III SA/Po 497/25

III SA/Po 497/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak
Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 73 ust. 1e pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77, art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 9 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy zarejestrowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "SKO"), po przeprowadzeniu wznowionego postepowania w sprawie rejestracji pojazdu marki [...], nr nadwozia [...] (dalej: "przedmiotowy pojazd") decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej "Starosta", "organ I instancji") z 15 kwietnia 2025 r. o uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty [...] z 16 grudnia 2022 r. nr [...] o rejestracji na rzecz E. Z. (dalej: "strona", "skarżąca") przedmiotowego pojazdu oraz o odmowie zarejestrowania na rzecz strony przedmiotowego pojazdu.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
E. Z. złożyła w dniu 21 października 2022 r. wniosek o rejestrację pojazdu, do którego załączyła wtórnik dowodu rejestracyjnego, umowę sprzedaży przedmiotowego pojazdu z 15 października 2022 r. zawartą pomiędzy A. M. jako sprzedającym a E. Z. jako kupującą oraz tablice rejestracyjne. W dniu 21 października 2022 r. pojazd został czasowo zarejestrowany, a 16 grudnia 2022 r. Starosta [...] wydał decyzję o rejestracji ww. pojazdu, która stała się ostateczna.
W dniu 5 grudnia 2024 r. do Starostwa wpłynęło pismo z Urzędu Miasta [...] wskazujące na konieczność weryfikacji, w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu, ciągłości dowodów własności pojazdu oraz dokonania oceny czy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 dalej "k.p.a."). Podano, że [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej "spółka") złożyła wniosek o czasową rejestrację przedmiotowego pojazdu załączając umowę sprzedaży z 30 czerwca 2021 r. zawartą pomiędzy A. M. jako sprzedającym a spółką jako kupującą, z której wynika, że własność przedmiotowego pojazdu przeszła na spółkę z chwilą zawarcia umowy.
Postanowieniem z 9 stycznia 2025 r. Starosta wznowił postepowanie wszczęte na wniosek E. Z. w sprawie rejestracji pojazdu.
Decyzją z 15 kwietnia 2025 r. Starosta uchylił ostateczną decyzję własną z 16 grudnia 2022 r. o rejestracji pojazdu i orzekł w oparciu o przepis art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 73 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm. dalej "p.r.d.") o odmowie zarejestrowania na rzecz E. Z. pojazdu, ze względu nieprzedłożenie dowodu własności pojazdu. W ocenie organu nie ma powodów, żeby kwestionować umowę sprzedaży z dnia 30 czerwca 2021 r. zawartą ze spółką, a E. Z. nie udowodniła, że w chwili składania wniosku o rejestrację była właścicielem pojazdu.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji E. Z. zarzuciła naruszenie: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego, niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego; art. 71 k.p.a. przez nierozstrzygnięcie wątpliwości prawnych na korzyść strony; art. 8 k.p.a. przez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania; art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez niezawieszenie postępowania w sytuacji, gdy wydanie decyzji zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
SKO utrzymując w mocy decyzję organu II instancji wskazało, że Starosta zasadnie odmówił E. Z. rejestracji przedmiotowego pojazdu skoro nie przedstawiła dokumentu, który bezspornie stanowiłby dowód własności pojazdu i który to dokument byłby wiarygodny i jednoznaczny. Kolegium wskazało, że w przypadku zaistnienia wątpliwości do co własności pojazdu został zobligowany do wydania decyzji o odmowie rejestracji pojazdu zgodnie z art. 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d.
W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżąca zaskarżyła decyzję SKO w całości wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego zarzucając naruszenie art. 78 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdził, że zachodzą podstawy do uchylenia decyzji organu II instancji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Obie decyzje zostały bowiem wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem obu decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Na wstępie należy zauważyć, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w nadzwyczajnym trybie postępowania na skutek wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku skarżącej o rejestrację pojazdu. Jako podstawę wznowienia postępowania organ wskazał na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Aby mogło dojść do wznowienia postępowania, na podstawie przywołanego przepisu, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe, istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przy czym, aby organ mógł wznowić postępowanie i wydać decyzję wszystkie trzy wymienione przesłanki muszą zaistnieć łącznie.
Z uzasadnienia poddanych kontroli decyzji wynika, że organ jako nową okoliczność faktyczną, istotną dla sprawy i nieznaną wcześniej organowi uznał ujawnienie pisemnej umowy sprzedaży przedmiotowego pojazdu, na której znajduje się data 30 czerwca 2021 r. oraz wskazane są strony - jako kupujący- spółka [...] sp. z o.o., a jako sprzedający - A. M..
Po wznowieniu postępowania administracyjnego zarówno spółka [...] sp. z o.o., jak i skarżąca złożyli wyjaśnienia przed organem. Z wyjaśnień spółki wynika, że zawarła w dniu 30 czerwca 2021 r. jako kupujący umowę sprzedaży przedmiotowego pojazdu z A. M.. Z twierdzeń spółki wynika nadto, że wobec niewydania pojazdu przez sprzedającego, wytoczyła przeciwko kupującemu powództwo o wydanie. Wyrokiem zaocznym z dnia 24 lipca 2024 r. o sygn. IC [...] Sąd Rejonowy [...] nakazał A. M., aby w terminie 7 dni od uprawomocnienia wyroku wydał spółce przedmiotowy pojazd, z zastrzeżeniem, że może zwolnić się z obowiązku wydania pojazdu, gdy zapłaci kwotę 10.000 zł. Kopia wyroku znajduje się w aktach administracyjnych. Wobec jednak tego, że wyrok ten został wydany w trybie zaocznym, organ nie dysponował jego uzasadnieniem, jak również nie znał motywów wydania ww. wyroku. Z wyjaśnień spółki wynika nadto, że wyrok został wykonany przez wydanie pojazdu, którego aktualnie spółka jest w posiadaniu, co nie zostało potwierdzone w postępowaniu administracyjnym i jest w sposób oczywisty sprzeczne z zeznaniami skarżącej. Na potwierdzenie powyższego spółka przedstawiła jedynie fotografię, na której znajduje się mężczyzna stojący w pobliżu przedmiotowego pojazdu.
E. Z. z kolei w wyjaśnieniach złożonych organowi oświadczyła, że zawarła w dniu 15 października 2022 r. umowę sprzedaży pojazdu, który jest aktualnie w jej posiadaniu. Wskazała, że w dniu 7 października 2024 r. przedstawiciele spółki zażądali od niej wydania pojazdu. Podała również, że złożyła zawiadomienie o możliwości popełnienia przez A. M. przestępstwa polegającego na doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd co do własności samochodu podczas zawarcia umowy sprzedaży. Komenda Powiatowa Policji w [...] wszczęła dochodzenie o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. Organ otrzymał kopię postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych, które było niekompletne i nie zawierało kluczowych informacji, gdyż dane były zamazane. W związku z tym organ nie posiadał wiedzy, co postanowił prokurator i jaką decyzję wydał.
Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że pomiędzy spółką a skarżącą zaistniał spór co do własności przedmiotowego pojazdu. Zarówno bowiem spółka, jak i skarżąca twierdzą, że są właścicielami pojazdu, w którego są posiadaniu. Przy czym z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ słusznie dał wiarę wyjaśnieniom złożonym przez skarżącą co do tego, że jest w posiadaniu pojazdu, a odmówił w tym zakresie wiarygodności wyjaśnieniom złożonym przez spółkę. Jednocześnie zarówno spółka, jak i skarżąca legitymowali się zwykłymi pisemnymi umowami sprzedaży, podpisanymi przez strony bez udziału osób trzecich, które to umowy nie korzystają z mocy urzędowej, tak jak chociażby umowa sporządzona w formie aktu notarialnego, czy też z urzędowo poświadczoną datą.
W tym miejscu należy przypomnieć, że podstawą wzruszenia decyzji (tu decyzji o rejestracji pojazdu) w trybie wznowieniowym mogą być nowe, istotne okoliczności faktyczne lub dowody. Zatem nie każda nowa okoliczność czy nowy dowód przedstawiony organowi może spowodować wznowienie postępowania. Muszą one w być istotne, a więc jednoznacznie wskazywać, że wydana wcześniej decyzja była wadliwa.
Tymczasem w niniejszej sprawie umowa sprzedaży przedstawiona przez spółkę, sporządzona w formie pisemnej bez potwierdzenia daty pewnej i złożona po upływie blisko dwóch lat (października 2024) od wskazanej daty jej sporządzenia nie mogła stanowić bezspornego dowodu własności pojazdu a w szczególności co do daty jego nabycia i być jedyną podstawą wznowienia postępowania w sprawie o rejestrację pojazdu. Umowa sprzedaży może być wystarczającym dowodem własności tylko w sytuacji, gdy potwierdza nabycie pojazdu, a inne dowody, dokumenty oraz okoliczności temu nie przeczą, bądź nie poddają jej w taką wątpliwość. W kontrolowanej sprawie skarżąca przedstawiła umowę sprzedaży pojazdu i złożyła wyjaśnienia odmienne w treści od wyjaśnień złożonych przez spółkę, która nie przedstawiła dokumentu, który mógłby stanowić rzetelny dokument poświadczający bezsporną własność pojazdu w chwili złożenia przez skarżącą wniosku o rejestrację pojazdu. Podkreślić trzeba, że skarżąca złożyła umowę z A. M. do rejestracji już 21 października 2022r, a więc z pewnością istniała ona w chwili złożenia wniosku o rejestrację.
Spółka poza zwykłą pisemną umową sprzedaży z wcześniejszą datą nie przedstawiła w istocie żadnych kontr dowodów w stosunku do dowodów dostarczonych przez skarżącą. Organ nie mógł zatem oprzeć się, przy wydawaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jedynie na nieznajdujących oparcia w materiale dowodowym wyjaśnieniach spółki, którym zasadniczo słusznie odmówił wiary i tym samym dyskwalifikować materiał dowodowy złożony przez skarżącą.
Warto w tym miejscu wskazać na jeszcze dwie okoliczności pominięte przez organ a mogące mieć znaczenie dla sprawy. Otóż jak wynika z wyroku zaocznego z 24 lipca 2024r. wydanego przez sąd Rejonowy [...], a zawartego w aktach sprawy, nakazano A. M. wydanie pojazdu spółce. Logiczne jest zatem, że spółka nie była wówczas w posiadaniu auta. Po drugie jednak zobowiązanie to jest warunkowe – tak więc do wydania w ogóle nie musiało dojść jeśli A. M. uiściłby na rzecz spółki kwotę 10 tysięcy złotych. Tymczasem nie ustalono czy A. M. kwoty tej nie wpłacił co zwolniłoby go z obowiązku wydania auta. Wyrok ten ma w swej istocie charakter typowo windykacyjny, specyficzny dla dochodzenia roszczeń pożyczkowych co organ w swych ustaleniach całkowicie pominął a co winno być ustalone – w tym także przez przesłuchanie A. M..
W związku z powyższym a także wobec wątpliwości co do daty umowy sprzedaży zawartej pomiędzy spółką [...] sp. z o.o. a A. M., w ocenie Sądu, organ przedwcześnie wydał rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji o rejestracji pojazdu i odmowie E. Z. rejestracji pojazdu i nie podjął wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Organ, bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego i bez przeprowadzenia dowodu z zeznań kluczowego dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie świadka A. M. wywnioskował w sposób arbitralny, jedynie na podstawie pisemnej umowy sprzedaży przedłożonej przez spółkę na potrzeby postępowania rejestracyjnego, że skoro A. M. wcześniej zawarł umowę sprzedaży ze spółką [...] sp. z o.o. to umowa zawarta ze skarżącą była bezskuteczna. Tymczasem w celu wyjaśnienia czy znajdująca się w aktach sprawy umowa sprzedaży z 30 czerwca 2021r. faktycznie została zawarta, czy w tej dacie, a także jaki był faktyczny cel ten umowy, organ bezwzględnie powinien był uwzględnić wniosek skarżącej złożony w toku postępowania administracyjnego i przesłuchać A. M..
Reasumując zatem w ocenie Sądu sprawa administracyjna nie została wyjaśniona przez organy w sposób wystarczający do uchylenia decyzji rejestrującej pojazd. Organ przy zgromadzonym materiale dowodowym arbitralnie i bezpodstawnie bowiem uznał, że umowa sprzedaży auta przez A. M. E. Z. jest obarczona wadą powodującą jej nieważność.
Wskazane powyżej naruszenia prawa procesowego, jako mające istotny wpływ na wynik sprawy, spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...], o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II. wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając zwrot uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi w kwocie 200 zł.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ musi przesłuchać A. M., który mógłby potwierdzić, bądź też zaprzeczyć, że faktycznie doszło do zawarcia umowy ze spółką, celu mowy oraz faktycznej jej daty. Dopiero po przesłuchaniu A. M. i ewentualnym dalszym uzupełnieniu materiału dowodowego w zależności od wyników przesłuchania organ powinien w oparciu o całościowo zebrany materiał dowodowy dokonać jego wszechstronnej oceny, ze wskazaniem którym dowodom dał wiarę w sprawie, a którym odmówił wiarygodności i z jakich przyczyn, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie.