III SA/PO 48/25

III SA/Po 48/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko
Mirella Ławniczak /sprawozdawca/
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GZ 236/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 869
art. 252 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 14 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2025 roku sprawy ze skargi M. R., A. R. prowadzących Niepubliczne Przedszkole "[...]" w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia do zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 1.452,- (jeden tysiąc czterysta pięćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
SKO w [...] decyzją z dnia 14.10.2024 r. po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 7.05.2024 r. określającej kwotę do zwrotu - działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. 570) w związku z art. art. 60 pkt 1, 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3 pkt 4, 67 i art. 251 i 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019r. poz. 869), art. 35 i 36 ustawy z 27.10.2017r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U 2017, 2023 z póź. zm.), art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024r. 572),
1. uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt 3, tj. określającej kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i
2. orzekając co do istoty sprawy w tej części, określiło kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości - 36.875,92zł
3. w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że Niepubliczne Przedszkole "[...]" zostało wpisane do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Wydział Oświaty Urzędu Miasta [...] 30.09.2010 r. pod numerem [...]. Dotacja dla przedszkola w 2019r. była przekazywana na podstawie §3 ust. 1 Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 23.01.2018r. i na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 19.03.2019r., w związku z art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w brzmieniu obowiązującym w okresie za który przeprowadzana była kontrola.
Na podstawie informacji przekazanych za pośrednictwem aplikacji ODPN przez organ prowadzący Niepubliczne Przedszkole "[...]" z budżetu Miasta [...], za okres objęty kontrolą, były przekazane dotacje w poszczególnych miesiącach na następującą liczbę dzieci w przedszkolu:
- w 2018 r.
Wrzesień - 12 996,57 zł/19 dzieci Październik - 14 364,63 zł/21 dzieci
Listopad - 18 973,49 zł/ 22 dzieci Grudzień - 15 398,24 zł/22 dzieci
- w 2019 r.
Styczeń - 15 696,34 zł/22 dzieci Luty - 17 836,75 zł/25 dzieci
Marzec -19 263,69 zl/27 dzieci Kwiecień - 20 690,63 zł/29 dzieci
Maj -23 349,11 zł/29 dzieci Czerwiec - 21 274,69 zł/29 dzieci
Lipiec - 22 008,30 zł/30 dzieci Sierpień - 22 008,30 zł/30 dzieci
Wrzesień - 16 873,03 d/23 dzieci Październik - 16 139,42 A/22 dzieci
Listopad -23 653,79 zł/19 dzieci Grudzień - 15 755,22 zł/18 dzieci
- w 2020 r.
Styczeń -15 152,31 zł/ 19 dzieci Luty -15152,31 zł/19 dzieci
Marzec - 15 949,80 zł/20 dzieci Kwiecień - 15 949,80 zł/20 dzieci
Maj - 15 949,80 zł/20 dzieci Czerwiec - 15 949,80 d/20 dzieci
Lipiec - 16 905,30 zł/20 dzieci Sierpień - 15 310,32 zł/18 dzieci
Wydział Oświaty [...] wszczął w dniu 31.08.2020r. kontrolę dokumentacji organizacyjnej i przebiegu nauczania za okres od września 2018r. do sierpnia 2020r. oraz kontrolę dokumentacji finansowej w zakresie prawidłowości wykorzystania udzielonej dotacji za okres od stycznia do grudnia 2019r. na podstawie rocznego rozliczenia dotacji złożonego w Wydziale Oświaty [...].
Czynności kontrolne zostały udokumentowane w protokole kontroli nr [...] z dnia 22.12.2022 r., który został odebrany przez organ prowadzący 16.01.2023r. w dwóch egzemplarzach.
W związku z uporczywym przedłużaniem postępowania kontrolnego przez organ prowadzący przedszkole, organ dotujący na podstawie § 6 ust. 10 uchwały nr [...] [...] Rady Miasta [...] z dnia 02.02.202lr. wysłał organowi prowadzącemu przedszkole wystąpienie pokontrolne, które zostało odebrane przez A. R. 24.03.2023r. Na podstawie skontrolowanej dokumentacji organizacyjnej i przebiegu nauczania za okres od września 2018r. do sierpnia 2020r. stwierdzono następujące nieprawidłowości:
1. Pobranie dotacji w nadmiernej wysokości na L. Ś. w okresie od kwietnia do sierpnia 2020r. w kwocie 4.161,1 zł na podstawie oświadczenia złożonego w Wydziale Oświaty [...] 8.09.2022 r. przez jego mamę P. L..
2. Pobranie dotacji w nadmiernej wysokości na F. L. w okresie od czerwca do sierpnia 2020r. w kwocie 2.496,66zł na podstawie oświadczenia przesłanego do Wydziału Oświaty [...] 15.09.2022 r. przez jego mamę I. L..
3. Pobranie dotacji w nadmiernej wysokości na H. Z. w okresie od maja do lipca 2020r. w kwocie 2.496,66zł na podstawie oświadczenia przesłanego do Wydziału Oświaty [...] 15.09.2022 r. przez jego mamę P. Z..
W związku z powyższym, na dzieci nieobecne w przedszkolu na zajęciach, których okres nieobecności obejmował cały miesiąc rozliczeniowy, dotacja nie przysługiwała.
4. Rozliczenie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za okres od września do grudnia 2019 roku, na podstawie art. 252 ust. 1 pkt. 1 ustawy o finansach publicznych w wysokości 37.392,89zł na podstawie listy dokumentów finansowych wskazanych w uzasadnieniu decyzji ( str. 4-6 ).
5. Niewykorzystanie dotacji do końca roku budżetowego 2019 w kwocie 0,10 zł ze względu na dokonanie rozliczenia z dotacji faktury [...] z 5.09.201 r. w wysokości wyższej o 0,10 zł. niż dokonana zapłata za tą fakturę.
6 Rozliczenie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 683,03zł ze względu na rozliczenie z dotacji wydatków, które na podstawie "Umowy o świadczenie nauczania przedszkolnego" były sfinansowane przez rodziców, na podstawie listy dokumentów finansowych przedstawionych w tabeli na str. 7 uzasadnienia decyzji.
7. Nierozliczenie dotacji do końca roku budżetowego 2019 ze względu na dwukrotne rozliczenie z dotacji następujących faktur:
1 ) [...] z 6.11.2019 r. w kwocie 1.050,00 zł, 2) [...] z 17.12.2019 r. w kwocie 1.312,49zł.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ przytoczył m.in. stanowisko Regionalnej Izby Obrachunkowej z dnia 01.07.2022r. (pismo w aktach sprawy), ale także aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Po rozpatrzeniu odwołania strony, organ II instancji uznał zarzuty środka zaskarżenia za niezasadne.
Przytoczono w uzasadnieniu decyzji treść art. 16 ustawy o finansowaniu zadań publicznych w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym kontrolą , zgodnie z którym " Prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne przedszkola niebędące przedszkolami specjalnymi otrzymują na każdego ucznia z budżetu gminy dotację w wysokości równej podstawowej kwocie dotacji dla przedszkoli, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy.
2. W przypadku braku na terenie gminy przedszkola prowadzonego przez gminę, w którym zaplanowane wydatki bieżące finansowane z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej nie przekraczają 50% jego zaplanowanych wydatków bieżących, niebędącego przedszkolem specjalnym, kwotę dotacji, o której mowa w ust. 1, określa się w wysokości równej podstawowej kwocie dotacji dla przedszkoli w najbliższej gminie prowadzącej przedszkole, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy.
3. Prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne przedszkola specjalne otrzymują na każdego ucznia z budżetu gminy dotację w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy.
Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-3la i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:
a) wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego - w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie:
- 250% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2017 r. poz. 1189) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,
- 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978, z późn. zm.), 2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obejmujących:
a) książki i inne zbiory biblioteczne,
b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach,
c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
d) meble,
e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości określonej zgodnie z art. 16f ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do używania.
2. Przez wydatki bieżące, o których mowa w ust. 1 pkt 1, należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
3. Dotacja, o której mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania.
ustawy w brzmieniu obowiązującym w roku 2019r.
Dalej w oparciu o przepisy w/w ustawy wskazano co należy do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę. Podkreślono ,że w myśl art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
W odniesieniu do roku 2019, organy zakwestionowały wydatki z faktur wymienionych na str. od 8 do 11 decyzji organu I instancji kwalifikując je jako wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Oprócz tego wydatki w kwocie 638,03zł wymienione w tabeli tejże decyzji na str. 12. Łączna kwota dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem - 38.075,92zł.
Składają się na nią faktury dokumentujące zakupy: artykułów spożywczych, materiałów budowlanych - drewna kominkowego, benzyny, usług naprawczych do samochodu np. wymiana klocków hamulcowych, usług prawnych, księgowych.
W zakresie wydatków na artykuły spożywcze czy wyżywienie odwołano się do Statutu Przedszkola oraz umowy zawieranej z opiekunem dziecka. Podkreślono ,że umowa o świadczenie nauczania przedszkolnego jakie zawierało Przedszkole "[...]" z opiekunami dzieci, w §1 pkt 2 umowy zawierała zapis, że prowadzącemu przedszkole przysługuje miesięczne czesne, wpisowe, wyprawka w ustalonej kwocie. I dalej, w pkt 4 lit. g) ,że w ramach podstawowego czesnego oraz wyprawki zobowiązuje się on zapewnić dla powierzonego dziecka wyżywienie zgodnie z normami określonymi przez Ministerstwo Zdrowia.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I inst., że wobec regulowania opłat za wyżywienie w ramach zawieranych umów z opiekunami dzieci, dodatkowe wydatki tego rodzaju nie są możliwe do pokrywania z dotacji, z uwagi na inne źródło finansowania tego rodzaju zakupów.
Podobne stanowisko zawarto odnośnie wydatków na kwotę 683,03zł. Z zakwestionowanych faktur wynikało, iż były to wydatki poniesione na tzw. dodatkowe atrakcje dla dzieci np. pokaz iluzji, które tak jak wyżywienie, zgodnie z umową o świadczenie nauczania przedszkolnego musiały być pokrywane przez opiekunów dzieci, gdyż zobowiązywał do tego § 3 pkt 3 tej umowy.
Odnośnie wydatków na psy , Kolegium nie zanegowało, że obecność zwierząt - psów na terenie Przedszkola może wywoływać pozytywny wpływ na dzieci, jednakże nawet przy założeniu, że owe zwierzęta pełnią tego typu rolę, to nie jest to ich zadanie we wskazanym obiekcie.
Podobną podstawę do zakwestionowania, tj. brak bezpośredniego związku z procesem dydaktycznym organ postawił wydatkom na samochód osobowy.
Pozostając na tym samym stanowisku braku bezpośredniego związku wydatkowanych kwot z dotacji na cele, na które były przeznaczone, zakwestionowano wydatki na obsługę prawną i księgową. Wśród zakwestionowanych faktur odnotowano sfinansowanie usług obsługi prawnej na łączną kwotę - 5.552,00zł poniesione na rzecz Kancelarii Adwokackiej [...] za obsługę prawną oraz kwotę 861,00zł wypłacona p. A. B. - radcy prawnemu za konsultację prawną. W odniesieniu do obu tych usług, w świetle wyjaśnień strony, oraz braku jakiegokolwiek materiału dowodowego, nie istniały podstawy do przyjęcia, że faktycznie poniesione na ten cel wydatki można zaliczyć do bieżących wydatków placówki. Na okoliczność poniesionych wydatków na obsługę prawną strona nie przedstawiła żadnej umowy.
Odnośnie obsługi księgowej, organ II instancji przyjął, że biuro p. R. prowadziło dla Przedszkola "[...]" księgę przychodów i rozchodów oraz rozliczało pracowników i taki wydatek mieści się w art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo oświatowe oraz jest wydatkiem bieżącym, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o co pozwalało organowi odwoławczemu wyłączyć te kwotę z podlegającej do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Kolegium podzieliło także stanowisko organu I inst. co do kwoty dotacji niewykorzystanej do końca roku budżetowego 2019. Wysokość tej kwoty oraz jej kwalifikacja zdaniem organu nie stanowiły okoliczności spornych.
W zakresie roku 2020 zakwestionowana przez organ I inst. dotacja pobrana w nadmiernej wysokości na łączną kwotę 9.154,42zł, a wynikająca z wnioskowania o dotację na 3 dzieci, które nie uczęszczały do przedszkola, podtrzymana została orzeczeniem SKO. Podkreślono w uzasadnieniu ,że poza oceną Kolegium pozostały osobiste animozje pomiędzy organem prowadzącym, a poszczególnymi rodzicami, a także intencje przyświecające świadkom/opiekunom tych dzieci. Istota sprowadzała się wyłącznie do tego, że dotacja na poszczególne dziecko przysługuje w oparciu o comiesięczną aktualną liczbę dzieci i organ II instancji to stanowisko podzielił powołując się m.in. na oświadczenia rodziców
W skardze do WSA w Poznaniu zarzucono decyzji naruszenie :
- art. 252 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 5, 6 pkt 1 oraz art. 251 ustawy o finansach publicznych
- art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych
- art. 138 § 1 pkt 2 kpa
- art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych i art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej
- art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 252 ust. 6 pkt 1 ustawy o finansach publicznych
- art. 7 i art. 77 kpa
- art. 80 kpa
- art. 10 § 1 kpa, art. 9 kpa i art. 8 kpa
- art. 107 § 3 kpa.
Wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji.
W uzasadnieniu skarżący zarzucili organowi skierowanie decyzji do niewłaściwego podmiotu , bez odniesienia do formy prawnej prowadzonego Przedszkola. Podkreślono, że nie poczyniono ustaleń co do prawnych i faktycznych powiązań między stronami. Brak też zdaniem skarżących do żądania spełnienia świadczenia w postaci przelewu na konkretny rachunek bankowy w konkretnym banku. Pozostawało to w sprzeczności z przepisami Ordynacji podatkowej .Z ustawą tą pozostaje również w sprzeczności sposób określenia zapłaty odsetek. Odnośnie kwoty 9 154 zł pobranych w nadmiernej wysokości podniesiono ,że nieuczęszczanie dzieci do przedszkola nie pozbawia organów prowadzących przedszkole prawa do dotacji .Tylko w sytuacji trwałego opuszczenia placówki taka dotacja nie przysługuje. Odnośnie kwot wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem skarżący przytoczyli zarzuty odwołania , argumentując je orzeczeniami sądów w kategorii poszczególnych wydatków, podkreślając jednocześnie, że dotacje mogą być przeznaczone na sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego , o których mowa w art.10 ust.1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Zdaniem skarżących wydatki na obsługę prawną są również zadaniem organu prowadzącego. Także zakwestionowane wydatki na wyżywienie nie zostały prawidłowo ocenione, bowiem zapewnienie wyżywienia w przedszkolach jest zadaniem towarzyszącym działalności dydaktycznej, opiekuńczej i wychowawczej. Skarżący podkreślili również naruszenie przez organ zasad postępowania administracyjnego ,a także brak stosownego uzasadnienia decyzji, w sprzeczności z treścią art. 107 § 3 Kpa.
Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje :
Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935.; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny rozpatrując skargę na rozstrzygniecie organu administracji ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia dającego podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co oznacza, że z urzędu bierze pod uwagę wszystkie uchybienia postępowania, a nie tylko podniesione w skardze. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale nie wszystkie jej zarzuty były uzasadnione.
Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że większość wydatków zostało prawidłowo zaklasyfikowanych. Wątpliwości dotyczyły tylko jednej kategorii analizowanych wydatków, co z kolei uzasadniało uchylenie wyłącznie decyzji organu II instancji.
W toku postępowania, na podstawie skontrolowanej dokumentacji organizacyjnej i przebiegu nauczania za okres od września 2018r. do sierpnia 2020r. stwierdzono następujące nieprawidłowości:
1. Pobranie dotacji w nadmiernej wysokości na L. Ś. w okresie od kwietnia do sierpnia 2020r. w kwocie 4.161,1 zł na podstawie oświadczenia złożonego w Wydziale Oświaty [...] 8.09.2022 r. przez jego mamę P. L..
2. Pobranie dotacji w nadmiernej wysokości na F. L. w okresie od czerwca do sierpnia 2020r. w kwocie 2.496,66zł na podstawie oświadczenia przesłanego do Wydziału Oświaty [...] 15.09.2022 r. przez jego mamę I. L..
3. Pobranie dotacji w nadmiernej wysokości na H. Z. w okresie od maja do lipca 2020r. w kwocie 2.496,66zł na podstawie oświadczenia przesłanego do Wydziału Oświaty [...] 15.09.2022 r. przez jego mamę P. Z..
Łączna kwota tej kategorii zakwestionowanych wydatków to 9 154,42 zł. Prawidłowo organy uznały, że skoro dzieci , wobec których okres nieobecności obejmował miesiąc rozliczeniowy były nieobecne na zajęciach , to dotacja nie przysługiwała. Prawidłowe były też ustalenia organu , że za wiarygodne należy uznać konsekwentne oświadczenia rodziców o uczęszczaniu dzieci do przedszkola, co w zestawieniu z brakiem ich list obecności nie pozwalało na przyjęcie ,że uczęszczały w spornym okresie do placówki skarżących. Okoliczności te potwierdzała też pośrednio data początku epidemii Covid-19.Stąd też argumenty skarżących o konflikcie z rodzicami w/w dzieci nie mają znaczenia. Należy podkreślić, że brak formalnego rozwiązania umowy przez skarżących z rodzicami nie może skutkować prawem do dalszego pobierania dotacji. Należy odróżnić sytuacje , gdy nieobecność dziecka na zajęciach wynika z powodów choroby czy zdarzeń losowych, a sytuację , gdy zaprzestaje uczęszczania do placówki i decyzją rodziców już do niej nie wraca , nawet jeśli w dalszym ciągu obowiązuje umowa.
Prawidłowe było też stanowisko organu odnośnie rozliczenia dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za okres od września do grudnia 2019 roku, w wysokości 37.392,89zł na podstawie listy dokumentów finansowych wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji ( str. 8-11 ),a także wydatków w kwocie 638,03zł wymienionych w tabeli w w/w decyzji na str. 12.
W myśl art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Na powyższe wydatki w niniejszym postępowaniu składały się faktury dokumentujące zakupy: artykułów spożywczych, materiałów budowlanych - drewna kominkowego, benzyny, usług naprawczych do samochodu np. wymiana klocków hamulcowych, usług prawnych, księgowych.
Sąd uznał, że organy prawidłowo stwierdziły nieprawidłowości przy rozliczeniu dotacji dotyczące wydatków na artykuły spożywcze czy wyżywienie .
Rozdział IX Statutu Przedszkola reguluje kwestie odnoszące się środków finansowych na działalność Przedszkola, w § 45 wskazano, że opłatę za pobyt dziecka w placówce ustala organ. W skład opłaty wchodzą: czesne, koszty wyżywienia, zajęcia ponadwymiarowe, współorganizacja wycieczek i wyjazdów dla dzieci, okolicznościowe upominki dla dzieci, udział w teatrzykach i koncertach organizowanych w Przedszkolu, programy dydaktyczne dla dzieci i nauczycieli.
Z kolei w umowie o świadczenie nauczania przedszkolnego, które zawierało Przedszkole "[...]" z opiekunami dzieci, w § 1 pkt 2 umowy umieszczono zapis, że Przyjmującemu Zlecenie przysługuje miesięczne czesne, wpisowe, wyprawka w ustalonej kwocie. I dalej, w pkt 4 lit. g) - Przyjmujący Zlecenie, w ramach podstawowego czesnego oraz wyprawki zobowiązuje się zapewnić dla powierzonego przez Dających Zlecenie dziecka wyżywienie dziecka zgodnie z normami określonymi przez Ministerstwo Zdrowia.
Zdaniem sądu zasadnie uznało Kolegium za organem I instancji, że wobec regulowania opłat za wyżywienie w ramach zawieranych umów z opiekunami dzieci, dodatkowe wydatki tego rodzaju nie są możliwe do pokrywania z dotacji, z uwagi na inne źródło finansowania tego rodzaju zakupów ( wynika to z poglądów orzecznictwa sądowego – m. in. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 07.02.2024r. sygn. akt I SA/Ol 458/23, WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 15.10.2019r. sygn. akt III SA/Po 495/19 ).
M. in. w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15.10.2019 r. sygn. akt III SA/Po 495/19 stwierdzono, że "zwrócić trzeba uwagę na ugruntowany już w orzecznictwie pogląd, co do braku możliwości przeznaczenia dotacji na finansowanie kosztów wyżywienia dzieci w sytuacji, gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika, że koszty te były pokrywane w ramach opłat uiszczanych przez rodziców. Należy w tym zakresie wskazać, że możliwość pokrycia tych wydatków z dotacji powodowałaby podwójne finansowanie wyżywienia dzieci – raz z opłat wnoszonych przez rodziców, drugi raz z dotacji z budżetu gminy. Pokrywanie kosztów wyżywienia dzieci przez rodziców skutkuje więc tym, że wydatek ten nie mógł być sfinansowany z dotacji. Środki publiczne, jakie stanowi dotacja, nie mogą stanowić zysku przedsiębiorcy prowadzącego przedszkole. Mogą bowiem one być wydatkowane jedynie na cele określone w art. 90 ust. 3d u.s.o., a mianowicie wyłącznie na wydatki bieżące w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Stanowisko to wyrażono w wyrokach NSA z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1002/13, z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 463/14, z 1 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2447/14, z 13 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2219/18, CBOSA."
Zdaniem Sądu organy słusznie podniosły w uzasadnieniach swoich decyzji, że jeżeli za wyżywienie dziecka w przedszkolu płacą w całości rodzice to nie tylko kupno dodatkowych produktów żywnościowych typu soczki, słodycze, ale także zakup usług cateringowych nie jest możliwy do sfinansowania z dotacji.
Organ II instancji słusznie skonstatował, że skoro dzieci otrzymywały wyżywienie, bo Przedszkole było to tego zobligowane to nie wiadomo, czemu służyły zakupy artykułów spożywczych wykazane na zakwestionowanych fakturach. W konsekwencji zasadna jest teza i Sąd ją akceptuje, że Przedszkole z oczywistych względów nie mogło pobierać opłat za te artykuły żywnościowe, bo umowa takich zapisów nie obejmowała.
Nie budzi zastrzeżeń Sądu również ocena wydatków wymienionych na łączną kwotę 683,03zł tj. wydatków, które na podstawie "Umowy o świadczenie nauczania przedszkolnego" były sfinansowane przez rodziców. Organ II instancji wskazał trafnie, że z zakwestionowanych faktur wynika, iż były to wydatki poniesione na tzw. dodatkowe atrakcje dla dzieci np. pokaz iluzji, które ( tak jak wyżywienie ), zgodnie z umową o świadczenie nauczania przedszkolnego musiały być pokrywane przez opiekunów dzieci - zobowiązywał do tego § 3 pkt 3 tej umowy.
Sąd w pełni akceptuje też stanowisko organów odnośnie nieprawidłowości przy rozliczeniu dotacji w zakresie wydatków poniesionych na psy. Organy trafnie uznały bowiem, że nie są to zwierzęta przedszkolne sensu stricte, czyli takie które mają służyć terapii czy wspomaganiu rozwoju emocjonalnego dzieci, gdyż nie posiadają odpowiedniego przeszkolenia. Statut kontrolowanej jednostki nie przewiduje ponadto w ramach jej prowadzenia zajęć z psami, czy tego rodzaju formy edukacji. Z akt nie wynika też ,aby w przedszkolu prowadzona była dogoterapia, bądź aby ktokolwiek zatrudniony w przedszkolu posiadał takie uprawnienia.
Podobnie zasadnie zakwestionowano wydatki na samochód osobowy. Podkreślono,że potencjalna możliwość przeznaczenia przyznanej dotacji na zakup paliwa, czy naprawę auta jest uzależniona wyłącznie od wykazania (udokumentowania), że służy to realizacji zadań placówki oświatowej. Niewystarczające w tym zakresie jest wskazanie, że auto było spożytkowane m.in. na przewóz dzieci, transport po spaleniu przedszkola, bowiem okoliczności tego rodzaju nie zostały udokumentowane. ( patrz wyrok WSA w Krakowie z 22.05.2018 r., sygn. I SA/Kr 235/18.
Podobne zastrzeżenia odniesiono , zdaniem Sądu prawidłowo wobec kwestii wydatków na drewno kominkowe, czy odzież używaną. W żaden sposób nie udokumentowano, że ponoszono je na cele dydaktyczne. Nie wykazano związku pomiędzy zakupami tych rzeczy, a realizowaniem konkretnych celów dydaktycznych czy edukacyjnych.
Z podobnych powodów trafnie w ocenie Sądu zakwestionowano wydatki na obsługę prawną strony skarżącej tj. finansowania usług obsługi prawnej na łączną kwotę 5.552,00zł poniesionych na rzecz Kancelarii Adwokackiej [...] za obsługę prawną oraz kwotę 861,00zł wypłaconą p. A. B. - radcy prawnemu za konsultację prawną. Nie wykazano związków z realizowaniem celów dydaktycznych i nie wykazano dowodowo związków tych wydatków z funkcjonowaniem placówki edukacyjnej. Strona nie przedstawiła żadnej umowy pomiędzy nią, a Kancelarią Adwokacką, czy p. B. , stąd nie wiadomo jaki był zakres świadczonej obsługi prawnej, czy też udzielonych konsultacji prawnych. Wbrew zarzutom strony zawartym w skardze , to strona zobowiązana jest wykazać ,że wydatki były przyznane stricte na cel oświatowy , a nie organ, bo to strona korzysta z pomocy dotacyjnej. Skoro organ kwestionuje pewną pulę wydatków z powodu braku dowodów księgowych potwierdzających ich dokonanie ,bądź brak potwierdzenia określonych zajęć bądź charakter wydatków, to takie stanowisko strona musi obalić przeciwdowodami. Wydatki z dotacji oświatowej muszą wiązać się bezpośrednio z realizacją zadań, na które ta dotacja jest przeznaczona, tj. wyłącznie na subwencjonowanie zadań placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, nie zaś na wszelkie zakupy i wydatki tej jednostki. Rzeczone wydatki nie wiązały się zaś bezpośrednio z realizacją takich zadań, a miały jedynie z tymi zadaniami związek pośredni. Pośredni zaś związek w/w wydatków z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą szkoły nie jest wystarczającą przesłanką do uznania ich za wydatki podlegające rozliczeniu w ramach dotacji oświatowej.
Inna sytuacja dotyczyła wydatków w zakresie obsługi księgowej i w tym zakresie w ocenie Sądu organ II instancji dokonał prawidłowo korekty decyzji organu I instancji i uznał kwotę tego wydatku za uzasadnioną.
Przedszkole w kontrolowanym okresie na obsługę księgową z dotacji wydatkowało kwotę 1.200,00zł. Strona nie wykazała wprawdzie tego wydatku na cele związane z kształceniem, wychowaniem i opieką dzieci i nie przedłożyła żadnej umowy na świadczenie usług księgowych z p. J. R.. Słusznie jednak stwierdził organ II instancji, że organ I instancji odebrał od księgowej wyjaśnienia, z których wynika, że biuro p. R. prowadziło dla Przedszkola "[...]" księgę przychodów i rozchodów oraz rozliczała pracowników. Z pisma p. R. wynika, iż faktury uwzględniane przy rozliczeniu z dotacji były dostarczane raz w roku, wobec czego można było przyjąć, że zasadniczą rolą biura rachunkowego prowadzonego przez w/w była obsługa księgowa Przedszkola, a tego rodzaju wydatek jest wskazany w art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo oświatowe i jest to wydatek bieżący, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o Prawidłowo zatem organ II instancji uznał, że ta kwota nie powinna podlegać zwrotowi.
Wątpliwości Sądu budzą natomiast ustalenia organu II instancji odnośnie nierozliczenia dotacji do końca roku budżetowego 2019 ze względu na dwukrotne rozliczenie z dotacji następujących faktur: [...] z 6.11.2019 r. w kwocie 1.050,00 zł oraz [...] z 17.12.2019 r. w kwocie 1.312,49zł.
W ocenie sądu organ II instancji nie uzasadnił w wystarczający sposób nieprawidłowości w zakresie pozycji 7 tj. nierozliczenie dotacji do końca roku budżetowego 2019. Jedna z tych faktur tj. dotycząca zakupu drewna kominkowego widnieje w decyzjach organów obu instancji również w kategorii wydatków niezgodnych z przeznaczeniem, a nie niewykorzystanych do końca roku. Natomiast faktura [...] na kwotę 1 050,00 zł nie figuruje w tej kategorii, pomimo że figuruje w zestawieniu z dnia 20 stycznia 2020 roku , sporządzonym przez organ prowadzący pod poz.440 i w istocie nie wiadomo, jakich wydatków dotyczy, choć strona oba te wydatki zakwalifikowała jako wydatki bieżące na realizację zadań organu prowadzącego. Natomiast organ II instancji uznał, że tak wysokość , jak i kwalifikacja tych wydatków nie budzą wątpliwości, choć strona w odwołaniu wprawdzie ogólnie, ale zakwestionowała ich naliczenie jako niewykorzystanych do końca roku. Z uwagi na okoliczność, że w istocie nieznana jest kategoria wydatku na drewno opałowe ani przedmiot faktury [...], zasadnym było uchylenie w całości decyzji z uwagi na różny sposób naliczania odsetek od wydatków niezgodnych z przeznaczeniem ,a inny jako niewykorzystanych do końca roku. Za wystarczające sąd uznał jednak wyłącznie uchylenie decyzji organu II instancji , gdyż w istocie nie ma potrzeby prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, wymagana jest jedynie ponowna ocena dowodów , a przede wszystkim wyczerpujące uzasadnienie decyzji co do wszystkich kwestii spornych. Organ nie uzasadnił w sposób jasny i konkretny kategorii wydatków uznanych za niewykorzystane do końca roku pomimo ,że nie były one akceptowane przez organ prowadzący.
Za niezasadny sąd uznaje też argument o skierowaniu decyzji do niewłaściwego podmiotu, bowiem organem prowadzącym Przedszkole byli A. R. i M. R. i to na organ prowadzący Przedszkole nakłada się obowiązek zwrotu dotacji, bo to organ prowadzący na podstawie przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych ,a także na podstawie dwóch uchwał dotacyjnych Rady Miasta [...] uzyskał dotacje. Ze Statutu Przedszkola wynika również ,że organem prowadzącym Przedszkole są osoby fizyczne tj. A. R. i M. R.- właściciele Przedszkola.
Podobnie , niezasadny jest zarzut błędnego naliczenia odsetek. Otóż decyzja o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny , więc nie mają zastosowania, wbrew zarzutom skargi do naliczania odsetek na podstawie takiej decyzji przepisy art. 60-68 Ordynacji podatkowej , tylko przepisy art. 251 i dalsze ustawy - O finansowaniu zadań oświatowych. Zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji nie są bowiem klasycznym zobowiązaniem podatkowym, bo to podmiot występujący o dotację dokonuje wykazania podstaw obliczenia i przyznania należności, organ zaś uprawniony jest jedynie do jej weryfikacji. To z kolei oznacza, że decyzja określająca należność z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości nie tworzy zobowiązania do zwrotu dotacji, a jedynie stwierdza fakt pobrania (uzyskania) dotacji w wysokości wyższej niż należna.
W przekonaniu Sądu, organy ustaliły istotne w sprawie okoliczności i prowadziły postępowanie z zachowaniem zasad postępowania, niemniej w zaskarżonej decyzji SKO winno odnieść się do zarzutów odwołania i wyczerpująco przedstawić swoje stanowisko w zakresie spornych wydatków , stąd też zasadnym był zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.
Powyższe stwierdzone przez Sąd uchybienie - naruszenie prawa procesowego - mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Jednocześnie, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd (w punkcie II wyroku) zasądził od SKO na rzecz skarżących kwotę 1 452 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych