III SA/PO 524/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-12-03
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pas drogowyzajęcie pasa drogowegokara pieniężnazezwoleniezarządca drogidrogi publiczneKodeks postępowania administracyjnegoustawa o drogach publicznychodpowiedzialnośćzleceniobiorca

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary za zajęcie pasa drogowego, wskazując na konieczność dokładniejszego wyjaśnienia, który podmiot jest faktycznie odpowiedzialny za to zajęcie.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę za zajęcie pasa drogowego kontenerem bez zezwolenia. Spółka twierdziła, że była jedynie zleceniobiorcą, a odpowiedzialność spoczywa na zleceniodawcy. Organy administracji obu instancji nie zbadały tej kwestii wystarczająco dokładnie. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, podkreślając obowiązek organów do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia faktycznie odpowiedzialnego podmiotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę spółki [...] Sp. j. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych, twierdząc, że nie była stroną postępowania, ponieważ była jedynie zleceniobiorcą usługi wywozu odpadów, a odpowiedzialność za ustawienie kontenera spoczywa na zleceniodawcy. Organy administracji obu instancji uznały spółkę za odpowiedzialną, opierając się na fakcie, że była właścicielem kontenera, i nie zbadały wystarczająco dokładnie relacji między spółką a zleceniodawcą. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Podkreślił, że choć odpowiedzialność za zajęcie pasa drogowego zazwyczaj wiąże się z właścicielem obiektu, dopuszczalne są wyjątki, gdy w sprawę zaangażowanych jest wielu podmiotów. Sąd wskazał, że organy nie podjęły wystarczających czynności dowodowych, aby ustalić faktycznego sprawcę zajęcia pasa drogowego, mimo że spółka wskazała na zleceniodawcę. Uchylając decyzje, sąd nakazał organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu, w tym dokładne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego oraz rozważenie możliwości odstąpienia od nałożenia kary.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność administracyjnoprawna co do zasady wiąże się z właścicielem obiektu zajmującego pas drogowy, jednak dopuszczalne są wyjątki, gdy w sprawę zaangażowanych jest wielu podmiotów. W takich przypadkach konieczne jest dokładne ustalenie stosunków prawnych między podmiotami i faktycznych okoliczności zajęcia pasa drogowego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że organy administracji miały obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia, który podmiot faktycznie zlecił ustawienie kontenera i czy spółka była jedynie wykonawcą usługi. Brak takiego działania stanowi naruszenie przepisów postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.d.p. art. 40 § 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 40 § 12

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 40 § 13

Ustawa o drogach publicznych

K.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 200

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.p. art. 39 § 1

Ustawa o drogach publicznych

K.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 50 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p. art. 10

Prawo przedsiębiorców

P.p. art. 11

Prawo przedsiębiorców

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie zbadały wystarczająco dokładnie, który podmiot jest faktycznie odpowiedzialny za zajęcie pasa drogowego. Spółka była jedynie zleceniobiorcą, a odpowiedzialność powinna spoczywać na zleceniodawcy. Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Organy administracji prawidłowo uznały spółkę za właściciela kontenera i tym samym podmiot odpowiedzialny za zajęcie pasa drogowego. Zajęcie pasa drogowego było bezsporne i stanowiło naruszenie przepisów.

Godne uwagi sformułowania

Spór dotyczy natomiast podmiotu odpowiedzialnego za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi w rozumieniu art. 40 ust. 12 u.d.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w przypadku kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, co do zasady odpowiedzialność administracyjnoprawna powinna być wiązana z właścicielem obiektu zajmującego pas drogowy. Nie sposób podzielić zarzutu skargi rażącego naruszenia przez organy orzekające prawa – art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 10 i 11 P.p. poprzez ich pominięcie, które spowodowało wystąpienie skutków w postaci kwalifikowanej wady decyzji powodującej konieczność stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W ocenie Sądu, skoro organy orzekające w sprawie dysponowały oświadczeniem spółki kwestionującym podmiot odpowiedzialny za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, to ich obowiązkiem była weryfikacja takiej informacji i podjęcie dalszych czynności dowodowych w zakresie ustalenia podmiotu zlecającego ustawienie kontenera oraz poddanie ocenie takiegoż zlecenia. Brak podjęcia przez organy orzekające wyjaśnień w tym kluczowym zakresie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skład orzekający

Piotr Ławrynowicz

przewodniczący sprawozdawca

Szymon Widłak

członek

Zbigniew Kruszewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności za zajęcie pasa drogowego w sytuacjach, gdy w sprawę zaangażowanych jest wielu podmiotów (np. zleceniodawca i zleceniobiorca). Obowiązek organów do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przeprowadzenia postępowania dowodowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zajęciem pasa drogowego przez kontener na odpady i relacji między zleceniodawcą a zleceniobiorcą. Wymaga analizy konkretnych umów i okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie odpowiedzialności w postępowaniach administracyjnych, szczególnie gdy w grę wchodzą relacje między różnymi podmiotami gospodarczymi. Podkreśla obowiązek organów do wnikliwego badania faktów.

Kto odpowiada za kontener na drodze? Sąd wyjaśnia obowiązki zleceniobiorcy i zleceniodawcy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 524/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Piotr Ławrynowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Szymon Widłak
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 645
art. 40
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 50
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 3 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi [...] Spółki jawnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 426,- (czterysta dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Decyzją z 8 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta Poznania (z jego upoważnienia Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu) na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 40 ust. 1, ust. 12 i ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm., dalej: u.d.p.) oraz § 2 uchwały Rady Miasta Poznania nr XLV/469/IV/2004 z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych w granicach administracyjnych Miasta Poznania (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2022 r. poz. 4692 ze zm., dalej: uchwała), nałożył na [...] sp. j. w [...] (dalej: strona/skarżąca) karę pieniężną w kwocie 14.200 zł za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego ul. [...] w [...].
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając organowi I instancji naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. poprzez skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną postępowania,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niezbadanie całokształtu materiału dowodowego oraz poddanie go dowolnej ocenie, a także niezałatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywateli, co doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych i niewłaściwej identyfikacji strony postępowania,
- art. 77 § 1. art. 80, art. 81 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tłumaczenie wątpliwości na niekorzyść stron, a w konsekwencji brak rozpoznania sprawy w sposób całościowy, brak działania w sposób wnikliwy oraz niezebranie dowodów, a przez to naruszenie podstawowych zasad postępowania – prawdy obiektywnej, informowania stron i pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej,
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO/organ odwoławczy) decyzją z 19 maja 2025 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że z wnioskiem do właściciela drogi o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg winien wystąpić podmiot, który ustawia kontener w pasie drogowym (art. 40 ust. 1 u.d.p.). Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia nakładana jest kara pieniężna na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p. W dniach od 4 października do 13 grudnia 2023 r. w wyniku terenowych kontroli organ I instancji stwierdził zajęcie pasa drogowego ul. [...] w [...] poprzez ustawienie kontenera o pow. 5 m2 stanowiącego własność firmy [...] sp. j. w [...]. Kolegium wskazało, że to na właściciela kontenera należało nałożyć karę za nielegalne zajęcie pasa drogowego. Skarżąca spółka świadczy usługę wywozu odpadów (jest zleceniobiorcą), a zatem powinna każdorazowo weryfikować od zleceniodawcy – klienta, czy posiada właściwe zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Zleceniobiorca realizując usługę umieszcza swoją własność – kontener w pasie drogowym. Jest on wyraźnie oznaczony, posiada numer, logo, telefon kontaktowy od zleceniobiorcy. SKO zgodziło się z ZDM, że podczas realizacji takiej usługi kontener jest narzędziem, poprzez które zleceniobiorca realizuje swoją usługę, w zamian otrzymując zapłatę i to do niego winna należeć weryfikacja jej właściwego wykonania, zgodnie z przepisami prawa. Wobec tego to zleceniobiorca jest odpowiedzialny za kontener, jego zabezpieczenie, poprawne oznakowanie oraz zadbanie o jego umieszczenie w "dozwolonym" miejscu. Mimo, iż podczas usługi to zleceniodawca wskazuje konkretne miejsce ustawienia kontenera, to zawsze ostatecznie do pracowników zleceniobiorcy należy decyzja, gdzie dokładnie umieszczony zostanie kontener (jest to ciężki przedmiot i nie da się go przestawić bez stosownych urządzeń). Jeżeli więc zleceniobiorca stawia kontener i nie weryfikuje, czy zleceniodawca posiada decyzję zezwalającą na zajęcie pasa drogowego) zarządcy drogi, świadomie narusza bezpieczeństwo użytkowników drogi publicznej, zaniedbując obowiązki wynikające z faktu bycia odpowiedzialnym za swoją własność, tj. kontener. Pas drogi publicznej jest szczególnie chroniony ze względu na wymogi wynikające z u.d.p. oraz niepodważalny wymóg zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników drogi. Kolegium powołało art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p., by następnie wskazać, że podstawą nałożenia kary za zajęcie pasa drogowego jest sama okoliczność zajęcia pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia bez względu na to, czy takiego zajęcia dokonuje osoba zobowiązana do uzyskania w danych okolicznościach stosownej decyzji właściwego organu, czy też inny podmiot. Zatem co do zasady podmiotem posiadającym status strony, a zarazem odpowiedzialnym za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest właściciel obiektu lub właściciel nieruchomości przylegającej do pasa drogowego. Każdorazowo organ winien jednak pochylić się nad problemem ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za zajęcie pasa drogowego. Zdaniem Kolegium tak stało się w sprawie – kara została nałożona na skarżącą – właściciela kontenera.
Kolegium uznało, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy K.p.a. zawarte w Dziale IVA. Zajęcie pasa drogowego nie doszło wskutek działania siły wyższej – art. 189e. Strona nie zaprzestała naruszenia, bowiem kontener był ustawiony w pasie drogowym dłuższy czas, a wiec bezzasadne pozostaje badanie wagi naruszenia prawa (art. 189f). Pas drogowy drogi publicznej jest zarządzany przez zarządcę drogi i to on może stwierdzić, czy owe zajęcie poprzez umieszczenie w nim urządzeń niezwiązanych z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem drogi, stanowi zagrożenie dla utrzymania szczególnej ochrony w ruchu drogowym. Pas drogi publicznej, jako jeden ze składników majątku publicznego podlega szczegółowej ochronie prawnej wynikającej z u.d.p. Jest szczególną przestrzenią, gdyż ma przede wszystkim umożliwić prowadzenie zadań z zakresu transportu, komunikacji i przemieszczania się. W związku z tym jego jakiekolwiek zajęcie wymaga uzyskania decyzji zarządcy drogi. W przedmiotowym przypadku zajęcie pasa drogowego dotyczyło jezdni ul. [...] w [...] (drogi gminnej), a strona umieściła kontener w pasie drogowym bez zgody zarządcy drogi, zrobiła to samodzielnie, a ZDM nie miał na to żadnego wpływu. Nie można mówić o działaniu siły wyższej. Nie znajdują także zastosowania przepisy art. 189g K.p.a., bo nie minęło 5 lat od zdarzenia stanowiącego naruszenie prawa. W tym stanie sprawy Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
[...] sp.j. w [...], wnosząc do tutejszego Sądu skargę na powyższą decyzję SKO w [...], zarzuciła rażące naruszenie prawa powodujące konieczność stwierdzenia nieważności decyzji, tj. przepisów proceduralnych – art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 10 i art. 11 z dnia z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 236 ze zm., dalej: P.p.) poprzez ich całkowite pominięcie przy wydaniu decyzji I i II instancji, które to naruszenia spowodowały wystąpienie skutków w postaci kwalifikowanej wady decyzji powodującej konieczność stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Nadto skarżąca podniosła zarzuty tożsame do powołanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzuciła też Kolegium naruszenie:
- art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 i art. 8 K.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania w sposób umniejszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz z naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego przejawiające się wydaniem zaskarżonej decyzji pomimo braku ku temu podstaw faktycznych i prawnych oraz z pominięciem kluczowych regulacji prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie,
- art. 10 ust. 2 P.p. poprzez jego niezastosowanie do okoliczności budzących poważne wątpliwości, okoliczności niedostatecznie wyjaśnionych, brak zebrania jednoznacznie dowodów wykazujących, że posiadaczem przedmiotu zajmującego pas drogowy nie była skarżąca.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie ich uchylenie, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według nor przepisanych.
SKO w [...] w odpowiedzi wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę jako zasadną należało uwzględnić.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o drogach publicznych (pełna nazwa i publikator podano wyżej). Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej – zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy:
1) prowadzenia robót w pasie drogowym;
2) umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych;
3) umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż wymienione w pkt 2 oraz reklam;
4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1–3 (ust. 2).
Jak stanowi art. 40 ust. 12 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego:
1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c
– zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną
w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4–6.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt zajęcia pasa drogowego ul. [...] w [...] (5m2) w dniach od 14 października do 13 grudnia 2023 r. przez ustawienie kontenera. Spór dotyczy natomiast podmiotu odpowiedzialnego za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi w rozumieniu art. 40 ust. 12 u.d.p. Zdaniem organu podmiotem tym jest strona skarżąca, która podjęła się ustawienia przedmiotowego kontenera na wywóz odpadów w pasie drogowym, zdaniem zaś strony była ona jedynie zleceniobiorcą wywozu odpadów, a podmiotem odpowiedzialnym winien być zleceniodawca usługi ustawienie kontenera.
Zważyć należy, że z przepisu art. 40 ust. 12 u.d.p. nie wynika, który podmiot jest zobowiązany do uiszczenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, a jedynie, że zarządca drogi zobowiązany jest do wszczęcia postępowania i wymierzenia kary z tego tytułu. Kto będzie adresatem decyzji zależy od konkretnych okoliczności sprawy i na tej podstawie należy określić podmiot zobowiązany. Ustawa nie stanowi, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia kary jest ten, kto ma tytuł do urządzenia/kontenera, lecz ten, kto zajmuje pas drogowy bez zezwolenia. Należy więc rozważyć, czy okoliczności zajęcia pasa drogowego są ukształtowane przez umowę na wywóz odpadów, czy inne zdarzenia, a jeśli tak jakie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w przypadku kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, co do zasady odpowiedzialność administracyjnoprawna powinna być wiązana z właścicielem obiektu zajmującego pas drogowy. Od zasady tej dopuszczalne są wyjątki w tych wszystkich przypadkach, w których mamy do czynienia z wieloma podmiotami zajmującymi pas drogowy lub zajęciem tego pasa w imieniu lub na rachunek osób trzecich. W takich sytuacjach przypisanie kary musi być odnoszone do konkretnej sytuacji faktycznej i w jej ramach organ ma ustalić podmiot odpowiedzialny (por. wyroki NSA z: 17 września 2019 r., sygn. akt II GSK 484/19, 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 595/19, 18 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 90/18 i II GSK 565/18, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego nie sposób podzielić zarzutu skargi rażącego naruszenia przez organy orzekające prawa – art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 10 i art. 11 P.p. poprzez ich pominięcie, które spowodowało wystąpienie skutków w postaci kwalifikowanej wady decyzji powodującej konieczność stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zdaniem skarżącej skoro nie miała ona przymiotu strony, bowiem jej interesu prawnego lub obowiązku nie dotyczyło postępowanie, a organy potraktowały ją jako stronę, to decyzje wydane w sprawie obarczone są wadą nieważności. Skarżąca wyjaśniła, że będąc właścicielem przedmiotu, który zajmował pas drogowy, nie była podmiotem użytkującym i posiadającym w dniach zajęcia pasa drogowego obiekt wynajęty. Został on wynajęty i postawiony w umówionym miejscu, a następnie odebrany. Na tym udział skarżącej się kończył. Nie powinna zatem być uznana za stronę postępowania.
W ocenie Sądu, skoro co do zasady odpowiedzialność administracyjnoprawna z tytułu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia powiązana jest z właścicielem obiektu zajmującego pas drogowy, a tylko gdy mamy do czynienia z wielością podmiotów, które mogły dopuścić się zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia (jak w niniejszej sprawie wynajmujący i najemca kontenera) i konieczne jest ustalenie stosunków prawnych podmioty te wiążących, nie można przyjąć bezwzględnie, że na gruncie postępowania wyjaśniającego, nawet jeżeli organy administracyjne dopuściły się istotnych uchybień, mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa.
Wskazać należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy kategorycznie stwierdził, że to firma wywożąca odpady (zleceniobiorca) zobowiązana jest zweryfikować, czy zleceniodawca posiada stosowane zezwolenie na realizację usługi. W przeciwnym wypadku to firma umieszczająca kontener w pasie drogowym zobowiązana jest przed postawieniem kontenera wystąpić o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Organ poprzestał jedynie na takim arbitralnym i nie mającym oparcia w omawianych przepisach i materiale dowodowym ustaleniu. Nie wzięto pod uwagę, że strona do odwołania dołączyła korespondencję e-mailową, z której wynika, że wskazała ZDM-owi (w dniu 17.10.2023 r.), że za miejsce ustawienia kontenerów odpowiedzialna była firma zamawiająca usługę tj. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...] NIP [...] nr tel. [...].
W tym stanie sprawy zważyć należy, iż przepis art. 50 § 1 K.p.a. upoważniał organy orzekające do skierowania do skarżącej spółki wezwania do nadesłania umowy łączącej ją z podanym wyżej podmiotem na usługę najmu kontenera, który posadowiono w dniach 14.10-13.12.2023 r. w pasie drogowym ul. [...] w [...], a także ewentualnie wezwania Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] do ustosunkowania się do podanych przez skarżącą informacji i oświadczenia, czy faktycznie to Spółdzielnia użytkowała (dysponowała) kontener będący własnością spółki w ww. okresie w tej lokalizacji. Tak organ I, jak i II instancji nie podjęły żadnych czynności celem wyjaśnienia oświadczenia skarżącej i ustalenia faktycznego podmiotu odpowiedzialnego za omawiane naruszenie.
W ocenie Sądu, skoro organy orzekające w sprawie dysponowały oświadczeniem spółki kwestionującym podmiot odpowiedzialny za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, to ich obowiązkiem była weryfikacja takiej informacji i podjęcie dalszych czynności dowodowych w zakresie ustalenia podmiotu zlecającego ustawienie kontenera oraz poddanie ocenie takiegoż zlecenia.
Brak podjęcia przez organy orzekające wyjaśnień w tym kluczowym zakresie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z określoną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powinny przy tym, jak stanowi art. 9 K.p.a. należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W postępowaniu wyjaśniającym zaś, jak stanowi art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).
Zdaniem Sądu w zakończonym postępowaniu administracyjnym organy orzekające obu instancji błędnie, z naruszeniem powyższych przepisów postępowania, nie zbadały w sposób wyczerpujący, który z podmiotów – skarżąca spółka, czy wynajmująca kontener Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...], która – jak twierdzi skarżąca - zleciła ustawienie kontenera w pasie drogowym ul. [...] w [...], dopuścił się deliktu administracyjnego polegającego na zajęciu pasa drogowego bez zezwolenia w dniach 14.10.-13.12.2023 r. Pomimo sygnalizacji skarżącej o podmiocie, który zlecił usytuowanie kontenera w ww. lokalizacji w podanych dniach, organy przedwcześnie, dysponując ograniczonym materiałem dowodowym, pominęły w swoich ustaleniach oświadczenie strony w tym zakresie. W tym kluczowym zakresie sprawy organy nie przeprowadziły w sposób rzetelny postępowania wyjaśniającego, wziąwszy pod uwagę, że skarżąca ujawniła dane podmiotu, który zlecił jej podstawienie kontenera w omawianym miejscu i czasie. Obowiązkiem organów było ustalenie, czy ów podmiot zawarł ze skarżącą umowę na podstawienie kontenera w obrębie pasa drogowego ul. [...] w [...], a w przypadku pozytywnych ustaleń i w tym zakresie, jaki rodzaj umowy wiązał ją ze skarżącą spółką na tę okoliczność, w tym zakres odpowiedzialności obu stron umowy. Zagadnienie to wymagało bezsprzecznie przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, w tym zebrania niezbędnych dowodów, poza samymi dowodami z kontroli (oględzin) pasa drogowego.
Sąd jednocześnie pragnie podkreślić, że zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyrok NSA z 11 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1634/20, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym w ponownie prowadzonym postępowaniu skarżąca zobowiązana będzie również wykazać aktywność procesową w wyjaśnieniu okoliczności, w jakich doszło do omawianego zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia.
W rezultacie należało stwierdzić, że zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało usunąć z obrotu prawnego, ze względu na naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na niewyjaśnieniu przez organy całości okoliczności sprawy i zaniechaniu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ I instancji nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości, a organ II instancji błędnie zaaprobował te uchybienia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. – uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i zastosuje się do wskazań wynikających z powyższych rozważań Sądu. W pierwszej kolejności poczyni stosowne ustalenia w zakresie strony postępowania – podmiotu odpowiedzialnego za omawiany delikt administracyjny, uprzednio gromadząc materiał dowodowy. Organ winien ustalić ten podmiot w sposób jednoznaczny, następnie stwierdzić, czy był to podmiot bezpośrednio zobowiązany do uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, a w konsekwencji ewentualnie podlegający ukaraniu na mocy art. 40 ust. 12 u.d.p.
W ocenie Sądu po ustaleniu okoliczności, w jakich doszło do ww. naruszenia przepisów u.d.p. rozważenia wymagać będzie również, czy w kontekście normy określonej w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie byłoby zasadne odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. W szczególności przy ocenie przesłanki "znikomej wagi naruszenia prawa" organ zobowiązany będzie wziąć pod uwagę liczbę dni, w którym doszło do naruszenia prawa, a także zbada i wyjaśni, czy doszło do zaprzestania naruszenia, a jeśli tak, czy było ono skutkiem interwencji pracowników ZDM, z pouczeniem o odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) orzekł, jak w pkt I. wyroku. Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. w pkt II. wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów sądowych kwotę 426 zł - uiszczonego wpisu od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI