III SA/Po 527/25

III SA/Po 527/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Piotr Ławrynowicz
Szymon Widłak /przewodniczący/
Zbigniew Kruszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 56 ust. 7, art. 55
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Dnia 29 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2025 roku sprawy ze skargi Fundacji [...] w [...] na orzeczenie Zarządu Województwa z dnia 21 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżąca Fundacja [...] złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach Programu Fundusze Europejskie dla [...] 2021-2027 - Działanie 02.01 "Wspieranie efektywności energetycznej i redukcji emisji gazów cieplarnianych" (nabór nr [...]). Do dofinansowania zgłosiła projekt pt. "Kompleksowa modernizacja energetyczna zabytkowego pałacu we wsi [...] gm. [...]". Projekt obejmował wskazywał, że realizacja projektu obejmie głównych 6 zadań: 1) kompleksowa i głęboka termomodernizacja budynku zabytkowego pałacu (prace termomodernizacyjne wprost wynikające z audytu energetycznego oraz pozostałe prace niezbędne do wykonania, będące następstwem prac termomodernizacyjnych), 2) rozwiązania z zakresu odnawialnych źródeł energii (zakup i montaż pomp ciepła oraz instalacji fotowoltaicznej), 3) działania przyczyniające się do osiągnięcia szerokich celów Europejskiego Zielonego Ładu; 4) nadzór nad realizacją inwestycji (zespół inżyniera kontraktu); 5) działania edukacyjne oraz informacyjno - promocyjne; 6) informacja i promocja integralnie związana z realizacją projektu.
Zarząd Województwa, będący instytucją zarządzającą programem Fundusze Europejskie dla [...] zawiadomił skarżącą, że jej wniosek został poddany ocenie merytorycznej w zakresie kryteriów merytorycznych. Projekt przekroczył minimum 60% ogólnej liczby punktów za kryteria merytoryczne punktowe, jednak nie spełnił wszystkich kryteriów dopuszczających, co oznacza negatywny wynik oceny merytorycznej. W załączniku do wysłanej wiadomości instytucja zarządzająca przedstawiła orzeczenie Komisji Oceny Wniosków zawierające uzasadnienie wyniku oceny merytorycznej.
Nie zgadzając się z wynikiem oceny merytorycznej skarżąca wniosła protest, zarzucając w nim Instytucji Zarządzającej FEW, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób nieprawidłowy w zakresie kryteriów merytorycznych dopuszczających:
- nr 1 "Wnioskodawca posiada zdolność organizacyjną, techniczną i finansową do realizacji projektu, gwarantującą stabilne zarządzanie projektem";
- nr 2 "Koszty kwalifikowane są uzasadnione i zaplanowane w odpowiedniej wysokości".
Protest został rozpatrzony przez Komisję Odwoławczą, która w orzeczeniu z 21 sierpnia 2025 r. orzekła o nieuwzględnieniu protestu. W uzasadnieniu wskazano, że w ramach kryterium Wnioskodawca powinien wykazać, że jest odpowiednio przygotowany do utrzymania efektów realizacji projektu pod względem organizacyjnym, technicznym i finansowym w tym: - wskazać zagwarantowane źródła i mechanizmy finansowania zadań, - przedstawić opis zdolności finansowo-organizacyjnej, w szczególności w zakresie potencjału technicznego, kadrowego i finansowego niezbędnego do utrzymania efektów realizacji projektu w okresie trwałości, tak aby było możliwe zapewnienie w tym okresie świadczenia usług na poziomie nie niższym niż zrealizowany w projekcie, - wskazać podmioty odpowiedzialne za utrzymanie trwałości projektu (trwałość projektu musi być zachowana przez okres 5 lat (3 lat w przypadku MŚP - w odniesieniu do projektów, z którymi związany jest wymóg utrzymania inwestycji lub miejsc pracy) od daty płatności końcowej na rzecz beneficjenta. W przypadku, gdy przepisy regulujące udzielanie pomocy publicznej wprowadzają inne wymogi w tym zakresie, wówczas stosuje się okres ustalony zgodnie z tymi przepisami) oraz rolę, jaką pełnią w organizacjach. - w ramach kryterium ocenie podlega wiarygodność prognozy analizy finansowej (jeśli dotyczy).
Ocena kryterium nr 1 odbywa się na zasadzie tak/nie (gdzie niespełnienie kryterium skutkuje negatywną oceną merytoryczną projektu).
Oceniając spełnienie kryterium nr 1 wskazano, że skarżąca zadeklarowała wniesienie do projektu środków własnych w wysokości 5.878.385,93 zł (1.760.989,18 zł w roku 2025 i 4.111.396,75 zł w roku 2026), ale niewystarczająco potwierdziła, że dysponuje takimi środkami lub że dysponuje nimi fundator oraz właściciel nieruchomości. Na podstawie dowodów przedstawionych przez fundację ustalono, że właściciel obiektu, który według deklaracji skarżącej miał finansować działania fundacji nie dysponował taką kwotą, gdyż posiadał 2,11 mln zł.
Oceniając zdolności finansowo-organizacyjne skarżącej, w szczególności w zakresie potencjału technicznego, kadrowego i finansowego niezbędnego do utrzymania efektów realizacji projektu w okresie trwałości, stwierdzono, że z opisu zawartego w dokumentacji konkursowej nie wynika obecność w fundacji doświadczenie osób posiadających doświadczenie w pracach inwesttycyjnych. O braku dostatecznego doświadczenia świadczy również szeroki zakres zadań - m. in.: administrowanie kontraktu, prowadzenie postępowań na wybór wykonawców, sporządzanie umów z wykonawcami, zarządzanie budżetem i ryzykiem. Zdaniem instytucji zarządzającej takie czynności winny być wykonywane przez wnioskodawcę. O braku doświadczenia fundacji miała świadczyć również planowana kwota wynagrodzenia inżyniera kontraktu (2.556.077,74 zł) stanowiąca 13% wydatków związanych z realizacją projektu. Wytknięto również niewskazanie podmiotu odpowiedzialnego za realizację projektu. Oceniając wiarygodność prognozy finansowej, wskazano, że nieoszacowano kosztów utrzymania obiektu w okresie trwałości projektu, ponownie stwierdzając, że przedstawione przez skarżącą informacje i dokumenty nie potwierdzały zagwarantowanego źródła sfinansowania deklarowanych kwot związanych z realizacją projektu (łącznie prawie 6.000.000 zł w ciągu 5 lat).
W zakresie kryterium nr 2 podtrzymano ocenę, iż nie wszystkie wydatki były uzasadnione, racjonalne, adekwatne i nieprzeszacowane. Zakwestionowano planowany wspomniany już wydatek na wynagrodzenie inżyniera kontraktu. Stwierdzono, że nie przekracza on normalną wartość takiego wynagrodzenia, gdyż wynosi 13% wartości projektu, podczas, gdy rynkowe stawki wynagrodzeń inżynierów są niższe i wynoszą ok. 3% wartości inwestycji, zaś w przypadku inwestycji wysokobudżetowych są niższe. Wyliczono, że przez planowane 18 miesięcy czasu trwania inwestycji planowana kwota wynagrodzenia zespołu inżyniera kontraktu wynosiłaby 142 tys. zł miesięcznie, więc wystarczyłaby na zatrudnienie 10 osób na pełen etat. Stąd uznano, że koszt usług inżyniera kontraktu był rażąco zawyżony.
