III SA/Po 48/26

III SA/Po 48/26 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-03-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 26 ust. 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 lipca 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania K. K. i P. K., oraz odwołania D. sp. z o.o. z siedzibą w W. , wniesionych od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 29 listopada 2021 r. znak: nr [...],
1. Uchyliło zaskarżoną decyzję w części jej punktu I. dotyczącym zobowiązania P. K. oraz firmy D. sp. z o.o. jako podmiotów zobowiązanych do usunięcia przedmiotowych odpadów i umorzyło wobec nich postępowanie pierwszej instancji oraz orzekło, że podmiotem zobowiązanym w miejsce D. sp. z o.o. do usunięcia przedmiotowych odpadów jest D. sp. z o.o. z siedzibą w W. (KRS: [...]).
2. Ustaliło, że w ramach przywrócenia stanu poprzedniego na przedmiotowych nieruchomościach należy usunąć przedmiotowe odpady w ilości 5000 Mg.
2. Uchyliło pkt III. zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekło o obowiązku usunięcia odpadów do dnia 31.03.2026 r. oraz o obowiązku przedłożenia Wójtowi Gminy [...] przez zobowiązanych do usunięcia odpadów dokumentacji potwierdzającej usunięcie odpadów, którą określono w punkcie II decyzji organu pierwszej instancji.
3. W pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższa decyzja zapadła w niestepujących okolicznościach sprawy.
Decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 29.11.2021 r. nr [...]:
1) nakazano solidarnie K. K. właścicielce działek nr [...], [...], [...], [...] i [...], P. K. jako właścicielowi działek nr [...], [...], [...], [...], obręb K., gmina [...] oraz firmie D. sp. z o.o. i K. jako pośrednikom w obrocie odpadami usunięcie odpadów o kodzie 170504 z terenu działek nr [...], [...], [...], [...], [...] obręb K., gmina [...] i przywrócenia stanu poprzedniego na przedmiotowych nieruchomościach;
2) orzeczono, że wykonanie decyzji powinno nastąpić poprzez usunięcie odpadów o kodzie 170504 i przetransportowanie odpadów do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania) prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, z którym to podmiotem strony zawrą stosowne umowy wraz z wydaną kartą przekazania odpadu oraz przywrócenia stanu poprzedniego;
3) ustalono termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt. 1 do dnia 31.03.2022 r.,
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: D. sp. z o.o. oraz K. K. i P. K..
Decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania K. K. i P. K. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 29 listopada 2021 r. uchyliło punkt I i III decyzji, a w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Skargę na powyższą decyzję wywiodło do Sądu D. sp. z o.o.
Wyrokiem z dnia 13 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 224/23 WSA w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując na nierozpoznanie przez organ jednego z odwołań.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę uznało, że odwołania zasługują jedynie na częściowe uwzględnienie. Odwołanie K. K. i P. K. zasadne jest jedynie w zakresie zarzutu uznania przez organ pierwszej instancji P. K. za stronę postępowania w niniejszej sprawie i uznanie, że jest osobą zobowiązaną do usunięcia przedmiotowych odpadów. Z kolei odwołanie D. sp. z o.o. z siedzibą w W. zasadne jest jedynie w zakresie zarzutu uznania przez organ pierwszej instancji podmiotu D. sp. z o.o za stronę postępowania w niniejszej sprawie i uznanie, że jest podmiotem zobowiązanym do usunięcia przedmiotowych odpadów.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z 28 lipca 2025 r. Kolegium stwierdziło brak potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego wobec prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji.
Wskazano, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm., zwana dalej "ustawą" lub "u.o."), posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku, gdy odpady nie zostaną usunięte, nakaz usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, w drodze decyzji wydawanej z urzędu wójt, burmistrz lub prezydent miasta, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach).
Natomiast w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 i 6a ustawy o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany, natomiast przez odpady budowlane i rozbiórkowe - rozumie się przez to odpady powstałe podczas robót budowlanych.
Kolegium zauważyło, że skoro dla działek nr [...], [...], [...], [...] obręb K., Gmina [...], w latach 2018-2020, nie wydawano decyzji z zakresu gospodarki odpadami, w tym zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, to możliwość zagospodarowania odpadów na tym terenie może wynikać jedynie z przepisów szczególnych z zakresu gospodarki odpadami.
Zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości K., rejon ul. [...] wskazano, że działki nr ewid. [...], [...], [...], [...] przeznaczono pod zabudowę jednorodzinną wolnostojącą, natomiast nieruchomość nr ewid. [...] przeznaczono jako zieleń nieurządzoną i wód śródlądowych, na terenie której zakazuje się zmian ukształtowania terenu z zastrzeżeniami dotyczącymi retencji lub regulacji wód oraz osuszania terenu. Zgodnie z tym na działce nr [...] nie jest możliwy odzysk odpadów o kodzie 170504.
Odnośnie pozostałych nieruchomości SKO zauważyło, że z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach wynika zwolnienie z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 tej ustawy. Osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą może poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 10 ustawy o odpadach, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Szczegółową regulację w tym zakresie stanowi rozporządzenie Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93). Z poz. 40 tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia wynika, że nie będąc przedsiębiorcą można przyjąć na własną działkę odpady mas ziemnych i gruzu w ilości 0,2 Mg/m2, tj. 200 kg/m2, w celu utwardzenia powierzchni (po ewentualnym rozkruszeniu odpadów, jeżeli jest to konieczne do ich wykorzystania), z zachowaniem przepisów odrębnych tj. Prawa wodnego i prawa budowlanego.
Wartości te zostały w tej sprawie przekroczone, co wynika ze specjalistycznej ekspertyzy, oceniającej ilość nawiezionych odpadów, dopuszczonej jako dowód przez organ I instancji. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego należy zatem usunąć wszystkie odpady, które były zagospodarowane niezgodnie z przepisami, tj. w ilości 5000 Mg, co wynika z ustaleń opinii biegłego dopuszczonej przez organ I instancji. Wyjątkowa możliwość zagospodarowania odpadów w określony sposób jest dopuszczona pod warunkami, które nie zostały spełnione — zatem należy nakazać usunięcie wszystkich odpadów, a nie tylko odpadów ponad możliwą do zagospodarowania ilość.
W ocenie Organu II instancji nie ma podstaw do odstąpienia od zastosowania art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Podkreślono, że przepis art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie był podstawą wydania decyzji przez Organ I instancji. Jak natomiast wskazał biegły, wykonane przez właściciela nieruchomości rozplantowanie tak dużych ilości mas ziemnych spowodowało znaczne podniesienie terenu (średnio o ok. 50 cm), w wyniku czego doszło do zmiany naturalnego pochylenia terenu i kierunku spływu wód opadowych i roztopowych wzdłuż granicy działek [...] i [...] oraz [...] i [...] (str. 23 opinii, k-214 akt). Zatem Wójt Gminy [...] posiłkował się tym przepisem wskazując jako równoległą podstawę, dla której odpady nie mogą pozostać na gruncie.
Organ II instancji biorąc pod uwagę precyzyjne brzmienie przepisu, doprecyzowując punkt 1. decyzji Wójta Gminy [...] dookreślił, iż w ramach "obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego" usunięciu podlegają przedmiotowe odpady w ilości 5000 Mg, bowiem oczywistym jest, że usunięcie wszystkich odpadów z terenu przedmiotowych nieruchomości faktycznie takim przywróceniem stanu poprzedniego będzie. Przywrócenie to wynika jednak z ww. art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Przedmiotowe odpady podlegają usunięciu w całości z uwagi na spowodowanie ww. znacznego podniesienia terenu (średnio o ok. 50 cm), w wyniku czego doszło do zmiany naturalnego pochylenia terenu i kierunku spływu wód opadowych i roztopowych wzdłuż granicy działek [...] i [...] oraz [...] i [...] oraz powstania ww. rowu, który zatrzymywał będzie naturalny spływ wód opadowych i roztopowych.
Zarówno Organ I instancji, jak i SKO podzielili stanowisko, że należy usunąć odpady znajdujące się w miejscu na ten cel niewyznaczonym, jeśli natomiast na terenie którejś nieruchomości trwają lub trwały roboty budowlane, to zgodnie z art. 2 pkt 3 przepisów ustawy o odpadach nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Wobec powyższego, nakaz usunięcia odpadów nie może dotyczyć tej gleby i ziemi, która zgodnie z przepisami odpadem nie jest.
Następnie Kolegium podniosło, że posiadaczem odpadów w niniejszej sprawie stosownie do art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach są władający powierzchnią ziemi i wytwórca odpadów. Wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach). Wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają:
1) zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, lub
2) koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - na podstawie odrębnych przepisów, lub 1) wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5
- chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach). Jeżeli natomiast wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów przekazuje odpady następnemu posiadaczowi odpadów, który posiada jedną z ww. decyzji lub wpis, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania, przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach)
Wobec tego, że zagospodarowano odpady w ilości większej niż dozwolona dla osób fizycznych, wytwórca odpadów przekazując odpady nie przestał być posiadaczem odpadów.
Reasumując, w ocenie SKO posiadaczami odpadów na ww. podstawie są firmy K. i D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. .
Organ II instancji zauważył, że wobec tego, że posiadaczem odpadów jest także władający powierzchnią ziemi co do odpadów znajdujących się na jego nieruchomości to zgodnie z art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 647) przez władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.
Wskazano, że właścicielem nieruchomości - działka [...] obręb K., gmina [...] jest K. K., natomiast działki [...], [...], [...], [...] obręb K., gmina [...] właścicielem jest P. K..
Kierując się zatem treścią ksiąg wieczystych jako posiadacza odpadów z tytułu władania powierzchnią ziemi na działce nr [...] należałoby uznać wyłącznie K. K., natomiast na pozostałych nieruchomościach wyłącznie P. K. i to bez względu na ustrój majątkowy małżeński. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, natomiast błędnie w swej decyzji rozszerzył obowiązek usunięcia odpadów małżonków na inne nieruchomości, między innymi to spowodowało konieczność uchylenia decyzji w tym zakresie i umorzenia postępowania wobec P. K..
Organ I instancji błędnie uznał również podmiot D. sp. z o.o. za stronę postępowania w niniejszej sprawie, że jest podmiotem zobowiązanym do usunięcia przedmiotowych odpadów. Podmiot ten nie występuje w niniejszej sprawie i omyłkowo został uznany za stronę zamiast P. sp. z o.o. z siedzibą w W..
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Skargę na decyzję SKO w [...] z dnia 28 lipca 2025 r. wywiodło do Sądu D. sp. z o.o. z siedzibą w W., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Wójta Gminy [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
a) art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez umorzenie postępowania w stosunku do podmiotu, który wg SKO w [...] nie jest stroną postępowania, w sytuacji gdy przy takich ustaleniach zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Wójta Gminy [...],
b) art. 15 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez wydanie decyzji w stosunku do podmiotu, który nie był stroną postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze co powoduje, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 kpa,
c) art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa poprzez niepodjęcie przez Organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego,
d) art. 77 § 1 kpa, art. 86 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka lub strony A. S., K. K. i P. K., co spowodowało, że Organ nie ustalił czy A. S. i P. K. po zbyciu działek będących przedmiotem postępowania przestali być posiadaczami odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach oraz nie ustalił, czy A. S. przyjmowała na swoją nieruchomość masy ziemne pochodzące z innych inwestycji lub od innych podmiotów,
e) art. 75 § 1 kpa, art. 76 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci umów (aktów notarialnych) na podstawie których A. S. i P. K. przestali być właścicielami działek objętych zaskarżoną decyzją oraz nieprzeprowadzenie dowodu z aktualnej treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla działek objętych decyzją, co spowodowało, że Organ nie ustalił czy osoby te po zbyciu działek będących przedmiotem postępowania przestały być posiadaczem odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach, ani nie ustalił kto aktualnie jest właścicielem działek objętych decyzją, ani jakie jest aktualne oznaczenie tych działek,
f) art. 81a § 1 kpa poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości (dotyczących tego kto jest wytwórcą odpadów znajdujących się na poszczególnych działkach objętych zaskarżoną decyzją oraz czy A. S. przyjmowała na swoją nieruchomość masy ziemne pochodzące z innych inwestycji lub innych podmiotów) na niekorzyść strony, tj. D. sp. z o.o.
g) art. 107 §1 pkt 5 kpa w zw. z art. 8 kpa poprzez sporządzenie decyzji, której rozstrzygnięcie nie pozwala na ustalenie na czym konkretnie mają polegać obowiązki nałożone na adresatów zaskarżonej decyzji, a w szczególności jaka ilość odpadów o kodzie 170504 ma być usunięta z każdej z działek oraz z jakich konkretnie miejsc odpady mają być usunięte,
h) art. 107 § 1 i § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie wyjaśnia motywów zaskarżonej decyzji oraz nie odnosi się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, a w szczególności nie wyjaśnia na jakiej podstawie Organ ustalił, że masy ziemne nadal stanowią odpady w rozumieniu ustawy o odpadach, kto jest wytwórcą ewentualnych odpadów w postaci mas ziemnych, z jakiego względu Skarżący został zobowiązany do usunięcia tych mas ziemnych, które zostały wydobyte przez inny podmiot, czy A. S. przestała być posiadaczem przyjętych przez nią odpadów, z jakiego względu usunięciu mają podlegać odpady zagospodarowane zgodnie z przepisami,
i) art. 6 kpa poprzez nakazanie usunięcia odpadów (ziemi) także w tej części, w jakiej zostały one zagospodarowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, a także nakazanie Skarżącemu usunięcia odpadów (ziemi) z działek na które ziemie była nawieziona przez inny podmiot,
j) art. 10 § 1 kpa poprzez pozbawienie Skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, zebranych materiałów i zgłoszonych żądań,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię skutkującą dokonaniem wadliwego ustalenia, że masy ziemne poddane odzyskowi na potrzeby własne właścicielki działek nie utraciły statusu odpadu,
b) art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię skutkującą dokonaniem wadliwego ustalenia, że wytwórcą odpadów nie jest podmiot, który w umowie o realizację inwestycji kolejowej oświadczył, że jest wytwórcą odpadów,
c) art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię,
d) art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnie skutkującą dokonaniem wadliwego ustalenia, że solidarny obowiązek Skarżącego do usunięcia odpadów dotyczy także usunięcia tych odpadów, co do których Skarżący nie jest wytwórcą ani posiadaczem,
e) art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię skutkującą dokonaniem wadliwego ustalenia, że decyzja nakazująca usunięcie odpadów nie musi zawierać określenia ilości i miejsca położenia odpadów podlegających usunięciu w sytuacji gdy materiał, który Organ kwalifikuje jako odpady stanowi zwykłą ziemię, która jest nie do odróżnienia od ziemi, która znajdowała się na działkach objętych decyzją przed nawiezieniem dodatkowego materiału.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
W świetle 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd podziela.
Materialnoprawną podstawę wydanych w kontrolowanej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach.
Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ust. 1 u.o.).
Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (art. 26 ust. 2 u.o.). Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie (art. 26 ust. 3a u.o.).
Jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna (art. 26 ust. 3b u.o.).
Zgodnie z art. 26 ust. 6 u.o., w decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów.
W ocenie Sądu bezsporne jest w sprawie, że nawiezione na działki nr [...], [...], [...], [...], [...] odpady zostały zagospodarowane w sposób niewłaściwy i przekraczający dozwolone ilości. Powyższe wynika ze sporządzonej w sprawie opinii biegłego A. N. z maja 2021 r.
Niemniej decyzja SKO jest niezrozumiała i nieczytelna. Z sentencji tejże decyzji nie wynika, jaka cześć punktu I decyzji organu I instancji została utrzymana w mocy, i w jakim pozostałym zakresie utrzymano w mocy decyzję Wójta. Nie wskazano jakich konkretnie numerów działek dotyczy obwiązek usunięcia odpadów. Ponadto punkt I. sentencji zawiera dwa punkty 2.
Sąd poddaje w wątpliwość "konstrukcję" umorzenia postępowania I instancji wobec firmy D. sp. z o.o. jako podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów i orzeczenie, że podmiotem zobowiązanym w miejsce D. sp. z o.o. do usunięcia przedmiotowych odpadów jest D. sp. z o.o. z siedzibą w W..
Zastrzeżenia Sądu budzi również nakazanie w punkcie I.2) usunięcia przedmiotowych odpadów w ilości dokładnie 5000 Mg.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 26 ust. 6 u.o., w decyzji o usunięciu odpadów określa się: termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów. Z woli ustawodawcy w decyzji tej organ administracji nie ma więc obowiązku umieszczenia informacji o ilości odpadów. Żaden przepis ustawy o odpadach nie nakazuje precyzowania w decyzji kubatury odpadów podlegających usunięciu oraz ich dokładnego położenia na terenie nieruchomości (por. wyrok WSA w Gliwicach z 25.11.2025 r., II SA/Gl 748/25, LEX nr 3996375.
Tym bardziej, że z opinii biegłego nie wynikają dokładne obliczenia nawiezionej masy ziemnej. Mowa jest o wartościach przybliżonych. Biegły wskazuje, że ilość mas ziemnych waha się od 400 kg/m˛ do 1350 kg/m˛. Przybliżona objętość zagospodarowanych odpadów wynosi ok 2800 mł, co przy gęstości ok 1,8 mg/ mł daje masę ok 5000 mg.
Tymczasem SKO w decyzji nakazuje usunąć przedmiotowe odpady w ilości 5000 Mg, w sytuacji gdy od wydania decyzji organu w pierwszej instancji do wydania ponownej decyzji SKO minęło prawie 3 lata. Kolegium nie zbadało jak obecnie wygląda kwestia przedmiotowego terenu, nie wezwało do wyjaśnień zainteresowanych, nie zbadało czy nadal na przedmiotach działkach znajduje się nawieziona ziemia i gruz (zwane odpadem) w ilościach wskazanych przez biegłego w opinii z 2021 r.
Dodatkowo należy podnieść, że organ II instancji, mimo iż w uzasadnieniu swojej decyzji wyeksponował wszystkie zarzuty każdego z odwołań, nie odniósł się do większości z nich. Na uwagę zasługuje, że organ pominął milczeniem kwestie tego dlaczego do usunięcia odpadów nie została zobowiązana A. S., choć Organ nie ustalił, czy ta osoba przestała być posiadaczem odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach.
Organ nie uzasadnił też dlaczego wskazane przez niego podmioty mają usuwać odpady solidarnie. Organ ustalił, że część mas ziemnych zlokalizowanych na działkach wskazanych w decyzji została tam nawieziona przez Skarżącego, ale część tych mas ziemnych została tam nawieziona przez inny podmiot, tj. K.. W tym kontekście za zasadny należało uznać zarzut, iż Skarżący nie może być traktowany jako wytwórca tych odpadów (mas ziemnych), które zostały wydobyte i nawiezione przez K..
Jak wskazuje skarżąca spółka, nawiozła masy zmienne jedynie na działkę nr [...], co wynika z pisemnego oświadczenia z dnia 18 grudnia 2019 roku podpisanego przez A. S. i przedstawiciela Skarżącej (znajdującego się w aktach sprawy). Z tego względu Skarżąca mogłaby być zobowiązana do usunięcia odpadów (mas ziemnych) z działki nr [...]. Z treści zaskarżonej decyzji wynika jednak, że po dokonaniu podziałów geodezyjnych doszło do zmiany numeracji działek i prawdopodobnie działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i [...]. Organ nie dokonał jednak żadnych ustaleń w tym zakresie i zobowiązał Skarżącą do usunięcia odpadów (mas ziemnych) także z tych działek, na które jak twierdzi Skarżąca nie nawoziła żadnego materiału.
Obowiązek poczynienia odpowiednich ustaleń i wyjaśnienia sprawy spoczywa nie tylko na organie pierwszej instancji, ale również na organie odwoławczym, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji należy przedstawić - w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący - tok rozumowania organu, obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie w postępowaniu sądowym weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. W przeciwnym razie weryfikacja ta jest niemożliwa.
Na kanwie powyższych rozważań należało stwierdzić, że SKO w [...] nie dokonało wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń, co do stanu faktycznego naruszając tym samym zasady regulujące postępowanie administracyjne, określone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ponieważ ocenie Sądu podlega decyzja jako całość łącznie z uzasadnieniem, tym samym więc sentencja decyzji, której treść jest nieczytelna i niespójna skutkuje wadliwością uzasadniającą uchylenie decyzji z tego powodu, że nie poddaje się kontroli i ocena jej legalności nie jest możliwa.
Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy, organ obowiązany będzie uwzględnić przedstawione wyżej rozważania, a także – o ile uzna za celowe – uzupełnić materiał dowodowy.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.