III SA/Po 475/25

III SA/Po 475/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz
Zbigniew Kruszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 66 ust. 1 pkt 16, art. 50 ust. 16-20, art. 81 ust. 8 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 20
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Dnia 30 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 roku sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 marca 2023r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z 9 marca 2023 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z 1 marca 2019 r. (nr [...]) w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej.
W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z 1 marca 2019 r. (nr [...]) umorzył w części postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez J. Ł. (dalej: skarżący) kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie refundacji leków w wysokości 13,02 zł. Jednocześnie ustalił obowiązek poniesienia przez skarżącego kosztów udzielonych świadczeń (refundacja leków oraz ambulatoryjna opieka specjalistyczna) w wysokości 554,67 zł, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej również: Prezes NFZ lub organ odwoławczy), decyzją z 20 maja 2022 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi wniesionej przez skarżącego, wyrokiem z 18 października 2022 r. (sygn. akt III SA/Po 588/22) uchylił decyzję Prezesa NFZ. W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że skarżący, na podstawie decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) z 3 stycznia 2013 r., "nabył prawa emeryta" od 4 grudnia 2012 r. – bezterminowo. Następnie Prezes KRUS decyzją z 4 listopada 2013 r. wstrzymał wypłatę świadczenia emerytalnego, z uwagi na to, że skarżący systematycznie odmawiał jego przyjęcia. W związku ze wstrzymaniem wypłacania skarżącemu świadczenia emerytalnego nie były za niego odprowadzane składki na ubezpieczenie zdrowotne, co według organu, spowodowało utratę statusu ubezpieczonego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i nie wyjaśnił dlaczego w sytuacji wstrzymania wypłaty emerytury Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS) nie miała obowiązku dalszego odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne skarżącego.
Prezes NFZ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wymienioną we wstępie decyzją z 9 marca 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z 1 marca 2019 r. (nr [...]).
W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ podniósł, że organ pierwszej instancji zwrócił się do KRUS o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji związanej ze wstrzymaniem wypłaty skarżącemu świadczenia emerytalnego, zaznaczając, że jeżeli strona powinna zostać zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu przyznanej emerytury to należy niezwłocznie przekazać powyższe zgłoszenie w formie elektronicznej do NFZ (pismo z 18 stycznia 2019 r.). W odpowiedzi na wspomniane pismo KRUS, Placówka Terenowa w [...] poinformowała, że wypłata świadczenia została wstrzymana z uwagi na systematyczne odmawianie przez skarżącego przyjęcia wypłaconej przez KRUS emerytury. Zdaniem organu odwoławczego decyzja KRUS o wstrzymaniu emerytury została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie narusza obowiązujących przepisów prawa, natomiast NFZ nie posiada kompetencji wypowiadania się co do jej zasadności. Organ zaznaczył, że tytułem do objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym było pobieranie emerytury (art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Dz.U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach). W takim przypadku składki na ubezpieczenie zdrowotne pobierane są od wypłacanych świadczeń emerytalnych przez KRUS (art. 81 ust. 8 pkt 2 i art. 85 ust. 9 ustawy o świadczeniach). Tytuł ten wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia (art. 72 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Skutkiem ostatecznej decyzji o wstrzymaniu skarżącemu świadczenia emerytalnego było wygaśnięcie tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, wyrejestrowanie skarżącego jako osoby ubezpieczonej oraz zaprzestanie odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Organ zaznaczył, że ubezpieczeniem zdrowotnym są objęte jedynie osoby pobierające emerytury bądź renty. Jeśli osoba nie pobiera powyższego świadczenia, to nie jest objęta ubezpieczeniem z tego tytułu. Zarówno Zakład Ubezpieczeń Społecznych jak i Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie mogą naliczać oraz pobierać składek od emerytury bądź renty, która nie została wypłacona.
Skarżący został zgłoszony przez KRUS do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 4 grudnia 2012 r. do 30 października 2013 r., a od 31 października 2013 r. nie figuruje on jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego. W związku z powyższym w dniach udzielonych świadczeń skarżący nie był uprawniony do uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej w ramach ubezpieczenia zdrowotnego.
Skarżący, pismem z 12 maja 2023 r., ponownie wniósł skargę do WSA, zaskarżając wymienioną we wstępie niniejszego uzasadnienia decyzję Prezesa NFZ z 9 marca 2023 r., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego jak i prawa procesowego, poprzez przyjęcie niewłaściwej wykładni przepisu art. 72 ust. 1 ustawy o świadczeniach, poprzez odmówienie mu prawa do ubezpieczenia zdrowotnego tylko z tej racji, że odmówił pobierania należnej emerytury, a to z wielokrotnie powtarzanego powodu, że decyzja o przyznaniu emerytury została wystawiona na niewłaściwy adres. W ocenie skarżącego zawieszenie wypłaty należnej emerytury w niczym nie uzasadnia odmowy prawa do świadczeń zdrowotnych NFZ. Skarżący wskazywał ponadto, że przecież składka zdrowotna z emerytury płacona jest przez KRUS bez zgody osoby uprawnionej, a zatem składka mogłaby i powinna być potrącona z jego emerytury.
Następnie WSA wyrokiem z 1 sierpnia 2023 r. (sygn. akt III SA/Po 326/23) uchylił decyzję Prezesa NFZ oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd zalecił organowi jeszcze raz przeanalizować regulacje prawne i udzielić odpowiedzi na dostrzeżony w wyroku z 18 października 2022 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Po 588/22 problem tj. dlaczego w sytuacji wstrzymania wypłaty emerytury KRUS nie miał obowiązku dalszego odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne i w zależności od dokonanych ustaleń zastosować art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach albo zastosować art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach.
Od powyższego wyroku WSA z 1 sierpnia 2023 r. (sygn. akt III SA/Po 326/23) skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) wniósł Prezes NFZ.
Wyrokiem z 10 stycznia 2024 r. (sygn. akt II GSK 1874/23) NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. W ocenie NSA lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwalała na przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji ocenił zgodność z prawem stanowiska przyjętego przez Prezesa NFZ odnośnie do podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego i obowiązku odprowadzania przez KRUS składek na ubezpieczenie zdrowotne po wstrzymaniu wypłaty skarżącemu świadczenia emerytalnego, a więc w istocie nie przeprowadził pełnej kontroli zaskarżonej decyzji. Tymczasem obowiązkiem WSA było dokonanie kompleksowej oceny wywiązania się przez organ z obowiązków wynikających z art. 153 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA krytyczną ocenę wypełnienia wspomnianych obowiązków argumentował pominięciem przez Prezesa NFZ definicji legalnej "osoby pobierającej świadczenie" (art. 5 ust. 1 pkt 20 ustawy o świadczeniach), przy czym Sąd w żadnym stopniu nie odniósł się do stanowiska organu, że ubezpieczeniem zdrowotnym są objęte jedynie osoby pobierające emeryturę bądź rentę, zaś osoba, która nie pobiera tego rodzaju świadczeń nie jest objęta ubezpieczeniem z tego tytułu (s. 7 zaskarżonej decyzji). Zarzutowi pominięcia wspomnianej definicji towarzyszyło jedynie stwierdzenie, że "Już sama definicja rozróżnia osobę objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym od osoby otrzymującej emeryturę lub rentę z zagranicy." Sąd pierwszej instancji nie wykazał jakie znaczenie w sprawie miało pominięcie przez Prezesa NFZ art. 5 ust. 1 pkt 20 ustawy o świadczeniach, czy naruszenie to było na tyle istotne (miało wpływ na wynik sprawy), że uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.
Kolejno NSA podkreślił, że zarzut stawiany zaskarżonej przez WSA decyzji, że przytoczony w niej art. 81 ust. 8 pkt 2 ustawy o świadczeniach, określający podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy niewypłacanie emerytury oznacza brak obowiązku odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne, okazał się chybiony.
Wskazano także na wątpliwości związane ze sformułowanymi przez WSA wskazaniami co do ponownego przeprowadzenia postępowania przez organy. NSA nadmienił, że wskazanie by organ zastosował art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach jest o tyle chybione, że jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji, już w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 4 grudnia 2018 r. skarżący został poinformowany o możliwości dopełnienia obowiązku ubezpieczenia określonego w art. 67 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach, zgodnie z art. 50 ust. 18a, w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu 11 grudnia 2018 r., ale skarżący nie skorzystał z możliwości "wstecznego" ubezpieczenia (s. 5 decyzji organu pierwszej instancji). W związku z tym, pomijając nawet kwestię, czy w tym konkretnym przypadku art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach w ogóle mógł mieć zastosowanie, nie ma podstaw normatywnych do ponownego zastosowania powołanego ostatnio przepisu.
NSA, formułując wskazówki dla tutejszego Sądu, podkreślił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien przeprowadzić pełną kontrolę zaskarżonej decyzji, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. NSA nadmienił, że wskazanie w motywach orzeczenia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie obejmuje także przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które stosował sąd formułując orzeczenie. W przypadku wyroku uwzględniającego skargę jego uzasadnienie powinno wskazywać w sposób nie budzący wątpliwości, że w konkretnej sprawie została spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ograniczenie się do powołania jednej z jednostek redakcyjnych powołanego przepisu nie stanowi spełnienia obowiązku podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia. Podobnie obowiązkiem sądu, w przypadku zastosowania art. 135 p.p.s.a. jest wykazanie, że w konkretnym przypadku było to konieczne i uzasadnione.
Na rozprawie skarżący przedłożył kserokopie dokumentów związanych z emeryturą rolniczą, w tym decyzję KRUS i wyrok Sądu Apelacyjnego w [...]. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w skardze z dnia 12 maja 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Z uzasadnienia wyroku NSA zapadłego w rozpoznawanej sprawie wynikało, że sąd odwoławczy uznał, że WSA w Poznaniu naruszył art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), ponieważ w uzasadnieniu swojego wyroku nie wyjaśnił w sposób adekwatny dlaczego w rozpoznawanej sprawie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego oraz przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, po ponownym przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd ocenił - odmiennie niż poprzednio przyjął WSA w Poznaniu orzekając w innym składzie - że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji nie naruszały prawa.
W realiach niniejszej sprawy kwestią sporną pozostaje to, czy za skarżącego, któremu wstrzymano wypłatę emerytury powinny być odprowadzane składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Zgodnie z art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym na dzień udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej, w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku:
1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo
2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 6
- osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia.
Kolejno, w myśl art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.
Rozpoznający poprzednio sprawę WSA stwierdził, że Prezes NFZ nie rozważył w ogóle zastosowania wobec skarżącego przywołanego wyżej art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach. Z kolei NSA nie podzielił tego poglądu, argumentując przy tym, że organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący nie dochował należytej staranności w ocenie swojej sytuacji prawnej, co do posiadanego zgłoszenia, a tym samym prawa do udzielonych świadczeń (s. 9 zaskarżonej decyzji). Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela powyższą konstatację. W piśmiennictwie wskazuje się, że przepis powinien mieć zastosowanie w sytuacjach, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne (Daniel Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS 2017, z. 2, s. 7-13). Chodzi w nim o sytuacje, gdy brak prawa do świadczeń nie wynika ze świadomych działań osoby korzystającej z ochrony przyznanej przez art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach, wynika natomiast z przyczyn nie leżących po jej stronie. Nie mogą być nim objęte sytuacje, w których to świadome działania doprowadziły do wyłączenia z ubezpieczenia zdrowotnego. W rozpoznawanej sprawie tymczasem to działanie skarżącego, polegające na systematycznym odmawianiu przyjęcia świadczeń (emerytury rolniczej), stało się przyczyną wydania przez Prezesa KRUS decyzji z dnia 4 listopada 2013 r. wstrzymującej wypłatę emerytury rolniczej skarżącemu. To z kolei – zdaniem organu – spowodowało utratę przez skarżącego statusu ubezpieczonego, co też Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela. Trudno zatem wywodzić, że Prezes NFZ czy organ I instancji powinien był rozważyć zastosowanie art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach, skoro niedochowanie należytej staranności w ocenie swojej sytuacji prawnej wyłącza możliwość działania w usprawiedliwionym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. O takim właśnie niedochowaniu należytej staranności można mówić w niniejszej sprawie, gdyż skarżący miał świadomość niepobierania emerytury rolniczej, a dodatkowo był na bieżąco informowany przez organy o przysługujących mu uprawnieniach.
Kolejno, rozważenia wymagało czy wstrzymanie skarżącemu wypłacania emerytury rolniczej skutkować mogła utratą statusu ubezpieczonego. W myśl art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę, osoby w stanie spoczynku pobierające uposażenie lub uposażenie rodzinne oraz osoby pobierające uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób pobierających emeryturę lub rentę powstaje od dnia, od którego przysługuje wypłata emerytury i wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia (art. 72 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Osoby pobierające emeryturę zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek ubezpieczenia lub zaistniały zmiany dotyczące tego obowiązku (art. 75 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Osoba, w stosunku do której wygasł tytuł do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, podlega wyrejestrowaniu z tego tytułu wraz z członkami rodziny (art. 76a ust. 1 ustawy o świadczeniach).
Ponadto, zasady obliczania podstawy wymiaru składek dla emeryta zostały uregulowane w art. 81 ust. 8 pkt 2 ustawy o świadczeniach. W myśl tej regulacji podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla emeryta jest kwota emerytury pomniejszona o kwotę spłaty nadpłaty świadczenia, z wyłączeniem dodatków, zasiłków, świadczeń pieniężnych i ryczałtu energetycznego, ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla oraz deputatu węglowego albo kwota uposażenia pobieranego w stanie spoczynku lub uposażenia rodzinnego, kwota uposażenia pobieranego po zwolnieniu ze służby lub świadczenia pieniężnego o takim samym charakterze.
Zdaniem Sądu organy dokonały prawidłowej wykładni powyższych przepisów, przyjmując przy tym, że skutkiem ostatecznej decyzji o niewypłaceniu skarżącemu świadczenia emerytalnego było wygaśnięcie tytułu, wyrejestrowanie z tego tytułu oraz zaprzestawanie odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Trafnie podkreślał Prezes NFZ w zaskarżonej decyzji, że skarżący zapoznał się z decyzją Prezesa KRUS o wstrzymaniu wypłacania emerytury, a ponadto wstrzymanie to było spowodowane jego wyraźnym wnioskiem w tym zakresie. Dlatego też skarżący – jako osoba niepobierająca emerytury – nie mógł być objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.
Sąd w składzie obecnie rozpoznającym sprawę, inaczej niż w uchylonym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2023 r. (sygn. akt III SA/Po 326/23) ocenił znaczenie definicji legalnej wyrażenia "osoba pobierająca świadczenie" (art. 5 ust. 1 pkt 20 ustawy o świadczeniach). To prawda, że Prezes NFZ w zaskarżonej decyzji nie przywołał tej definicji legalnej, jednak Sąd nie dostrzega, aby miało to zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy. Podkreślenia bowiem wymaga, że przesądzający w rozpoznawanej sprawie jest art. 72 ust. 1 ustawy o świadczeniach, który wprost wskazuje, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób pobierających emeryturę lub rentę powstaje od dnia, od którego przysługuje wypłata emerytury lub renty, i wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia. W realiach niniejszej sprawy istotne jest zatem nie tyle zdekodowanie pojęcia "osoby pobierającej emeryturę lub rentę", które to zresztą zostało dookreślone w art. 5 ust. 1 pkt 20 ustawy o świadczeniach, lecz zauważenie, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia.
Zauważenia wymaga też na marginesie, że główny zarzut skarżącego zawarty w skardze dotyczył właśnie nieprawidłowej wykładni art. 72 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Skarżący nadmieniał, że decyzja Prezesa KRUS o wstrzymaniu mu wypłaty emerytury rolniczej powinna zostać poprawiona, do czego jednak nigdy nie doszło. Wiąże się z tym także przedłożony przez skarżącego na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...]. Sąd orzekający w niniejszy składzie pragnie jednak zaznaczyć, że w ramach niniejszego postępowania nie podlega kontroli Sądu decyzja Prezesa KRUS w powyższym zakresie, lecz zaskarżona decyzja Prezesa NFZ w przedmiocie ustalenia obowiązku przeniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej. Dlatego też Sąd nie jest władny wypowiadać się o legalności ostatecznej decyzji Prezesa KRUS wstrzymującej skarżącemu wypłatę emerytury rolniczej. Jej kontrola pozostaje poza granicami rozpoznawanej sprawy, które to granice wyznaczają zakres kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Reasumując, skoro w myśl art. 72 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia, to kluczowym – w realiach niniejszej sprawy – jest ustalenie od kiedy zaprzestano pobierania świadczenia. W tym zakresie Sąd w pełni podziela ustalenia poczynione przez organy, które trafnie wskazały, że zaprzestanie pobierania świadczenia przez skarżącego nastąpiło wraz z wydaniem decyzji Prezesa KRUS z dnia 4 listopada 2013 r. wstrzymującej wypłatę emerytury rolniczej skarżącemu. W tym miejscu wyjaśnić należy, że rzeczona decyzja została wydana na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. poz. 1227, dalej: ustawa o emeryturach i rentach). Powyższy przepis – w brzmieniu na dzień wydania decyzji Prezesa KRUS oraz w aktualnym brzmieniu – wskazuje wprost, że wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli świadczenia nie mogą być doręczone z przyczyn niezależnych od organu rentowego.
Tym samym zarówno art. 72 ust. 1 ustawy o świadczeniach, jak i art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach wskazuje na "świadczenia", tj. wypłatę świadczeń oraz pobieranie świadczeń. Kolejno, w myśl art. 3 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach świadczenia określone w ustawie obejmują emeryturę. Z powyższego wywnioskować zatem należy – przy założeniu racjonalności ustawodawcy – że zaprzestanie pobierania świadczenia (emerytury) skutkuje wygaśnięciem obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Potwierdzają to także poglądy wyrażone w piśmiennictwie, w myśl których obowiązek ubezpieczenia powstaje od dnia, od którego przysługuje wypłata emerytury lub renty, a wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia (A. Nerka, D. Karkowska, Obowiązkowe ubezpieczenie społeczne i zdrowotne [w:] A. Nerka, D. Karkowska, Pozycja płatnika składek w ubezpieczeniu społecznym i zdrowotnym, Warszawa 2007).
Dlatego też w ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów przyjmując, że zaprzestanie pobierania emerytury przez skarżącego wskutek decyzji Prezesa KRUS spowodowało utratę przez skarżącego statusu ubezpieczonego (wygaśnięcie obowiązku ubezpieczenia).
Prawidłowo także orzeczono o umorzeniu w części postępowania w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie refundacji leków w wysokości 13,02 zł, w związku z bezprzedmiotowością zobowiązania do poniesienia kosztów tych świadczeń oraz równie prawidłowo orzeczono o obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów udzielonych świadczeń (refundacja leków oraz ambulatoryjna opieka specjalistyczna) w wysokości 554,67 zł. Podstawą takiego rozstrzygnięcia były przytoczone uprzednio przepisy art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, a także art. 50 ust. 18, ust. 19, ust. 20 ustawy o świadczeniach.
Skarżący, jako osoba której zostało udzielone świadczenie opieki zdrowotnej, pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, zobowiązany jest do uiszczenia kosztów tego świadczenia.
Sąd ocenił także, że organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie doszło tym samym do naruszenia przepisów postępowania, m.in. art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572).
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.