III SA/Po 598/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-11-03
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
NFZubezpieczenie zdrowotneświadczenia gwarantowaneopieka transgranicznazwrot kosztów leczeniahemoroidyproctoskopiatransport sanitarnyNiemcyprawo pacjenta

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę pacjentki na decyzję Prezesa NFZ odmawiającą zwrotu kosztów leczenia hemoroidów laserem i transportu sanitarnego w Niemczech, uznając, że zabieg laserowy nie jest świadczeniem gwarantowanym, a powtórzone badanie proctoskopowe i transport nie kwalifikują się do refundacji.

Skarżąca domagała się zwrotu kosztów leczenia hemoroidów laserem oraz transportu sanitarnego, poniesionych w Niemczech. Prezes NFZ odmówił zwrotu części kosztów, argumentując, że zabieg laserowy nie jest świadczeniem gwarantowanym w polskim systemie, a powtórzone badanie proctoskopowe i transport nie spełniają kryteriów refundacji. Sąd administracyjny uznał decyzję Prezesa NFZ za prawidłową, oddalając skargę. Sąd podkreślił, że świadczenie musi być "gwarantowane" w polskim systemie, a powtórzone zabiegi lub transport muszą spełniać określone warunki, aby kwalifikować się do zwrotu.

Sprawa dotyczyła skargi G.R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) odmawiającą zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w Niemczech. Skarżąca domagała się zwrotu kosztów zabiegu wycięcia hemoroidów laserem, zabiegu proctoskopii sztywnym wziernikiem oraz transportu sanitarnego. Prezes NFZ odmówił zwrotu kosztów zabiegu laserowego, uznając go za niebędący świadczeniem gwarantowanym w polskim systemie, a także odmówił zwrotu kosztów powtórzonego zabiegu proctoskopii (wykonanego dzień po pierwszym, za który już zwrócono koszty) oraz transportu sanitarnego, wskazując na niespełnienie warunków refundacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że zabieg laserowego wycięcia hemoroidów nie mieści się w katalogu świadczeń gwarantowanych, a ponadto mógłby być finansowany w ramach chirurgii, a nie urologii. Odnośnie proctoskopii, sąd stwierdził, że skarżąca otrzymała zwrot kosztów za ten sam zabieg wykonany dzień wcześniej, a powtórzenie go w krótkim odstępie czasu nie kwalifikuje się do podwójnego finansowania. Koszty transportu sanitarnego również nie podlegały zwrotowi, gdyż były traktowane jako świadczenie towarzyszące, wliczone w koszt leczenia, a nie spełniono warunków do odrębnego finansowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, świadczeniobiorca jest uprawniony do zwrotu kosztów świadczenia gwarantowanego. Samo pozytywne zidentyfikowanie procedury medycznej w części I załącznika nr 1 do rozporządzenia nie jest wystarczające, jeśli świadczenie nie jest ujęte w części II (rozpoznania) lub nie spełnia innych kryteriów.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wymaga, aby świadczenie było "gwarantowane", co oznacza finansowanie go ze środków publicznych i ujęcie w odpowiednich wykazach. W przypadku zabiegu laserowego wycięcia hemoroidów, nie został on uznany za świadczenie gwarantowane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.ś.o.z. art. 42d § ust. 2 pkt 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 42b § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 42a § pkt 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego § § 3 ust. 1 pkt 1

K.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

u.ś.o.z. art. 66

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 31d

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 5 § pkt 35

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 5 § pkt 38

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 41 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej § § 12 ust. 7

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej § § 8 ust. 2

Konstytucja RP art. 68 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zabieg laserowego wycięcia hemoroidów nie jest świadczeniem gwarantowanym w polskim systemie. Powtórzone świadczenie (proctoskopia) wykonane dzień po pierwszym, za które już zwrócono koszty, nie podlega podwójnemu finansowaniu. Transport sanitarny jako świadczenie towarzyszące nie podlega odrębnemu zwrotowi, jeśli nie spełniono warunków. Organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego.

Odrzucone argumenty

Zabieg wycięcia hemoroidów jest świadczeniem gwarantowanym (art. 42b ust. 1 u.ś.o.z. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Odmowa zwrotu narusza art. 68 i 2 Konstytucji RP (prawo do ochrony zdrowia, równy dostęp). Organ naruszył przepisy K.p.a. (art. 8, art. 80) poprzez dowolną ocenę dowodów i arbitralną wykładnię przepisów.

Godne uwagi sformułowania

"pozytywnym koszykiem świadczeń gwarantowanych" "nie można zatem uznać, że stanowi ono zlecenie w rozumieniu art. 42b ust. 3 u.o.ś.z." "Niedopuszczalna jest sytuacja, w której świadczeniobiorca składa oddzielne wnioski dla tego samego świadczenia udzielonego w tej samej placówce medycznej dzień po dniu i domaga się tym samym podwójnego finansowania." "organ przyznając, bądź też odmawiając zwrotu kosztów w związku ze świadczeniami zdrowotnymi udzielonymi w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej musi mieć na względzie warunki realizacji danego świadczenia gwarantowanego określone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego."

Skład orzekający

Szymon Widłak

przewodniczący sprawozdawca

Izabela Paluszyńska

sędzia

Piotr Ławrynowicz

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą, w szczególności w kontekście świadczeń gwarantowanych, powtarzalności zabiegów i kosztów transportu sanitarnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej i rozporządzeń wykonawczych. Interpretacja może być ograniczona do stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem medycznym i ubezpieczeniami zdrowotnymi, ponieważ wyjaśnia zasady zwrotu kosztów leczenia transgranicznego, co jest istotne w kontekście swobody przepływu pacjentów w UE.

Czy NFZ zwróci Ci koszty leczenia za granicą? Sąd wyjaśnia, kiedy możesz liczyć na zwrot, a kiedy nie.

Dane finansowe

WPS: 3016,6 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 598/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Piotr Ławrynowicz
Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Służba zdrowia
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1285
art. 42d ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 42b ust. 1 i art. 42a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Dz.U.UE.L 2011 nr 88 poz 45 art. 7
Dyrektywa Parlamentu europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece  zdrowotnej
Sentencja
Dnia 3 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 roku sprawy ze skargi G.R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 maja 2022 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej będących świadczeniami gwarantowanymi oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego "Prezesem NFZ" lub "organem"), z 9 maja 2022 r. nr [...], wydana po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z wniosku G.R. (zwanej "stroną" lub "skarżącą") odmawiająca zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na terytorium Niemiec w placówce UP M.C., [...], [...] G..
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
W dniu 22 września 2021 r. na terenie Niemiec, w związku z rozpoznaniem medycznym o kodzie ICD-9:48.23 wykonano stronie zabieg procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem, zabieg wycięcia hemoroidów, operację hemoroidów laserem, udzielono porady specjalistycznej urologicznej oraz zrealizowano transport sanitarny z miejsca zamieszkania strony tj. W. do miejsca świadczenia usług medycznych tj. G. oraz z G. do W. Koszt udzielonych świadczeń łącznie wyniósł 3.016,60zł.
Strona do wniosku przedłożyła skierowanie do poradni urologicznej wystawione w języku polskim w dniu 22 września 2021 przez lekarza M.C., w związku z rozpoznaniem "guzy krwawicze odbytu zewnętrzne bez powikłań" (kod ICD 10 – I.84.5), skierowanie do szpitala na oddział urologiczny, fakturę nr [...] na kwotę 3.016,60 zł, kartę informacyjną leczenia szpitalnego, w której wskazano, że świadczenie udzielone stronie obejmowało rozpoznanie według kodu ICD-10 184.2 "guzy krwawicze odbytu zewnętrzne bez powikłań" oraz zlecenie na transport sanitarny.
W dniu 21 lutego 2022 r. strona wniosła, na podstawie art. 42b ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1285 ze zm. zwanej dalej "u.ś.o.z."), o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na terytorium państwa Unii Europejskiej.
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 maja 2022 r. nr [...] Prezes NFZ odmówił stronie zwrotu z tytułu świadczeń udzielonych na terytorium Niemiec w dniu 22 września 2021 r.:
- kwoty 1.060 zł z tytułu kosztów zabiegu procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem;
- kwoty 1.216 zł z tytułu kosztów zabiegu wycięcia hemoroidów;
- kwoty 500 zł z tytułu kosztów operacji hemoroidów laserem (inne);
- kwoty 30,60 zł z tytułu kosztów porady specjalistycznej w zakresie urologii 1-go typu;
- kwoty 210 zł z tytułu kosztów transportu sanitarnego "dalekiego" na odległość (tam i z powrotem) 121-400 km zrealizowanego w dniu 22 września 2021 r. z miejscowości W. do miejscowości G. (Niemcy) i z powrotem.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 42d ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 42a pkt 1 oraz art. 42b ust. 1 u.ś.o.z., rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 2295 ze zm. zwanego "rozporządzeniem"), zarządzenie Prezesa NFZ nr 55/2021/DSOZ z 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne (zwanego zarządzeniem Prezesa NFZ) w związku z art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 t.j. zwanej "K.p.a.").
Organ ustalił, że strona w dniu udzielania świadczeń medycznych była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie przepisu art. 66 u.ś.o.z. Prezes NFZ dokonał identyfikacji świadczeń stwierdzając, że laserowe wycinanie żylaków odbytu nie należy do świadczeń gwarantowanych. Wskazane w dokumentacji grupy JGP: F93 "średnie zabiegi odbytu" oraz F94 "małe zabiegi odbytnicy" nie są- zdaniem organu - objęte finansowaniem w zakresie urologii.
Odnośnie zabiegu procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem to organ stwierdził, że ww. świadczenia udzielono stronie dwukrotnie dzień po dniu, w niemieckiej placówce UP M.C., tj. w dniach 21 września 2021 r. oraz 22 września 2022 r. Zgodnie natomiast z zarządzeniem Prezesa NFZ, jeżeli okres pomiędzy udzieleniem świadczeniobiorcy świadczeń przez świadczeniodawcę, podczas odrębnych pobytów w szpitalu, z powodu określonego w rozpoznaniu lub w procedurze występującej w charakterystyce danej grupy z katalogu grup, określonego w załączniku nr 1a do zarządzenia albo odpowiednio z katalogu produktów odrębnych, określonego w załączniku 1b do zarządzenia, nie przekracza 14 dni lub z zasad postępowania medycznego wynika, że problem zdrowotny może być rozwiązany jednoczasowo, świadczenia te wykazywane są do rozliczenia jako jedno świadczenie (...)". W związku z tym, że okres pomiędzy udzielonymi stronie zabiegami procto-sigmaidoskopii sztywnym wziernikiem nie przekroczył 14 dni, organ nie znalazł podstaw do sfinansowania świadczenia procto-sigmaidoskopii sztywnym wziernikiem udzielonego stronie w dniu 22 września 2021 r.
Nadto Prezes NFZ odmówił stronie zwrotu kosztów porady specjalistycznej w zakresie urologii 1-go typu uznając poradę za konsultację konieczną do przeprowadzenia leczenia operacyjnego w szpitalu, która nie podlega odrębnemu finansowaniu z uwagi na fakt, że leczenie specjalistyczne i operacyjne stanowią elementy tego samego procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Nie można zatem uznać, że stanowi ono zlecenie w rozumieniu art. 42b ust. 3 u.o.ś.z.
Organ odmówił także zwrotu kosztów transportu sanitarnego "dalekiego" na odległość (tam i z powrotem 121-400 km), w związku z tym, że transport sanitarny "daleki" realizowany jest w celu kontynuacji leczenia z miejsca zamieszkania pacjenta do najbliższego w kraju, ze względu na zakres udzielanych świadczeń, świadczeniodawcy specjalistycznej opieki ambulatoryjnej i z powrotem. Tymczasem skierowanie dotyczące transportu transgranicznego zostało wystawione przez lekarza specjalistę z zakresu urologii, a nie przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego.
W skardze wniesionej do tut. Sądu G.R. zaskarżyła decyzję Prezesa NFZ w całości. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie zwrotu należnych kosztów leczenia w wysokości 3.016,60 zł za wszystkie zabiegi wskazane w fakturze nr [...] oraz o orzeczenie o kosztach postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu przepisów ustawowych i wykonawczych jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia w sposób sprzeczny z ich treścią i prawidłową wykładnią, przez przyjęcie na podstawie przesłanek zawartych w § 3 ust 3 rozporządzenia, art. 42b ust. 1 i art. 42d ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z, zarządzeniu Prezesa NFZ, że przedmiotowe zabiegi nie są świadczeniami gwarantowanymi lub nie podlegają refundacji każde oddzielnie i w pełnej kwocie, z uwagi na okres pomiędzy ich wykonaniem.
Nadto w ramach tej samej podstawy zarzucono naruszenie przepisów:
- art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez niezagwarantowanie konstytucyjnego prawa obywatela do ochrony zdrowia i niezapewnienia przez władze publiczne równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
- art. 2 Konstytucji RP albowiem organ wbrew zasadzie sprawiedliwości społecznej w sposób stronniczy chroni interesy fiskalne Skarbu Państwa działającego przez Prezesa NFZ, nie zważając na prawa podmiotowe i procesowe skarżącego jako pacjenta;
- § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zabieg wycięcia hemoroidów jest ujęty w załączniku nr 1 do rozporządzenia pod pozycją ICD9 F 49.46 — jako świadczenie gwarantowane.
Nadto zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:
- art. 8 K.p.a. — poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z uwagi na arbitralne zastosowanie przepisu § 3 ust 3 rozporządzenia i przyjęcie niekorzystnej dla strony jego wykładni oraz z uwagi na wydanie odmiennych rozstrzygnięć w takim samym stanie faktycznym i prawnym w innych sprawach;
- art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęcie, że dokumentacja przedłożona przez pacjenta nie uzasadnia w sposób dostateczny i rzetelny uwzględnienia wniosku o zwrot koszów leczenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł bowiem o rozpoznanie sprawy w wyżej wskazanym trybie, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Spełnione zostały zatem przesłanki przewidziane w art. 119 pkt 2 P.p.s.a. zgodnie z którego treścią, sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego koniecznością wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Nie zachodzą bowiem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 zwanej "P.p.s.a."). W ocenie Sądu, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, jak również organ zasadnie zastosował przepisy prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji o odmowie zwrotu transgranicznej opieki medycznej stanowiły przepisy art. 42d ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 42a pkt 1 oraz art. 42b ust. 1 u.ś.o.z.
Zgodnie z art. 42a pkt 1 u.ś.o.z. fundusz finansuje koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych poza granicami kraju na zasadzie zwrotu kosztów, o którym mowa w art. 42b. Podstawę materialnoprawną decyzji o zwrocie kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej stanowi zatem przepis art. 42b ust. 1 u.ś.o.z. zgodnie z którym świadczeniobiorca jest uprawniony do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Definicja świadczenia gwarantowanego została zawarta w przepisie art. 5 pkt 35 u.ś.o.z. zgodnie z którym jest to świadczenie opieki zdrowotnej finansowane w całości lub współfinansowane ze środków publicznych. W przepisie art. 31d u.ś.o.z. znajduje się delegacja dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia wykazu świadczeń gwarantowanych. W wydanym na podstawie art. 31d u.ś.o.z. rozporządzeniu Minister Zdrowia określił m.in. wykaz oraz warunki świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego. W myśl przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, świadczenia gwarantowane zostały ujęte w wykazie zawartym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. W wykazie zawarto świadczenia scharakteryzowane, wybranymi z Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych, procedurami medycznymi według kodów ICD 9. Część II załącznika stanowi odwzorowanie Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych wg kodu ICD 10.
Zgodnie z powyższym za świadczenie gwarantowane należy uznać świadczenie opieki zdrowotnej finansowane w całości lub współfinansowane ze środków publicznych, objęte wykazem świadczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Należy przy tym wskazać, że ustawodawca, powierzając ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenie wykazu świadczeń gwarantowanych, opowiedział się za tzw. pozytywnym koszykiem świadczeń gwarantowanych, a zatem dopiero pozytywna identyfikacja świadczenia w obu częściach załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych, tzn. w części I "Świadczenia scharakteryzowane procedurami medycznymi" i w części II "Świadczenia scharakteryzowane rozpoznaniami", pozwala na uznanie udzielonego świadczenia za świadczenie gwarantowane, podlegające finansowaniu lub współfinansowaniu ze środków publicznych. Następstwem rozpoznania schorzenia według kodu ICD 10 jest zastosowanie odpowiedniej procedury medycznej według kodu ICD 9 z listy wymienionej w części I załącznika nr 1. Żaden przepis cytowanego rozporządzenia nie wskazuje na możliwość stosowania jednej części załącznika nr 1 z pominięciem drugiej części (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r. II GSK 984/19 i przywołane w nim orzeczenia; wyrok NSA z 27 sierpnia 2020 r., II GSK 232/20; wyrok NSA z dnia 7 maja 2021 r. II GSK 461/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych zwanej "CBOSA").
Mając na względzie powyższe ogólne rozważania wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny, w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia, nie budzi wątpliwości. Skarżąca (świadczeniobiorca) domagała się zwrotu kosztów przeprowadzonego na terenie Niemiec zabiegu wycięcia hemoroidów za pomocą lasera, co stanowi okoliczność niesporną. Lekarz specjalista urolog dokonał rozpoznania schorzenia w postaci guzów krwawiczych zewnętrznych bez powikłań, które to rozpoznanie nie zostało ujęte w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego. Sama pozytywna identyfikacja świadczenia w części I załącznika nr 1 określającej procedury medyczne jest niewystarczająca dla uznania zrealizowanego świadczenia za świadczenie gwarantowane. Nadto organ zasadnie ustalił, odnosząc się do grupy JGP F93 I JGP F94 procedur medycznych wycięcia hemoroidów I CD-9:94.46 i operacji hemoroidów laserem – inne, że świadczenia te mogą być wykonywane i finansowane w ramach zakresu świadczeń chirurgii i nie są objęte finansowaniem w zakresie świadczeń urologicznych w Polsce. Gdyby zatem strona zdecydowała się na wykonanie ww. zabiegów w Polsce w ramach ubezpieczenia zdrowotnego to również NFZ niż sfinansowałby tego świadczenia, zgodnie z wyżej omówioną procedurą rozliczeń.
Zgodnie zatem z zacytowanymi powyżej przepisami prawa materialnego Prezes NFZ zasadnie odmówił zwrotu kosztów świadczenia z tytułu zabiegu wycięcia hemoroidów, skoro świadczenie to nie mieści się w pozytywnym koszyku świadczeń gwarantowanych, a nadto świadczenie to może zostać wykonane i finansowane w ramach świadczeń chirurgii, a nie urologii. W sytuacji natomiast gdy wniosek o zwrot kosztów dotyczy świadczeń opieki zdrowotnej niespełniających kryteriów określonych w art. 42b ust. 1 tj. gdy świadczenie zdrowotne nie jest świadczeniem gwarantowanym to zgodnie z art. 42d ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną o odmowie zwrotu kosztów.
Z kolei procedura 48.23 "Procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem", które to świadczenie również zostało udzielone skarżącej, mieści się w pozytywnym koszyku świadczeń i jest świadczeniem gwarantowanym, zostało bowiem wymienione w rozporządzeniu w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego. Sama jednak identyfikacja świadczenia jako świadczenie gwarantowane nie oznacza jeszcze, że należy się zwrot kosztów takiego świadczenia. Organ ustalając zasadność zwrotu kosztów, miał obowiązek odnieść się do zasad rozliczeń obowiązujących pomiędzy Funduszem a świadczeniodawcami z tytułu umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne mając na względzie treść zarządzenia Prezesa NFZ. Zawarte pomiędzy Funduszem a świadczeniodawcami umowy są kształtowane przez włączenie do jej treści zarządzeń wydawanych przez Prezesa NFZ. Zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej do państwa członkowskiego ubezpieczenia należy rozstrzygnięcie o pokryciu kosztów i poziomie pokrycia kosztów opieki zdrowotnej do której ubezpieczony jest uprawniony, czy to na szczeblu lokalnym, regionalnym, czy krajowym, niezależnie od tego, gdzie opieka zdrowotna będzie świadczona, a koszty transgranicznej opieki zdrowotnej są zwracane lub płacone bezpośrednio przez państwo członkowskie ubezpieczenia do poziomu, na którym koszty byłyby pokryte przez państwo członkowskie ubezpieczenia, gdyby ta sama opieka zdrowotna była świadczona na jego terytorium i w takiej wysokości, aby nie przekroczyć rzeczywistego kosztu otrzymanej opieki zdrowotnej.
Decydujące znaczenie dla odmowy zwrotu świadczenia procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem miało ustalenie przez organ, że stronie wykonano dokładnie ten sam zabieg dzień wcześniej tj. 21 września 2022 r. również w tej samej niemieckiej placówce medycznej. Organ ustalił, że NFZ zwrócił stronie w dniu 27 maja 2022 r. koszty świadczenia procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem udzielonego 21 września 2022 r. w kwocie 1.049,68 zł. Niewątpliwym było zatem, że strona wniosła o zwrot kosztów tego samego świadczenia wykonanego dzień później tj. 22 września 2022 r. Tymczasem zgodnie z § 26 pkt 12 zarządzenia Prezesa NFZ jeżeli okres pomiędzy udzieleniem świadczeniobiorcy świadczeń przez świadczeniodawcę, podczas odrębnych pobytów w szpitalu, z powodu określonego w rozpoznaniu lub procedurze występującej w charakterystyce danej grupy z katalogu grup, określonego w załączniku nr 1a do zarządzenia albo odpowiednio z katalogu produktów odrębnych, określonego w załączniku 1b do zarządzenia, nie przekracza 14 dni, lub z zasad postępowania medycznego wynika, że problem zdrowotny może być rozwiązany jednoczasowo, świadczenia te wykazywane są do rozliczenia jako jedno świadczenie.
Wskazać zatem należy, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących zasad zwrotu kosztów świadczeń opieki medycznej udzielonych na terytorium innego państwa członkowskiego. Zasadnie bowiem organ odmówił zwrotu z tytułu świadczeń udzielonych na terytorium Niemiec w dniu 22 września 2021 r.: kwoty 1.060 zł z tytułu kosztów zabiegu procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem, z uwagi na udzielenie tego samego świadczenia dzień wcześniej. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której świadczeniobiorca składa oddzielne wnioski dla tego samego świadczenia udzielonego w tej samej placówce medycznej dzień po dniu i domaga się tym samym podwójnego finansowania.
Organ właściwie także powołał przepis § 12 ust. 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej (t.j. Dz. U. 2022.787) zgodnie, z którym w przypadku skierowania pacjenta do szpitala, w szczególności do planowego leczenia operacyjnego, szpital wykonuje konieczne dla leczenia w szpitalu badania diagnostyczne i konsultacje. Skarżąca przedłożyła skierowanie do szpitala na oddział urologii z rozpoznaniem – guzy krwawicze zewnętrzne bez powikłań, a szpital, w którym odbył się zabieg laserowego wycięcia hemoroidów wystawił skarżącej rachunek za poradę lekarską wykonaną w tym szpitalu w dniu zabiegu. Zasadnie zdaniem Sądu, uznano, że udzieloną poradę należy traktować jako konsultację konieczną do przeprowadzenia leczenia operacyjnego w szpitalu i nie podlega ona wówczas odrębnemu finansowaniu.
Odmowa natomiast skarżącej zwrotu kosztów transportu, znajdowała podstawę w przepisie art. 5 pkt 38 u.ś.o.z. zgodnie z którym usługi transportu oraz transportu sanitarnego stanowią świadczenie towarzyszące świadczeniom zdrowotnym. W myśl natomiast przepisu art. 5 pkt 34 u.ś.o.z. przez świadczenie opieki zdrowotnej należy rozumieć świadczenie zdrowotne, świadczenie zdrowotne rzeczowe i świadczenie towarzyszące. Przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (DZ.U. z 2020 r. poz. 320) świadczeniodawca, w przypadkach określonych w ustawie oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 31d ustawy, zapewnia transport sanitarny w ramach kwoty zobowiązania określonej w umowie, z wyjątkiem świadczeniodawców udzielających świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, jeżeli nie zawarli oni odrębnej umowy.
Z powyższego wynika, że koszt transportu sanitarnego jako świadczenie towarzyszące jest wliczony w koszt danego świadczenia zdrowotnego (oprócz świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej) i nie podlega odrębnemu finansowaniu przez NFZ. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że udzielone skarżącej świadczenie nie jest świadczeniem z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Z załączonych do akt dokumentów nie wynika konieczność podjęcia przez skarżącą natychmiastowego leczenia ani też konieczność wynikająca z potrzeby zachowania ciągłości leczenia. Nie zostały zatem spełnione warunki określone w art. 41 ust. 1 u.ś.o.z.
W ocenie Sądu za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania. Organ prawidłowo dokonał zebrania oraz oceny materiału dowodowego w sprawie oraz ustalił na jego podstawie stan faktyczny. W sprawie nie było wątpliwości dotyczących okoliczności faktycznych, a spór dotyczył jedynie stosowania i wykładni prawa materialnego. Sąd nie znalazł zatem podstaw do uznania, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w szczególności przepisów art. 8 K.p.a. i 80 K.p.a.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów art. 68 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji statuujących prawo obywatela do ochrony zdrowia poprzez stronniczą ochronę interesów fiskalnych Skarbu Państwa to zarzuty te także nie zasługują na uwzględnienie. Należy wskazać, że organ przyznając, bądź też odmawiając zwrotu kosztów w związku ze świadczeniami zdrowotnymi udzielonymi w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej musi mieć na względzie warunki realizacji danego świadczenia gwarantowanego określone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Organ musi przy tym stosować jednolite zasady postępowania wobec każdego obywatela składającego wniosek o zwrot kosztów leczenia i ma obowiązek odnieść się do zasad rozliczeń obowiązujących pomiędzy Funduszem a świadczeniodawcami z tytułu umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej mając na względzie m.in. treść zarządzenia Prezesa NFZ.
Reasumując Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, ani przepisów postepowania, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego Sąd oddalił skargę zgodnie z art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI