III SA/PO 505/25

III SA/Po 505/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 16 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi [...] Spółki jawnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniach od 2 – 15 lutego 2023r. w pasach drogowych na terenie Gminy [...] zaparkowano pojazdy wraz przyczepami, na których zamontowano reklamy dwustronne z logo w kolorze zielonym o treści "[...]". Pracownicy Urzędu Miasta w w/w okresie dokonali pomiarów przyczep i reklam oraz sporządzili dokumentację fotograficzną .
Działki na których zaparkowano przyczepy stanowiły działki drogowe, były własnością Gminy [...], a Burmistrz Gminy [...] był zarządcą tych dróg.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, tj. notatki służbowe z oględzin miejsc zajęcia, sporządzone fotografie przyczep, załączone do fotografii wydruki map z oznaczeniem miejsc postoju przyczep i wydruki informacji o działkach bezsprzecznie potwierdzały, że doszło do zajęcia pasa drogowego. Wynikało z nich również ,że każdy z bilbordów posiadał zielone logo z napisem "[...]".
W ocenie organów ,podmiotem odpowiedzialnym za zajęcie pasa drogowego było Stowarzyszenie pod nazwą [...].
Ponadto akta sprawy wskazywały, że Stowarzyszenie posiada swoje konto na portalu Facebook. Ze zrzutów ekranu konta (z tym samym zielonym logo "[...]") wynikały nast.informacje:
- post z 3 lutego 2023 r. "Konwój prawdy w [...]. Rozpoczynamy naszą akcję Konwój prawdy w [...]. Na ulice gminy wyjechały banery, na których pytamy burmistrza o strategiczne sprawy". Do posta załączono zdjęcia banerów tożsame z tymi, które widnieją na fotografiach w aktach sprawy;
- post z 4 lutego 2023 r. "Nasz konwój prawdy zobaczą wszyscy mieszkańcy. Codziennie będą dochodzić nowe plakaty. Pytamy w nich burmistrza o strategiczne wyzwania dla gminy". Do posta załączono zdjęcie baneru;
- post z 6 lutego 2023 r. "Konwój prawdy pod obserwacją. Burmistrz wysłał swojego człowieka by przeprowadził śledztwo w sprawie naszych billboardów. Nasz [...] trwa. W różnych punktach miasta zobaczycie nasze billboardy ". Do posta załączono zdjęcie baneru;
- posty z 7 lutego 2023 r." Konwój prawdy zagęszcza się. Przybywa nowych bilbordów. Do posta załączono zdjęcie bajeru. Rolnicy musza otrzymywać wsparcie. Pytamy burmistrza o Szałe". Załączono zdjęcia banerów
-post z 9 lutego 2023 "Urząd ma być dla mieszkańców". Załączono zdjęcie baneru.
- post z 15 lutego 2023 r. "Burmistrz chce mandatami walczyć z konwojem prawdy". Do posta załączono zdjęcie pisma o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie.
Do akt sprawy załączono również gazetkę z 17 marca 2023 r. "[...]. Gazeta stowarzyszenia [...]". Na jej okładce znajduje się zdjęcie baneru oraz informacja, że "Zadajemy proste pytania o kluczowe dla gminy sprawy. Reakcja władz? Totalna nagonka! Śledzą nasze plakaty i próbują je aresztować". Na stronie 4-5 gazetki znajduje się fotorelacja z rozmieszczenia banerów.
Organ I instancji uznał, że naczepy z bilbordami stanowiły nośnik informacji wizualnej z uwagi na fakt, że znajdowały się na nich reklamy społeczne promujące Stowarzyszenie i zadawane przez nie pytania i nałożył administracyjną karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi na Stowarzyszenie [...] .
Strona wniosła odwołanie od decyzji, a organ II instancji tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 kwietnia 2023 r. ,syg. SKO [...] utrzymało tę decyzję w mocy.
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, a ten wyrokiem z dnia 15 września 2024 r, o sygn. III SA/Po 378/23 uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że w sprawie było bezsporne, że dokonano zajęcia pasa drogowego przez umieszczenie w nim reklam w podanych przez organ odwoławczy miejscach i datach. Sąd podzielił stanowisko organów w tym zakresie, natomiast zauważył ,że sporne było to, kto ma odpowiadać za zajęcie pasa drogowego: ten, na którego wskazuje treść reklamy (jak utrzymują organy) czy ten, kto ją umieścił w pasie drogowym (jak podnosi skarżący). Podkreślono w uzasadnieniu ,że co do zasady za umiejscowienie reklamy odpowiada właściciel przyczep, na której były one umieszczane .W ocenie Sądu , organ pierwszej instancji nie ustalił, kto jest właścicielem przyczep. Mimo wyraźnego wskazania w odwołaniu, że skarżący nie jest ich właścicielem, okoliczności tej nie ustalił również organ odwoławczy. Zaznaczono w uzasadnieniu , że nie jest wykluczona sytuacja, w której przyczepa zajmująca pas drogowy pozostaje we władaniu innej niż jej właściciel osoby, na podstawie określonego stosunku prawnego (np. umowy cywilnoprawnej). Nie można wówczas wykluczyć, że podmiotem zobowiązanym do zapłaty kary pieniężnej powinna być osoba władająca przyczepą, a nie jej właściciel. Jak zauważono w tym wyroku- rozstrzygnięcie w tej mierze wymaga jednak analizy okoliczności konkretnej sprawy, a w szczególności treści stosunku prawnego łączącego właściciela przyczepy z osobą, w której posiadaniu przyczepa się znajduje.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy , decyzją z dnia 26 maja 2025 roku, o nr [...] Burmistrz Gminy [...] nałożył na firmę [...] Spółka Jawna w [...] karę pieniężną w łącznej wysokości 15 000 zł wynikającą z zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi we wskazanym okresie i miejscach.
W uzasadnieniu wskazano ,że ustalono właściciela przyczep, na których znajdowały się reklamy .Mianowicie, zgodnie z informacjami uzyskanymi z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców właścicielem wszystkich wymienionych przyczep na datę zajęcia pasa drogowego była firma [...] Spółka Jawna ul. [...] w [...].
Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji .W środku zaskarżenia spółka poniosła, że organ nieprawidłowo ustalił podmiot odpowiedzialny za zajęcie pasa drogowego poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że jest nim właściciel przyczep. Zdaniem odwołującego organ powielił ten sam błąd , który skutkował uchyleniem poprzednich decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia 28 lipca 2025 roku, o nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazano w uzasadnieniu, że właścicielem przyczep w dniach zajęcia pasa była spółka jawna [...]. Podkreślono, że pierwotnie karę pieniężną nałożono na Stowarzyszenie Gmina [...] , które to Stowarzyszenie posiadało swoje konto na portalu FC, z którego zrzutów wynikało ,że posiada ono takie samo zielone logo, jak widniejące na bilbordach .Z danych widniejących w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że Prezesem Stowarzyszenia pod nazwą [...] był S. J.. Natomiast wskazana w decyzji organu I instancji spółka jawna [...] ,to spółka powstała z przekształcenia spółki [...] spółka komandytowa, której wspólnikiem był również S. J..
Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucono organom nieusunięcie uchybień w postępowaniu odwoławczym poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego i nie uchylenie decyzji organu I instancji. Wskazano także ,że naruszono zasady postępowania dowodowego poprzez dowolną ocenę zebranego materiału i przyjęcie domniemania ,że właściciel przyczepy to pojęcie tożsame co jej użytkownik, mimo,że skarżąca prowadzi wynajem przyczep i wskazała władanie nimi przez osoby trzecie oraz zaniechanie wezwania skarżącej do przedłożenia dokumentów potwierdzających władanie w spornych dniach przez najemców/użytkowników. Zarzucono również naruszenie art. 10 Kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału po uzupełnieniu materiału dowodowego przez organ II instancji i uniemożliwienie skarżącej odniesienia się do tych materiałów.
Organ w odpowiedzi na skargę , podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W sprawie niniejszej zakres postępowania wyjaśniającego obejmował nie okoliczność , czy doszło do zajęcia pasa drogowego ,ale ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za to zajęcie. Należy bowiem tu wskazać , że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 września 2023 r., zapadłym w sprawie III SA/Po 378/23 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 czerwca 2023 r.oraz poprzedzająca decyzję Burmistrza Gminy [...] z 2 marca 2023 r.
Tym samym na mocy art. 153 P.p.s.a Sąd nie może w rozważaniach pominąć powyższego prawomocnego wyroku. Zobowiązywał on organy do ustalenia , kto był właścicielem przyczep, na których znajdowały się reklamy, a jeżeli ich właściciel podniesie zarzut, że w tych dniach przyczepy były we władaniu innej osoby, organ wezwie go do wykazania tej okoliczności i wyda stosowne orzeczenie.
W ocenie sądu, organy wykonały powyższe wskazania, ustaliły właściciela przyczep i zobowiązały stronę do wykazania ich władania. Wbrew zarzutom skargi nie powieliły w ponownym postępowaniu błędu, bowiem nie przyjęły ,że odpowiedzialnym za zajęcie pasa drogowego jest wyłącznie podmiot , którego dotyczy treść reklamy, jak to uczyniono przed prawomocnym uchyleniem decyzji przez sąd, ale po uzupełnieniu materiałów uznały , że właściciel naczep z reklamą jest bezpośrednio powiązany z podmiotem , który był zainteresowanym eksponowaniem reklam. Organy zgodnie z wytycznymi sądu badały oprócz danych podmiotu , którego dotyczyła reklama także własność przyczep. Sąd w wyroku z dnia 15 września 2023 roku podkreślił ,że odpowiedzialną za zajęcie pasa drogowego może być także osoba władająca naczepą w celu rozpowszechniania reklamy. Zaznaczono w nim, że w konkretnym stanie faktycznym może się okazać, że za zajęcie pasa drogowego odpowiadać będzie inny podmiot jednak musi na to wskazywać zgromadzony w danej sprawie materiał dowodowy.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ustalono więc i ustalenia te sąd akceptuje, że podmiot, którego dotyczy reklama, jak i władający naczepą , to podmiot powiązany bezpośrednio z osobą S. J.. W tej konkretnej sprawie okazało się bowiem ,że Prezesem Stowarzyszenia Gmina [...] , którego logo w dacie zajęcia pasa drogowego widniało na pojazdach jest S. J.( k.5 akt sprawy). Wszystkie zaś sporne pojazdy są własnością spółki [...] Spółka jawna, która z kolei która powstała z przekszałcenia spółki [...] spółka komandytowa , której wspólnikiem był również S. J.. Załączono do postępowania odwoławczego wydruk oficjalnej strony spółki [...], z której wynika, że jej założycielem był S. J.. Z żadnych materiałów nie wynika ,że władającym naczepami był inny podmiot niż powiązany ze spółką [...] spółka jawna.
Trudno zarzucić organowi nie powiadomienie strony o załączonych materiałach w postępowaniu odwoławczym , skoro są to oficjalne wydruki stron internetowych, które w żaden sposób nie stanowią okoliczności stronie nieznanej lub wymagającej dowodzenia innymi środkami, przy czym wynikają one wprost z dokumentów KRS widniejących w aktach sprawy. Spółka, której obecnie wspólnikami są członkowie rodziny S. J. nie kwestionuje przecież ,że wspólnikiem spółki komandytowej, z której powstała w roku 2021 spółka jawna był S. J. (k.366 akt) ani ,że był on Prezesem Stowarzyszenia [...] w dacie zajęcia pasa drogowego. O najistotniejszych natomiast ustaleniach mających bezpośredni wpływ na wynik rozstrzygnięcia tj. własności spornych pojazdów zajmujących pas drogowy strona została poinformowana pismem z dnia 8 kwietnia 2025 roku, w którym organ przed wydaniem decyzji I instancyjnej wręcz wskazał poszczególne ustalenia i ich źródła odnośnie poszczególnych pojazdów, celem ustosunkowania się , także w kontekście władania nimi (k.349 akt sprawy). Wykonał zatem zalecenie WSA w Poznaniu zawarte w wyroku z dnia 15 września 2023. Strona nie skorzystała z możliwości odniesienia się do powyższych kwestii , podobnie jak z możliwości zapoznania z materiałami postępowania, o czym powiadomiona została odrębnym pismem z dnia 15 maja 2025 roku. Załączone natomiast do postępowania odwoławczego wydruki ogólno dostępne w Internecie pozostawały bez znaczenia dla rozstrzygnięcia i jak wyżej wskazano nie dotyczyły okoliczności stronie nieznanej. Zawarte w skardze twierdzenie skarżącej o pozostawaniu przyczep we władaniu innej osoby są gołosłowne, gdyż nie wskazano na żadne okoliczności, które przeczyłyby ustaleniom organu dotyczącym jej odpowiedzialności i przynależności pojazdów do spółki [...] spółka jawna. Spółka nie wskazała innej osoby władającej naczepami. Z kolei zainteresowany treścią reklamy podmiot tj. Stowarzyszenie [...] jak wynika z materiału dowodowego jest bezpośrednio powiązany z właścicielem naczep, a strona w żaden sposób nie zakwestionowała ustaleń organu w tym zakresie. Wbrew twierdzeniom strony, organy obu instancji, dokonały analizy okoliczności istotnych dla ustalenia, że właścicielem spornej reklamy, którą umiejscowiono w pasie drogowym bez zgody zarządcy drogi była właśnie skarżąca, są one jednoznaczne i spójne. Mają one potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Ich prawidłowości nie podważają argumenty strony odwołujące się do obowiązku ustalania przez organ właściciela naczep.
Nie ulega wątpliwości, że stosownie do art. 7 i art. 77 k.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa ciężar udowodnienia faktów stanowiących podstawę orzekania. Zauważyć jednak należy, że z zasady oficjalności postępowania dowodowego nie wynika, że strona może zachowywać się biernie w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie podkreśla się, że strona, która z danych faktów zamierza wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne, zobowiązana jest wskazać organowi te fakty i przedstawić dowody, które mogą potwierdzić jej stanowisko (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2000 r., sygn. akt III SA/2431/99, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r.). Jakkolwiek zatem organ administracji jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, to jednak strona postępowania nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji tego obowiązku. Strona zarzucając organom naruszenie art. 7, 77 §1 Kpa zdaje się pomijać ,że na stronę nałożono obowiązek współdziałania z organem w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Na zasadzie prawdy obiektywnej nie można opierać twierdzenia, że jest ona źródłem ciężaru dowodowego spoczywającego wyłącznie na organie prowadzącym postępowanie. W sytuacji, gdy dany środek dowodowy służący do ustalenia konkretnej okoliczności faktycznej, z istnienia której strona wywodzi dla siebie skutki prawne, nie znajduje się w posiadaniu organu, to wynikający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu prowadzącego postępowanie ogranicza się do konieczności poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się i przedstawienia posiadanych dowodów. Uczyniono tak w niniejszym postępowaniu, a tym samym nie naruszono powyższych przepisów Kpa.
Obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracyjnym, ale także na stronie, która w swym własnym interesie, powinna wykazywać należytą dbałość o przedstawienie odpowiednich i przekonujących środków dowodowych. Dlatego też nie ma racji spółka zarzucając organowi zaniechanie przeprowadzenia czynności dowodowych, które miałyby potwierdzić jej wersję, w sytuacji gdy swobodna ocena całego zgromadzonego materiału dowodowego, przy uwzględnieniu zasad logiki i doświadczenia życiowego, nie nasuwa wątpliwości co do podmiotu odpowiedzialnego za posadowienie przedmiotowej reklamy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.".