III SA/Po 511/23

III SA/Po 511/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Marzenna Kosewska /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 514/24 - Wyrok NSA z 2025-07-17
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 305
art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Dnia 30 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant : sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2023 roku sprawy ze skargi M. L. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 26 maja 2023 roku nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 26 maja 2023 r. Zarząd Województwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy [...] z 31 stycznia 2023 r. nr [...] (pkt 1. decyzji) i wyłączył naliczanie odsetek od 29 kwietnia 2023 r. do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji (pkt 2. decyzji).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje.
Decyzją z 31 stycznia 2023 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy [...] określił do zwrotu przez M. L. kwotę główną w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych w sposób opisany w tej decyzji. Kwota główna stanowi wydatki niekwalifikowalne w ramach projektu nr [...] p.t. "[...]", realizowanego w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014 -2020, oś priorytetowa 6: Rynek Pracy, działanie: 6.2: Aktywizacja zawodowa, dalej: "Projekt".
W dniu 20 marca 2020 r. zawarto umowę między beneficjentem z Zarządem Województwa działającym w imieniu i na rzecz Samorządu Województwa [...] w imieniu i na rzecz którego działa Wojewódzki Urząd Pracy [...] jako Instytucja Pośrednicząca.
Projekt był realizowany od 1 września 2020 r. do 30 czerwca 2022 r.
Na warunkach określonych w umowie beneficjentowi przyznano dofinansowanie w wysokości [...] zł.
Głównym celem Projektu było uzyskania kwalifikacji zawodowych i podniesienie kompetencji zawodowych 90 osób bezrobotnych, poszukujących pracy, biernych zawodowo i osób pracujących (ubogich pracujących) oraz osób odchodzących z rolnictwa, które zwiększą ich atrakcyjność na rynku pracy. Cel Projektu miał zostać osiągnięty dzięki kompleksowości wsparcia poprzez realizację instrumentów i usług rynku pracy jak: poradnictwo zawodowe, kompleksowe kursy zawodowe z branży transportu, spedycji i logistyki, których celem było nabycie uprawnień kierowcy zawodowego lub magazyniera z obsługą wózka widłowego oraz pośrednictwo pracy dla uczestników Projektu.
Wniosek o płatność nr [...] za okres od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r., dalej jako WoP nr [...], wpłynął do IP RPO 14 czerwca 2021 r. WUP zweryfikował dokumentację uczestników Projektu stwierdzając następujące nieprawidłowości.
A. G. oświadczyła, że jest osobą bierną zawodowo jak i osobą bezrobotną powyżej 12 miesięcy, niezarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, jednak do dokumentacji rekrutacyjnej nie załączono obowiązkowego zaświadczenia ZUS potwierdzającego stan faktyczny. A. G. została objęta w Projekcie doradztwem 23 kwietnia 2021 r. Wydatki związane z jej udziałem w Projekcie zostały uznane przez IP RPO za niekwalifikowalne.
Zaświadczenie z ZUS potwierdzające status uczestnika J. R. jako osoby biernej zawodowo było nieaktualne, bowiem minęło 30 dni od daty jego wystawienia. Zaświadczenie z ZUS datowane było na 12 marca 2021 r., tj. na dzień podpisania przez J. R. formularza zgłoszeniowego do Projektu. Lista obecności z doradztwa zawodowego wskazywała, że wsparciem w ramach Projektu uczestnik został objęty 12 kwietnia 2021 r. Beneficjent wyjaśnił, że uzyskanie poprawnego zaświadczenia z ZUS jest niemożliwe, ponieważ J. R. zmarł, a ZUS nie udostępni wnioskowanych danych osobom trzecim. Zgodnie z wytycznymi w zakresie kwalifikowalności zaświadczenie uznaje się za ważne tylko 30 dni od dnia jego wydania (uczestnik nie może otrzymać pierwszej formy wsparcia później niż 30 dni od dnia wystawienia zaświadczenia), zatem WUP uznał wydatki poniesione w związku z udziałem J. R. w Projekcie za niekwalifikowalne.
Z formularza zgłoszeniowego M. F. wynika, że był on osobą pracującą, dlatego beneficjent przedstawił również IP RPO jego umowę o pracę i oświadczenie o zatrudnieniu. Na umowie i oświadczeniu uczestnika o zatrudnieniu widnieje wynagrodzenie [...] zł brutto, tj. przewyższające płacę minimalną. W takim przypadku udzielenie wsparcia M. F. było niezgodne z wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020, dalej: "wytyczne w zakresie rynku pracy", zgodnie z którymi w Projekcie mogły uczestniczyć osoby zatrudnione na umowach krótkoterminowych lub pracujące w ramach umów cywilnoprawnych, których miesięczne zarobki nie przekraczały wysokości minimalnego wynagrodzenia. Pismem z 4 sierpnia 2021 r. Beneficjent wyjaśnił, że M. F. został zakwalifikowany do Projektu jako osoba zatrudniona na podstawie umowy krótkoterminowej. WUP wskazał, że wymóg dotyczący wysokości wynagrodzenia dotyczy obu grup, a nie tylko umów cywilnoprawnych.
Ponadto IP RPO za niekwalifikowalne w Projekcie uznała również wydatki związane z dwoma uczestnikami, którzy nie potwierdzili swojego udziału w szkoleniu "[...]" i udziału w Projekcie, tj. M. L. i M. Z.. W związku z brakiem własnoręcznego potwierdzenia udziału w szkoleniu oraz Projekcie przez te osoby WUP uznał wydatki z ich udziałem za niekwalifikowalne. Dokumentacja dostarczona przez beneficjenta wskazywała, że M. L. był uczestnikiem Projektu i brał udział w szkoleniu "[...]" od 24 listopada 2020 r. do 11 grudnia 2020 r., jednak sam uczestnik nie potwierdził udziału w ww. szkoleniu organizowanym w ramach Projektu. Beneficjent oświadczył, że M. L. prawdopodobnie przebywa dłuższy czas w szpitalu. Z kolei z dokumentacji dotyczącej M. Z. wynikało, że był on uczestnikiem Projektu i brał udział w szkoleniu "[...]" od 18 stycznia 2021 r. do 26 stycznia 2021 r. M. Z. nie potwierdził udziału w szkoleniu.
IP RPO uznała udział 5 uczestników w Projekcie za niekwalifikowalny ze względu na ich jednoczesny udział w kilku innych projektach i udzieleniu im wsparcia o tożsamym charakterze. Wydatki te dotyczyły R. S., S. S., M. P., P. S. i A. P.. Brak wiedzy o wsparciu otrzymanym przez uczestnika w innym projekcie mógł skutkować niedopasowaniem wsparcia do indywidualnych potrzeb uczestnika i błędną jego diagnozą. Uczestnictwo w dwóch projektach jednocześnie doprowadziło do powielania tożsamego wsparcia i ponoszenia nieuzasadnionych kosztów w Projekcie.
S. S. udział w Projekcie rozpoczął 23 kwietnia 2021 r. i otrzymał wsparcie w postaci doradztwa zawodowego, pośrednictwa pracy oraz szkolenia "Prawo jazdy kategorii [...]". Nadto S. S. 15 maja 2021 r. uczestniczył w pośrednictwie pracy (gdzie uzyskał wsparcie doradcy zawodowego oraz korzystał ze szkolenia) w ramach innego projektu, co oznacza że kontynuował udział w pierwszym projekcie, a jednocześnie zaczął już doradztwo zawodowe w Projekcie. Udział w obu projektach, w których wsparcie było podobne, stanowiło ponoszenie nieuzasadnionych kosztów i wykorzystanie środków publicznych niezgodnie z zasadami, w tym z zasadą uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Dodatkowo 23 kwietnia 2021 r. uczestnik podpisał oświadczenie, że nie uczestniczy w innym projekcie, wobec czego poświadczył nieprawdę.