Pismem z dnia 15 września 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zarzuciła organowi:
1. naruszenie art. 43 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (dalej: ustawa wdrożeniowa) - poprzez niewybranie do dofinansowania projektu, który spełniał kryteria wyboru oraz których prawidłowa ocena prowadziłaby do przyznania Wnioskodawcy dofinansowania,
2. naruszenie art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej - poprzez niesprostanie przez organ zasadom wyboru projektów do dofinansowania tj. zasadzie przejrzystości, rzetelności i bezstronności, które spowodowało, że wniosek o dofinansowanie złożony przez Wnioskodawcę został oceniony w sposób niezgodny z ww. przepisami, a nadto instytucja nie zapewniła równego traktowania wnioskodawców oraz w sposób nierówny i dyskryminacyjny oceniła wniosek fundacji przy pominięciu opisów sposobu dokonywania oceny wniosków wskazanych w Regulaminie konkursu,
3. naruszenie art. 46 ustawy wdrożeniowej - poprzez ocenę złożonego przez Fundację wniosku o dofinansowanie w sposób i na podstawie okoliczności wykraczających poza niezbędne do oceny wskazanych w Regulaminie konkursu,
4. naruszenie art. 54 ust. 1 ustawy wdrożeniowej - poprzez dokonanie oceny wniosku o dofinansowanie złożonego przez fundację wykraczając poza zakres kryteriów oceny projektu, co spowodowało niewybranie wniosku,
5. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 69 ust. 3 ustawy wdrożeniowej w zw. z częścią V punkt 7 Regulaminu wyboru projektów dla naboru nr [...] (dalej: "Regulamin"] poprzez nierzetelne rozpatrzenie protestu, ocenę zebranych materiałów aplikacyjnych (zwłaszcza wniosku o dofinansowanie] oraz pominięcie zastosowania Regulaminu;
6. art. 55 ust. 1 Ustawy w zw. z częścią IV E, punkt 17 w zw. z częścią IV C, punkt 6 Regulaminu w zw. z art. 45 i 69 ust 3 ustawy wdrożeniowej poprzez jego niezastosowanie i niezwrócenie się do wnioskodawcy o przesłanie dodatkowych wyjaśnień, podczas gdy z treści zaskarżonego orzeczenia wynika, że podczas jego rozpatrywania Komisja Odwoławcza Instytucji Zarządzającej FEW doszła do wątpliwości natury faktycznej, które ostatecznie rozstrzygnęła na niekorzyść strony w efekcie doprowadzając do nierzetelnego rozpatrzenia wniosku Fundacji;
7. art. 67 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy wdrożeniowej poprzez niedokonanie zmiany podjętego rozstrzygnięcia w wyniku błędnego stwierdzenia, że brak jest podstaw do zmiany oceny, podczas gdy prawidłowa analiza treści protestu powinna doprowadzić do zmiany podjętego rozstrzygnięcia.
8. art. 73 ust. 1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. (dalej: "Rozporządzenie"] ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej poprzez stosowanie kryterium nr 1 i 2 w sposób nieprzejrzysty i dyskryminacyjny, czyli sprzecznie z normą wskazaną w tym przepisie;
Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji w zaskarżonej części.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 20 października 2025 r. skarżąca nie podnosząc nowych zarzutów rozszerzyła argumentację skargi, wskazując m. in., że nie było wymagane podanie doświadczenia w projekcie, a nadto, że regulamin określał, iż wiarygodne dokumenty dotyczące sytuacji finansowej należało składać w momencie podpisywania umowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga była niezasadna, ponieważ ocena projektu w rozpoznawanej sprawie nie została przeprowadzona w sposób naruszający prawo.
Kontrola sądowa legalności działań instytucji zarządzającej w procesie wyboru projektu do dofinansowania jest ograniczona. Sąd administracyjny co do zasady nie jest uprawniony do weryfikacji oceny projektu dokonanej przez organ, jeśli nie zostanie stwierdzone, że naruszono prawo w zakresie procedury konkursowej lub też przepisów ustawy wdrożeniowej. Sąd nie jest uprawniony do weryfikacji dokonanej przez ekspertów oceny pod względem merytorycznym np. przez odmienną ocenę projektu, lecz wyłącznie do kontroli oceny projektu dokonanej przez organ co do przestrzegania kryteriów oceny zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej tj. zgodnie z zasadami przejrzystości, rzetelności i bezstronności, a także w zakresie kompletności oceny i jasności przyjętych kryteriów. Sąd administracyjny nie dokonuje zatem ponownej oceny projektu, nie zastępuje komisji, lecz jedynie jest uprawniony do kontroli spełnienia przez ocenę projektu wspomnianych ustawowych kryteriów.
Zgodnie z art. 56 ust. 7 ustawy wdrożeniowej, w przypadku negatywnej oceny projektu, informacja przekazana wnioskodawcy zawiera uzasadnienie wyniku tej oceny. Sporządzenie prawidłowego uzasadnienia wyniku negatywnej oceny projektu oraz prawidłowe sporządzenie uzasadnienia rozstrzygnięcia protestu jest zatem niezbędnym warunkiem umożliwiającym sądowi administracyjnemu wykonanie kontroli działalności administracji publicznej.
Trzeba też wyjaśnić, że tryb konkursowy wyboru projektów do dofinansowania wymaga, aby wnioskodawca ubiegający się o określone dofinansowanie w ramach danego postępowania konkursowego rzetelnie i wyczerpująco przygotował swój wniosek w sposób, który przekona instytucję zarządzającą do wybrania tego konkretnego projektu. Instytucja ta jest przy tym związana złożonym wnioskiem oraz załączoną do niego dokumentacją. Ewentualne braki w złożonej aplikacji, czy jej niespójność z zapisami regulaminu niosą ze sobą ujemne skutki dla wnioskodawcy i jest to oczywiste. Sformalizowanie postępowania konkursowego ma na celu zdyscyplinowanie wnioskodawców, zachowanie ich wysokiej staranności, tak aby w konsekwencji doszło do ułatwienia wyłonienia zwycięzcy konkursu i szybkiego załatwienia sprawy w związku z koniecznością terminowego rozdysponowania środków finansowych (por. wyroki NSA: z 24 maja 2017 r., II GSK 1028/17; z 15 października 2019 r., sygn. akt I GSK 2236/18). Rola organu sprowadza się natomiast do kompleksowej oceny wniosku i nie ma prawa wkraczać w meritum, zmieniać zapisów wniosku, modyfikować ich w sposób umożliwiający uzyskanie przez wnioskodawcę dofinansowania, domniemywać treści z wniosku nie wynikających - wbrew jego zapisom. Takie działanie organu naruszałoby bowiem zasady uczciwej konkurencji i dawałoby podstawę do postawienia zarzutu uchybienia obowiązkowi bezstronności (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2022 r. I GSK 1641/21).
Jednym z aktów prawnych regulujących nabór były kryteria oceny wniosków. Z dokumentu tego, w zakresie spornego kryterium merytorycznego horyzontalnego nr 1, ocenie podlegało, czy "wnioskodawca posiada zdolność organizacyjną, techniczną i finansową do realizacji projektu, gwarantującą stabilne zarządzanie projektem". Z zapisów kryteriów wynikało, że wnioskodawca powinien wykazać, że jest "odpowiednio przygotowany do utrzymania efektów realizacji projektu pod względem organizacyjnym, technicznym i finansowym". W ramach kryterium wnioskodawca powinien wykazać, że jest odpowiednio przygotowany do utrzymania efektów realizacji projektu, w tym:
- wskazać zagwarantowane źródła i mechanizmy finansowania zadań,
- przedstawić opis zdolności finansowo-organizacyjnej, w szczególności w zakresie potencjału technicznego, kadrowego i finansowego niezbędnego do utrzymania efektów realizacji projektu w okresie trwałości, tak aby było możliwe zapewnienie w tym okresie świadczenia usług na poziomie nie niższym niż zrealizowany w projekcie, - wskazać podmioty odpowiedzialne za utrzymanie trwałości projektu (trwałość projektu musi być zachowana przez okres 5 lat (3 lat w przypadku MŚP – w odniesieniu do projektów, z którymi związany jest wymóg utrzymania inwestycji lub miejsc pracy) od daty płatności końcowej na rzecz beneficjenta. W przypadku, gdy przepisy regulujące udzielanie pomocy publicznej wprowadzają inne wymogi w tym zakresie, wówczas stosuje się okres ustalony zgodnie z tymi przepisami) oraz rolę, jaką pełnią w organizacjach.
- w ramach kryterium ocenie podlega wiarygodność prognozy analizy finansowej (jeśli dotyczy).
Zdaniem Sądu ocena projektu w zakresie spełnienia opisanego tu kryterium nie naruszała ustawowych zasad oceny.
Z definicji kryterium wynikało bowiem, że obowiązkiem wnioskodawcy było wykazanie, że jest odpowiednio przygotowany do utrzymania efektów realizacji projektu pod względem organizacyjnym, technicznym i finansowym, co obejmowało również wskazanie zagwarantowanych źródeł i mechanizmów finansowania zadań. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że wskazanie na zagwarantowane źródła i mechanizmy finansowania zadań nie może być hasłowe, lecz winno być wiarygodne. Dodatkowo w definicji mowa jest o "wykazaniu", czyli dowiedzeniu. Same zaś źródła i mechanizmy musiały być zagwarantowane. Szczególnego znaczenia obowiązek taki nabiera w przypadku podmiotów takich jak skarżąca, czyli nieprowadzących działalności gospodarczej, nieposiadających zasobów finansowych ani majątku, czyli uzależnionych od finansowania z innych źródeł.
Przy analizie spełnienia kryterium ocenie podlega jednak po pierwsze sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy. W przypadku skarżącej trafnie uznano, że nie była ona tego rodzaju, że dawałaby gwarancję pokrycia planowanych jako wkład własny: (a) wydatków związanych z realizacją inwestycji zgłoszonej do dofinansowania oraz (b) późniejszych wydatków związanych z realizacją pozostałych zadań już w okresie trwałości projektu. Należy dostrzec, że sama fundacja nie miała majątku, a jedyne jej aktywo stanowiło prawo do użytkowania pałacu wynikające z umowy użyczenia. Wkład założycielski fundacji wynosił natomiast 1.000 zł, którą to kwotę w porównaniu z planowaną kwotą udziału własnego w kosztach kwalifikowanych projektu wynoszącą 5.878.385,93 zł, trafnie oceniono jako niestanowiącą istotnej wartości. Zgodnie z zapisami wniosku oraz studium wykonalności koszty działania fundacji miały być pokrywane przez fundatora oraz pochodzić od patronackich organizacji jak również od osób i firm zainteresowanych mecenatem. Wskazano również, że zgodnie z umową użyczenia, także właściciel obiektu był zobowiązany do wsparcia działalności kulturalno - edukacyjnej prowadzonej na użyczonym terenie. Deklarowano również uzyskiwanie środków z darowizn, zbiórek i dotacji. Żadne z tak opisanych źródeł finansowania nie stanowiło wiarygodnego źródła uzyskania kwoty deklarowanego wkładu własnego. Z opisu w studium wykonalności wynikało bowiem, że właściciel nieruchomości - Insektpol sp. z o.o. zobowiązywała się do finansowania działalności kulturalno - edukacyjnej fundacji, nie zaś finansowania inwestycji (informacja o zobowiązaniu do finansowania również prac inwestycyjnych podana została dopiero w proteście). W odniesieniu do pozostałych źródeł trafnie uznano, że nie wskazano, iż konieczną kwotą dysponuje fundator, zaś pozostałe deklarowane źródła takie jak dotacje, wpłaty czy darowizny nie były pewne. Sąd dostrzega, że fundacji nie przysługiwało, ani na mocy statutu ani ustawy o fundacjach, jakiekolwiek roszczenie o takie świadczenia.
Z zapisów kryterium wynikało, że fundacja oczekując pozytywnej oceny spełnienia spornego kryterium nr 1 winna była po pierwsze przedstawić, że źródło z którego zamierza czerpać finansowanie jest zagwarantowane, tzn. istnieje podstawa prawna (czy też umowna) dająca prawo niezawodnie oczekiwać finansowania, a po drugie, że źródło z którego mają pochodzić pieniądze jest wiarygodne w sensie finansowym, tzn. jest w stanie pokryć deklarowane wydatki związane z realizacją programu. W rozpoznawanej sprawie projekt inwestycyjny opiewał na znaczną kwotę zarówno finansowania ze środków programu operacyjnego jak wkładu własnego. Strona winna więc była przekonać instytucję zarządzającą spójnymi i wiarygodnymi oświadczeniami o zdolności pokrycia kosztów. W tym celu - jak zasadnie wskazano w zaskarżonym orzeczeniu - winna była przedstawić dane oraz, co wyłączałoby jakiekolwiek wątpliwości, przedłożyć dowody potwierdzające zdolności finansowe fundatora. Oświadczenia zawarte w studium wykonalności oraz w proteście nie przedstawiały tymczasem niewątpliwej, jasnej oraz opartej o dane potwierdzające fundatora. Przedstawiono wprawdzie sytuację właściciela nieruchomości, który użyczył ją fundacji, lecz i jej analiza doprowadziła organ do wniosku, iż nie dysponuje ona gotówką wystarczającą na pokrycie kosztów inwestycji, niezależnie od tego, że prowadzi dochodową działalność gospodarczą.
Ustalenia takie stanowiły przeszkodę do przyjęcia, że fundacja będzie w stanie sfinansować samą inwestycję jak i realizację zadań już w okresie trwałości projektu.
Nadto, odnosząc się już do oceny potencjału wnioskodawcy ("zdolności organizacyjnych i technicznych") komisja oceniająca trafnie dostrzegła, że fundacja w dacie składania wniosku nie miała jakiegokolwiek doświadczenia ani w realizacji projektów finansowanych ani w prowadzeniu działalności statutowej czy też jakiejkolwiek innej działalności. Została stworzona już po ogłoszeniu naboru, w ramach którego zgłoszono wniosek o dofinansowanie. Nawiasem mówiąc, jak wynika z uzasadnienia protestu, było to działanie nieprzypadkowe, gdyż decyzja o powołaniu fundacji wynikała z określenia podmiotów uprawnionych do uzyskania wsparcia (właściciel pałacu, którego termomodernizacja była przedmiotem projektu - Pałac Insektpol sp. z o.o. - nie mogłaby otrzymać dofinansowania zgodnie z warunkami naboru). Uprawniony jest więc wniosek, że ostatecznym argumentem dla powołania fundacji było właśnie uzyskanie dofinansowania w wysokości 13.717.617,16 zł, przeznaczonych głównie na modernizację pałacu niestanowiącego mienia fundacji obejmującą rozległe prace remontowe. Idąc dalej, przyjąć można, że w ostatecznym rozrachunku, faktycznym beneficjentem dofinansowania inwestycji byłaby spółka będąca właścicielem pałacu czy fundacja powołana w reakcji na ograniczenie podmiotów uprawnionych do wsparcia w ramach konkursu. To fundacja otrzymałaby bowiem środki dofinansowania, zaś inwestycja podniosłaby wartość rzeczy stanowiącej mienie spółki.
Trafnie argumentowano też, że nie wskazano osób działających w ramach fundacji, które posiadają doświadczenie w prowadzeniu czy nadzorowaniu prac inwestycyjnych oraz realizacji projektów finansowanych ze środków europejskich. Powołano się jedynie na doświadczenie biznesowe prezesa zarządu fundacji (nieobejmujące procesu inwestycyjnego ani realizacji projektów) oraz wskazano na nawiązane kontakty z gminą oraz organizacjami, które będą współpracowały przy wykonywaniu działalności statutowej fundacji. Zapisy wniosku i studium wykonalności nie gwarantowały więc kompetencji w realizacji zasadniczego zadania projektu, jakim była rozległa modernizacja zabytkowego pałacu.
Zastrzeżeń Sądu nie budzi również stwierdzenie, że o braku własnego potencjału świadczył również zakres planowanych zadań inżyniera, bądź - jak również podawano - zespołu inżyniera kontraktu. Instytucja zarządzająca, odwołując się do zapisów wniosku i studium wykonalności, trafnie dostrzegła, że osobie tej (zespołowi) planowane było powierzenie wszystkich czynności związanych z realizacją inwestycji. Oznaczało to, że zarząd fundacji ani jej pracownicy, czy też inne osoby działające w fundacji, nie podejmowaliby żadnych czynności przy realizacji zasadniczego zadania projektu, jakim była termomodernizacja pałacu. We wniosku nadzór nad pracami budowlano - montażowymi określono jako jedno z zadań, które - jak wynika ze studium wykonalności - w całości miano powierzyć właśnie zespołowi inżyniera kontraktu. Miał się on zajmować kontrolą nad jakością oraz postępem robót budowlanych, nadzorem nad dokumentacją, egzekwowaniem zapisów umowy, monitoringiem realizacji umowy z wykonawcą, nadzorem nad zachowaniem procedur unijnych oraz koordynacją czynności wykonywanych przez uczestników procesu budowlanego. Organ zasadnie argumentował, że pośrednio o zakresie jego zadań świadczy planowane wynagrodzenie wynoszące 2.556.077,74 zł przy łącznej kwocie wydatków projektu planowanej na 19.594.619,76 zł.
Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że ocena wniosku pod kątem spełnienia spornego kryterium nr 1 była rzetelna, gdyż uzasadnienie wskazywało argumenty przekonujące o zasadności wyniku oceny, zaś oceny dokonano w zgodzie z wiążącymi kryteriami.
Sąd nie zgodził się z zarzutami skargi, w której stwierdzono, że instytucja zarządzająca niespójnie z wynikami oceny formalnej uznała, że fundacja nie wykazała przekonująco źródła finansowania oraz zdolności finansowych do realizacji projektu. Z przepisów regulaminu wynikało bowiem, że w ramach oceny formalnej "weryfikacji podlegało źródło finansowania projektu oraz deklaracja o posiadaniu środków niezbędnych do realizacji projektu", przy czym stwierdza się tam, że kryterium formalne nr 12 nazwane "Źródło/zabezpieczenie finansowania projektu" weryfikowane będzie na podstawie wniosku i załączników w szczególności na podstawie oświadczenia wnioskodawcy o zabezpieczeniu środków na realizację projektu". Ponieważ fundacja takie oświadczenie złożyła, a nadto wskazała źródło finansowania, instytucja zarządzająca musiała uznać, że kryterium formalne zostało spełnione. W ramach oceny formalnej nie podlegała badaniu wiarygodność wskazanych źródeł oraz oświadczenia o zabezpieczeniu środków. Ta odbywała się dopiero przy ocenie merytorycznej w ramach spornego kryterium merytorycznego nr 1.
Niezasadne są również zarzuty dotyczące zaniechania wezwania skarżącej do uzupełnienia oświadczeń dotyczących źródeł finansowania projektu. Otóż należy zwrócić uwagę, że z przepisu zawartego w części IV C pkt 6 regulaminu wynikało, że w ramach kontroli formalnej instytucję zarządzającą obciążał obowiązek wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia lub poprawy błędów lub braków w dokumentacji aplikacyjnej jedynie w przypadku stwierdzenia w dokumentacji projektowej błędów lub braków. Tymczasem dokumentacja złożona przez skarżącą takich braków nie zawierała, ponieważ złożono wymagane oświadczenie o zabezpieczeniu środków na realizację inwestycji. Jego wiarygodność natomiast, jak wskazano podlegała badaniu na etapie oceny merytorycznej.
Podobnie brak było podstaw do wzywania skarżącej do uzupełnienia oświadczeń w toku procedury odwoławczej. Komisja odwoławcza winna to była uczynić jedynie w przypadku gdyby "zaistniała konieczność uzyskania dodatkowych informacji na poparcie twierdzeń, które miały znaczenie dla sprawy" (część IV E pkt 17 regulaminu). Przepis ten nie daje jednak podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego, ani zastępowania strony w należytym, wyczerpującym i przekonującym uzasadnieniu wniosku o dofinansowanie, a do tego prowadziłoby czynienie ustaleń dotyczących zdolności finansowych podmiotów finansujących działanie fundacji. Zresztą w pierwszym zdaniu przytoczonego przepisu sformułowana jest zasada wedle której "[p]rotest jest rozpatrywany wyłącznie w oparciu o dokumentację złożoną dla naboru oraz uzupełnioną w trakcie oceny wniosku o dofinansowanie". Oznacza to, że wezwanie o dodatkowe oświadczenia jest wyjątkiem.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 55 ustawy wdrożeniowej w związku z przywołanymi tu przepisami regulaminu.
Nie naruszało prawa również rozszerzenie uzasadnienia negatywnej oceny w uzasadnieniu orzeczenia komisji odwoławczej instytucji zarządzającej. Była ona bowiem związana zakresem protestu (art. 67 ust. 2 ustawy wdrożeniowej), tzn. oceną spełnienia horyzontalnego kryterium nr 1. Musiała tę ocenę - jak mowa w ustawie - "zweryfikować", czyli przeciwstawić zaskarżonej ocenie własną ocenę spełnienia kryterium. To uczyniono, tyle, że wskazując dodatkowe argumenty przemawiające za oceną negatywną. Takie uzasadnienie oceny nie mogło być więc uznane za naruszające prawo.
Zdaniem Sądu nie naruszała prawa również ocena wniosku w ramach kryterium nr 2. Tu weryfikacji podlegało, czy przedstawione w projekcie wydatki są uzasadnione i racjonalne z punktu widzenia realizacji danego projektu oraz adekwatne do jego zakresu i celu, np. czy poszczególne wydatki nie zostały w sposób znaczący przeszacowane. Przez "uzasadnione" należy rozumieć, iż koszty kwalifikowane muszą być potrzebne i bezpośrednio związane z realizacją działań uznanych za kwalifikowane w projekcie. Każda pozycja zawarta w harmonogramie rzeczowo-finansowym musi być odpowiednio opisana i uzasadniona. Przez "racjonalne" należy w tym miejscu rozumieć, że ich wysokość musi być dostosowana do zakresu zaplanowanych czynności / potrzeb inwestycyjnych. Przez "adekwatne" należy rozumieć, iż muszą być także odpowiednie (rodzajowo i pod względem wysokości) do zakresu poszczególnych działań w projekcie oraz do rezultatów tych działań. W ramach kryterium oceniana jest planowana struktura wydatków pod kątem optymalności względem celów funduszy oraz danego projektu. Wnioskodawca jest zobowiązany przedstawić opis, w którym dla poszczególnych grup wydatków (tj. kategorii i zadań) wykaże ich zasadność (tj. niezbędność dla osiągnięcia celów projektu) i odpowiednią wysokość (tj. oszacowanie w oparciu o wiarygodną metodykę).Również w zakresie tego kryterium Sąd podzielił stanowisko organów.
Nie ma podstaw do kwestionowania stwierdzenia organu, że jest kwota wynagrodzenia inżyniera (zespołu inżyniera) kontraktu stanowiąca 13% wartości projektu była znacząco przekraczała standardowe stawki rynkowe dla tego typu usług, a ponadto nieadekwatna z uwagi na okoliczność, że okres realizacji robót budowlanych został określony na 18 miesięcy. Organ bazując na doświadczeniu wskazał rzeczywiste stosowane stawki procentowe takich wynagrodzeń. Nadto w ocenie sądu, wnioskodawca nie wykazał, że tak wysokie wynagrodzenie jest potrzebne i bezpośrednio związane z realizacją działań uznanych za kwalifikowane w projekcie. Z uzasadnienia orzeczenia nie wynika też, aby organ mylił status Inżyniera Kontraktu z Inspektorem Nadzoru, bowiem organ wprost odnosi dane statystyczne do innych projektów infrastrukturalnych o podwyższonym stopniu złożoności z zatrudnionym Inżynierem Kontraktu i akcentując, że jego koszt to w istocie odpowiednik zatrudnienia 10 osób na pełen etat przez cały okres realizacji Projektu.
Dostrzec też należy, że fundacja nie przedstawiła żadnego uzasadnienia dla przyjętej wyceny. W dokumentacji aplikacyjnej brakuje informacji na temat sposobu kalkulacji (np. stawki roboczogodzinowe, liczba etatów, okres zatrudnienia), metodologii szacowania kosztów, rozeznania rynkowego czy dokumentów ofertowych). W dokumentach projektu nie wykazano, aby fundacja posiadała wewnętrzny zespół zarządzający lub kontrolny, co sugeruje próbę przeniesienia całej odpowiedzialności za realizację projektu na podmiot zewnętrzny, bez zapewnienia odpowiedniego nadzoru instytucjonalnego po stronie beneficjenta. Rację ma organ, że taka konstrukcja rodzi ryzyko nieefektywności zarządczej, a nadmierny koszt obsługi inwestycji obniża efektywność wykorzystania środków publicznych. W związku z powyższym, koszt usługi Inżyniera Kontraktu zasadnie uznano za rażąco zawyżony.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) nie mógł przeprowadzić dowodu z dokumentów złożonych w postępowaniu sądowym dla wykazania prowadzenia rozeznania rynku, ani też innych dowodów zgłoszonych w skardze. ponieważ ocenie podlegała legalność oceny sfromułowanej przez instytucję zarządzającą na podstawie dokumentacji aplikacyjnej.
Z opisanych tu przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej.