez zapłatę kwoty 5 100 zł.
4) A. D., która w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd osoby reprezentujące podmiot odpowiedzialny za dofinansowanie Projektu w ten sposób, że 8 października 2017 r. zawarła umowę zlecenie nr [...] z Centrum Kształcenia Języków Obcych [...] na przeprowadzenie zajęć z doradztwa edukacyjno-zawodowego w ramach Projektu realizowanego przez Beneficjenta. W tym celu, dla uzyskania wsparcia finansowego, przedłożyła dziennik zajęć za rok szkolny 2017/2018 i 2018-2019, w którym wskazała tematykę zrealizowanych zajęć, daty ich wykonania oraz dane osób, które uczestniczyły w zajęciach, co potwierdziła swoim podpisem na protokole zdawczo-odbiorczym, w rzeczywistości tych zajęć nie przeprowadzając. Za fikcyjne wykonanie zadania A. D. otrzymała wynagrodzenie w wysokości 14 200 zł, a sfałszowanie dokumentów pozwoliło Beneficjentowi na rozliczenie otrzymanej dotacji za wykonanie zadania w kwocie 16 000 zł.
Sprawę A. D. zarejestrowano w Sądzie Rejonowym pod sygn. akt II K 401/23.
5) A. Z., B. Ł., I. B. i J. R. Prokuratura pismem z 30 czerwca 2023 r. zawiadomiła IZ [...]RPO o skierowaniu do Sądu Rejonowego aktu oskarżenia przeciwko tym oskarżonym o popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. (oszustwo). Sąd Rejonowy prowadzi postępowanie wobec tych osób pod sygn. akt II K 287/23.
IZ [...]RPO w celu uzyskania informacji w sprawie postępowania karnego prowadzonego na wniosek Prokuratury pod sygn. akt II K 278/23 i II K 401/23, zwróciła się do Sądu Rejonowego z prośbą o podanie informacji w zakresie prowadzonych postępowań, w tym czy wydano wyrok.
Sąd Rejonowy pismami z 27 maja 2024 r. poinformował, że w sprawie II K 401/23 został wydany wyrok. Wyrok nie jest prawomocny. Sprawa jest na etapie sporządzenia uzasadnienia do wyroku. Natomiast sprawa II K 287/23 jest w toku. Brak jest wyznaczonego terminu rozprawy. Akta 21 maja 2024 r. przekazano do Sądu Apelacyjnego w [...] w celu rozważenia przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w [...].
IZ [...]RPO w celu uzupełniania informacji dotyczących postępowań prowadzonych pod sygn. akt II K 278/23 i II K 401/23 19 lipca 2024 r. skontaktował się telefonicznie z Sądem Rejonowym uzyskując informację, że wyrok w sprawie II K 401/23 jest nieprawomocny - złożono apelację, a właściwym do rozpoznania jest Sąd Okręgowy w [...], natomiast w sprawie II K 287/23 wystąpiono do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyznaczenie sądu właściwego do rozpatrzenia sprawy.
Osoby zaangażowane w realizację Projektu, wobec których było lub nadal jest prowadzone postępowanie karne jako wykonawcy usług przeprowadzonych w ramach Projektu realizowanego przez Beneficjenta, stworzyły podrobione, przerobione lub stwierdzające nieprawdę dokumenty, które miały pozwolić Beneficjentowi na rozliczenie otrzymanych w ramach umowy środków na realizację zadań określonych we wniosku o dofinansowanie Projektu.
Beneficjent w celu rozliczenia otrzymanego dofinansowania przedłożył do IZ [...]RPO dokumenty, które miały potwierdzić przeprowadzenie zajęć wyrównawczych z matematyki, zajęć z doradztwa edukacyjno-zawodowego i szkoleń, które w rzeczywistości się nie odbyły. Ponadto Beneficjent przedstawił protokoły odbioru ilościowo-jakościowego usługi, w których wskazano fikcyjną liczbę uczestników wycieczek. Przedłożenie podrobionych, przerobionych, poświadczających nieprawdę albo nierzetelnych dokumentów miało na celu wprowadzenie w błąd IZ [...]RPO i próbę potwierdzenia przez Beneficjenta, że Projekt został zrealizowany w sposób prawidłowy, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie Projektu. Na podstawie pierwotnie przedłożonych przez Beneficjenta dokumentów (które wcześniej nie budziły żadnych wątpliwości), IZ [...]RPO uznała wszystkie wydatki wskazane we wnioskach o płatność za kwalifikowalne.
Zgodnie z § 26 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 umowy w przypadku gdy Beneficjent lub Partnerzy dopuścili się rażących nieprawidłowości, w tym finansowych w szczególności wykorzystają przekazane środki na cel inny niż określony w Projekcie lub niezgodnie z umową Beneficjent złożył lub posłużył się fałszywym oświadczeniem lub podrobionymi, przerobionymi lub stwierdzającymi nieprawdę dokumentami w celu uzyskania dofinansowania w ramach umowy, w tym uznania za kwalifikowalne wydatków ponoszonych w ramach Projektu, IZ WRPO może rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym.
Pismem z 2 listopada 2023 r. rozwiązano umowę z Beneficjentem w trybie natychmiastowym, zobowiązując go do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonych od dnia przekazania środków dofinansowania do dnia zwrotu.
Pismem z 13 listopada 2023 r. IZ [...]RPO wezwała Beneficjenta do zwrotu kwoty głównej w wysokości 218 793,75 zł oraz odsetek naliczanych jak dla zaległości podatkowych:
- od 26 kwietnia 2017 r. (dnia przekazania transzy dofinansowania w wysokości 48 000 zł) do dnia zwrotu całości zadłużenia, w przypadku kwoty 46 782,88 zł;
- od 22 stycznia 2018 r. (dnia przekazania transzy dofinansowania w wysokości 170 793,75 zł) do dnia zwrotu całości zadłużenia, w przypadku kwoty 170 700,12 zł;
- od 20 lutego 2019 r. (dnia przekazania automatycznego zwrotu w wysokości 1 310,75 zł) do dnia zwrotu całości zadłużenia, w przypadku kwoty 1 310,75 zł.
Pismem z 16 listopada 2023 r. IZ [...]RPO dokonała korekty wezwania do zwrotu z 13 listopada 2023 r. przez skorygowanie daty przekazania I transzy dofinansowania z 26 kwietnia 2017 r. na 26 września 2017 r.
Wezwanie do zwrotu środków z 13 listopada 2023 r. doręczono Beneficjentowi 17 listopada 2023 r., a korektę wezwania do zwrotu 20 listopada 2023 r. Beneficjent nie dokonał zwrotu środków.
W dniach 20 września 2023 r., 3 października 2023 r., 25 października 2023 r., 3 listopada 2023 r., 28 listopada 2023 r. i 15 lutego 2024 r. na rachunek bankowy IZ [...]RPO wpłynęły kwoty w łącznej wysokości 48 672 zł stanowiące realizację obowiązków naprawienia szkody orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego o sygn. akt II K 277/23, II K 196/23 i II K 182/23. Środki te IZ [...]RPO uznała jako częściowy zwrot należności głównej Projektu dokonany przez B. P., M. K., M. T., J. M. i M. K..
Ponadto na rachunek bankowy IZ [...]RPO wpłynęły następujące kwoty:
- 29 lutego 2024 r. kwota 14 200 zł wpłacona 28 lutego 2024 r. przez A. D.. W ramach realizacji Projektu jednym z zaplanowanych zadań było przeprowadzenie zajęć o tematyce doradztwo edukacyjno-zawodowe, które powinna była prowadzić A. D.. Zajęcia nie zostały przeprowadzone. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie Projektu na zadanie nr 6 Doradztwo edukacyjno-zawodowe wynagrodzenie prowadzącego zajęcia grupowe na podstawie umowy zlecenia w zakresie doradztwa edukacyjno-zawodowego zawartej z Partnerem zostało określone na kwotę 12 400 zł. Sąd Rejonowy wydał wyrok w sprawie prowadzonej wobec A. D. (sygn. akt II K 401/23). Zgodnie z pismem Sądu Rejonowego z 27 maja 2024 r. wyrok nie jest prawomocny;
- 4 marca 2024 r. kwota 25 000 zł wpłacona przez I. B.. Z dokumentów projektowych wynika, że I. B. miała prowadzić zajęcia pn. Alternatywne metody komunikacji dla dzieci z autyzmem, realizowane w ramach zadania nr 7. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie Projektu wydatek związany z wynagrodzeniem prowadzącego zajęcia na podstawie umowy zlecenie na realizację zadania nr 7 wynosił 25 000 zł.
IZ [...]RPO 17 maja 2024 r. i 19 czerwca 2024 r. skierowała do I. B. pismo z prośbą o wyjaśnienie przekazanej na rachunek IZ [...]RPO wpłaty. Pismem z 1 sierpnia 2024 r. pełnomocnik I. B. wskazał, że jego klientka otrzymała informację od członków zarządu Stowarzyszenia [...], że zostali wezwani w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w wykonaniu Projektu do zwrotu na rzecz Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w [...] całej kwoty stanowiącej wartość projektu. Jak wynikało przekazanych przez członków stowarzyszenia informacji stwierdzone nieprawidłowości związane były m. in. z wadliwym wykonaniem umowy przez I. B.. W związku z tym pojawiło się oczekiwanie ze strony członków stowarzyszenia, że zwróci ona otrzymane z tytułu wykonanej umowy wynagrodzenie. I. B. wykonała więc przelew kwoty 25 000 zł jaką otrzymała tytułem wynagrodzenia za wykonaną umowę zlecenia.
Środki przekazane wpłatami dokonanymi przez A. D. i I. B. pozostają nierozliczone do czasu wydania prawomocnych wyroków przez sąd.
W związku z niedokonaniem przez Beneficjenta zwrotu środków organ pismem z 12 kwietnia 2024 r. zawiadomił go o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu kwoty dofinansowania wraz z odsetkami naliczanymi jak dla zaległości podatkowych. Zawiadomienie doręczono Stronie 16 kwietnia 2024 r., stąd w tym dniu wszczęto postępowania w przedmiocie zwrotu.
Beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizację Projektu niezgodnie z przeznaczeniem oraz z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.
Wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem oraz naruszenie procedur stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE L 2013.347.320), dalej: "rozporządzenie 1303/2013", zgodnie z którym "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego Zaangażowanego we wdrażanie EFS, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
Beneficjent ponosi odpowiedzialność za nieprawidłową realizację Projektu i przekazanie do rozliczenia wydatków na podstawie dokumentacji poświadczającej nieprawdziwe informacje.
Stwierdzone naruszenie postanowień umowy oznacza naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, objętych normą art. 184 ust. 1 u.f.p. Tym samym spełniona została przesłanka do zwrotu środków wymieniona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. skutkująca koniecznością odzyskania środków w trybie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji określającej kwotę do zwrotu przez Beneficjenta.
Zgodnie z § 4 ust. 2 i ust. 4 umowy w przypadku realizacji Projektu w formie partnerstwa, Beneficjent i Partner zobowiązani są do przestrzegania zasad wspólnego zarządzania Projektem zgodnie z zawartą umową o partnerstwie, ale odpowiedzialność za działania lub zaniechania Partnera ponosi jedynie Beneficjent.
Zgodnie z § 2 umowy o partnerstwie strony ponoszą odpowiedzialność za prawidłową realizację tej umowy w zakresie przypisanych żądań, jednakże Partner wiodący [Beneficjent] ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłową realizację Projektu, w tym za poprawność rozliczeń, nawet w sytuacji, gdy przekazuje Partnerowi odpowiednią część dofinansowania na pokrycie jego wydatków.
Nieprawidłowości po stronie Partnera nie zwalniają od odpowiedzialności Beneficjenta. Umowa o dofinansowanie Projektu jest umową celową. Beneficjent zgodnie z postanowieniami umowy jest zobowiązany do przedstawienia stosownych dokumentów w celu oceny kwalifikowalności wydatków, niezbędnych do rozliczenia Projektu. Dokumenty te winny potwierdzać faktyczne wykonanie zadania określonego umową.
Zgodnie z zapisami umowy na Beneficjencie ciążył szereg obowiązków, do realizacji których zobowiązał się z chwilą zawarcia umowy. Beneficjent na podstawie Umowy zobowiązał się m. in. do: (-) realizacji Projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie Projektu; (-) osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu określonych we wniosku o dofinansowanie Projektu; (-) przestrzegania przepisów prawa unijnego i krajowego; (-) stosowania Wytycznych w zakresie kwalifikowalności; (-) przestrzegania zasad wspólnego zarządzania Projektem zgodnie z zawartą Umową o partnerstwie; (-) ponoszenia odpowiedzialności za działania lub zaniechania Partnera; (-) osiągnięcia wskaźników określonych w § 5 ust. 5 pkt 1-10 umowy; (-) realizacji Projektu z należyta starannością, w szczególności w zakresie ponoszenia wszelkich wydatków w Projekcie w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny oraz do uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach [...]RPO oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie Projektu.
Definicję wydatku kwalifikowalnego zawarto w podrozdziale 6.2 pkt 3 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (wersja z 19 września 2019 r. (obowiązująca od 14 października 2016 r. do 22 sierpnia 2017 r. oraz wersja z 19 lipca 2017 r. obowiązująca od 23 sierpnia 2017 r. do 8 września 2019 r.), zgodnie z którą wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki:
a) został faktycznie poniesiony w okresie wskazanym w umowie o dofinansowanie, z zachowaniem warunków określonych w podrozdziale 6.1,
b) jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego, w tym przepisami regulującymi udzielanie pomocy publicznej, jeśli mają zastosowanie,
c) jest zgodny z PO [Programem Operacyjnym] oraz SZOOP [Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych],
d) został uwzględniony w budżecie projektu, z zastrzeżeniem pkt 11 i 12 podrozdziału 8.3, a w przypadku projektów współfinansowanych ze środków FS [Funduszu Społecznego] i EFRR [Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego] - w zakresie rzeczonym projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie,
e) postał poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie,
f) jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją Projektu,
g) został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
h) został należycie udokumentowany, zgodnie z wymogami w tym zakresie określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT [Wytyczne w zakresie wykorzystania środków pomocy technicznej na lata 2014-2020], o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub ze szczegółowymi zasadami określonymi przez IZ PO [IZ [...]RPO],
i) został wykazany we wniosku o płatność zgodnie z Wytycznymi w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej,
j) dotyczy towarów dostarczonych lub usług wykonanych lub robót zrealizowanych, w tym zaliczek dla wykonawców, z zastrzeżeniem pkt 4 podrozdziału 6.4,
k) jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2 lub określonymi przez IZ PO [IZ [...]RPO] lub regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym.
Katalog wydatków niekwalifikowalnych wskazano w podrozdziale 6.3 pkt 1 i pkt 2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności. Zgodnie z podrozdziałem 6.3 pkt 3 tych Wytycznych wydatki uznane za niekwalifikowalne, a związane z realizacją projektu, ponosi beneficjent jako strona umowy o dofinansowanie.
Dokumentacja przekazana w ramach Projektu poświadczała nieprawdziwe informacje. Dokumenty, które miały potwierdzić wykonanie określonego zadania, m.in.: protokoły zdawczo-odbiorcze zajęć, dzienniki zajęć, listy z obecności wyjazdów edukacyjno-integracyjnych do [...] i [...], listy uczestników szkolenia, protokoły zdawczo-odbiorcze potwierdzające wykonanie szkolenia i protokoły odbioru ilościowo-jakościowego usług poświadczały nieprawdę.
Dokumenty, którymi posłużył się Beneficjent, zostały wytworzone i podpisane przez osoby zaangażowane w realizację Projektu, w tym osoby związane z Partnerem. Projekt przewidywał realizację zadań m. in. w zakresie organizowania szkoleń dla nauczycieli, przeprowadzania zajęć dodatkowych dla uczniów, za które, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie Projektu, Beneficjent przewidywał wypłatę wynagrodzenia.
Beneficjent posłużył się zatem fikcyjną, nierzetelną dokumentacją potwierdzającą rzekomo wykonane określone we wniosku o dofinansowanie Projektu zadania dla uzyskania wsparcia finansowego, doprowadzając do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd IZ [...]RPO co do realizacji zadań określonych w umowie. Zaistniałe naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013.
Za realizacje poszczególnych zadań Beneficjentowi przysługiwały kwoty ryczałtowe w wysokościach określonych w § 5 ust. 3 umowy.
Zgodnie z sekcją 6.6.2 pkt 3 lit. b Wytycznych w zakresie kwalifikowalności weryfikacja wydatków w przypadku kwot ryczałtowych polega na sprawdzeniu, czy działania zadeklarowane przez beneficjenta zostały zrealizowane i określone w umowie o dofinansowanie wskaźniki produktu lub rezultatu osiągnięte.
Zgodnie z § 5 ust. 8 oraz ust. 9 umowy w przypadku nieosiągnięcia w ramach danej kwoty ryczałtowej wskaźników określonych w umowie, uznaje się, iż Beneficjent nie wykonał zadania prawidłowo oraz nie rozliczył przyznanej kwoty ryczałtowej, a wydatki, które Beneficjent poniósł na zadanie objęte kwotą ryczałtową uznaną pierwotnie za rozliczoną uznaje się za niekwalifikowalne.
Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie Projektu, zapewnione miało zostać kompleksowe wsparcie szkoleniowe dla nauczycieli oraz wsparcie w zakresie zajęć dodatkowych organizowanych dla uczniów (zajęcia wyrównawczo-dydaktyczne z matematyki, zajęcia rozwojowe naukowo-techniczne, zajęcia wyrównawcze z języka angielskiego, doradztwo zawodowe, logorytmika, terapia integracji sensorycznej), co stanowiło poszczególne cele szczegółowe Projektu.
Osoby zaangażowane w realizację zadań w ramach Projektu skazane wyrokami karnymi to sprawcy czynów zabronionych określonych w art. 286 § 1 k.k. (oszustwo), art. 297 § 1 k.k. (wyłudzenie dotacji), art. 270 § 1 k.k. (fałszerstwo materialne), art. 271 § 1 k.k. (fałszerstwo intelektualne). W celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziły do niekorzystnego rozporządzania mieniem i wprowadzenia w błąd podmioty pokrzywdzone, a także podejmowały określone czynności ułatwiające innym podmiotom popełnienie czynu zabronionego czy też udzielenie pomocy polegającej na sporządzeniu dokumentacji poświadczającej nieprawdę (pomocnictwo). Ponadto działania te były podejmowane w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem.
W konsekwencji osoby oskarżone zostały uznane za winne popełnienia zarzucanych im czynów zabronionych. Sąd Rejonowy wydał wobec oskarżonych wyroki skazujące, tj.:
- wyrok z 17 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II K 196/23 wymierzający B. P. karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 10 zł każda oraz zasądzający obowiązek naprawienia szkody na rzecz IZ [...]RPO w wysokości 12 400 zł;
- wyrok z 22 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II K 277/23 wymierzający:
-M. K. karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 10 zł każda oraz zasądzający obowiązek naprawienia szkody na rzecz IZ [...]RPO w wysokości 30 772 zł;
- M. T. karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda oraz zasądzający obowiązek naprawienia szkody na rzecz IZ [...]RPO w wysokości 200 zł;
- J. M. karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda oraz zasądzający obowiązek naprawienia szkody na rzecz IZ [...]RPO w wysokości 200 zł;
- wyrok z 12 września 2023 r. o sygn. akt II K 182/23 wymierzający M. K. karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych po 10 zł każda oraz zasądzający obowiązek naprawienia szkody na rzecz IZ [...]RPO w wysokości 5 100 zł.
Działania przestępcze osób skazanych wyrokami karnymi doprowadziły do powstania szkody w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania wydatków, które nie przyczyniły się do zrealizowania celu Projektu.
W związku z faktem, że Beneficjent dopuścił się rażących nieprawidłowości, w tym finansowych, wykorzystując otrzymane środki na inny cel niż określony w Projekcie oraz przedłożył dokumenty nierzetelne i poświadczające nieprawdę w celu otrzymania dofinasowania i uznania poniesionych wydatków za kwalifikowalne, zaistniały przesłanki do rozwiązania umowy z Beneficjentem w trybie natychmiastowym.
Beneficjent przekazał do IZ [...]RPO dokumenty, które poświadczały nieprawdę. Przedłożone przez Beneficjenta listy obecności, Protokoły odbioru, Dzienniki zajęć były podpisywane bez faktycznie zrealizowanych zadań i miały posłużyć uznaniu przez IZ [...]RPO poniesionych wydatków za kwalifikowalne, a zadań za wykonane i tym samym zatrzymaniu wypłaconych kwot ryczałtowych.
W związku z powyższym obowiązkiem IZ [...]RPO było rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym i wezwanie Beneficjenta do zwrotu całości dofinansowania.
Obowiązkiem Beneficjenta było przedstawić stosowne dokumenty w celu oceny kwalifikowalności wydatków i rozliczenia przyznanej kwoty ryczałtowej. Przedstawione dokumenty powinny były potwierdzać wykonanie poszczególnych zadań (zaplanowanych we wniosku o dofinansowanie Projektu) zgodnie z umową, winny też potwierdzać faktycznie udzielone wsparcie uczniom i nauczycielom.
Strona naruszyła postanowienia umowy. Są to m. in. postanowienia określające obowiązek:
- realizacji Projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowania Projektu oraz w oparciu o harmonogram realizacji Projektu (§ 4 ust. 1 pkt 1 umowy),
- osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu określonych we wniosku o dofinansowanie Projektu (§ 4 ust. 1 pkt 2 umowy),
- przestrzegania przepisów prawa unijnego i krajowego (§ 4 ust. 1 pkt 10 umowy),
- przestrzegania zasad wspólnego zarządzania Projektem zgodnie z umową o partnerstwie (§ 4 ust. 2 umowy),
- zapewnienia IZ [...]RPO wszelkich dokumentów umożliwiających weryfikację kwalifikowalności wydatków w przypadku zlecania wykonawcy zadań lub ich części w ramach [...]RPO (§ 18 ust. 1 umowy),
- realizacji Projektu z należytą starannością przy uwzględnieniu zasad przejrzystości, racjonalności, efektywności wydatków oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach WRPO, w sposób zapewniający prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie Projektu (§ 21 ust. 1 umowy).
Wskazane wyżej naruszenia stanowią nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013. Beneficjent jako podmiot gospodarczy naruszył obowiązki wynikające z umowy i innych procedur związanych z wydatkowaniem środków unijnych, a także doprowadził do powstania szkody w budżecie ogólnym UE przez wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem.
Przesłanka naruszenia prawa występuje, gdyż Beneficjent wykorzystał środki otrzymane w ramach umowy niezgodnie z przeznaczeniem i z naruszeniem procedur, a jego działania doprowadziły do niezgodnego z prawem wydatkowania otrzymanych środków, czym naruszył procedury objęte art. 184 u.f.p.
Naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie, określających sposób jej realizacji, stanowi wystarczającą podstawę do przyjęcia, że zaistniała przesłanka, która w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. uzasadniająca wydanie decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającą zwrotowi.
Organ, stosownie do art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.f.p., zobligowany jest do orzeczenia o zwrocie dofinansowania w całości.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 i ust. 2a u.f.p. dofinansowanie podlega zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu środków.
Wyżej powołanymi wyrokami Sądu Rejonowego zasądzono od oskarżonych obowiązek naprawienia szkody na rzecz IZ [...]RPO, który został zrealizowany w pełnej wysokości. Zapłacone przez oskarżonych kwoty umniejszają zobowiązanie Beneficjenta wobec IZ [...]RPO, ale tylko w zakresie należności głównej. Zapłacone przez oskarżonych kwoty z tytułu obowiązku naprawienia szkody w żaden sposób nie zwalniają Beneficjenta z konieczności zapłacenia stosownych odsetek, a Organu od ich dochodzenia.
Wobec powyższego Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu kwoty dofinansowania wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków do dnia dokonania zwrotu włącznie oraz odsetkami wynikającymi z dokonanych wpłat z tytułu realizacji obowiązków naprawienia szkody określonych w wyrokach karnych, liczonymi od dnia przekazania dofinansowania do dnia dokonania poszczególnej wpłaty.
Przepis art. 207 u.f.p. przewiduje sankcje za nieprawidłowe wykorzystanie środków europejskich w postaci ich zwrotu wraz z odsetkami. Konieczność zapłaty odsetek od zwracanej kwoty, liczonych od dnia przekazania środków wynika zatem wprost z art. 207 ust. 1 u.f.p. Wynika również z postanowień umowy.
Odsetki określone w pkt II sentencji decyzji naliczono zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 56 § 1 i art. 63 § 1 o.p. Podstawę ich naliczenia stanowiły kwoty wpłacone jako naprawienie szkody i umniejszające zobowiązanie w zakresie kwoty głównej.
W myśl art. 54 § 1 pkt 7 o.p. odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło 16 kwietnia 2024 r., zatem wyłączenie naliczania odsetek, stosownie do art. 54 § 1 pkt 7 o.p następuje od 16 kwietnia 2024 r. do dnia doręczenia niniejszej decyzji administracyjnej.
Organ na etapie określenia kwoty do zwrotu dofinansowania przez Beneficjenta nie mógł pominąć okoliczności, jaką było naprawienie szkody w wysokości wpłaconych przez M. T., J. M., B. P., M. K. i M. K. kwot w łącznej wysokości 48 672 zł.
Wobec tego uwzględniono w decyzji wpłaty dokonane na poczet należności głównej, z tytułu obowiązku naprawienia szkody, wynikającego z wyroków karnych, tj. wpłatę z:
- 20 września 2023 r. w wysokości 200 zł dokonaną przez M. T., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt II K 277/23;
- 20 września 2023 r. w wysokości 200 zł dokonaną przez J. M., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt II K 277/23;
- 3 października 2023 r. w wysokości 2 044,18 zł dokonaną przez B. P., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt II K 196/23;
- 25 października 2023 r. w wysokości 5 000 zł dokonaną przez B. P., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt II K 196/23;
- 3 listopada 2023 r. w wysokości 30 772 zł dokonaną przez M. K. tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt II K 277/23;
- 28 listopada 2023 r. w wysokości 5 355,82 zł dokonaną przez B. P., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego, sygn. akt II K 196/23;
- 15 lutego 2024 r. w wysokości 5 100 zł dokonaną przez M. K., tytułem realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego, sygn. akt II K 182/23.
Orzeczenie wydane na podstawie art. 46 § 1 k.k. ma na celu naprawienie szkody przez uiszczenie kwot równych kwotom dofinansowania wykorzystanym niezgodnie z przeznaczeniem, a kwota zapłacona tytułem naprawienia szkody powinna zostać uwzględniona przy rozstrzyganiu o wysokości zwrotu dofinansowania.
Kwota stanowiąca sumę wpłat z tytułu realizacji obowiązku naprawienia szkody orzeczonego wyrokami karnymi o sygn. akt II K 277/23, II K 196/23 i II K 182/23 w łącznej wysokości 48 672 zł stanowi zatem częściowy zwrot należności głównej dofinansowania Projektu.
Konieczne jest zatem wydanie, na podstawie art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.f.p. decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 170 121,75 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu, opisane jak w sentencji decyzji.
W skardze na powyższą decyzję Beneficjent zarzucił:
1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, wskutek czego doszło do nienależytej oceny tego materiału polegające na pominięciu nadania odpowiedniego znaczenia faktowi, że:
a) Sąd Rejonowy w [...] II Wydział Karny skazał M. T., J. M., B. P., M. K. i M. K. za popełnienie czynu zarzucanego aktem oskarżenia na szkodę Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w [...] i na szkodę Beneficjenta, wskutek czego organ przypisuje odpowiedzialność za zapłatę Beneficjentowi, mimo że jedynym odpowiedzialnym za zobowiązanie w danej sytuacji jest bezpośrednio sprawca czynu (każdy skazany z osobna);
b) oskarżone A. D. i I. B. dokonały dobrowolnej wpłaty na poczet przyszłej kary w kwotach 14 200 zł (A. D. 29 lutego 2024 r.) i 25 000 zł (I. B. 4 marca 2024 r.) wskutek czego organ błędnie określił kwotę do zwrotu wskazaną w pkt I i II decyzji (kwota główna i odsetki); kwoty 14 200 zł i 25 000 zł, mimo wpłaty na rzecz zobowiązania kilka miesięcy przed wydaniem decyzji, nie zostały zarachowane zgodnie z intencją wpłacających jak i wezwaniem organu;
2. naruszenie prawa materialnego polegające na wydaniu decyzji w oparciu o treść umowy z 7 czerwca 2017 r. o dofinansowanie Projektu w sytuacji gdy z § 16 pkt 2 umowy wywieść można, że trwałość projektu musi być zachowana przez okres 5 lat od daty płatności na rzecz Beneficjenta, w związku z czym roszczenie główne o zwrot kwoty 170 121,75 zł przedawniło się 21 lutego 2024 r.; w przypadku poczynienia odmiennej oceny przez Sąd co do daty trwałości projektu, a tym samym określenia daty wymagalności roszczenia skarżący podniósł, że doszło do przedawnienia roszczenia odsetek od należności określonych w pkt I i stanowiących samodzielny dług z pkt II decyzji, jak i dochodzonych przez żądanie zwrotu w pkt III;
3. błędne wydanie jednej decyzji, w której określa się kwotę do zwrotu z pkt I i II oraz żąda zwrotu należności głównej wraz z odsetkami oraz zwrotu skapitalizowanych odsetek, w sytuacji gdy prawidłowym byłoby wydanie decyzji określającej kwotę do zwrotu, a następnie wydanie decyzji o zwrocie kwoty głównej wraz z odsetkami.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Skarżący w skardze nie zaprzeczył, że w wykonaniu umowy o dofinansowanie doszło do wskazanych przez organ naruszeń przepisów w wyniku przedstawienia przez skarżącego dokumentów sfałszowanych, nie wykazujących wykonania w całości Projektu, w wyniku czego część wydatków uznano za niekwalifikowalne.
Sąd podziela stanowisko organu w powyższej kwestii i ustalony przez niego stan faktyczny. W związku z jego obszernym omówieniem nie ma potrzeby jego powtarzania.
Skarżący natomiast zarzucił, że odpowiedzialny za te naruszenia nie jest on, lecz osoby, które skazano wyrokami sądu karnego, niebędące członkami skarżącego stowarzyszenia ani członkami jego władz i to one powinny dokonać zwrotu pobranych kwot. Sąd z niżej wskazanych względów nie podziela stanowiska skarżącego.
Beneficjent zaplanował w projekcie realizację wskazanych przez organ celów, za które odpowiadał. Beneficjent zawarł umowę o partnerstwie w celu realizacji Projektu, przy realizacji którego posługiwano się innymi osobami (w tym skazanymi wyrokami karnymi). Nie zmienia to jednak sytuacji prawnej Beneficjenta, który - jak słusznie wskazał organ - jest odpowiedzialny za prawidłową realizację Projektu, w tym odpowiada za zadania zrealizowane przez osoby trzecie, którymi posługuje się Partner Projektu. Zgodnie z § 4 ust. 2 i ust. 4 umowy w przypadku realizacji Projektu w formie partnerstwa, Beneficjent i Partner zobowiązani są do przestrzegania zasad wspólnego zarządzania Projektem zgodnie z zawartą umową o partnerstwie, ale odpowiedzialność za działania lub zaniechania Partnera ponosi jedynie Beneficjent. Zgodnie z § 2 umowy o partnerstwie strony ponoszą odpowiedzialność za prawidłową realizację tej umowy w zakresie przypisanych żądań, jednakże Partner wiodący [Beneficjent] ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłową realizację Projektu, w tym za poprawność rozliczeń, nawet w sytuacji, gdy przekazuje Partnerowi odpowiednią część dofinansowania na pokrycie jego wydatków.
W tym kontekście prawidłowe było stanowisko organu, że nieprawidłowości po stronie Partnera i osób, którymi się posługuje w celu realizacji Projektu nie zwalniają Beneficjenta od odpowiedzialności, który zgodnie z umową jest zobowiązany do przedstawienia stosownych dokumentów w celu oceny kwalifikowalności wydatków, niezbędnych do rozliczenia Projektu. Dokumenty te winny potwierdzać faktyczne wykonanie zadania określonego umową, czego w kontrolowanej sprawie zabrakło.
Jak zasadnie podniósł organ, zgodnie z zapisami umowy na Beneficjencie ciążył szereg obowiązków, do realizacji których zobowiązał się z chwilą zawarcia umowy, m. in. do: (-) realizacji Projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie Projektu (art. 4 ust. 1 pkt 1); (-) osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu określonych we wniosku o dofinansowanie Projektu (§ 4 ust. 1 pkt 2); (-) przestrzegania przepisów prawa unijnego i krajowego (§ 4 ust. 1 pkt 10); (-) przestrzegania zasad wspólnego zarządzania Projektem zgodnie z zawartą umową o partnerstwie (§ 4 ust. 2); (-) realizacji Projektu z należytą starannością, w szczególności w zakresie ponoszenia wszelkich wydatków w Projekcie w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny oraz do uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach [...]RPO oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie Projektu (§ 21 ust. 1).
Wpłacone przez osoby skazane wyrokami karnymi kwoty zostały zasadnie przez organ zaliczone na poczet należności głównej, co nie zwalnia skarżącego z obowiązku uiszczenia odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków do dnia dokonania zwrotu poszczególnych kwot. Wynika to z art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. stanowiącym, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Odsetki te w zaskarżonej decyzji naliczono prawidłowo.
Odnośnie zarzutu dotyczącego niezaliczenia na poczet dochodzonej kwoty wpłaty dokonanej 29 lutego 2024 r. przez A. D. w wysokości 14 200 zł i wpłaty dokonanej 4 marca 2024 r. przez I. B. w wysokości 25 000 zł należy podnieść, że organ zasadnie przyjął, że na obecnym etapie postępowania przed sądem karnym (wyrok nieprawomocny w stosunku do A. D. i toczące się postępowanie w stosunku do I. B.) nie można dokonać tego zaliczenia, co oznacza obowiązek wyjaśnienia charakteru tych wpłat na późniejszym etapie.
Procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Mogą to być procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu.
W związku z naruszeniem przez skarżącego przepisów Wytycznych oraz umowy o dofinansowanie i tym samym wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 nastąpiło potencjalne uszczuplenie budżetu ogólnego UE, co musiało skutkować wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu otrzymanego dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p.
Nie jest też zasadny zarzut, że organ błędnie wydał jedną decyzję zamiast dwóch, co wynika z art. 207 ust. 9 u.f.p.
Niezasadny jest również zarzut przedawnienia dochodzenia kwoty objętej zaskarżoną decyzją. Zasadnie wskazał organ, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 1995.312.1) okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Niemniej jednak w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, a przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 Państwa Członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu przedawnienia. Nie upłynęły też okresy, o których mowa w art. 66a ust. 1 u.f.p.
Wobec tego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) skargę oddalił.