R. S. rozpoczął udział w Projekcie 29 stycznia 2021 r. i otrzymał wsparcie w postaci doradztwa zawodowego, pośrednictwa pracy oraz szkolenia złożonego z dwóch części (Magazynier z obsługą wózka widłowego), a jednocześnie uczestniczył już w innym projekcie realizowanym przez Fundację [...] w szkoleniu Logistyk - magazynier z obsługą komputera. Na etapie sporządzania indywidualnego planu działania uczestnik oświadczył, że nie posiada żadnych certyfikatów i dyplomów potwierdzających uzyskanie kompetencji czy kwalifikacji, co okazało się niezgodne z prawdą, ponieważ z dokumentów przekazanych WUP w ramach innego projektu wynikało, że 22 grudnia 2020 r. uczestnik ukończył co do zasady tożsame szkolenie na magazyniera. W obu projektach szkolenie w części dotyczącej magazyniera obejmowało podobny program nauczania. Dodatkowo 29 stycznia 2021 r. uczestnik podpisał oświadczenie, że nie uczestniczy w innym projekcie, wobec czego poświadczył on nieprawdę, gdyż z ustaleń WUP wynikało, że R. S. udział w drugim, innym projekcie zakończył 1 marca 2021 r., czyli po rozpoczęciu udziału w Projekcie.
M. P. udział w Projekcie rozpoczął 3 listopada 2020 r. i otrzymał wsparcie w postaci doradztwa zawodowego, pośrednictwa pracy oraz szkolenia "Prawo jazdy kategorii [...]". Z dokumentów dosłanych w ramach innego projektu wynikało, że jednocześnie od 27 października 2020 r. do 13 marca 2021 r. brał udział winnym projekcie realizowanym przez Fundację [...], gdzie otrzymał podobne wsparcie (polegające na podniesieniu kompetencji zawodowych), w tym był uczestnikiem szkolenia "[...]". Udział w obu projektach, gdzie wsparcie było podobne, stanowiło ponoszenie nieuzasadnionych kosztów i wykorzystanie środków publicznych niezgodnie z zasadami, w tym zasadą uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Dodatkowo, 3 listopada 2020 r., uczestnik podpisał oświadczenie, że nie uczestniczy w innym projekcie, wobec czego poświadczył nieprawdę.
P. S. udział w Projekcie rozpoczął 26 października 2020 r. i otrzymał wsparcie w postaci doradztwa zawodowego, pośrednictwa pracy oraz szkolenia "Prawo jazdy kategorii [...]". Z dokumentów dosłanych w ramach innego projektu, realizowanego przez Instytut [...] sp. z o. o. wynikało, że od czerwca 2020 r. uczestniczył w innym projekcie, gdzie otrzymał podobne wsparcie. Co więcej, z danych uzyskanych przez IP RPO wynikało, że 28 października 2020 r. w godzinach 15:00-17:00 odbyło się dla uczestnika drugie spotkanie w ramach stworzenia indywidualnego planu działania (w ramach Projektu), a jednocześnie z kontroli wsparcia w innym projekcie wynikało, że w tym dniu P. S. uczestniczył w stażu (w ramach innego projektu) w godzinach 8:00-16:00. Z wyjaśnień obu podmiotów realizujących projekty oraz samego uczestnika wynikało, że 28 października 2020 r. P. S. o godzinie 15:00 opuścił miejsce stażu (realizowanego w ramach innego projektu) i jednocześnie o godzinie 15:00 odbył doradztwo zawodowe w ramach Projektu, co IP RPO uznała za fizycznie niemożliwe. Udział w obu projektach, gdzie wsparcie było podobne, stanowiło ponoszenie nieuzasadnionych kosztów i wykorzystaniem środków publicznych niezgodnie z zasadami, w tym z zasadą uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Dodatkowo 26 października 2020 r. P. S. podpisał oświadczenie, że nie uczestniczy w innym projekcie, wobec czego poświadczył nieprawdę.
A. P. jednocześnie brał udział w Projekcie oraz w projekcie realizowanym przez [...] Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości sp. z o. o. w ramach RPO nr [...] IP RPO ustaliła także, że A. P. został wykazany jednocześnie w projekcie nr [...] A. P. udział w projekcie nr [...] rozpoczął 20 kwietnia 2021 r., natomiast w ramach Projektu 24 kwietnia 2021 r. Wobec tego jego udział nie mógł zostać uznany za kwalifikowalny w ramach Projektu.
M. L. wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji uznał, co następuje.
Organ pierwszej instancji wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy zasadnie nie uznając wydatków związanych z uczestnictwem w Projekcie 10 osób wskazanych w decyzji, tj. A. G., J. R., M. F., M. L., M. Z., R. S., S. S., M. P., P. S. i A. P..
Organ pierwszej instancji na podstawie niekwestionowanych dokumentów zgromadzonych w materiale dowodowym sprawy szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko. Podstawy do zmiany tych ustaleń nie stanowią dokumenty przedłożone przez stronę z odwołaniem, gdyż w zakresie list obecności uczestników Projektu (M. Z. oraz M. L.) dokumenty te nie zmieniały ustaleń faktycznych sprawy, natomiast przedłożone dokumenty dotyczące pozyskiwania zaświadczeń ZUS przez Wojewódzki Urząd Pracy [...] nie uzasadniały obowiązku po stronie IP RPO samodzielnego pozyskiwania tego typu dokumentów, a fakt, że w toku realizacji innych projektów inne instytucje pośredniczące pozyskują we własnym zakresie dokumenty potwierdzające kwalifikowalność wydatków przedkładanych do rozliczenia przez stronę świadczy o braku należytej staranności w tym zakresie wykazywanym przez beneficjenta w realizacji projektów.
W odniesieniu do niekwalifikowalności wydatków związanych z uczestnictwem A. G. i J. R. prawidłowo uznano, że w dokumentacji Projektu, mimo obowiązku wynikającego z umowy i wytycznych w zakresie kwalifikowalności, beneficjent nie zgromadził aktualnych zaświadczeń z ZUS, które potwierdziłyby kwalifikowalność tych uczestników, w związku z wymogami wytycznych w zakresie kwalifikowalności. Wyżej wskazani uczestnicy nie spełnili zatem warunków kwalifikowalności. Beneficjent przy tym nie kwestionował tych okoliczności, jednakże wnosił o uznanie wydatków dotyczących tych uczestników za kwalifikowalne ze względu na szczególne okoliczności, które nie miały miejsca. Wbrew opinii wyrażonej przez stronę w odwołaniu żądanie przez IP RPO odpowiedniego zaświadczenia z ZUS uprawniającego do udziału danego uczestnika w Projekcie nie powstało następczo, po zakończeniu udzielenia wsparcia w związku z weryfikacją wniosku o płatność, lecz posiadanie ważnego zaświadczenia z ZUS było warunkiem koniecznym do udzielenia wsparcia uczestnikowi, w związku z czym beneficjent winien był dysponować tym dokumentem w chwili udzielenia tego wsparcia. W odniesieniu do uczestnika Projektu M. F. beneficjent uznał stanowisko organu pierwszej instancji za zasadne, niemniej organ odwoławczy również przenalizował zapisy wytycznych w zakresie rynku pracy pod tym kątem, co pozwoliło na konstatację, że osoba kwalifikowana do objęcia wsparciem, jako zatrudniona na umowę krótkoterminową powinna była również spełniać warunek, polegający na uzyskiwaniu wynagrodzenia nie przekraczającego miesięcznie minimalnego wynagrodzenia. W przypadku M. F. jego płaca miesięczna wynosiła [...] zł brutto, a płaca minimalna w 2021 r. została określona na [...] zł brutto.
W zakresie niekwalifikowalności uczestników M. L. i M. Z. organ pierwszej instancji prawidłowo, na podstawie § 11 ust. 3 umowy, dokonał weryfikacji wniosku o płatność, w ramach której mógł wezwać beneficjenta do złożenia wyjaśnień i dokumentów bezpośrednio i pośrednio związanych z realizacją Projektu. W tym przypadku podczas weryfikacji kwalifikowalności wydatków ujętych przez beneficjenta we wniosku o płatność, IP RPO skontaktowała się z uczestnikami szkolenia, aby w ten sposób potwierdzić prawidłowość poniesienia wydatku. W związku z niemożnością skontaktowania się telefonicznie z częścią uczestników szkolenia, IP RPO wezwała beneficjenta do dosłania dokumentów, w których poszczególne osoby potwierdziłyby swój udział we wsparciu. Beneficjent nie przedstawił takich dokumentów w odniesieniu do ww. dwóch uczestników Projektu, stąd IP RPO nie mogła uznać wydatków dotyczących tych uczestników za kwalifikowalne, albowiem poniesione wydatki nie spełniały warunków określonych pkt 3 lit. g i lit. h podrozdziału 6.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności, tj. nie zostały dokonane w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, a także nie zostały należycie udokumentowane.
IP RPO miała prawo dokonać pogłębionej weryfikacji wniosków o płatność, a także kontaktować się z wybranymi uczestnikami Projektu celem rzeczywistego potwierdzenia wsparcia, jak również żądać dokumentów potwierdzających kwalifikowalność wydatków.
Zasady przejrzystości wydatków i należytego ich udokumentowania wynikają z wytycznych w zakresie kwalifikowalności, a uznanie wydatków za niekwalifikowalne zostało dokonane na podstawie działań kontrolnych wykonanych przez IP RPO na etapie weryfikacji wniosku o płatność, a nie na podstawie stanowiska lub decyzji Instytucji Certyfikującej. Stanowisko Instytucji Certyfikującej, powołane przez organ pierwszej instancji, miało na celu wyjaśnienie, że żądanie określonych dokumentów nie wynika ze złej woli organu, lecz stanowi uzasadnioną potrzebę, albowiem nie jest możliwe certyfikowanie wydatków, których kwalifikowalność nie została potwierdzona na etapie weryfikacji wniosku o płatność. Organ pierwszej instancji nie żądał dowolnych dokumentów, a jedynie takich oświadczeń uczestników, które potwierdziłyby na etapie weryfikacji wniosku o płatność, że uczestnicy ci otrzymali deklarowane wsparcie. Co do innych uczestników Projektu strona uzyskała takie oświadczenie oraz przekazała je IP RPO, w związku z czym nie kwestionowała potrzeby ich przedłożenia, a zakwestionowała taką potrzebę i podstawę ich żądania wyłącznie w przypadku osób, których kwalifikowalności wykazać nie mogła.
W odniesieniu do uznania za niekwalifikowalne wydatków związanych z udziałem 5 uczestników Projektu ze względu na ich jednoczesny udział w kilku innych projektach o tożsamym wsparciu organ odwoławczy również podzielił stanowisko wyrażone w decyzji organ pierwszej instancji. Zgodnie z wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatek jest kwalifikowalny w ramach projektu, o ile jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu, a także został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Zakwestionowane wydatki nie sposób uznać za poniesione w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. R. S., S. S., M. P., P. S. i A. P. przystąpili do Projektu podczas realizacji wsparcia w innym projekcie:
- R. S. w projekcie nr [...] realizowanym przez F. ,
- S. S. w projekcie nr [...] realizowanym przez C. sp. z o. o.,
- M. P. w projekcie nr [...] realizowanym przez F.
- P. S. w projekcie nr [...] realizowanym przez Instytut [...] sp. z o. o.,
- A. P. w projekcie nr [...] realizowanym przez [...] Agencję [...] sp. z o. o.
Powyższe działanie kwestionuje efektywność wsparcia udzielanego w ramach środków unijnych i wskazuje na nieracjonalność w ponoszeniu wydatków przez beneficjenta. Beneficjent, przyjmując do Projektu osobę objętą wsparciem w innym projekcie niejako stwierdza wcześniej nim zweryfikuje to rynek pracy i nim ustalony zostanie wskaźnik efektywności zatrudnieniowej dla poprzedniego projektu, że wsparcie udzielone w tym innym projekcie jest nieefektywne lub nie w pełni efektywne, a także ponownie udziela wsparcia tożsamego ze wsparciem, które już zostało udzielone, a jego efekty zweryfikowane w ramach innego projektu. Taki sposób działania uniemożliwia również weryfikację czy wsparcie udzielone w ramach Projektu przyniosło jakikolwiek efekt.
Nawet jeśli działanie polegające na uczestnictwie w dwóch projektach jednocześnie miałoby być uznane za prawidłowe, musiałoby wskazywać na przemyślaną strategię aktywizacji. W Projekcie natomiast nie mamy do czynienia z taką sytuacją, gdyż beneficjent nie przedstawił żadnego uzasadnienia dla objęcia podwójnym wsparciem wymienionych uczestników.
Rolą beneficjenta była prawidłowa rekrutacja uczestników Projektu, prawidłowe ustalenie ich potrzeb i zaplanowanie odpowiedniego wsparcia, zaś beneficjent nie posiadał wiedzy o uzyskaniu przez określonych uczestników tożsamego wsparcia do czasu uzyskania informacji od IP RPO.
Nadto, sam udział w dwóch projektach jednocześnie jest ze względów technicznych trudny, jak pokazał przykład uczestnika P. S., albowiem nie jest możliwe zakończenie jednej formy wsparcia w jednym miejscu o danej godzinie i następnie rozpoczęcie innej formy wsparcia w innym miejscu.
Chybiony jest zarzut braku wskazania zakazu udzielania wielokrotnie identycznego wsparcia w regulaminie konkursu, albowiem możliwe byłoby udzielanie takiego wsparcie w ramach przemyślanej strategii. Ponadto reguły dotyczące realizacji Projektu nakazują wydatkowanie środków w sposób efektywny, co samo w sobie oznacza konieczność udzielania wsparcia w sposób racjonalny i celowy.
Skoro beneficjent wymagał od uczestników oświadczenia dotyczącego udziału w innych projektach, sam dostrzegał ten problem i czynił to w zamiarze wyeliminowania sytuacji, w której podwójnie finansowane byłoby to samo wsparcie, jak również musiało mieć to na celu prawidłowe zweryfikowanie predyspozycji oraz umiejętności danego uczestnika Projektu w celu zaproponowania odpowiedniego wsparcia. Uczestnicy Projektu, zakwestionowani przez IP RPO, poświadczyli natomiast nieprawdę, nie informując beneficjenta o posiadanych kwalifikacjach oraz rzeczywistych potrzebach w zakresie podnoszenia kwalifikacji, w związku z czym nie można dowieść, że wsparcie w Projekcie było świadomie skorelowane z innym wsparciem uzyskiwanym w ramach innych projektów, albo że prawidłowo zdiagnozowano potrzeby oraz możliwości tych uczestników Projektu.
Chybiona jest zatem argumentacja beneficjenta o zamiarze popierania podnoszenia kwalifikacji uczestników, skoro beneficjent nie miał świadomości z jakiego rodzaju wsparcia korzystał do tej pory dany uczestnik Projektu.
Beneficjent jako profesjonalista w udzielaniu wsparcia na rynku pracy winien kierować uczestników na takie szkolenia, aby udzielone im wsparcie przynosiło największe możliwe efekty w postaci zdobycia zatrudnienia, a nie poprzestawać jedynie na formalnym przeszkoleniu uczestnika Projektu.
Nietrafny pozostaje przy tym zarzut, że organ pierwszej instancji nie wykonał obowiązku związanego z przepływem informacji, albowiem beneficjent nie wykazał, aby przed udzieleniem wsparcia zadawał pytania o udział konkretnych uczestników w innych projektach oraz że otrzymał od IP RPO informację negatywną lub nie otrzymał takiej informacji wcale.
Brak pozyskania samodzielnie przez organ pierwszej instancji dokumentów potwierdzających kwalifikowalność uczestników Projektu nie stanowi naruszenia art. 8 K.p.a., albowiem przepis ten stanowi o konieczności działania przez organ w sposób budzący zaufanie obywateli do państwa, natomiast nie stanowi podstawy do wyręczania obywateli w realizacji przyjętych przez nich obowiązków.
Rozporządzenie 1303/2013 w art. 2 pkt 36 definiuje "nieprawidłowość" jako każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI [Europejskich Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych], które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Do takiej definicji nieprawidłowości odwołuje się też umowa w § 13 ust. 1.
Zatem aby mówić o "nieprawidłowości" muszą wystąpić łącznie trzy elementy: naruszenie prawa, działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, szkoda w budżecie ogólnym Unii Europejskiej.
W sprawie doszło do naruszenia przez beneficjenta przepisów prawa. Wytyczne w zakresie kwalifikowalności oraz wytyczne w zakresie rynku pracy stanowią "inne procedury" obowiązujące przy wykorzystaniu środków unijnych, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.), dalej: "u.f.p.". Procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Mogą to być procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu. Niedopełnieniem obowiązków wynikających z umowy strona naruszyła jej postanowienia, co jest równoznaczne z naruszeniem procedur, obowiązujących przy realizacji Projektu, a objętych normą art. 184 ust. 1 u.f.p.
Drugim elementem pojęcia nieprawidłowości jest działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego. Zgodnie z art. 2 pkt 37 rozporządzenia 1303/2013 podmiot gospodarczy to każda osoba fizyczna, prawna lub inny podmiot biorący udział we wdrażaniu pomocy z EFSI [Europejskich Funduszy Strukturalnych Inwestycyjnych], z wyjątkiem państwa członkowskiego wykonującego uprawnienia władzy publicznej. Beneficjent wypełnił także tę przesłankę.
Działania strony doprowadziły do naruszenia prawa, przez co rozumie się także naruszenie umowy i procedur związanych z wydatkowaniem środków unijnych. Strona naruszyła umowę - § 4 ust. 1 pkt 12, § 4 ust. 1 pkt 17, § 4 ust. 6 i ust. 7, § 4 ust. 13, a także § 11 ust. 4. Realizowała Projekt z naruszeniem wytycznych w zakresie kwalifikowalności, tj. udzielała wsparcia uczestnikom niespełniającym warunków kwalifikowalności oraz udzielała wsparcia w sposób niecelowy, nierzetelny oraz niegospodarny oraz nie przedstawiła dokumentów potwierdzających kwalifikowalność wydatków poniesionych w ramach realizacji Projektu.
Trzecim elementem składającym się na uznanie zaistnienia nieprawidłowości jest szkoda - naruszenie prawa musi powodować szkodę. Istotnym elementem definicji nieprawidłowości jest pojęcie szkody dla budżetu UE, która może być szkodą realną albo tylko potencjalną (gdy nieprawidłowość może mieć szkodliwy wpływ na budżet UE). Już zatem zaistnienie szkody potencjalnej jest wystarczające, by można było stwierdzić wystąpienie nieprawidłowości. Ze szkodą potencjalną mamy do czynienia wówczas, gdy nie doszło do sfinansowania nieprawidłowego wydatku ze środków polityki spójności, lecz istniało takie ryzyko, gdyby nieprawidłowość nie została wykryta przed rozliczeniem wniosku o płatność. Sama szkoda nie musi być konkretną stratą finansową. Do stwierdzenia, że miała miejsce nieprawidłowość wystarczy, że istniało zagrożenie, że szkoda powstanie. Wystarczające jest stwierdzenie, że naruszenie prawa unijnego mogło spowodować szkodę rozumianą jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. W sprawie szkodą w interesach finansowych UE jest finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku. Z kolei nieuzasadniony wydatek to taki, który poniesiono z naruszeniem podstawowych zasad prawa unijnego lub krajowego, przez co rozumie się naruszenie umowy i zasad określonych w wytycznych w zakresie kwalifikowalności, w tym zasady ponoszenia wydatków w sposób rzetelny, celowy i gospodarny, z zachowaniem uzyskiwania najlepszych efektów z dokonanych nakładów. Do oceny, czy doszło do naruszenia przepisów regulujących realizację projektu w ramach programu operacyjnego nie ma podstawowego znaczenia wystąpienie rzeczywistej szkody. Wystarczy stwierdzenie możliwości wystąpienia potencjalnej szkody w budżecie UE. Niemniej jednak w sprawie doszło do wystąpienia szkody realnej przez sfinansowanie wydatków niekwalifikowalnych.
Przepis art. 207 u.f.p. wprowadza obligatoryjną sankcję w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w tym przepisie, w postaci powstania obowiązku zwrotu środków dofinansowania: wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków.
Strona naruszyła:
- § 4 ust. 1 pkt 12, § 4 ust. 1 pkt 17, § 4 ust. 6 i ust. 7, § 4 ust. 13, a także § 11 ust. 4 umowy przez niezastosowanie zasad wynikających z:
- pkt 3 podrozdziału 6.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności, w którym określono warunki, jakie łącznie powinien spełniać wydatek, aby być wydatkiem kwalifikowalnym w ramach danego projektu, gdyż beneficjent ujął do rozliczenia we wnioskach o płatność wydatki, które nie spełniły kryteriów rozliczenia - nie zostały dokonane w sposób przejrzysty, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i nie zostały należycie udokumentowane;
- podrozdziału 8.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności z 21 grudnia 2020 r. przez nieprzedłożenie zaświadczeń potwierdzających spełnianie kryteriów kwalifikowalności dla części uczestników;
- podrozdziału 3.3 wytycznych w zakresie rynku pracy, obowiązujących od 1 stycznia 2018 r. w przypadku uczestnika Projektu, którego wynagrodzenie miesięczne przewyższało wysokość minimalnego wynagrodzenia;
- § 5 ust. 1 umowy przez niedostosowanie kwoty kosztów pośrednich z dofinansowania do kwoty kosztów bezpośrednich uznanych za niekwalifikowalne,
- postanowienia § 12 ust. 1 i ust. 3 umowy wobec braku zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych na pisemne wezwanie IP RPO, gdy zostało stwierdzone, że dofinansowanie otrzymane przez beneficjenta zostało wykorzystane z naruszeniem obowiązujących go procedur.
Spełniona została zatem przesłanka do wydania decyzji administracyjnej określona w art. 207 ust. 9 u.f.p., zgodnie z którą decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej wydaje po bezskutecznym upływie terminu 14 dni od dnia doręczenia beneficjentowi wezwania do zwrotu środków.
M. L. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego w części jej pkt 1 zarzucając naruszenie:
1. art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do nieprawidłowości, podczas gdy przez nieprawidłowość rozumie się naruszenie prawa unijnego lub krajowego, zaś działania skarżącego w żadnej mierze nie stanowią naruszenia prawa, bowiem nie naruszają żadnej normy prawa ani żadnego obowiązku wynikającego z dokumentacji projektowej, gdyż żaden przepis prawa ani postanowienie wiążących skarżącego regulaminu konkursu, wytycznych czy umowy o dofinansowanie nie nakłada na beneficjanta obowiązku uzyskiwania od uczestników projektu:
a) oświadczenia, że nie biorą udziału w innych formach wsparcia z funduszy unijnych, wobec czego ich nieuzyskanie nie może stanowić nieprawidłowości;
b) oświadczeń o udziale w Projekcie po jego zakończeniu, wobec czego obiektywna niemożność ich uzyskania, przy jednocześnie wykazaniu uczestnictwa zakwestionowanych uczestników innymi dokumentami, nie może stanowić naruszenia prawa, a w konsekwencji nieprawidłowości;
2. § 11 ust. 3 umowy o dofinansowanie przez jej błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że organ może wzywać beneficjenta do przedłożenia dowolnych i jakichkolwiek dokumentów związanych z Projektem, podczas gdy beneficjent zobowiązany jest do uzyskiwania i przechowywania tylko takich dokumentów, do których zobowiązuje go prawo bądź dokumentacja projektowa, zaś brak przedłożenia dokumentów nieprzewidzianych w dokumentacji projektowej ani przepisach prawa nie może zostać uznane za nieprawidłowość, a w konsekwencji przesądzać, że koszty udziału w Projekcie stanowią koszty niekwalifikowalne;
3. podrozdziału 6.2 pkt 3 wytycznych w zakresie kwalifikowalności przez jego błędną interpretację i nieuprawnione rozszerzenie o warunki, które nie mieszczą się w tej dyspozycji, tj. zobowiązanie beneficjenta do przedłożenia oświadczeń, których obowiązek uzyskiwania i przedłożenia nie wynika z wytycznych, wobec czego brak jest naruszenia prawa po stronie skarżącego, a w konsekwencji nieprawidłowości;
4. art. 143 ust. 2 rozporządzenia [...] przez jego niezastosowanie i nie wzięcie pod uwagę przez organ charakteru i wagi nieprawidłowości oraz braku straty finansowej poniesionej przez fundusze polityki spójności, co doprowadziło do przyjęcia niekwalifikowalności udziału uczestników J. R. i A. G., którzy spełniali merytoryczne kryteria udziału w Projekcie;
5. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez brak dokonania wszechstronnego i wyczerpującego postępowania dowodowego pozwalającego na uwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.:
a) brak uwzględnienia, że udział w Projekcie uczestników M. L. i M. Z. potwierdzony został licznymi, zgodnymi z przepisami prawa i dokumentacją projektową dokumentami, w szczególności opatrzoną ich własnoręcznymi podpisami listą obecności i egzaminem, do którego niezbędna jest uprzednia weryfikacja tożsamości;
b) brak uwzględnienia, że R. S., S. S., M. P., P. S. i A. P. podpisali oświadczenia, że nie biorą udziału w innych formach wsparcia;
c) nie podjęcie żadnych działań mających na celu wszechstronne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez nie zwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych celem weryfikacji, czy posiadali oni w chwili rozpoczęcia Projektu status osób biernych zawodowo;
6. art. 80 K.p.a. przez przyjęcie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, przez uznanie, że listy obecności nie mogą stanowić dowodu udziału uczestnika w Projekcie, gdyż były one już organowi znane, podczas gdy stanowiły one dowód udziału uczestników w Projekcie i jako takie stanowiły istotny dowód w sprawie;
7. art. 12 K.p.a. przez zbyt formalistyczne podejście do aktualności zaświadczenia J. R., którego zaświadczenie utraciło ważność jedynie jeden dzień przed rozpoczęciem udziału w Projekcie, jednak nadal posiadał on status osoby biernej zawodowo, wobec czego kwalifikował się do udziału w Projekcie;
8. art. 81a § 1 K.p.a. przez niezastosowanie wyrażonej w tym przepisie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.
Skarżący wniósł o:
1. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z umowy o dofinansowanie, regulaminu konkursu, wytycznych dotyczących kwalifikowalności, list obecności uczestników M. L. i M. Z., oświadczeń uczestników R. S., S. S., M. P., P. S. i A. P. na okoliczności wskazane w treści skargi;
2. zwrócenie się do ZUS w celu wskazania, czy uczestnicy A. G. i J. R. posiadali status osób biernych zawodowo w chwili rozpoczęcia swojego udziału w Projekcie;
3. uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie.
W uzasadnieniu skargi wskazano, co następuje.
Odnośnie uznania za niekwalifikowany udział uczestników J. R. i A. G. skarżący podniósł, jak niżej.
Zgodnie z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 nieprawidłowość to każde naruszenie prawa unijnego i prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma - lub może mieć - szkodliwy wpływ na budżet UE przez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Tożsamą definicję nieprawidłowości przedstawia wiążąca skarżącego umowa o dofinansowanie w § 13 ust. 1. Zarówno w zakresie J. R. jak i A. G. nie zostały spełnione powyższe przesłanki, bowiem budżet UE nie został obciążony żadnym nieuzasadnionym wydatkiem.
J. R. kwalifikował się bowiem do uzyskania wsparcia, a jedynie nadmierny formalizm organu skutkuje przyjęciem, że wydatek ten był niekwalifikowany. Zaświadczenie ZUS datowane było na 12 marca 2021 r., tj. na dzień podpisania przez uczestnika formularza zgłoszeniowego do projektu. Bez wątpienia beneficjent dopełnił tu staranności, pozwalając na podpisanie formularza wyłącznie osobie kwalifikującej się do udziału w Projekcie. Jednocześnie beneficjent przyznaje, że uczestnik wsparciem został objęty 12 kwietnia 2021 r., a więc 31 dni od dnia wystawienia zaświadczenia przez ZUS. Powyższe nie świadczy jednak o tym, że 12 kwietnia 2021 r. uczestnik nie kwalifikował się już do wsparcia. Treść zaświadczenia nadal pozostawała aktualna, bowiem J. R. nadal pozostawał osobą bierną zawodowo, a więc spełniona była zasadnicza, materialna przesłanka do objęcia go wsparciem. Budżet UE nie poniósł więc z tego tytułu żadnej, nawet potencjalnej szkody, bowiem wsparcie otrzymała osoba uprawniona do jego otrzymania, a więc osoba bierna zawodowo. Również A. G. kwalifikowała się do udziału w Projekcie, a brak zaświadczenia w jej przypadku - choć stanowił brak formalny - nie zmieniał tej okoliczności. Organy mogły zwrócić się do ZUS w celu uzyskania aktualnego zaświadczenia J. R. i A. G., czego nie uczyniły.
Organ nie wziął pod uwagę śmierci J. R., co czyniło niemożliwym uzyskanie zaświadczenia z ZUS przez beneficjenta.
Odnośnie uznania za niekwalifikowany udział uczestników M. L. i M. Z. skarżący podniósł, jak niżej.
Organ odwoławczy minął się z istotą zarzutu stawianym przez skarżącego. Nie jest nim bowiem samo powoływanie się na stanowisko Instytucji Certyfikującej lecz fakt, że stanowisko to nie było wiążące dla skarżącego, zaś podstaw do uznania wydatków na te osoby za niekwalifikowalne nie ma w umowie o dofinansowanie, wytycznych czy regulaminie. Organy dowolnie uznały, że zwrot zawarty w § 11 ust. 3 umowy o dofinansowanie wskazujący, że IP może "wezwać Beneficjenta do złożenia dokumentów bezpośrednio i pośrednio związanych z realizacją projektu" oznacza, że Instytucja może wezwać beneficjenta do złożenia dowolnych i jakichkolwiek dokumentów. Organ drugiej instancji błędnie intepretuje także podrozdział 6.2 pkt 3 wytycznych stanowiący, że wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: g) został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, h) został należycie udokumentowany. Z powyższego wynika obowiązek udokumentowania udziału uczestników w Projekcie, czego skarżący nie kwestionuje. Beneficjent zobowiązany jest jednak do zbierania tylko takich dokumentów, których wymaga do od niego dokumentacja projektowa, umowa o dofinansowanie czy przepisy prawa. Tymczasem żaden z tych dokumentów nie zobowiązuje beneficjenta do uzyskania dodatkowych oświadczeń uczestników o udziale w konkursie po jego zakończeniu.
Wymóg organów jest o tyle niezrozumiały, że sam udział obu uczestników w zasadzie nie budzi wątpliwości. Skarżący jest w stanie potwierdzić ich udział w Projekcie, np. przez przedłożenie podpisanych przez nich własnoręcznie list obecności, co do przechowywania których skarżący jest zobowiązany i powyższym obowiązkom czyni zadość. Ponadto tożsamość obu uczestników musiała być - i była - potwierdzona na podstawie ich dowodów tożsamości przed przystąpieniem do egzaminu końcowego.
Organ odwoławczy zaniechał też wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Skarżący wykazał bowiem, czego nie wzięto pod uwagę w zaskarżonej decyzji, że założenia realizacji Projektu (w tym dokumenty, które niezbędne są do pomiaru stopnia osiągnięcia założeń projektu, a tym samym do prawidłowego rozliczenia wydatków w ramach projektu) zostały określone przede wszystkim we wniosku o dofinansowanie projektu i zostały uznane przez Instytucję Pośredniczącą za adekwatną do wykazania prawidłowej realizacji Projektu. Innymi słowy wniosek, umowa, regulamin i wytyczne jasno, precyzyjnie i wyczerpująco określają pełny katalog dokumentów, przedłożenia których może żądać organ pierwszej instancji. W żadnym z tych dokumentów nie nałożono na skarżącego obowiązku przedkładania oświadczeń po zakończeniu Projektu.
Niezrozumiałe dla skarżącego jest wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko, że przedłożone listy obecności były już organowi pierwszej instancji znane, wobec czego nie mogły zmienić stanowiska organu. Przedłożone, własnoręcznie podpisane listy obecności dowodzą udziału uczestników w Projekcie, a więc kwalifikowalności kosztów z nim związanych.
Odnosząc się do wywodów organu odwoławczego dotyczących Instytucji Certyfikującej wskazano, że wymogi te nie były wiążące beneficjenta, a ponadto wydano je po rozpoczęciu realizacji Projektu i podpisaniu umowy o dofinansowanie, stąd nie mogą stanowić źródła sankcji dla skarżącego.
Odnośnie uznania za niekwalifikowany udział uczestników R. S., S. S., M. P., P. S. i A. P. podniesiono, jak niżej.
Organy uznały udział tych uczestników za niekwalifikowany z naruszeniem zarówno wytycznych, jak i ogólnych przepisów prawa, w szczególności art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 i art. 80 K.p.a. przez przyjęcie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów.
Wytyczne i regulamin przesądzają, jakie kryteria musi spełnić uczestnik, aby jego udział w projekcie był kwalifikowalny, i to wyłącznie na tych przesłankach powinien opierać się organ, który nie jest uprawniony do rozszerzania listy przesłanek pozwalających na udział w Projekcie, i to po jego zakończeniu. Wszyscy zakwestionowani przez organy uczestnicy spełniali opisane w dokumentacji projektowej warunki dotyczące ich udziału w projekcie, stąd ich udział był kosztem kwalifikowalnym.
Mimo braku takiego obowiązku, skarżący uzyskał od uczestników projektu oświadczenie o braku udziału w innych projektach, jednak w żadnej mierze nie może on ponosić odpowiedzialności za składanie przez uczestników nieprawdziwych oświadczeń w sytuacji, gdy skarżący nie ma żadnych prawnych ani logistycznych możliwości weryfikacji złożonych oświadczeń, wobec czego nie może być tu mowy o naruszeniu lub zaniechaniu ze strony skarżącego.
Zgodnie z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 definiuje nieprawidłowość jako każde naruszenie prawa unijnego i prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma - lub może mieć - szkodliwy wpływ na budżet UE przez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Tożsamą definicję nieprawidłowości przedstawia umowa o dofinansowanie w § 13 ust. 1.
Skarżący nie naruszył tych przepisów, gdyż w umowie, wytycznych i regulaminie nie ma zakazu podwójnego udziału uczestnika w podobnych konkursach. Ów zakaz organy intepretują wyłącznie z ogólnego brzmienia pkt 6.2 pkt 3 wytycznych, zgodnie z którym wydatek dokonywany musi być w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Dyrektywa ta skierowana jest jednak do beneficjenta w kontekście planowanego przez niego wsparcia dla danego uczestnika, a więc dopasowania wsparcia do realnych potrzeb danej osoby tak, aby udział w tym konkretnym Projekcie był dla niej jak najefektywniejszy. Nie ma tu jednak zakazu udziału w innych formach wsparcia.
Jednocześnie wytyczne dają szczegółowe przesłanki co do kwalifikowalności udziału danego uczestnika w projekcie. Nie ma zatem podstaw, aby do przesłanek tam określonych dodawać nowe.
W regulaminie konkursu w rozdziale 3.2 "Wymagania dotyczące grupy docelowej także szczegółowo opisano wymagania dotyczące tego, kto może uczestniczyć w Projekcie. Pewnym uzupełnieniem powyższych jest rozdział 4.3 "Kryteria dostępu". Także tam nie ma jednak zakazu udziału danego uczestnika w dwóch formach wsparcia.
Udział części osób w kilku projektach był okolicznością do przewidzenia już na etapie ogłaszania konkursu, a tym samym to Instytucja Pośrednicząca - mając na uwadze efektywność oferowanego wsparcia w ramach projektu - winna była zapewnić już w regulaminie konkursu odpowiednie wymagania co do grupy docelowej i uczestników projektu. Nie skorzystała z tej możliwości, a nieuprawnione jest przerzucanie za to odpowiedzialności na beneficjenta. Ewentualne niejasności dokumentacji projektowej (choć skarżący podkreśla, że brzmienie jest tu jasne - nie nakłada takich obowiązków na beneficjenta) nie mogą obciążać beneficjenta lecz organ będący autorem dokumentacji projektowej.
Regulamin konkursu musi być jasny, precyzyjny i nie pozostawiający wątpliwości co do zasad realizacji Projektu przez beneficjenta. Wytyczne dotyczące kwalifikowalności to obszerny dokument zawarty na 80 stronach tekstu zawierający szczegółowe zasady dotyczące uznania bądź nieuznania danych środków za kwalifikowalne. W regulaminie nie ma choćby wzmianki o zakazie podwójnego udziału uczestników w różnych formach wsparcia.
Decyzja organu stanowi także naruszenie art. 81a § 1 K.p.a., zgodnie z którym ewentualne wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść strony.
Jeżeli udział w innej formie wsparcia miałby stanowić jakiś wyjątek od ogólnie przyjętych reguł kwalifikowalności, to zgodnie z ogólnymi zasadami państwa prawa wyjątek taki musiałby być interpretowany zawężająco. Tymczasem organy nie tylko nie interpretują wyjątku zawężająco, ale jeszcze tworzą ów wyjątek tam, gdzie nie wynika on z przepisów prawa.
Niespełniona zostaje także kolejna przesłanka określona w przytoczonej definicji "nieprawidłowości", tj. konieczność działania lub zaniechania beneficjenta. Mimo braku takiej dyrektywy w obowiązujących go dokumentach (umowie o dofinansowanie, wytycznych i regulaminie) zbierał on oświadczenia od uczestników, że nie biorą oni udziału w innych formach wsparcia realizowanych ze środków unijnych w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Wszyscy zakwestionowani uczestnicy, tj. R. S., S. S., M. P., P. S. i A. P., podpisali oświadczenia, że nie biorą udziału w innych projektach unijnych realizowanych ze środków tego Funduszu. Beneficjent dopełnił zatem staranności wykraczającej poza nałożone nań zobowiązania. Nie miał jednak żadnego wpływu na uczestników i składanie przez nich nieprawdziwych oświadczeń, a tym bardziej żadnej prawnej możliwości weryfikacji ich prawdziwości. Możliwość taką miał wyłącznie organ pierwszej instancji, który skorzystał z tych uprawnień z rocznym opóźnieniem.
Organ pierwszej instancji - Instytucja Pośrednicząca - nie udostępnił żadnych narzędzi ani mechanizmów pozwalających realizatorom projektów na weryfikację czy dana osoba otrzymała już wsparcie w ramach zbliżonych tematycznie projektów. Instytucja Pośrednicząca była do tego zobowiązana na podstawie wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020, podrozdział 3.4 pkt 7, w którym wskazano, że "Instytucja Zarządzająca PO WER i Instytucja Zarządzająca RPO zapewniają wymianę informacji pomiędzy podmiotami realizującymi projekty w ramach CT 8 i 9 na temat działań podejmowanych na danym obszarze (gmina/powiat). IZ PO WER i IZ RPO zobowiązują te podmioty m. in. do współpracy i wymiany informacji w zakresie wsparcia udzielanego uczestnikom lub potencjalnym uczestnikom projektów".
Wydatki poniesione przez beneficjenta na wyżej wskazanych uczestników spełniają warunki kwalifikowalności, w szczególności były ponoszone w sposób racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, gdyż są zgodne ze ścieżką wsparcia i wymaganiami określonymi w regulaminie konkursu zamkniętego nr [...], wniosku o dofinansowanie projektu, wytycznymi i umową o dofinansowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Stosownie do art. 206 ust. 1 u.f.p. szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 5 pkt 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
W art. 184 ust. 1 u.f.p. przewidziano, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Jak wskazano w wyroku o sygn. akt I GSK 1052/21 (dostępny w CBOSA) owymi innymi procedurami w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. są m. in. procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu i w umowie o dofinansowanie projektu. Jest to pojęcie o bardzo szerokim znaczeniu, uzasadnione szczególnymi regułami ostrożności przy dysponowaniu środkami publicznymi. Wykładnia ta jest w doktrynie i orzecznictwie jednolita. W piśmiennictwie wskazuje się, że "analiza komentowanego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca, posługując się nieostrym pojęciem procedury, miał na celu uwzględnienie wszelkich umów, regulacji i przepisów, do których stosowania zobowiązane będą organy państwa oraz inne instytucje uczestniczące w systemie wydatkowania środków europejskich. Termin "procedura" nie posiada bowiem definicji legalnej, jego zakres zaś jest bardzo pojemny (określić ją można np. jako "unormowany przepisami, zwyczajami sposób prowadzenia, załatwiania jakiejś sprawy" - por. M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, t. 2, Warszawa 1988, s. 926). Katalog przepisów wypełniających dyspozycję art. 184 ust. 1 u.f.p. jest w związku z tym szeroki, otwarty i - z uwagi na cykliczność tzw. perspektyw finansowych UE oraz środków przekazywanych przez państwa EFTA - zmienny. Można wyrazić pogląd, że mieszczą się w nim normy postępowania związane z wykorzystaniem środków europejskich, które mogą mieć zarówno charakter proceduralny, jak też ustrojowy lub materialny. (...) Należy także zgodzić się z poglądem wyrażanym w literaturze przedmiotu, że konsekwencją użycia przez ustawodawcę tak nieprecyzyjnego terminu jest przyjęcie założenia, że każde naruszenie obowiązujących procedur będzie wypełniało przesłankę warunkującą podjęcie działania przez instytucję odpowiedzialną przedmiotowo za rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu środków, ocena stanu faktycznego i prawnego może zaś zostać dokonana w oparciu na uznaniu administracyjnym (por.: W. Miemiec, w: Europejskie bezzwrotne źródła finansowania, s. 170), szczególnie, że w ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcie "procedury" przyjęło bardzo szeroki zakres, obejmujący zarówno przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak też wytyczne i różnorodne regulacje wynikające z systemów realizacji programów operacyjnych oraz umowy zawarte z beneficjentami (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 1546/12 i II GSK 249/13)." (por.: W. Misiąg (red.), Ustawa o finansach publicznych (w:) W. Misiąg (red.), Ustawa o finansach publicznych. Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2019, Komentarz do art. 184, teza 6).
W wyrokach sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że przez naruszenie procedur rozumie się m. in. realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie. Zatem to umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego i wytyczne są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Niedotrzymanie zaś warunków umowy zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu (por.: wyroki o sygn. akt I GSK 1607/18, I GSK 1016/18 i I GSK 1384/18 - dostępne w CBOSA).
Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), dalej: "ustawa wdrożeniowa", podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu zawarta przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą z beneficjentem. Umowa określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane. W konsekwencji, w przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem, uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu.
W sprawie bezsporne jest, że 20 marca 2020 r. została zawarta umowa między Zarządem Województwa działającym w imieniu i na rzecz [...] Województwa [...] jako IZ RPO, w imieniu i na rzecz którego działa Wojewódzki Urząd Pracy jako IP RPO, a M. L..
Zgodnie z art. 206 ust. 1 u.f.p. szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu. Stosownie do art. 206 ust. 2 pkt 4a u.f.p. umowa ta winna zawierać m. in. zobowiązanie do stosowania wytycznych, o których mowa w art. 2 pkt 32 ustawy wdrożeniowej. Ten ostatni przepis definiuje wytyczne jako instrument prawny określający ujednolicone warunki i procedury wdrażania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności skierowane do instytucji uczestniczących w realizacji programów operacyjnych oraz stosowane przez te instytucje na podstawie właściwego porozumienia, kontraktu terytorialnego albo umowy oraz przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji o dofinansowaniu projektu.
IP RPO - będąc związaną tymi przepisami - zawierając umowę w jej § 4 ust. 1 pkt 12 zawarła zapis, że realizując umowę beneficjent zobowiązany jest do stosowania postanowień wytycznych określonych w § 1 pkt 35 umowy oraz wytycznych określonych w § 4 ust. 13, w zakresie w jakim dotyczą one realizowanego Projektu, co obejmuje również bieżące monitorowanie przez beneficjenta wszelkich zmian wytycznych dostępnych na stronie internetowej programu, przy czym zmiana treści wytycznych nie stanowi zmiany treści umowy".
W myśl § 1 pkt 35 umowy pod pojęciem "wytycznych" należy rozumieć wytyczne zgodnie z art. 2 pkt 32 ustawy wdrożeniowej, wydawane przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, o których mowa w art. 5, obowiązujące w dniu podpisania umowy, jak i wydane lub zmienione w okresie realizacji umowy, które beneficjent zobowiązany jest stosować. Na dzień podpisania umowy obowiązują m. in. zamieszczone na stronie internetowej programu wytyczne w zakresie kwalifikowalności, przez które należy rozumieć wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020.
Stosownie do § 4 ust. 13 umowy beneficjent zapewnia, że w trakcie realizacji Projektu będzie stosował wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020, obowiązujące od 1 stycznia 2018 r.
Dodatkowo w § 4 ust. 7 umowy zawarto zapis, że szczególnym źródłem obowiązków beneficjenta są wytyczne.
Powyższe oznacza, że procedury i zasady, których winien przestrzegać beneficjent ubiegając się i korzystając z dofinansowania ze środków pomocowych z budżetu Unii Europejskiej i programów z nich finansowanych wynikają zarówno z wytycznych, jak i zawartej umowy o dofinansowanie. Naruszenie tych warunków, zarówno wynikających z umowy jak i wytycznych, stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p.
Projekt był realizowany od 1 września 2020 r. do 30 czerwca 2022 r., w związku z czym podczas jego realizacji obowiązywały m. in. wytyczne w zakresie kwalifikowalności z 21 grudnia 2020 r.
W sprawie nie jest sporne, że A. G. została objęta 23 kwietnia 2021 r. doradztwem, ale do jej dokumentacji rekrutacyjnej nie załączono zaświadczenia z ZUS potwierdzającego, że jest osoba bierną zawodowo i bezrobotną powyżej 12 miesięcy (jak oświadczyła). Z kolei zaświadczenie z ZUS dotyczące J. R. było nieaktualne, gdyż został objęty wsparciem 12 kwietnia 2021 r., natomiast zaświadczenie zostało wystawione 12 marca 2021 r.
Wymóg załączenia odpowiedniego zaświadczenia uregulowano w podrozdziale 8.2 "Kwalifikowalność uczestników projektu" wytycznych w zakresie kwalifikowalności:
1) W ramach projektu wsparcie udzielane jest uczestnikom określonym we wniosku o dofinansowanie projektu, spełniającym warunki kwalifikowalności, o których mowa w pkt 2.
2) Warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest:
a) spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, co jest potwierdzone właściwym dokumentem, tj. oświadczeniem lub zaświadczeniem, w zależności od kryterium uprawniającego daną osobę lub podmiot do udziału w projekcie, z zastrzeżeniem pkt 6-8,
b) uzyskanie danych o osobie fizycznej, o których mowa w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia EFS, tj. m. in. status na rynku pracy lub danych podmiotu, potrzebnych do monitorowania wskaźników kluczowych oraz przeprowadzenia ewaluacji, oraz zobowiązanie osoby fizycznej do przekazania informacji na temat jej sytuacji po opuszczeniu projektu.
6) W projektach, w których zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu grupą docelową są osoby bezrobotne lub bierne zawodowo, dokumentem, o którym mowa w pkt 2 lit. a, jest zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzające status tych osób jako bezrobotnych lub biernych zawodowo w dniu jego wydania. W przypadku osób bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy, dokumentem tym może być zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej w dniu jego wydania.
7) Zaświadczenia, o których mowa w pkt 6, uznaje się za ważne przez okres 30 dni od dnia ich wydania.
Powyższe regulacje wytycznych stanowią zatem, że w przedmiotowym projekcie niezbędne było, aby przedłożono zaświadczenie z ZUS, które jest ważne przez 30 dni od jego wydania. Skoro zatem nie załączono zaświadczenia dotyczącego A. G. oraz załączono nieaktualne zaświadczenie dotyczące J. R., zasadnie organy uznały, że wydatki poniesione na udział tych uczestników w projekcie nie są kwalifikowalne.
Nie jest rolą organu uzyskiwanie powyższych zaświadczeń, stąd bezzasadny jest zarzut skargi, że organ mógł zwrócić się do ZUS-u o ich przedstawienie. Poza tym posiadanie stosownych zaświadczeń było niezbędne do udzielenia wsparcia uczestnikowi, w związku z czym strona powinna była nimi dysponować już w chwili udzielania wsparcia, a nie następczo, po jego udzieleniu. W tym kontekście dla rozstrzygnięcia nie może mieć znaczenia ewentualna śmierć uczestnika. Brak tych zaświadczeń oznacza, że wskazani uczestnicy nie spełnili warunków kwalifikowalności. Nie doszło w tym kontekście do naruszenia art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 stanowiącego, że państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Państwa członkowskie biorą pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR i stosują proporcjonalną korektę.
Z kolei, odnośnie kwalifikowalności uczestnika M. F. należy podnieść, że w rozdziale 3.3 pkt 2 wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 wskazano, że część uczestników projektów finansowanych w priorytecie inwestycyjnym będą stanowiły osoby pozostające poza rynkiem pracy, tj. osoby bezrobotne lub osoby bierne zawodowo, które znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy. Uczestnikami projektu w ramach priorytetów inwestycyjnych PI 8i, 8ii oraz 8iii mogą być również osoby zatrudnione na umowach krótkoterminowych lub pracujący w ramach umów cywilno-prawnych, których miesięczne zarobki nie przekraczają wysokości minimalnego wynagrodzenia (rozdział 3.3 pkt 3 lit. d wskazanych wyżej wytycznych). Zapis ten oznacza, że limit wysokości wynagrodzenia dotyczy nie tylko pracujących w ramach umów cywilno-prawnych, ale również osób zatrudnionych na umowach krótkoterminowych. Skoro zatem wynagrodzenie M. F. wynosiło [...] zł brutto, przekraczało wysokość minimalnego wynagrodzenia w odniesieniu do miesiąca poprzedzającego dzień przystąpienia do projektu - [...] zł brutto, zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 2020 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2021 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1596).
Za zasadne należy uznać również stanowisko organów uznające za niekwalifikowalne wydatki związane z dwoma uczestnikami, którzy nie potwierdzili swojego udziału w szkoleniu "[...]" - M. L. od 24 listopada 2020 r. do 11 grudnia 2020 r. i M. Z. od 18 stycznia 2021 r. do 26 stycznia 2021 r., i udziału w Projekcie. Zgodnie z § 11 ust. 3 umowy Instytucja Pośrednicząca może wezwać beneficjenta do złożenia dokumentów bezpośrednio i pośrednio związanych z realizacją Projektu. Za taki dokument, w związku z brakiem osobistego potwierdzenia udziału w szkoleniu przez tych uczestników, bez wątpienia można uznać inny dokument wykazujący tą okoliczność. W związku z tym zasadne było wezwanie beneficjenta do nadesłania tego rodzaju dokumentów odnośnie tych uczestników. Dokumentami takimi nie są jednak same w sobie listy obecności, ponieważ podpisanie listy obecności nie jest tożsame z rzeczywistym udziałem w szkoleniu. Również samo w sobie przystąpienie uczestnika do egzaminu nie oznacza udziału w szkoleniu, a jedynie w samym egzaminie. Zgodnie z podrozdziałem 6.2 pkt 3 wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatkiem kwalifikowalnym jest natomiast wydatek spełniający łącznie m. in. następujące warunki: g) został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, h) został należycie udokumentowany, zgodnie z wymogami w tym zakresie określonymi w wytycznych. W związku z brakiem wykazania udziału powyższych uczestników w szkoleniu nie można uznać za prawidłowo udokumentowane wydatki dotyczące ich udziału w szkoleniu, stąd nie są one kwalifikowalne.
Zasadnie również organy uznały za niekwalifikowalne wydatki związane z jednoczesnym udziałem pięciu uczestników (R. S., S. S., M. P., P. S. i A. P.) w innych projektach i udzieleniu im wsparcia o tożsamym charakterze. Udział w projektach, gdzie wsparcie było podobne, stanowiło ponoszenie nieuzasadnionych kosztów i wykorzystanie środków publicznych niezgodnie z zasadami, w tym zasadą uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Organ odwoławczy wskazał, że:
- S. S. wziął udział w projekcie nr [...] realizowanym przez [...] Agencję [...] sp. z o. o.,
- R. S. wziął udział w projekcie nr [...] realizowanym przez Fundację [...] [...],
- M. P. wziął udział w projekcie nr [...] realizowanym przez Fundację [...],
- P. S. wziął udział w projekcie nr [...] realizowanym przez Instytut [...] sp. z o. o.,
- A. P. wziął udział w projekcie nr [...] realizowanym przez [...] Agencję [...] sp. z o. o.
Zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji:
S. S. udział w Projekcie rozpoczął 23 kwietnia 2021 r. i otrzymał wsparcie w postaci doradztwa zawodowego, pośrednictwa pracy oraz szkolenia "Prawo jazdy kategorii [...]". Nadto S. S. 15 maja 2021 r. uczestniczył w pośrednictwie pracy (gdzie uzyskał wsparcie doradcy zawodowego oraz korzystał ze szkolenia) w ramach innego projektu, co oznacza że kontynuował udział w pierwszym projekcie, a jednocześnie zaczął już doradztwo zawodowe w Projekcie.
R. S. rozpoczął udział w Projekcie 29 stycznia 2021 r. i otrzymał wsparcie w postaci doradztwa zawodowego, pośrednictwa pracy oraz szkolenia złożonego z dwóch części ([...]), a jednocześnie uczestniczył już w innym projekcie realizowanym przez Fundację [...] w szkoleniu Logistyk - magazynier z obsługą komputera. Na etapie sporządzania indywidualnego planu działania uczestnik oświadczył, że nie posiada żadnych certyfikatów i dyplomów potwierdzających uzyskanie kompetencji czy kwalifikacji, co okazało się niezgodne z prawdą, ponieważ z dokumentów przekazanych WUP w ramach innego projektu wynikało, że 22 grudnia 2020 r. uczestnik ukończył co do zasady tożsame szkolenie na magazyniera. W obu projektach szkolenie w części dotyczącej magazyniera obejmowało podobny program nauczania. Z ustaleń WUP wynikało, że R. S. udział w drugim, innym projekcie zakończył 1 marca 2021 r., czyli po rozpoczęciu udziału w Projekcie.
M. P. udział w Projekcie rozpoczął 3 listopada 2020 r. i otrzymał wsparcie w postaci doradztwa zawodowego, pośrednictwa pracy oraz szkolenia "Prawo jazdy kategorii [...]". Z dokumentów dosłanych w ramach innego projektu wynikało, że jednocześnie od 27 października 2020 r. do 13 marca 2021 r. brał udział winnym projekcie realizowanym przez Fundację [...], gdzie otrzymał podobne wsparcie (polegające na podniesieniu kompetencji zawodowych), w tym był uczestnikiem szkolenia "[...]".
P. S. udział w Projekcie rozpoczął 26 października 2020 r. i otrzymał wsparcie w postaci doradztwa zawodowego, pośrednictwa pracy oraz szkolenia "Prawo jazdy kategorii [...]". Z dokumentów dosłanych w ramach innego projektu, realizowanego przez Instytut [...] sp. z o. o. wynikało, że od czerwca 2020 r. uczestniczył w innym projekcie, gdzie otrzymał podobne wsparcie. Co więcej, z danych uzyskanych przez IP RPO wynikało, że 28 października 2020 r. w godzinach 15:00-17:00 odbyło się dla uczestnika drugie spotkanie w ramach stworzenia indywidualnego planu działania (w ramach Projektu), a jednocześnie z kontroli wsparcia w innym projekcie wynikało, że w tym dniu P. S. uczestniczył w stażu (w ramach innego projektu) w godzinach 8:00-16:00. Z wyjaśnień obu podmiotów realizujących projekty oraz samego uczestnika wynikało, że 28 października 2020 r. P. S. o godzinie 15:00 opuścił miejsce stażu (realizowanego w ramach innego projektu) i jednocześnie o godzinie 15:00 odbył doradztwo zawodowe w ramach Projektu, co zasadnie IP RPO uznała za fizycznie niemożliwe.
A. P. jednocześnie brał udział w Projekcie oraz w projekcie realizowanym przez [...] Agencję [...] sp. z o. o. w ramach RPO nr [...] A. P. udział w projekcie nr [...] rozpoczął 20 kwietnia 2021 r., natomiast w ramach Projektu 24 kwietnia 2021 r. Wobec tego jego udział nie mógł zostać uznany za kwalifikowalny w ramach Projektu.
Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organów, że beneficjent może być wezwany do nadesłania informacji, czy uczestnik Projektu bierze udział w innych formach wsparcia, przy czym informacja ta powinna być zgodna z prawdą (stąd nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia fałszywe oświadczenia uczestników Projektu o niebraniu udziału w innych projektach). Może to bowiem mieć wpływ na racjonalność i efektywność w ponoszeniu wydatków przez beneficjenta. Beneficjent, który udziela wsparcia osobom jednocześnie uczestniczącym w innych, podobnych czy tożsamych projektach finansowanych ze środków unijnych, jeżeli nie wykazał szczególnych powodów (strategii aktywizacji) dla udzielenia jednoczesnego, podobnego czy tożsamego wsparcia tej samej osobie, dokonuje wydatków nieracjonalnie i nieefektywnie. Nie mając bowiem wiedzy o jednoczesnym uczestnictwie danej osoby w innym projekcie beneficjent nie jest w stanie prawidłowo ustalić ich potrzeb i zaplanować dla niej odpowiedniego wsparcia. Na beneficjencie spoczywa obowiązek dokonania racjonalnych i efektywnych wydatków, posiadanie wiedzy o innych projektach, w których jednocześnie bierze udział uczestnik Projektu i zdecydowanie o rodzaju wsparcia, jaki ma być mu udzielone w takiej szczególnej sytuacji. Tymczasem beneficjent nie tylko nie miał wiedzy o udziale wskazanych uczestników w innych projektach (i nie zwracał się do organu o udzielenie mu takiej informacji), ale nie uzasadnił dlaczego mieliby oni uzyskać podobne czy tożsame wsparcie przed ustaleniem wskaźnika efektywności zatrudnieniowej dla innych projektów. Zasadnie wskazano, że uniemożliwia to również weryfikację efektywności wsparcia w ramach Projektu.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Wskazane nieprawidłowości oznaczają naruszenie wyżej powołanych przepisów umowy i zapisów wytycznych, stąd niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd uznał jednocześnie, że nie było podstaw do przeprowadzenia wskazanych w skardze dowodów w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż nie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (dowody te zostały wzięte pod uwagę przez orzekające w sprawie organy).
Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.