III SA/PO 504/25

III SA/Po 504/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Piotr Ławrynowicz /przewodniczący/
Szymon Widłak
Zbigniew Kruszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58, art. 59 par. 1, art. 156 par. 2, art. 110 par. 1, art. 8 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 3 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi J. I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Starosty [...] z dnia 4 listopada 2020 roku nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 04 listopada 2020 r. nr [...] Starosta [...], powołując się na art. 58 § 1 i § 2, art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) rozpatrując wniosek J. I. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] nr [...] z 17 lipca 2020 r. o nałożeniu kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. od decyzji własnej.
Rozpoznając zażalenie J. I. (dalej także jako skarżący) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 58 w zw. z art. 59 K.p.a. w dniu 30 maja 2025 r. wydało postanowienie nr [...] o treści "podtrzymuje w całości zaskarżone postanowienie i odmawia prz[y]wrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 17.07.2020 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytuły naruszenia obowiązku zarejestrowanie pojazdu na terenie RP w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia (nr decyzji: [...])".
Uzasadniając SKO napisało, że zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu - w tym uchybienia terminu do wniesienia odwołania - należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei § 2 cyt. artykułu stanowi, że zainteresowany jest obowiązany wnieść tego rodzaju prośbę w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym jednocześnie z wniesieniem prośby zainteresowany jest obowiązany dopełnić czynności, dla której określony był termin; w przedmiotowej sprawie - wnieść odwołanie.
Kolegium wskazało, że odwołanie zostało złożone przez skarżącego dopiero z zażaleniem na postanowienie Starosty o odmowie przywrócenia terminu, a tym samym skarżący nie zachował warunku określonego w art. 58 § 2 K.p.a. tj. składając odwołanie nie wniósł jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Dalej SKO oceniło jako słuszny argument Starosty, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Skarżący co prawda powołał się na okoliczność wykonywania pracy poza miejscem zamieszkania, która to praca stanowiła przeszkodę w odbiorze korespondencji. Skarżący załączył do zażalenia stosowne zaświadczanie pracodawcy, że pełni zawodową służbę wojskową w jednostce wojskowej 3950 w Babkach. Skarżący jednak w żaden sposób nie uprawdopodobnił jak wykonywanie pracy, pełnienie zawodowej służby wojskowej w jednostce oddalonej od miejsca zamieszkania o 45 km, uniemożliwiło odbiór korespondencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. I. wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zarządzenie kosztów postępowania.
Skarżący wskazał, że Poczta Polska nie dostarczyła pierwszego zawiadomienia przez co został pozbawiony dodatkowych 7 dni na odebranie zawiadomienia. Nie da się udowodnić braku pierwszego zawiadomienia w skrzynce pocztowej. Drugie zawiadomienie skarżący odebrał, ale w przedmiotowym okresie obowiązywał stan epidemii; w miesiącu lipcu 2020 r. urząd pocztowy skrócił czas pracy w soboty i zamiast zamykać o godz. 13 został zamknięty o godz. 11 o czym skarżący nie wiedział.
Wbrew argumentom SKO żołnierz nie pracuje tylko służy i niejednokrotnie wykonuje zadania w trakcie ponadnormatywnego czasu pracy. Dokładając do tego około godzinny czas na dojechanie do miejsca zamieszkania (58 km a nie 45 km) z Mobilnej Jednostki Dowodzenia Operacjami Powietrznymi w [...] to może już niestety nie starczyć czasu na odwiedzenie Poczty Polskiej.
Odnośnie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bez odwołania, to skarżący wskazał, że aby złożyć odwołanie trzeba najpierw wiedzieć od czego, gdyż przedmiotowa decyzja nie została skarżącemu doręczona. W październiku 2020 r. skarżący otrzymał telefoniczną informację od pracownicy starostwa, że sprawa jest kierowana do egzekucji, gdyż skarżący nie zapłacił kary pieniężnej, nałożonej za nieterminowe zarejestrowanie pojazdu.
Po trzecie skarżący zwrócił uwagę, że SKO potrzebowało ponad 4 lata, żeby rozpatrzeć zażalenie. Zgodnie zaś z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Po czwarte skarżący wskazał, że w dniu 14 lutego 2020 r., który był 29 dniem na zarejestrowanie samochodu, żona skarżącego udała się zarejestrować samochód. Około godz. 8.00 stojąc w kolejce dowiedziała się że tego dnia nie zarejestruje samochodu gdyż skończyły się tzw. numerki. W związku z tym skarżący postanowił sam udać się do Wydziału Komunikacji, ale że następny dzień to była sobota, mógł to zrobić dopiero we wtorek 18 lutego 2020 r. gdyż w poniedziałek musiał być w pracy i zgłosić potrzebę 1 dnia urlopu oraz wypisać kartę urlopową żeby dzień wolny skarżącego mógł zostać ogłoszony w rozkazie dziennym dowódcy jednostki wojskowej (wyciąg w załączeniu).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z przyczyn, które Sąd miał obowiązek uwzględnić z urzędu.
Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO w [...] z 30 maja 2025 r. wydane na skutek wniesienia zażalenia przez skarżącego, od postanowienia Starosty o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Oba postanowienia wydane w sprawie są dotknięte wadami nieważności, z powodów opisanych poniżej.
Na wstępie wskazać trzeba, że instytucja przywrócenia terminu procesowego w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej jako K.p.a.).
Zgodnie z art. 58 K.p.a. przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, równoczesne dopełnienie czynności, której dokonania w terminie uchybiono.
W kontrolowanej sprawie zasadnicze znaczenie ma jednak właściwa wykładnia i zastosowanie przez organ przepisów art. 59 K.p.a.
Zgodnie z przepisem art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Stosownie jednak do treści art. 59 § 2 K.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
W przepisach art. 59 K.p.a. w sposób odmienny uregulowano zatem tryb rozpoznawania wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia (§ 2) oraz wniosków o przywrócenie terminu do dokonania pozostałych czynności w postępowaniu administracyjnym (§ 1).
W tym ostatnim przypadku przepis ten wskazuje, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy stronie zażalenie. Natomiast użyte w art. 59 § 2 K.p.a. sformułowanie "postanawia ostatecznie" wskazuje, że organem właściwym w pierwszej i jedynej instancji w sprawach przywrócenia terminu do wniesienia zwyczajnych środków prawnych jest organ powołany do rozpatrzenia tych środków, czyli organ wyższego stopnia (art. 127 § 2 k.p.a.), a w przypadku jego braku – ten sam organ, który wydał decyzję lub postanowienie (por. W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Komentarz do art. 59, nb. 1; Lex); P.M. Przybysz. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Komentarz do art. 59, nb. 1; Lex).
W niniejszej sprawie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu został rozpoznany przez Starostę [...]. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że Starosta wydał swoje postanowienie bez przepisu umocowującego do wydania postanowienia, a więc bez podstawy prawnej.
Stwierdzenie braku podstawy prawnej do działania (tu: rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu) musi skutkować uznaniem, że postanowienie Starosty wyczerpuje określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłankę skutkującą stwierdzeniem jego nieważności. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, przy czym do postanowień, na które służy zażalenie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji - art. 126 K.p.a.
Z kolei obowiązkiem Sądu jest stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Dalej Sąd wskazuje, że w obrocie prawnym nie może pozostać także zaskarżone do Sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zaskarżone postanowienie zawiera bowiem rozstrzygnięcie nieznane ustawie.
Rozpoznając zażalenie skarżącego, SKO powołało się na art. 58 w zw. z art. 59 K.p.a. i wydało postanowienie o treści "podtrzymuje w całości zaskarżone postanowienie i odmawia prz[y]wrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 17.07.2020 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytuły naruszenia obowiązku zarejestrowanie pojazdu na terenie RP w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia (nr decyzji: [...])".
Sąd zaznacza brak wątpliwości co do tego, że zaskarżonym postanowieniem SKO rozstrzygnęło zażalenie wniesione przez J. I. od postanowienia wydanego przez Starostę w dniu 04 listopada 2020 r. Świadczą o tym: wskazanie przez SKO, że rozpoznaje zażalenie J. I., stwierdzenie w rozstrzygnięciu, że "podtrzymuje w całości zaskarżone postanowienie", zreferowanie rozstrzygnięcia Starosty i argumentów uzasadnienia.
Taka sentencja nie odpowiada przepisowi art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w świetle którego organ wyższego stopnia, rozpoznając zażalenie, utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie, jeżeli w wyniku rozpoznania sprawy rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rażąco naruszyło przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. a także art. 59 § 2 K.p.a., działając jako organ wyższego stopnia zamiast samemu rozstrzygnąć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a także wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie Starosty.
Ponownie rozpoznając sprawę SKO rozstrzygnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 17 lipca 2020 r., i to należycie ustalając numer tej decyzji.
Organ będzie miał przy tym na uwadze, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, bez tego środka zaskarżenia, stanowi brak formalny, podlegający wezwaniu do uzupełnienia (por. np. W. Chróścielewski, ibidem. Komentarz do art. 58 nb. 3; P.M. Przybysz, ibidem. Komentarz do art. 58 nb. 5 oraz cytowana tam literatura i orzecznictwo).
Sąd dostrzegł, że w aktach znajdują się dwie decyzje nakładające na skarżącego karę pieniężną (z 02 kwietnia 2020 r. oraz z 17 lipca 2020 r.). Obie te decyzje dotyczyły tej samej sprawy. Były to jednak dwa odrębne akty. Świadczą o tym: inne daty wydania decyzji, inna osoba podpisała się pod każdą z nich - decyzję z 02 kwietnia 2020 r. podpisał wicestarosta natomiast decyzję z 17 lipca 2020 r. podpisał starosta.
Stwierdzić jednak należy, że przesyłka zawierająca decyzję z 02 kwietnia 2020 r. o nałożeniu kary pieniężnej na J. I., została zaadresowana do J. I. i po dwukrotnym awizowaniu zwrócona organowi. Błędne zaadresowanie przesyłki powodowało, że nie mogła być uznana za doręczoną, a zatem nie wiązała organu (art. 110 § 1 k.p.a.), ani tym bardziej strony. W obrocie prawnym pozostaje zatem wyłącznie decyzja z 17 lipca 2020 r. i to do niej odnosił się wniosek o przywrócenie terminu do jej zaskarżenia.
Sąd wyjaśnia jednocześnie, że merytoryczna ocena zarzutów podniesionych w skardze byłaby przedwczesna. Wniosek o przywrócenie terminu musi najpierw zostać rozstrzygnięty przez powołany do tego organ, zgodnie z prawem.
Sąd wyraża także dezaprobatę dla opieszałości w rozpoznaniu pisma skarżącego przez SKO w [...]. Wpłynęło ono do organu wraz z aktami sprawy 27 listopada 2020 r., zaś zaskarżone postanowienie wydano 30 maja 2025 r., czyli po upływie niemal 5 lat od jego otrzymania. Przez ten czas Kolegium nie podjęło jakiejkolwiek czynności, co naruszało obowiązek niezwłocznego rozpoznania spraw i wielokrotnie przekroczyło terminy rozpoznania spraw wynikające z przepisów art. 35 k.p.a. Nadto, jak wynika z akt sprawy, zaskarżone postanowienie wysłano skarżącemu niemal miesiąc po jego wydaniu, bo dopiero 26 czerwca 2025 r. W powiązaniu z naruszeniem prawa skutkującym nieważnością tego orzeczenia, działanie SKO w [...] rażąco narusza także prawny obowiązek działania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., orzekł, jak w punkcie I wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 P.p.s.a. Do podlegających zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Sąd zaliczył uiszczony wpis, w wysokości 100 zł.