III SA/Po 536/24

III SA/Po 536/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Mirella Ławniczak /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 4 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2025 roku sprawy ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 5 sierpnia 2024r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2021 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 5 sierpnia 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), dalej: "K.p.a.", utrzymał w mocy wydaną na podstawie art. 5, art. 6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm.), dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich", decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z 8 maja 2024 r. o przyznaniu na rok 2021:
1. jednolitej płatności obszarowej w wysokości 41265,41 zł,
2. płatności za zazielenienie w wysokości 48907,05 zł,
3. płatności redystrybucyjnej w wysokości 4907,84 zł.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne.
W dniu 16 czerwca 2021 r. H. W. za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2021. Do wniosku dołączono załączniki graficzne. Zadeklarował łącznie do JPO 195,59 ha.
Organ I instancji włączył do akt sprawy
- raport z czynności kontrolnych z okresu 18 do 28 października 2021 r.
- protokół z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni MKO z okresu 18 do 28 października 2021 r.
Zgodnie z protokołem oględzin stwierdzono na działkach ewidencyjnych :
- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 8,68 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod DR52, DR53 i DR37;
- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 29,56 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod DR52, DR53, DR37 i DR49;
- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 46,83 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod DR52, DR53, DR37 i DR49.
Podczas tej kontroli zmierzono również powierzchnię działek ew. nr [...] i [...]. W uwagach zapisano, że odnośnie tych działek pomierzono łącznie 41,17 ha. Kontrolerzy wykonujący pomiar dla działki ew. nr [...] zastosowali kod DR52, DR53 i DR37.
Dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na podkładzie ortofotomapy obrazującym lokalizację działki rolnej. Podczas kontroli wykonano również fotografie obrazujące stan faktyczny na działce na dzień przeprowadzenia kontroli, których numery oraz kierunek i miejsce wykonania naniesiono na sporządzony szkic.
W raporcie z czynności kontrolnych stwierdzono następujące nieprawidłowości na działce rolnej:
- F1 (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 4,06 ha stwierdzono mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo 3,71 ha, co odnotowano kodem DR13+;
- G1 (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,92 ha; stwierdzono taką samą powierzchnię użytkowaną rolniczo;
- G2 (działka ew. nr 16 i [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,61 ha stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,01 ha;
- G 3 na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,02 ha stwierdzono brak minimalnej powierzchni ( 0,1 ha );
- G4 (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,17 ha stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla tej działki zastosowali kod DR18 (stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;
- G 5 na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,04 ha stwierdzono brak minimalnej powierzchni ( 0,1 ha );
- G6 (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,14 ha stwierdzono taką samą powierzchnię użytkowaną rolniczo;
- G7 (działka ew. nr [...] i [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 2,22 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 1,95 ha, co odnotowano kodem DR13+;
- G9 (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,65 ha, stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla przedmiotowej działki zastosowali kod DR18 (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;
- G 10 na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,03 ha stwierdzono brak minimalnej powierzchni ( 0,1 ha );
- G11 (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,57 ha, stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla przedmiotowej działki zastosowali kod DR18 (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;
- G12 (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,13 ha, stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla przedmiotowej działki zastosowali kod DR18 (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;
- G13 (działka ew. nr [...] i [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,23 ha, stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla przedmiotowej działki zastosowali kod DR18 (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;
- G14 (działka ew. nr [...], [...] i [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 80,47 ha, stwierdzono mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo 1,32 ha;
- G15 (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 7,10 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,04 ha; kontrolerzy wykonujący kontrolę na przedmiotowej działce zastosowali m. in. kod DR4 (powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni) i DR22 (działka rolna jest niespójna - zadeklarowana jedna działka rolna obejmuje w rzeczywistości kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, które nie sąsiadują ze sobą).
Dokumentację z kontroli rozszerzono przez wykonanie szkiców kontrolowanych działek rolnych sporządzonych na podkładzie ortofotomapy obrazującym lokalizację działek rolnych. Podczas kontroli wykonano również fotografie obrazujące stan faktyczny na działkach na dzień przeprowadzenia kontroli, których numery oraz kierunek i miejsce wykonania naniesiono na sporządzone szkice.
W dniu 8 maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 195,59 ha, a powierzchnia działek rolnych stwierdzona wyniosła 151,72 ha.
Zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony.
Przedeklarowano 28,92 % powierzchni. Powierzchnia zatwierdzona do JPO wynosi 85,91 ha.
Organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Kontrole działek były przeprowadzane w roku 2021 – roku co do którego wnioskowano o płatności.
Ustalenia kontroli na działkach ew. nr [...], [...], [...], [...] w roku 2021 wykonanej przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] nie potwierdzają użytkowania przez stronę spornych działek ew. zgodnie z powierzchnią zadeklarowaną we wniosku w roku 2021. Powierzchnia stwierdzona podczas tych czynności kontrolnych miała również wpływ na powierzchnię mko wyznaczoną dla tych działek przez pracownika GIS.
Na spornych działkach ew. nr [...], [...], [...] i [...] zebrany materiał dowodowy nie potwierdza użytkowania zgodnie z deklaracją strony z wniosku na rok 2021.Stwierdzono powierzchnie mniejsze niż zadeklarowano.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] przeprowadził ponowną weryfikację powierzchni uprawnionej do płatności w roku 2021 stwierdzając, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku na rok 2021 nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
W wyniku tej weryfikacji ustalił, że powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 195,59 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 151,72 ha.
Wyjaśniono w uzasadnieniu ,że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest zobowiązana do weryfikacji czy zadeklarowane powierzchnie, są faktycznie użytkowane rolniczo, jak to wskazano we wniosku o płatność. Jeśli w wyniku analizy obarów ortofotomapy zostanie ustalone, że faktyczna powierzchnia wykorzystywana rolniczo nie odpowiada deklaracji, to fakt ten znajdzie odwzorowanie w rozstrzygnięciu decyzji przyznającej płatność. Dane LPIS są wyznaczone na podstawie powierzchni faktycznie stwierdzanych w granicach zadeklarowanych działek ewidencyjnych. Ortofotomapa cyfrowa (zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej) jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskane w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne po wykonaniu prac podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i są gromadzone w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej stanowiącego własność Skarbu Państwa. Ortofotomapy cyfrowe stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni i interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów, stanowiąc podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Wyznaczona powierzchnia MKO to nie tylko deklaracja producenta rolnego, ale powierzchnia ustalana na postawie przepisów o systemie identyfikacji działek rolnych.Prowadzony przez ARiMR i wykorzystywany głównie w zakresie przyznawania i wypłaty płatności krajowy system ewidencyjny, zawierając dane dotyczące powierzchni całego gospodarstwa rolnego i powierzchni wchodzących w jego skład działek ewidencyjnych, zawiera przede wszystkim dane umożliwiające istotną dla celów płatności identyfikację działek rolnych tego gospodarstwa - ich powierzchni, lokalizacji i sposobu wykorzystania.
Organ podkreślił, że podstawą przyznania płatności zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich jest powierzchnia zadeklarowanej działki rolnej nie większa jednak niż maksymalny kwalifikowaliby obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Wskazał dalej , że zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony.
H. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu w której zarzucił naruszenie:
1. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.
2. art. 6 K.p.a. w zw. art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014 w zw. z art. 4 ust. 1 lit. e i lit. h rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w zakresie w jakim organy orzekając nie stosują definicji legalnych oraz nie posługują się pojęciami i instytucjami przyjętymi w przepisach, lecz posługują się i wytwarzają pojęcia na własne potrzeby;
3. art. 15 kpa
4. art. 107 § 1 K.p.a.
5. art. 11 K.p.a.
6. art. 7 a i art. 81 a kpa
7. art. 8 kpa
8. art. 12 K.p.a. w zw. z art. 24 ust. 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich w zakresie w jakim organy prowadzą postępowanie przewlekle, podczas gdy zgodnie z przepisami decyzja powinna być wydana do 1 marca 2022 r., co doprowadziło do niemożności ustalenia przez organy stanu faktycznego i orzekania na podstawie domysłów;
9. art. 12 K.p.a. w zw. z art. 14 rozporządzenia wykonawczego Komisji UE nr 809/2014 w zakresie w jakim przepis ten wskazuje wprost, że pojedynczy wniosek lub wniosek o płatność zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia, tymczasem organy, wbrew przepisom, aktywnie poszukiwały dowodów świadczących na niekorzyść strony, w tym dopuszczając jako dowody w sprawie raport z kontroli na miejscu i protokoły z oględzin przeprowadzanych do innych spraw oraz - jak same wskazały - nie dające się przełożyć na przedmiotową sprawę; skutkowało to wypaczeniem postępowania dowodowego, gdyż zebrane dowody były tendencyjne i doprowadziły do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia;
10. art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, w szczególności w zakresie w jakim organy działały wbrew zasadzie praworządności, w szczególności nie ustalając stanu faktycznego, badając stan faktyczny dla innych spraw
11. art. 3 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich w zakresie w jakim organ działał na podstawie przepisów K.p.a., podczas gdy przepisy szczególne wyraźnie to wyłączały; przepisy szczególne określają środki kontroli, które organy agencji mogą zastosować przy weryfikacji wniosków: kontrole administracyjne i na miejscu; organ zaniechał kontroli na miejscu wniosku za rok 2020 sięgając po dowód z oględzin, które przeprowadzono z naruszeniem prawa;
12. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
13. art. 17 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014, w myśl którego Agencja w z góry ustalonych formularzach przekazanych beneficjentowi określa maksymalny kwalifikujący się obszar na działkę referencyjną zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. a i lit. b rozporządzenia delegowanego nr 640/2014 oraz obszar zatwierdzony w poprzednim roku według działek rolnych do celów systemu płatności podstawowej, systemu jednolitej płatności obszarowej lub obszarowych środków rozwoju obszarów wiejskich; materiały graficzne dostarczone beneficjentowi zgodnie z art. 72 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 wskazują granice i unikalną identyfikację działek referencyjnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014 oraz granice działek rolnych zatwierdzonych w roku poprzednim, aby umożliwić beneficjentowi prawidłowe wskazanie wielkości i położenia każdej działki rolnej; organy Agencji nie dopełniły tych obowiązków, co spowodowało, że składając wniosek strona nie miała wszelkich niezbędnych informacji; organy zmieniają obszar MKO corocznie i nie udostępniają beneficjentom tych informacji przed datą złożenia wniosków, strona nie mogła więc mieć wiedzy na temat obszaru MKO, a więc wniosek złożono według obszaru MKO z poprzedniego roku; takie działanie organów doprowadziło do nałożenia na stronę bezpodstawnych kar i pomniejszeń z powodu zmniejszenia przez Agencję obszaru MKO już po dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności;
14. art. 17 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 w zakresie w jakim organy odmówiły stronie ponownej weryfikacji obszaru zgłoszonych działek przez wyznaczony do tego Centralny Departament Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych; organ zaniechał więc działania, które mogłoby rozstrzygnąć wątpliwości w sprawie i wydał orzeczenie na niekorzyść strony, opierając się na nieustalonym stanie faktycznym;
15. art. 72 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013, w myśl którego państwa członkowskie dostarczają, m. in. drogą elektroniczną, z góry ustalone formularze sporządzone w oparciu o obszary określone w poprzednim roku, a także materiały graficzne wskazujące położenie takich obszarów;
Skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie merytoryczne o przyznaniu płatności
2. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
W ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym, które miałyby istotny wpływ na wynika postępowania.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, dalej: "płatności obszarowe", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013;
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie łych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013.
Zgodnie z art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. Stosownie do art. 59 ust. 1 powyższego rozporządzenia system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Kontrole administracyjne obejmują kontrole krzyżowe przeprowadzane w oparciu o dane zawarte w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli przewidzianego w rozdziale drugim rozporządzenia nr 1306/2013 (art. 67 ust. 1 i 2 oraz art. 68 ust. 1).
Jednym z elementów zintegrowanego systemu, jest system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5 000.
Obowiązkiem producenta rolnego jest deklarować powierzchnie zgodne z rzeczywistością. O powierzchniach i uprawach decyduje wnioskodawca. Z kolei obowiązkiem organu jest coroczna weryfikacja czy wszystkie zadeklarowane powierzchnie spełniają warunki kwalifikowalności w danym roku. W tym celu zgodnie z art. 67 ust. 1 każde z państw członkowskich ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli (system zintegrowany). Obejmuje on:
a) skomputeryzowaną bazę danych,
b) system identyfikacji działek rolnych,
c) system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności,
d) wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność,
e) zintegrowany system kontroli,
f) jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, który składa wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność.
Zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, system identyfikacji działek rolnych zawiera:
1) wektorowe granice oraz powierzchnię:
a) maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 640/2014,
b) obszarów, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 640/2014;
1a) informacje, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. d rozporządzenia nr 640/2014;
2) identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Zgodnie z art. 9a ust. 2 powyższej ustawy do prowadzenia systemu, o którym mowa w ust. 1, wykorzystuje się w szczególności:
1) ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego;
2) dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego;
3) dane z wniosków o przyznanie płatności;
4) wyniki kontroli na miejscu, o których mowa w rozporządzeniu nr 640/2014 i rozporządzeniu nr 809/2014.
Obowiązkiem organu jest sprawdzenie, czy zadeklarowane przez rolnika powierzchnie działek rolnych nie przekraczają maksymalnego kwalifikowanego obszaru działek ewidencyjnych, na których położone są deklarowane działki rolne. Mając na uwadze przepisy wspólnotowe, systemem referencyjnym w zakresie płatności bezpośrednich jest system GIS (system informacji geograficznej), który oznacza techniki skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, o których mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013.
Kontrolowana sprawa dotyczy przyznania płatności na rok 2021, określonych w ustawie o płatnościach bezpośrednich.
Zdaniem Sądu, w sprawie kluczowe jest to, że kontrole na miejscu mające wykazać stan użytkowania przedmiotowych działek były wykonane w roku 2021, a zatem w roku, w którym wnioskowano o przedmiotowe płatności. stosunku do całości zadeklarowanego obszaru.
Stan działek skontrolowanych w 2021 r. uwidacznia więc ich użytkowanie ( lub nieużytkowanie ) rolnicze w roku wnioskowanej płatności.
W ocenie Sądu, tego rodzaju kontrola jest miarodajna. Stan faktyczny na działce jak i wykonane zdjęcia, oddać mogą sytuację, która panuje tam w dniu kontroli.
Trzeba zatem zgodzić się z twierdzeniem organu, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza użytkowania wskazanych działek zgodnie z deklaracją skarżącego w roku 2021.
Podczas kontroli administracyjnej dokonanej w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] ustalono, że maksymalny kwalifikowany obszar dla kwestionowanych działek ewidencyjnych wygląda następująco:
Nr działki ew.: Pow. deklarowana (ha): Pow. stwierdzona (ha):
16 (działka rolna G) [...]
[...] (działka rolna G) [...]
[...] (działka rolna G) [...]
3 (działka rolna F) [...]
Ostatecznie w oparciu o czynności kontrolne w terenie (włączone do akt postanowieniem dnia 5 sierpnia 2024 ) oraz przy pomocy zintegrowanego systemu kontroli organy prawidłowo stwierdziły, że powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 195,59 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 151,72 ha.
Zdaniem Sądu rację ma organ II instancji stwierdzając, że weryfikacja w terenie zadeklarowanej przez skarżącego powierzchni w ramach działek rolnych F i G w roku 2021 potwierdziła zawyżoną deklarację powierzchni i była prawidłowa. Dotyczy to działek nr [...], [...], [...] i [...]. Dla części powierzchni wskazanej jako deklarowanej do płatności na działach ewid. nr [...] i [...] dokumentacja fotograficzna wykonana podczas czynności kontrolnych nie potwierdziła danych z wniosku – inspektorzy zastosowali różne kody nieprawidłowości, w tym kody DR 18 (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej), które szczegółowo opisano w protokole z inspekcji terenowej i decyzjach oraz sfotografowano i do materiału dowodowego dołączono płytę Cd ze zdjęciami. Dla działek oznaczonych jako [...] z raportu z czynności kontrolnych wynika, że odstąpiono od ich pomiaru z uwagi na teren mokradeł w stosunku do łącznej powierzchni tych działek 1,75 ha (0,17+0,65+0,57+0,13+0,23) . Ze zdjęć załączonych do akt sprawy ( przykładowo zdjęcia nr 475, 480, 354, 397, 398, 404, 405, 332, 338, 339 , 329 i 341 ) wynika jednoznacznie , że zakwestionowane że obszary nie kwalifikowały się do otrzymania wnioskowanych płatności, a załączone fotografie odpowiadają danym z raportu.
Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone).W ocenie sądu nie ma podstaw do podważenia, tak jak tego oczekuje skarżący, treści merytorycznej protokołu. W niniejszej sprawie organy przeprowadziły kontrolę na miejscu wizytując zadeklarowane działki i dokonując oceny ich stanu, a poczynione ustalenia udokumentowały stosownymi zapisami do protokołu z kontroli i wykonanymi zdjęciami fotograficznymi poszczególnych działek.
Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do wnioskowanych płatności została przedeklarowana w wysokości ustalonej prawidłowo przez organ. Odnosząc się natomiast do powołanych przez skarżącego wyroków WSA w Poznaniu z dnia 23.5.2023 r. sygn.. akt III SA/Po 166/23 oraz z dnia 23.08.2023 r. sygn. akt III SA/Po 251/23 wskazać należy, że wytyczne tych wyroków dotyczyły jedynie kwestii płatności za 2018 r.i przyczyną uchylenia decyzji wydanych w tych sprawach był fakt, że wyniki kontroli przeprowadzonych w 2021 r. dotyczyły kwestii płatności za 2018 r, były więc nieaktualne. Sąd w w/w sprawach uznał, że tego rodzaju kontrola przeprowadzona w tak dużym odstępie czasowym od roku, za który wnioskowano przyznanie płatności nie mogła być miarodajna. Powyższe wskazania i ocena sądu nie mają jednak zastosowania do niniejszej sprawy.
Odnosząc się do powołanych przez skarżącego wyroków WSA w Poznaniu z dnia 23.5.2023 r. sygn.. akt III SA/Po 166/23 oraz z dnia 23.08.2023 r. sygn. akt III SA/Po 251/23 wskazać należy, że wytyczne tych wyroków dotyczyły jedynie kwestii płatności za 2018 r. Przyczyną uchylenia decyzji wydanych w tych sprawach był fakt, że wyniki kontroli przeprowadzonych w 2021 r. dotyczyły kwestii płatności za 2018 r. Sąd w w/w sprawach uznał, że tego rodzaju kontrola przeprowadzona w tak dużym odstępie czasowym od roku, za który wnioskowano przyznanie płatności nie mogła być miarodajna. Powyższe wskazania i ocena sądu nie mają jednak zastosowania do niniejszej sprawy.
Sąd stwierdza , że w sprawie o płatności za 2021 r. miarodajne są wyniki kontroli dokonywanej w 2021 r., na które powoływały się organy w przedmiotowej sprawie. Obrazują one bowiem stan użytkowania rolniczego spornych działek właśnie w okresie 2021 ( na który wnioskowano płatności ). Można było bowiem ustalić jednoznacznie i precyzyjnie maksymalny kwalifikowany obszar w ramach deklarowanych we wniosku działek ewidencyjnych adekwatnie do stanu w roku danej płatności. Oględziny, weryfikacja w terenie i kontrola na miejscu stanowiły najważniejszy dowód w sprawie. W 2021 r. obszar rzeczywiście wykorzystywany rolniczo był mniejszy niż obszar zadeklarowany we wniosku. Mniejsze powierzchnie stwierdzono przy działkach G i F, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, w tym w dokumentacji fotograficznej. Kontrola w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została przez osoby wykwalifikowane, a następnie jej wyniki zatwierdzone zostały przez osoby sprawujące bezpośredni nadzór i posiadające odpowiednie uprawnienia. Przeprowadzenie u skarżącego kontroli na miejscu doprowadziło do skorygowania powierzchni uprawnionych do płatności w związku z okolicznościami, których stwierdzenie jest możliwe przede wszystkim w ramach bezpośrednich oględzin, takich jak ustalenie np. obszarów wykluczających płatność, czy ustalenie, że faktyczna powierzchnia upraw, czy faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości nie odpowiada złożonej deklaracji. W ocenie Sądu w rozpatrywanej spawie, tego typu rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a deklarowanym we wniosku Skarżącego, zostały właściwie ujawnione przez kontrolujących i skutkowały przypisaniem im odpowiednich kodów błędu oraz pomniejszeniem powierzchni deklarowanej przez rolnika.
Niezasadne są również inne podniesione w skardze zarzuty, w tym zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem w ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej i wyczerpującej oceny stanu faktycznego sprawy.
Organy nie naruszyły art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. albowiem – jak już wskazano powyżej zebrano i wyczerpująco przeanalizowano materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w sprawie. Organy analizowały powierzchnie działek zgłoszonych do przedmiotowej płatności, protokoły i raporty z 2021 r. dotyczyły bezpośrednio tych działek i ich powierzchni stwierdzonej w ramach dokonywanej kontroli. Protokół z oględzin działek z czerwca 2021 r. został włączony do przedmiotowej sprawy na podstawie postanowienia organu II instancji z dnia 5 sierpnia 2024 r. Protokół z oględzin działek z października 2021 r. oraz raport z czynności kontrolnych z października 2021 r. został włączony do przedmiotowej sprawy na podstawie postanowienia organu I instancji z dnia 16 sierpnia 2022 r.
Podstawą do dokonania tej czynności procesowej był art. 75 § 1 kpa, uprawniający do dopuszczenia w charakterze dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nie było wobec tego potrzebne zlecanie dodatkowej kontroli spornych działek w zakresie wnioskowanych płatności.
Strona mogła wypowiedzieć się co do tego materiału dowodowego – zob. informacja organu I instancji z dnia 17 sierpnia 2022 r. – k. 4/1 akt adm.
Organy obu instancji wyczerpująco uzasadniały w swoich decyzjach stanowisko w kwestii dokonanych umniejszeń i potrąceń płatności.
Dane zgłoszone do wniosku o płatności zostały zweryfikowane przez organ I instancji, a następnie – w ramach kontroli instancyjnej – przez organ odwoławczy.
Niezasadny był zarzut naruszenia art. 6 K.p.a. w zw. art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014 w zw. z art. 4 ust. 1 lit. e i lit. h rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w zakresie w jakim organy orzekając nie stosują definicji legalnych oraz nie posługują się pojęciami i instytucjami przyjętymi w przepisach, lecz posługują się i wytwarzają pojęcia na własne potrzeby.
W uzasadnieniach swoich decyzji organy obu instancji wskazywały zastosowane przepisy prawa, wyjaśniając też określone pojęcia prawne ( m. in. "hektar kwalifikujący się" ). Strona nie wskazała w skardze, jakie pojęcia miały zostać wytworzone przez organy "na własne potrzeby".
Nie naruszono art. 15 kpa. Wskazać należy, że w ramach postępowania administracyjnego organy obu instancji mogą przeprowadzać postępowanie dowodowe w określonym zakresie, wymaganym dla dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych w sprawie. Dotyczy to również organu odwoławczego. Sprawa jest rozpatrywana merytorycznie w ramach każdej instancji.
Nie naruszono art. 107 § 1 K.p.a., albowiem – wbrew zarzutom strony skarżącej – organy obu instancji wyjaśniły w uzasadnieniach swoich decyzji wyczerpująco i jednoznacznie, dlaczego wyniki oględzin i kontroli dotyczących postępowań co do innych płatności czy za innych okresów mogły być zastosowane jako materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie.
Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia art. 11 kpa, albowiem w uzasadnieniach decyzji organy obu instancji szczegółowo opisały ustalony stan faktyczny sprawy, dokonały jego analizy w zakresie przepisów prawa oraz wyjaśniły, dlaczego materiał dowodowy obejmował dokumenty z kontroli sporządzone w innych postępowaniach administracyjnych.
Nie doszło do naruszenia art. 7 a i art. 81 a kpa. W postepowaniach dotyczących przyznania płatności to rolnik musi wskazać precyzyjnie działki objęte danymi płatnościami. Wszelkie uchybienia procesowe powodują dla niego ujemne skutki prawne. Płatności dotyczą jedynie działki, która spełnia bardzo precyzyjnie wskazane warunki formalne. Organ jest w tym zakresie związany przepisami prawa. Skoro wyniki kontroli jednoznacznie wskazywały, że obszar zadeklarowany jest mniejszy niż obszar kwalifikujący się do płatności to organ był zobowiązany zastosować wobec strony skarżącej określone konsekwencje prawne, wynikające precyzyjnie z przepisów prawa. Nie było w tym zakresie jakichkolwiek "wątpliwości co do stanu faktycznego", które można było ewentualnie rozstrzygnąć na korzyść strony.
Nie naruszono art. 8 kpa, albowiem – jak już wskazano powyżej – organy mogły posługiwać się w przedmiotowej sprawie raportami sporządzonymi w ramach innych postępowań w 2021 r.
Nie naruszono art. 12 K.p.a. w zw. z art. 24 ust. 8 ustawy o płatnościach
bezpośrednich. Organy obu instancji podejmowały bowiem w toku prowadzonych postępowań odpowiednie czynności procesowe niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Strona skarżąca w toku postępowania nie wnosiła ponaglenia w trybie art. 37 kpa dotyczącego terminu prowadzenia postępowania.
Nie doszło do naruszenia art. 12 K.p.a. w zw. z art. 14 rozporządzenia wykonawczego Komisji UE nr 809/2014 w zakresie w jakim przepis ten wskazuje wprost, że pojedynczy wniosek lub wniosek o płatność zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia.
Zdaniem strony skarżącej organy, wbrew przepisom, aktywnie poszukiwały dowodów świadczących na niekorzyść strony, w tym dopuszczając jako dowody w sprawie raport z kontroli na miejscu i protokoły z oględzin przeprowadzanych do innych spraw.
Zdaniem Są także ten zarzut nie jest zasadny. Jak bowiem wyjaśniono już powyżej , organy były w pełni uprawnione do kontroli danych ze złożonego wniosku m. in. poprzez odwołanie się do wyników kontroli przeprowadzonych w ramach innych postępowań, ale dotyczących stanu użytkowania rolnego przedmiotowych działek w 2021 r.
Niezasadny był zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich.
Zgodnie z tym przepisem w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ
administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności
faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium
postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im
wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych
żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego
nie stosuje się.
Organ wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy, nie naruszając w jakikolwiek sposób zasady praworządności. Nie badano przy tym stanu faktycznego dla innych spraw, tylko dla sprawy przedmiotowej płatności wnioskowanej na 2021 rok.
Nie naruszono art. 3 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Jak już powyżej wyjaśniono w przedmiotowej sprawie na podst. art. 75 kpa dopuszczono jako dowód w sprawie dokumenty z kontroli na miejscu przeprowadzanych na podstawie wymaganych przepisów prawa.
Został w sprawie prawidłowo zastosowany § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu. Badano bowiem kwestie wykonywania zabiegów agrotechnicznych do których zobowiązany był beneficjent na podstawie tego przepisu.
Niezasadny był zarzut naruszenia art. 17 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego
nr 809/2014 w zakresie w jakim organy odmówiły stronie ponownej weryfikacji obszaru zgłoszonych działek przez wyznaczony do tego Centralny Departament Baz Referencyjnych i Kontroli Terenowych. Zdaniem strony organ zaniechał działania, które mogłoby rozstrzygnąć wątpliwości w sprawie i wydał orzeczenie na niekorzyść strony, opierając się na nieustalonym stanie faktycznym.
Nie jest to uprawnione stwierdzenie, albowiem – jak już wskazywano powyżej – stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo i wyczerpująco, a zatem nie było potrzeby zlecania dokonywania ponownej weryfikacji działek podanych we wniosku.
Wobec powyższego należało uznać, że zarzuty skargi okazały się niezasadne.
W związku z tym Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.