III SA/Po 515/25

III SA/Po 515/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6061 Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych oraz zagospodarowywanie złoża
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1290
art. 93 ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j.)
Sentencja
Dnia 19 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2025 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia dokumentacji hydrogeologicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w [...] z dnia 23 maja 2025 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 497,- (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SA/Po 515/25
Uzasadnienie
Wnioskiem z 16 stycznia 2025 r. J. M. zwrócił się do Starosty [...] o zatwierdzenie dokumentacji hydrogeologicznej ustalającej zasoby eksploatacyjne ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych – plejstoceńskich dla gospodarstwa rolnego w miejscowości [...].
Starosta K. decyzją z 23 maja 2025 r., wydaną na podstawie art. art. 88 ust. 2 pkt 2, art. 93 ust. 3, art. 156 ust. 1 pkt 3 i art. 161 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1290), dalej: p.g.g., oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: K.p.a., odmówił zatwierdzenia dokumentacji hydrogeologicznej ustalającej zasoby eksploatacyjne ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych – plejstoceńskich dla gospodarstwa rolnego w miejscowości B..
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w skład ujęcia zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości [...] wchodzi jedna studnia o głębokości do 27 m, która została wykonana w grudniu 2016r. Służy ona zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa rolnego inwestora, a zużycie wody kształtuje się na poziomie 30mł/ miesiąc. Inwestor podjął decyzję o zmianie przeznaczenia otworu hydrogeologicznego S1 oraz zwiększeniu wielkości poboru. Woda z istniejącego ujęcia będzie wykorzystywana na potrzeby hodowli trzody chlewnej. Maksymalne roczne zapotrzebowanie na wodę dla hodowli zwierząt wyniesie 48 924 mł/na rok.
W oparciu o analizę dokumentacji oraz w oparciu o zaktualizowany bilans wód podziemnych w obrębie struktur wodonośnych wraz z oceną ich udokumentowania, wykorzystania oraz określeniem rezerw zasobowych powiatu krotoszyńskiego, organ odmówił zatwierdzenia dokumentacji, uznając, że w wyniku eksploatacji ujęcia powstanie zagrożenie dla ujęć wody w gminie [...] oraz w rejonach sąsiednich.
J. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 18 lipca 2025 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 30 Prawa wodnego, wody podziemne wykorzystuje się przede wszystkim do zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Na zlecenie organu w 2012 r. firma zewnętrzna wykonała ‘Bilans wód podziemnych w obrębie struktur wodonośnych wraz z oceną ich udokumentowania, wykorzystania oraz określeniem rezerw zasobowych powiatu krotoszyńskiego". Obliczenia zawarte w bilansie wskazują na niedobór zasobów wodnych przeznaczonych dla ludzi. W ostatnim czasie można zaobserwować wzmożone działania osób prywatnych oraz podmiotów gospodarczych w zakresie poboru wód podziemnych z ujęć indywidualnych na cele związane z działalnością rolniczą oraz gospodarczą, przy jednoczesnym przyspieszonym tempie uszczuplania istniejących rezerw zasobów dyspozycyjnych lokalnych zasobów podziemnych.
Tym samym, nowe ujęcia powodują zagrożenie dla ujęć wody w gminie [...] oraz w rejonach sąsiednich. Interes mieszkańców powiatu krotoszyńskiego i zapewnienie im ciągłości dostaw wody pitnej jest celem nadrzędnym w realiach postępującej suszy i braków dostępnych zasobów wody pitnej.
J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji, zarzucił naruszenie:
1. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów znajdujących się w aktach sprawy
2 .art. 8 § 1 i 2 K.p.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej zatwierdzenia dokumentacji hydrologicznej
3. art. 11 K.p.a. poprzez nieprecyzyjne określenie przesłanek, które doprowadziły do odmowy zatwierdzenia dokumentacji
4. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprecyzyjne wskazanie okoliczności oraz przyczyn, które organ uznał za podstawę utrzymania w mocy decyzji odmawiającej zatwierdzenia dokumentacji hydrogeologicznej
5. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji
6. art. 88 ust 2 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego błędne zastosowanie
7. art. 93 ust 3 ustawy prawo geologiczne i górnicze, polegające na błędnym przyjęciu, że dokumentacja hydrogeologiczna nie może zostać zatwierdzona.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.".
Dokonując w przedmiotowej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lipca 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 23 maja 2025 r., którą organ odmówił zatwierdzenia dokumentacji hydrogeologicznej ustalającej zasoby eksploatacyjne ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych – plejstoceńskich dla gospodarstwa rolnego w miejscowości [...].
Jak wynika z art. 88 ust. 1 p.g.g , dokumentacja geologiczna przedstawia wyniki prac geologicznych, wraz z ich interpretacją, określeniem stopnia osiągnięcia zamierzonego celu wraz z uzasadnieniem. Celem sporządzenia dokumentacji geologicznej jest, m.in., ustalenie zasobów eksploatacyjnych wód podziemnych ( art. 90 ust 1 p.g.g.) Dokumentacja hydrogeologiczna, zależnie od celu jej sporządzenia, określa w szczególności: budowę geologiczną i warunki hydrogeologiczne badanego obszaru; warunki występowania wód podziemnych, w tym charakterystykę warstw wodonośnych określonego poziomu; informacje przedstawiające skład chemiczny, cechy fizyczne oraz inne właściwości wód; możliwości poboru wód; granice projektowanych stref ochronnych ujęć wód podziemnych oraz obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych; przedsięwzięcia niezbędne do ochrony środowiska, w tym dotyczące nieruchomości gruntowych, związane z działalnością, na potrzeby której jest sporządzana dokumentacja (art. 90 ust 2 p.g.g ).
Będący podstawą zaskarżonej decyzji przepis art. 93 ust. 3 p.g.g. przewiduje, że jeżeli dokumentacja geologiczna, o której mowa w art. 88 ust. 2 pkt 1-3, nie odpowiada wymaganiom prawa albo powstała w wyniku działań niezgodnych z prawem, właściwy organ administracji geologicznej odmawia jej zatwierdzenia.
Z treści ww. przepisu wynika jednoznacznie, że odmowa zatwierdzenia dokumentacji geologicznej może nastąpić jedynie z tych dwóch, wyraźnie wskazanych, powodów.
Oczywistym jest zatem, że w przypadku stwierdzenia przez organ administracji geologicznej jednej ze wskazanych przesłanek obowiązkiem organu jest odmowa zatwierdzenia dokumentacji geologicznej
Jednocześnie zaś, co należy szczególnie podkreślić, brak jest podstaw do uznania, że przy rozpatrywaniu wniosku o zatwierdzenie dokumentacji geologicznej/hydrogeologicznej, organ administracji dokonuje oceny sprawy z uwzględnieniem innych kryteriów, niż wyżej wskazane.
Dla oceny, czy dokumentacja geologiczna odpowiada wymaganiom prawa uwzględnić należy regulacje prawne zawarte w ww. przepisach ustawy, czy też innych ustaw, a także regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2016r. w sprawie dokumentacji hydrogeologicznej i dokumentacji geologiczno-inżynierskiej (Dz.U. z 2016 r. poz. 2033).
Natomiast , za "działanie niezgodne z prawem" należy uznać każde działanie naruszające przepisy prawa geologicznego i górniczego, jak też przepisy innych ustaw (zob. Grzegorz Klimek w: Rakoczy Bartosz (red.), Prawo geologiczne i górnicze Komentarz.), jak również " pozyskanie dokumentacji geologicznej w wyniku działań niezgodnych z prawem , co może mieć miejsce przede wszystkim w wyniku naruszenia przepisów PrGiG; chodzi przykładowo o przypadki prowadzenia prac geologicznych (rozpoznawania złoża) bez wymaganej przepisami art. 21 ust.1 pkt 1 koncesji, bądź też o wykonywanie robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych (w przypadku, gdy nie jest wymagana koncesja na rozpoznawanie złoża), czego wymaga przepis art. 79 ust. 1 oraz art. 80 ust. 1. (...)",( zob. Hubert Schwarz w: Prawo geologiczne i górnicze, komentarz, Wrocław 2013, wyd. Salome sp. z o.o., str. 505
Przedstawione wyżej stanowisko doktryny , w zakresie pojęcia " działanie niezgodne z prawem", Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela,
( zob. również wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13.11.2019r. syg akt II GSK 2726/17 i z 15.06.2021 r. syg. akt II GSK 1260/18 ).
Mając zatem powyższe na uwadze, nie budzi wątpliwości, że odmowa zatwierdzenia dokumentacji na podstawie art. 93 ust. 3 p.g.g. może nastąpić tylko w sytuacji ustalenia przez organ, że wystąpiła którakolwiek lub obie z przesłanek wskazanych w tym przepisie.
W kontrolowanej sprawie, organy odmawiając zatwierdzenia dokumentacji hydrogeologicznej, w ogóle nie dokonały oceny tej dokumentacji w świetle wskazanych wyżej przepisów, w szczególności zaś wystąpienia przesłanek z art. 93 ust 3 p.g.g., który to przepis wskazały, jako podstawę wydanych w sprawie decyzji. Zamiast tego skupiły się na wykraczającej poza przedmiot postępowania kwestii wpływu zwiększonego poboru wody z istniejącego ujęcia zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości [...], mogącego powodować, jak wskazano, zagrożenie dla ujęć wody w gminie [...] oraz w rejonach sąsiednich.
Tym samym zaś, organy rozpoznając wniosek skarżącego, zastosowały inne, niż wskazane w art. 93 ust 3 p.g.g. kryteria oceny, co niewątpliwe stanowi naruszenie wskazanego przepisu.
Wobec tego, zdaniem Sądu odmowa zatwierdzenia dokumentacji hydrogeologicznej ustalającej zasoby eksploatacyjne ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych – plejstoceńskich dla gospodarstwa rolnego w miejscowości [...], jest, co najmniej przedwczesna.
Ponadto, co słusznie zarzuca skarżący, podnosząc naruszenie - wskazanych w skardze przepisów postępowania, organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Starosty [...], w żaden sposób nie odniósł się do wskazanych w odwołaniu od tej decyzji zarzutów i ich uzasadnienia.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku organ uwzględni poczynione wyżej rozważania.
W związku z tym, Sąd orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).