III SA/PO 525/24

III SA/Po 525/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marzenna Kosewska /przewodniczący sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2 pkt 6 lit. c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Dnia 26 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2025 roku sprawy ze skargi J. J. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 sierpnia 2024r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 28 czerwca 2024 r. nr [...]; II. zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 13 listopada 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], dalej: "PPIS", wezwał J. J. do poddania w terminie 14 dni małoletniej A. J. ur. [...] r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, Poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu b i wirusowemu zapaleniu wątroby typu b. Wezwanie doręczono stronie 19 listopada 2014 r.
W dniu 8 listopada 2022 r. PPIS skierował do J. J. upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku poddania w terminie 7 dni wyżej wskazanej małoletniej szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, Poliomyelitis, wirusowemu zapaleniu wątroby typu b, odrze, śwince, i różyczce. Upomnienie doręczono stronie 14 listopada 2022 r.
PPIS jako wierzyciel skierował do Wojewody [...] do egzekucji administracyjnej tytuł wykonawczy z 22 maja 2023 r. wystawiony na J. J. w celu wyegzekwowania obowiązku poddania wyżej wskazanej małoletniej obowiązkowym szczepieniem ochronnym przeciwko gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, Poliomyelitis, wirusowemu zapaleniu wątroby typu b, odrze, śwince i różyczce.
W dniu 3 kwietnia 2024 r. Wojewoda [...] zawiadomił stronę o wszczęciu w dniu 29 maja 2023 r. postępowania egzekucyjnego w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania małoletniej szczepieniem ochronnym gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, Poliomyelitis, wirusowemu zapaleniu wątroby typu b, odrze, śwince, i różyczce.
W dniu 22 maja 2024 r. Wojewoda [...] wydał postanowienie o wezwaniu strony do wykonania powyższego obowiązku do 30 września 2024 r. oraz o nałożeniu na nią grzywny w celu przymuszenia w wysokości 1 060 zł w przypadku niewykonania obowiązku.
Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc:
1. brak wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; Dz. U. z 2023 r., poz. 2505; dalej: "p.e.a.") z uwagi na:
a) nieukończenie 19 roku życia przez córkę,
b) komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego o programie szczepień ochronnych na dany rok nie jest źródłem prawa;
2. niewykonalność obowiązku, gdyż córka nie miała wykonanego lekarskiego badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepień;
3. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (właściwy jest wojewoda a nie inspektor sanitarny).
Postanowieniem z 28 czerwca 2024 r. PPIS oddalił zarzut nr 1 (braku wymagalności obowiązku), a w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zarzuty nr 2 i nr 3 nie stanowią zarzutów w rozumieniu art. 33 § 1 p.e.a.
Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie kwestionując oddalenie zarzutu o braku wymagalności obowiązku.
Postanowieniem z 9 sierpnia 2024 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: K.p.a.", art. 17 § 1 i art. 18 pkt 2 p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie PPIS.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, co następuje.
Zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych córki strony jest niezasadny. Obowiązek wykonania tych szczepień jest nadal wymagalny. Termin wykonania obowiązku został przekroczony przez stronę, która do dnia wydania postanowienia nie wykonała go. Każde szczepienie określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2023 r., poz. 2077), dalej: "rozporządzenie z 27 września 2023 r.", ma swój własny harmonogram realizacji, tj. liczbę dawek, wiek dziecka i termin wykonania. Schematy szczepień regulował Program Szczepień Ochronnych ogłaszany na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r., poz. 924), dalej: "ustawa". Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie.
Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest zatem bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy rozporządzenia z 27 września 2023 r. w § 3 regulują przedział czasu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. To, że został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po jego upływie obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej.
Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji każdy obywatel ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji). Organ działał zgodnie z kompetencjami stosownie do art. 17 ustawy, a art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.) nie ma zastosowania w przypadku obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów ustawowych, których wykonania organy władzy publicznej mogą wymagać obligatoryjnie, albowiem niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.
W skardze J. J. zakwestionował uznanie przez organ, że obowiązek poddania jego córki wskazanym wyżej szczepieniom jest wymagalny.
Skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia;
2. zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
W dodatkowym piśmie procesowym z 13 marca 2025 r. organ wskazał na stanowisko niektórych składów Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wpływu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19 na toczące się postępowania egzekucyjne dotyczące obowiązku szczepień ochronnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 9 sierpnia 2024 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia PPIS o oddaleniu zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c p.e.a.).
Brak podstaw do podważania samego obowiązku wykonania szczepień, a zbadania wymaga w istocie termin jego wymagalności (por. wyrok NSA o sygn. akt II GSK 2216/23 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA").
Nieprawidłowe jest stanowisko organów o wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c p.e.a.) - co do określenia terminu wymagalności szczepień i liczby dawek poszczególnych szczepionek - nie w przepisie prawa powszechnie obowiązującego, lecz w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko zawarte w innych orzeczeniach WSA w Poznaniu (por.: III SA/Po 315/24 i III SA/Po 204/24 - dostępne w CBOSA) i NSA (II GSK 1709/23 - dostępny w CBOSA).
Jak podano w tytule wykonawczym obowiązek o charakterze niepieniężnym w niniejszej sprawie ustalono na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 ustawy oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2172), dalej: "rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r.". Z przepisów tych wynikał obowiązek poddania się wskazanym w nim szczepieniom, a na ich wykonanie wyznaczony był okres ograniczony wiekiem dziecka. Zgodnie z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych określone były w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu.
Relewantne w sprawie normy prawne były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wskazanym wyżej wyrokiem z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19 stwierdził, że art. 17 ust. 11 ustawy w zw. z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji.
W wyroku tym wskazano, że powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją samego obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, w związku z czym konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn określono termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów - po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 12 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r.
Z wyroku TK wynika również, że Program Szczepień Ochronnych (PSO), wydawany przez GIS w formie komunikatu, wskazuje wiek dziecka, w którym należy poddać je obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko konkretnej chorobie. Osiągnięcie przez dziecko określonego wieku aktualizuje obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym. Wynika to z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. (obecnie zastąpionego rozporządzeniem z 27 września 2023 r.), który stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są przeprowadzane zgodnie z PSO na dany rok. Komunikat GIS wskazuje termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu nie można uznać, że PSO na dany rok nie wprowadza nowości normatywnej. Ani w ustawie ani w rozporządzeniu nie sprecyzowano tych kwestii.
W uzasadnieniu orzeczenia TK zwrócono również uwagę, że w zamierzeniu ustawodawcy komunikat GIS ma mieć jedynie charakter techniczny i zawierać reguły instrumentalne kierowane do podmiotów organizacyjnie podległych GIS, jak i personelu medycznego. Przechodząc zaś do istoty oceny zgodności kwestionowanych przepisów z Konstytucją wskazano, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji. W realiach sprawy dochodzi jednak do pewnego paradoksu: w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazuje GIS w PSO na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazuje przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z PSO. Z kolei art. 17 ust. 11 ustawy wskazuje, że komunikat GIS ma uwzględniać przepisy rozporządzenia. W zamierzeniu ustawodawcy komunikat GIS ma mieć jedynie charakter techniczny i zawierać reguły instrumentalne kierowane do podmiotów organizacyjnie podległych GIS, jak i personelu medycznego. Uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być wyłącznie unormowane rozporządzeniem. W rzeczywistości jednak komunikat GIS wywiera równocześnie skutek w sferze kształtowania praw jednostki. Taka dwutorowość nie jest dopuszczalna na poziomie komunikatu. Powinna wystąpić na poziomie rozporządzenia, będącego podstawą dla GIS do sformułowania reguł instrumentalnych, jak i doprecyzowania obowiązku ciążącego na jednostce. Zestawienie związkowe przepisów będących przedmiotem kontroli pozwalało zatem na taką rekonstrukcję normy, aby TK wydał wyrok zakresowy, albowiem niekonstytucyjność uwidacznia się dopiero przy łącznym ujęciu tych przepisów.
Ponadto TK, odwołując się do szeregu wartości demokratycznego państwa prawnego, wynikających z art. 2 Konstytucji, zwłaszcza zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, jak i wymogu ustawowej formy ograniczenia wynikającego z art. 31 ust. 3 Konstytucji, wskazał, że intensywność ingerencji w prawo podmiotowe musi być kontrolowalna przez obywatela, tj. wynikać z prawa powszechnie obowiązującego. Poddanie jednostki obowiązkowi szczepień ochronnych, czy też - w realiach niniejszej sprawy - ponoszenie odpowiedzialności za jego niezrealizowanie przez osobę, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią, stanowi istotną ingerencję w prawa podmiotowe (art. 47 Konstytucji). W wypadku niezrealizowania ciążącego na jednostce obowiązku musi ona liczyć się z poważnymi konsekwencjami. Z tego względu musi być w stanie precyzyjnie ustalić treść ciążącego na niej obowiązku. Sytuacja, gdy jego treść jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji), jest niedopuszczalna. W rezultacie - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.
Wskazano także, że stwierdzenie przez Trybunał zakresowej niezgodności art. 17 ust. 11 ustawy w zw. z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej.
Mając przy tym świadomość, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej, TK zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia. Minister właściwy do spraw zdrowia może bowiem rozważyć określenie, w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności czy takie rozwiązanie mieści się w zakresie spraw przekazanych do uregulowania w art. 17 ust. 10 pkt 2 ustawy, tj. określenia wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Powinno to umożliwić osiągnięcie efektu dwutorowej spójności normatywnej. Po pierwsze, w sposób konstytucyjnie dopuszczalny, w drodze rozporządzenia, w pełni sprecyzowany zostałby ustawowy obowiązek szczepień ochronnych ciążący na jednostce, która mogłaby ponosić odpowiedzialność w wypadku braku jego realizacji. Po drugie, PSO na dany rok, wydawany przez GIS w formie komunikatu, miałby wtedy czysto techniczny charakter. Minister Zdrowia może rozważyć ponadto sugestię, aby określić termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia.
Omawiany i przytoczony w obszernych fragmentach wyrok TK został wykonany rozporządzeniem z 27 września 2023 r.
Nie zmienia to jednak tego, że w kontrolowanej sprawie wymagalność obowiązku ustalono na podstawie niekonstytucyjnych przepisów. Deficyty formy wskazanego komunikatu, nie będącego aktem prawa powszechnie obowiązującego, sprzeciwiają się temu, aby mógł on stanowić podstawę rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Innymi słowy, deficyty formy tego komunikatu powodują, że jego treść nie może kształtować czy współkształtować i precyzować treści obowiązku określonego ustawą w zakresie w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych określono w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie tegoż komunikatu, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku wymagalności samego obowiązku szczepień ochronnych. O wymagalności obowiązku administracyjnego decyduje bowiem cecha, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego, zaś stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (por.: wyrok o sygn. akt III FSK 565/22 - dostępny w CBOSA). Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zarzut zgłoszony przez stronę zasadnie podważył zgodność z prawem skarżonych postanowień.
Mimo wskazania w postanowieniach organów przepisów rozporządzenia z 27 września 2023 r., które weszły w życie 1 października 2023 r., należy mieć na uwadze, że kontrolowane postępowanie było prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony 22 maja 2023 r., a postępowanie egzekucyjne wszczęto 29 maja 2023 r., czyli przed wejściem w życie rozporządzenia z 27 września 2023 r. Oznacza to, że przepisy rozporządzenia z 27 września 2023 r. nie miały zastosowania przy wydawaniu kwestionowanych postanowień i to nawet w sytuacji, gdy organy w uzasadnieniach swoich postanowień błędnie powołują się na przepisy rozporządzenia z 27 września 2023 r. Wykonalność obowiązku w zakresie terminu i dawek szczepień była więc ustalana na podstawie komunikatu GIS.
Wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych nie może stanowić uzasadnienia dla dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów po upływie terminu odroczenia utraty przez nie mocy obowiązującej. Odroczenie wejścia w życie wyroku TK nie oznacza, że przepisy uznane za niezgodne z Konstytucją muszą być stosowane do daty wskazanej przez TK (tu: do upływu 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw). Nie jest przecież tak, że do tej daty przepisy te są zgodne z Konstytucją, a po jej upływie już nie. Zakwestionowane przez TK przepisy tracą bowiem domniemanie konstytucyjności już z dniem ogłoszenia wyroku w stosownym dzienniku publikacyjnym, co nastąpiło 12 maja 2023 r. Nie jest też tak, że zakwestionowane przepisy zawsze tracą moc dopiero po upływie odroczonego terminu (tu: po upływie 6 miesięcy od 12 maja 2023 r.), gdyż wcześniejsza aktywność prawodawcy może spowodować wcześniejszą ich eliminację z systemu prawnego.
Sąd nie podziela stanowiska, że odmowa zastosowania niekonstytucyjnych przepisów spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania szczepień. Jak pokazuje stan faktyczny w kontrolowanej sprawie zakładając, że winny mieć zastosowanie niekonstytucyjne przepisy, do tego zakłócenia doszło już wcześniej. Organ wystawił tytuł wykonawczy 22 maja 2023 r., a wojewoda otrzymawszy tytuł wykonawczy wydał postanowienie o nałożeniu grzywny celem przymuszenia dopiero rok później - 22 maja 2024 r. Długotrwałość egzekwowania nakazu szczepień wskazuje, że do zakłócenia procesu szczepień nie dochodzi jedynie z uwagi na brak stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Argument ten nie jest więc na tyle znaczący, aby wymagalność obowiązku w zakresie terminu wymagalności i liczby dawek mogła być ustalona w oparciu o komunikat.
Wobec powyższego i w kontekście wyroku TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19 naruszono art. 17 ust. 10 i 11 ustawy w zw. z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. i komunikatem GIS zawierającym Program Szczepień Ochronnych.
Uwzględniając zmianę stanu prawnego konieczne jest zatem uaktualnienie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutu strony w aspekcie wymagalności obowiązku poddania dziecka w określonym terminie konkretnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, ujętym w schemacie obowiązkowych szczepień.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien zatem ocenić, czy i jaki w nowym stanie prawnym wyznaczony został termin maksymalny wykonania obowiązku zaszczepienia. Zobowiązany będzie także uwzględnić zmiany prawne, do jakich doszło. Jakkolwiek bowiem Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy dotyczące Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w formie komunikatu GIS, to zarazem potwierdził istniejący z mocy prawa obowiązek tych szczepień.
W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w pkt I. sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Na zasądzone koszty składają się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.