III SA/Po 528/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-11-03
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
przywrócenie terminuodwołanieNFZkoszty leczeniadoręczenie zastępczeKodeks postępowania administracyjnegobrak winyniedbalstwopandemia COVID-19

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Prezesa NFZ odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o kosztach leczenia, uznając niedbalstwo strony.

Skarżący W.A. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, twierdząc, że dowiedział się o niej z opóźnieniem od żony, która odebrała ją w jego imieniu. Prezes NFZ odmówił przywrócenia terminu, uznając niedbalstwo skarżącego. WSA w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

Sprawa dotyczyła skargi W.A. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału NFZ z marca 2020 r., która ustalała obowiązek poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w łącznej wysokości 5.060,42 zł. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w trybie zastępczym w marcu 2020 r. żonie skarżącego, która odebrała ją jako dorosły domownik. Skarżący złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu we wrześniu 2020 r., twierdząc, że dowiedział się o decyzji dopiero we wrześniu, gdy żona mu ją przekazała. Prezes NFZ odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżący dopuścił się niedbalstwa, ponieważ nawet przy doręczeniu zastępczym powinien dołożyć należytej staranności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że chociaż doręczenie decyzji nastąpiło w okresie pandemii, co skutkowało zawieszeniem biegu terminów, to skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Sąd podkreślił, że nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przywrócenie terminu, a sytuacja, w której żona przekazała decyzję po ponad dwóch miesiącach od jej odbioru, świadczy o braku należytej staranności skarżącego w prowadzeniu swoich spraw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchybienie terminu spowodowane opóźnionym poinformowaniem przez dorosłego domownika o odbiorze pisma, gdy strona nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, nie może być uznane za nastąpione bez winy strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet w przypadku doręczenia zastępczego, strona ma obowiązek dołożenia szczególnej staranności. Opóźnienie w poinformowaniu przez małżonkę o odbiorze decyzji, zwłaszcza gdy wcześniej również korespondencja była doręczana w trybie zastępczym bez zastrzeżeń, świadczy o niedbalstwie strony w prowadzeniu swoich spraw, co wyklucza przywrócenie terminu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

k.p.a. art. 58 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przywrócenie terminu następuje tylko w przypadku, gdy uchybienie nastąpiło bez winy strony. Wymagana jest szczególna staranność, a nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przywrócenie terminu.

u.ś.o.z. art. 102 § ust. 5 pkt 24

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Określa zakres działania Prezesa NFZ, w tym rozpatrywanie odwołań od decyzji ustalających obowiązek poniesienia kosztów świadczeń.

u.ś.o.z. art. 50 § ust. 18

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Określa, że dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 43

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis regulujący doręczenie pisma w zastępstwie adresata dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, pod warunkiem podjęcia się oddania pisma adresatowi.

ustawa o COVID-19 art. 15zzr § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Przepis zawieszający bieg terminów administracyjnych w związku z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżącego, że opóźnione poinformowanie przez małżonkę o odbiorze decyzji stanowiło brak winy w uchybieniu terminu.

Godne uwagi sformułowania

przy ocenie braku winy organ powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy Istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa [...] wykluczyło możliwość przywrócenia terminu.

Skład orzekający

Mirella Ławniczak

przewodniczący

Izabela Paluszyńska

członek

Piotr Ławrynowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'brak winy' w kontekście przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w sytuacji doręczenia zastępczego i roli domowników."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z doręczeniem zastępczym i odpowiedzialnością strony za działania domowników. Interpretacja przepisów dotyczących pandemii może być przestarzała.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne dotyczące przywracania terminów w postępowaniu administracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Dotyczy również kwestii doręczeń i odpowiedzialności za działania osób trzecich.

Czy opóźnienie żony w przekazaniu decyzji to Twoja wina? Sąd wyjaśnia, kiedy niedbalstwo blokuje przywrócenie terminu.

Dane finansowe

WPS: 5060,42 PLN

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 528/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi W.A. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 08 kwietnia 2022r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 8 kwietnia 2022 r. (nr jak w rubrum wyroku) Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) po rozpoznaniu wniosku W. A. z 21 września 2020 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] Dyrektora W. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Dyrektor Oddziału NFZ) z 6 marca 2020 r. orzekającej obowiązek poniesienia przez W. A. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach 8-9.02.2017 r., 9.03.2017 r., 20.03.2017 r. oraz 4.04.2017 r. w łącznej wysokości 5.060,42 zł, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji.
Postanowienie to wydano na podstawie poniższych przepisów:
- art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.),
- art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935),
- art. 102 ust. 5 pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 ze zm., dalej: u.ś.o.z.),
- art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. poz. 1493, dalej: ustawa zmieniająca).
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W wyniku wszczęcia z urzędu postępowania Dyrektor Oddziału NFZ ww. decyzją z 6 marca 2020 r. ustalił obowiązek poniesienia przez W. A. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach 8-9.02.2017 r., 9.03.2017 r., 20.03.2017 r. oraz 4.04.2017 r. w łącznej wysokości 5.060,42 zł. Decyzję tę wysłano listem poleconym na adres ul. [...], [...], ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru i została odebrana przez dorosłego domownika M. A. (żonę) w dniu 12 marca 2020 r.
W. A. 16 września 2020 r. złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wskazując, że żona poinformowała go o fakcie odebrania decyzji organu I instancji dopiero 14 września 2020 r. W tym też dniu udostępniła mu treść decyzji. W dowód tego skarżący przedłożył oświadczenie żony zgodne z powyższym wyjaśnieniem.
Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Prezes NFZ powołał treść art. 58 § 1 i 2 K.p.a. i podkreślił, że przy ocenie braku winy organ powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której Stronia nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od strony i trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 K.p.a. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się zaś przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Przywrócenie terminu nie jest zaś możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy czym ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie. Organ stwierdził, że doręczyciel – Poczta polska S.A. jest profesjonalną instytucją zaufania publicznego zajmującą się doręczaniem przesyłek. Zgodnie z art. 43 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręczani się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zważywszy na okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu Prezes NFZ stwierdził, że skarżący dopuścił się niedbalstwa i nie dochował należytej staranności. Organ podkreślił, że ustawodawca nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Tymczasem skarżący odebrał osobiście decyzję, w której prawidłowo został pouczony o przysługującym terminie do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu nastąpiło więc z winy strony, w związku z czym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
W. A. w skierowanej do tutejszego Sądu na powyższe postanowienie Prezesa NFZ podniósł, iż to nie on dokonał czynności procesowej odbioru decyzji, w rezultacie której zostało stwierdzone skuteczne doręczenie odwołującemu. Domownik zaś nie poinformował go na czas o odbiorze decyzji, a zatem skuteczne doręczenie korespondencji, a następnie upływ terminu do zaskarżenia decyzji dotyczył zachowania nie odwołującego, a osoby trzeciej. Takiego działania nie można więc ocenić z punktu widzenia zawinienia skarżącego. W przypadku odebrania decyzji przez współdomownika nie można oczekiwać od strony, że zachowa wyznaczony termin procesowy. Trudno uznać, że skarżący niestarannie podchodził do swoich spraw, skoro w ogóle nie był świadomy, że jakakolwiek korespondencja była do niego kierowana. Na tę okoliczność skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka - jego małżonki M. A.. Wyjaśnił, że choć żona z nim wspólnie zamieszkuje i tworzą wspólne gospodarstwo domowe to mogła zdarzyć się sytuacja, w której małżonka nie poinformowała go o odebraniu korespondencji do niego kierowanej. Odnośnie doręczenia zastępczego skarżący podniósł, że jest ono skuteczne przy założeniu spełnienia warunku oddania pisma adresatowi.
W odpowiedzi Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Prezesa NFZ z 8 kwietnia 2022 r., którym na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z 6 marca 2020 r. ustalającej obowiązek poniesienia przez W. A. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach 8-9.02.2017 r., 9.03.2017 r., 20.03.2017 r. oraz 4.04.2017 r. w łącznej wysokości 5.060,42 zł. Organ odwoławczy na gruncie art. 58 § 1 K.p.a. przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji powołując się na okoliczność, iż o decyzji tej dowiedział się dopiero 14 września 2020 r. od swej małżonki M. A., która jako dorosły domownik odebrała decyzję organu I instancji w dniu 12 marca 2020 r. w trybie art. 43 K.p.a. podejmując się oddania decyzji adresatowi. Z kolei zdaniem skarżącego na brak jego winy w uchybieniu terminu wskazuje to, iż powodem uchybienia było zachowania osoby trzeciej (jego małżonki), a nie skarżącego, który w terminie właściwym do wniesienia odwołania nie był świadomy, że jakakolwiek korespondencja była do niego kierowana.
Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis art. 58 § 2 K.p.a. określa, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W myśl art. 59 § 2 K.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Na gruncie powołanych przepisów w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż prawidłowo organ odwoławczy uznał, że W. A. przysługiwało prawo wniesienia odwołania od ww. decyzji Dyrektora NFZ z 6 marca 2020 r.
Zgodnie z art. 50 ust. 18 zd. 2. i 3. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm., dalej: u.ś.o.z.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ Instancji (tj. 6.03.2020 r.), dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 102 ust. 5 pkt 24b u.ś.o.z., w brzmieniu ówcześnie obowiązującym, stanowił, że do zakresu działania Prezesa Funduszu należy w szczególności rozpatrywanie odwołań od decyzji administracyjnych, o których mowa w art. 50 ust. 18.
Z powyższych przepisów wynika zatem, że od decyzji Dyrektora [...]. Oddziału Woj. NFZ z 6 marca 2020 r. przysługiwało stronie odwołanie do Prezesa NFZ, które należało wnieść w terminie określonym w art. 129 § 2 K.p.a., tj. 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
Podkreślenia wymaga, że przepis art. 102 ust. 5 pkt 24a u.ś.o.z. w powołanym wyżej brzmieniu został uchylony z dniem 1 września 2020 r. mocą art. 4 pkt 42a lit. a) tiret drugie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz.U. poz. 1493), dalej: ustawa zmieniająca. Jednocześnie przepis art. 40 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej określił, że do postępowań, o których mowa w (...) art. 50 ust. 18 ustawy zmienianej w art. 4 (uw. Sądu: u.ś.o.z.), w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2 (uw. Sądu: dotyczy obowiązku poniesienia kosztów świadczeń, który nie przekracza kwoty 500 zł). Oznacza to, że do spraw dotyczących ustalenia obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej wszczętych i niezakończonych do dnia 1 września 2020 r. zastosowanie mają przepisy u.ś.o.z. w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym od ww. decyzji Dyrektora [...]. Oddziału Woj. NFZ z 6 marca 2020 r. przysługiwało stronie odwołanie do Prezesa NFZ, które należało wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Poza sporem w niniejszej sprawie jest okoliczność prawidłowego doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji w dniu 12 marca 2020 r. w trybie zastępczym, zgodnie z art. 43 K.p.a. Ów przepis w zdaniu pierwszym przewiduje, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jak wynika z akt sprawy, a co zostało prawidłowo ustalone przez organ odwoławczy, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji z 6 marca 2020 r. wynika, że w dniu 12 marca 2020 r. decyzję adresowaną do skarżącego odebrała jego żona M. A., która podjęła się oddania przesyłki adresatowi.
W tym miejscu należy wskazać, co umknęło organowi odwoławczemu, lecz nie ma wpływu na wynik sprawy, że doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji przypadło na czas rozpoczynającej się pandemii wywołanej wirusem COVID-19. Rozporządzeniem z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 433) Minister Zdrowia wprowadził na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r. stan zagrożenia epidemicznego, natomiast rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491) Minister Zdrowia wprowadził na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania stan epidemii. W związku z tym zgodnie z art. 15zzr ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, zm. Dz. U. z 2020 r. poz. 695, Dz. U. z 2020 r. poz. 568, Dz. U. z 2020 r. poz. 567, dalej: ustawa o COVID-19) bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki uległ zawieszeniu od dnia 14 marca 2020 r. w związku z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego od tego dnia na okres tego zagrożenia. Ponieważ na podstawie art. 46 pkt 20 w zw. z art. 68 pkt 2 w zw. z art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) uchylono zaś od dnia 23 maja 2020 r. powołany wyżej art. 15zzr ustawy o COVID-19, terminy, których bieg uległ wcześniej na tej podstawie zawieszeniu, biegły dalej od dnia 23 maja 2020 r.
Zważywszy, że skarżący otrzymał (w trybie zastępczym) decyzję organu I instancji w dniu 12 marca 2020 r., to termin 14 dni do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 13 marca 2020 r., a następnie - na podstawie art. 15 zzr ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19 - uległ zawieszeniu od dnia 14 marca 2020 r. w związku z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego. Natomiast w związku z uchyleniem art. 15zzr ustawy o COVID-19, wskazany termin ponownie rozpoczął swój bieg od dnia 23 maja 2020 r., a zatem W. A. mógł skutecznie wnieść odwołanie od decyzji z dnia 6 marca 2020 r., do dnia 5 czerwca 2020 r.
Skoro odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia W. A. wniósł 16 września 2020 r. organ odwoławczy – pomimo, iż nie wypowiedział się o przerwaniu biegu terminu - trafnie uznał, że doszło do uchybienia 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania.
Prawidłowo również Prezes NFZ przyjął, że skarżący składając ów wniosek 16 września 2020 r. i wskazując, że o decyzji organu I instancji z 6 marca 2020 r. dowiedział się 14 września 2020 r., kiedy to decyzję tę przedłożyła mu małżonka, zachował określony w 58 § 2 K.p.a. 7-dniowy termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu.
W związku zatem z ustaleniem, że faktycznie skarżący dopuścił się uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a w ustawowym terminie zwrócił się z prośbą o jego przywrócenie, jednocześnie dopełniając czynności wniesienia odwołania, rację miał organ odwoławczy rozpoznając co do meritum wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Pozostaje więc ocenić, czy prawidłowo organ II instancji przyjął na gruncie art. 58 § 1 K.p.a., że skarżący nie uprawdopodobnił, by uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Sąd podziela dominujące w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok 27 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1014/20, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Słusznie organ II instancji uznał, że stan faktyczny w niniejszej sprawie wskazuje, że skarżący dopuścił się niedbalstwa i nie dochował należytej staranności. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał bowiem, że przyczyną uchybienia przezeń terminu było nieprawidłowe poinformowanie go o terminie doręczenia decyzji przez dorosłego domownika (art. 43 K.p.a.) – jego małżonkę, która uczyniła to dopiero 14 września 2020 r., pomimo, iż decyzję odebrała 12 marca 2020 r. Rację należy przyznać organowi, że argumentacja skarżącego nie uwiarygodniła braku jego winy w uchybieniu terminu, bowiem dokładając należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw mógł zapobiec sytuacji złożenia odwołania z uchybieniem terminu. Po pierwsze z akt sprawy wynika, że również zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie zostało doręczone (22.01.2020 r.) w trybie zastępczym (na podstawie art. 43 K.p.a.) do rąk małżonki skarżącego, która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Skarżący nie kwestionował prawidłowości tego doręczenia, ani nie podniósł, by z zawiadomieniem tym się nie zapoznał. Ponadto samo oświadczenie małżonki skarżącego o oddaniu decyzji organu I instancji skarżącemu w dniu 14 września 2020 r. nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, lecz świadczy o brak dbałości skarżącego o własne interesy, a więc niedbalstwo. W świetle zaś art. 58 § 1 K.p.a. tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa, co prawidłowo stwierdził organ odwoławczy na tle okoliczności sprawy, wykluczyło możliwość przywrócenia terminu. Skoro skarżący posiłkował się w odbiorze korespondencji (w tym decyzji z 6.03.2020 r.) dorosłym domownikiem w osobie małżonki, która to przeszło 2 miesiące po odebraniu decyzji poinformowała go o jej treści i dacie odbioru, należy uznać, że prawidłowo organ II instancji przyjął, że zaniechanie skarżącego cechowało niedbalstwo o własne interesy.
W związku z powyższym Sąd uznając, że Prezes NFZ dokonał prawidłowej oceny braku uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, skargę należało oddalić.
Sąd dostrzegł, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w końcowej jego części zawiera zdanie, które nie przystaje do stanu faktycznego niniejszej sprawy (cyt.:"Zainteresowany odebrał osobiście decyzje, w której prawidłowo został pouczony o przysługujących terminie do wniesienia odwołania"). Biorąc jednak pod uwagę, że organ odwoławczy we wcześniejszym części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia prawidłowo przedstawił stan faktyczny sprawy, a na gruncie przesłanki określonej w art. 58 § 1 K.p.a. trafnie uznał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, owo uchybienie uznać należało za niemogące mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Ustosunkowując się zaś do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka M. A. wyjaśnić trzeba, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wyjątkowo może mieć miejsce przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (por. wyrok NSA z 21 września 2022 r., syg. akt III FSK 3706/21, dostępny jak wyżej). Na gruncie powołanego przepisu niedopuszczalne było więc uwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie powyższego dowodu.
Z przedstawionych powyżej względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI