III SA/Po 47/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Instytutu Ochrony Roślin na decyzję odmawiającą przyznania pomocy finansowej, uznając, że Instytut nie spełnia definicji MŚP z powodu silnego uzależnienia od Skarbu Państwa.
Instytut Ochrony Roślin zaskarżył decyzję odmawiającą przyznania pomocy finansowej, argumentując, że spełnia kryteria MŚP. Sąd administracyjny uznał jednak, że Instytut, będąc państwową osobą prawną w 100% zależną od Skarbu Państwa pod względem finansowym i zarządczym, nie może być traktowany jako samodzielne przedsiębiorstwo. W związku z tym, nie spełnia on wymogu bycia mikro, małym lub średnim przedsiębiorstwem (MŚP) w rozumieniu przepisów unijnych, co skutkuje oddaleniem skargi.
Sprawa dotyczyła skargi Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMIR), która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania pomocy finansowej. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy Instytut spełnia definicję mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa (MŚP) zgodnie z załącznikiem nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 2472/2022. Instytut argumentował, że nie podlega kryteriom zależności od organu państwowego, które wykluczają status MŚP. Sąd administracyjny, podzielając stanowisko organu odwoławczego, uznał, że Instytut nie jest samodzielnym przedsiębiorstwem. Wskazano na stuprocentowe uzależnienie Instytutu od Skarbu Państwa, zarówno pod względem finansowym (większość środków pochodzi z dotacji państwowych), jak i zarządczym (możliwość powoływania i odwoływania dyrektora przez ministra nadzorującego, kontrola nad majątkiem). Sąd podkreślił, że zgodnie z prawem unijnym, pomoc finansowa dla MŚP jest wyjątkiem od reguł konkurencji i nie może być kierowana do podmiotów finansowanych ze środków publicznych, które nie działają na rynku w sposób niezależny. W konsekwencji, Instytut nie spełnił warunku bycia MŚP, co skutkowało oddaleniem skargi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, Instytut nie może być uznany za MŚP, ponieważ jego stuprocentowe uzależnienie od Skarbu Państwa pod względem finansowym i zarządczym wyklucza jego niezależność, która jest kluczowym kryterium dla kwalifikacji jako MŚP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Instytut nie spełnia kryterium niezależności wymaganego przez art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, ponieważ Skarb Państwa ma dominujący wpływ na jego kapitał i zarządzanie, co uniemożliwia przyznanie pomocy finansowej przeznaczonej dla samodzielnych przedsiębiorstw.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
rozporządzenie art. 13zzl § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Określa warunki przyznania pomocy finansowej, w tym wymóg posiadania statusu MŚP.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
rozporządzenie nr 2472/2022 art. 3 § ust. 4
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2472/2022 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Definiuje kryterium niezależności przedsiębiorstwa, wykluczające MŚP, jeśli 25% lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje organ państwowy.
rozporządzenie nr 2022/2472 art. 2
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2472/2022 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Definicje mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący oceny materiału dowodowego.
ustawa ARMIR art. 10a § ust. 1a pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Przepisy dotyczące zadań Agencji.
rozporządzenie nr 2022/2472 art. 3 § ust. 2 akapit drugi lit. b
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2472/2022 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Określa wyjątki od kryterium zależności od organu państwowego, dotyczące m.in. uczelni wyższych i ośrodków badawczych nienastawionych na zysk.
rozporządzenie nr 2022/2472 art. 3 § ust. 3
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2472/2022 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Definiuje przedsiębiorstwa powiązane, wskazując na związek między przedsiębiorstwami, a nie między przedsiębiorstwem a organem sektora publicznego.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Instytut Ochrony Roślin, jako państwowa osoba prawna w 100% zależna od Skarbu Państwa, nie spełnia kryterium niezależności wymaganego dla kwalifikacji jako MŚP. Państwowy nadzór nad kapitałem i zarządzaniem Instytutu wyklucza możliwość przyznania mu pomocy finansowej przeznaczonej dla samodzielnych przedsiębiorstw.
Odrzucone argumenty
Instytut argumentował, że nie podlega kryteriom zależności od organu państwowego, które wykluczają status MŚP, powołując się na specyficzne przepisy dotyczące przedsiębiorstw powiązanych i wyłączeń dla instytucji badawczych.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać jako mikro, małe lub średnie przedsiębiorstwo (zwane dalej "MŚP") Skarb Państwa jest 100% właścicielem Instytutu nieograniczone prawo dokonywania zmian na stanowisku dyrektora kapitał, o którym mowa w tym przepisie to majątek należący do Instytutu całkowite (stuprocentowe) uzależnienie Instytutu od Państwa w zarządzaniu przedsiębiorstwem i jego majątkiem stoi na przeszkodzie udzieleniu pomocy Państwa pomoc ma być przeznaczona dla przedsiębiorstw samodzielnych, nieposiadających wsparcia ani dostępu do środków, borykających się z trudnościami pomoc nie może być kierowana do podmiotów, których działalność finansowana jest ze środków publicznych nie ma potrzeby obliczania udziału organów państwa w zarządzaniu tym podmiotem, bowiem zależność tego Instytutu od Państwa jest stuprocentowa
Skład orzekający
Szymon Widłak
przewodniczący sprawozdawca
Walentyna Długaszewska
członek
Zbigniew Kruszewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja kryterium niezależności MŚP w kontekście instytucji państwowych i publicznych środków finansowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji instytucji badawczych w całości zależnych od państwa; niekoniecznie przenoszalne na inne typy przedsiębiorstw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak złożone przepisy unijne dotyczące pomocy publicznej i definicji MŚP mogą wpływać na instytucje publiczne, nawet jeśli prowadzą działalność gospodarczą. Jest to istotne dla zrozumienia barier w dostępie do funduszy.
“Instytut badawczy nie dostał unijnych pieniędzy. Sąd: Jesteś za bardzo państwowy!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 47/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-04-11 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-01-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/ Walentyna Długaszewska Zbigniew Kruszewski Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Środki unijne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2015 poz 187 par. 13zzl ust. 1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Dnia 11 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 20 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 20 listopada 2024 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "ARMIR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia 11 lipca 2024 r. o odmowie przyznania Instytutowi Ochrony Roślin – [...] w [...] (dalej: "Instytut", "skarżący") przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, powołując się na przepis §13 zzl ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. 2015 r. poz. 187 dalej "rozporządzenie") wskazał, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż wnioskodawca nie spełnia definicji przedsiębiorstwa uprawnionego do otrzymania wnioskowanej pomocy finansowej. W ocenie organu wnioskodawcy nie można uznać jako mikro, małe lub średnie przedsiębiorstwo (zwane dalej "MŚP"), w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 2472/2022 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.2022.327.1 dalej "rozporządzenie nr 2472/2022"). W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zgromadził wystarczający materiał dowodowy, co umożliwiło dokonanie oceny stanu faktycznego sprawy. Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w oparciu o które stwierdził, że Instytut jest państwową osobą prawną, tworzony jest w drodze rozporządzenia Rady Ministrów i nadzorowany przez właściwego ministra, który powołuje i odwołuje zastępców dyrektora Instytutu, decyduje o likwidacji, przekształceniu lub komercjalizacji Instytutu. W przypadku likwidacji Instytutu, jego majątek staje się własnością Skarbu Państwa. Także sprawozdanie finansowe Instytutu zatwierdza minister nadzorujący, który może również dokonać innego, niż wnioskowany, podziału zysku. Powyższe oznacza, że Skarb Państwa jest 100% właścicielem Instytutu. Także Dyrektor Instytutu jest uzależniony od organu nadzorującego, który go powołuje i odwołuje, a odwołanie może nastąpić w każdym czasie i przepisy nie wymagają do tego żadnego uzasadnienia. Zarządzanie Instytutem podlega stałej kontroli ministra, który wydaje wiążące dyrektora zalecenia pokontrolne. Źródłem finansowania działalności Instytutu Ochrony Roślin w [...] są środki finansowe ustalane w ustawach budżetowych na realizację zadań programu wieloletniego, ustanowionego na podstawie przepisów o finansach publicznych, którego głównym wykonawcą jest Instytut. Dysponentem środków budżetowych Instytutu przyznawanych Instytutowi przez ministra właściwego do spraw nauki, jest minister właściwy do spraw rolnictwa. Środki finansowe Instytut uzyskuje ze źródeł określonych w przepisach dotyczących warunków i sposobu gospodarki finansowej jednostek badawczo-rozwojowych, bądź ze środków publicznych związanych z realizacją zadań wskazanych w art. 37 ust. 1 ustawy o instytutach badawczych. Wyżej wskazany nadzór, nieograniczone prawo dokonywania zmian na stanowisku dyrektora, możliwość zlecania określonych zadań i wreszcie finansowanie w pełnym zakresie przez Państwo świadczy, zdaniem organu, o braku jakiejkolwiek swobody w prowadzeniu działalności przez Instytut. Organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że prawo głosu, o którym mowa w art. 3 ust. 4 załącznika do rozporządzenia nr 2022/2472 w odniesieniu do Instytutu to prawo decyzji w istotnych dla tego podmiotu sprawach. Natomiast kapitał, o którym mowa w tym przepisie to majątek należący do Instytutu. W ocenie organu całkowite (stuprocentowe) uzależnienie Instytutu od Państwa w zarządzaniu przedsiębiorstwem i jego majątkiem stoi na przeszkodzie udzieleniu pomocy Państwa. Minister kontroluje bowiem w pełnym zakresie kapitał Instytutu, skoro gospodarowanie majątkiem podlega jego stałemu nadzorowi, a oddanie na własność majątku ma charakter tymczasowy, w przypadku bowiem likwidacji Instytutu, majątek ten staje się własnością Skarbu Państwa. Instytut nie utrzymuje się samodzielnie, lecz ze środków publicznych, których wydatkowanie podlega monitoringowi Ministra, z uprawnieniem do wprowadzania własnych decyzji. Podejmowana natomiast przez Instytut dodatkowa działalność gospodarcza jest działaniem niesamodzielnym, zależnym od stanowiska organu nadzorującego. W skardze wniesionej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania: - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej "k.p.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy organ II instancji powinien uchylić w całości decyzję organu I instancji i przyznać skarżącemu pomoc finansową zgodnie z wnioskiem; - art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm. dalej "ustawa ARMIR") poprzez odstąpienie od wyczerpującego rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia, że skarżący nie spełnia przesłanki z §13zzl ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ze względu na rzekome posiadanie przez ministra w stosunku do Instytutu uprawnień kontrolnych z art. 3 ust. 4 załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z 14 grudnia 2022 r., w wymiarze równym lub wyższym niż wskazany w treści ww. przepisu. Tymczasem z ww. przepisu wynika, że wobec Instytutu nie znajduje zastosowania kryterium zależności od organu państwowego, a żaden organ państwowy nie kontroluje kapitału lub praw głosu skarżącego bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie w wymiarze 25% lub większym. Nadto pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: - art. 3 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 2 załącznika nr I do rozporządzenia nr 2022/2472 poprzez ich błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że skarżący nie należy do kategorii MŚP podczas gdy przepis art. 3 ust. 4 załącznika nr I do rozporządzenia nr 2022/2472 nie odnosi się do przypadków określonych w art. 3 ust. 2 akapit drugi lit. b załącznika nr I do rozporządzenia nr 2022/2472. Nadto zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2022/2472, uznanie przedsiębiorstwa jako powiązanego jest uzależnione od istnienia wskazanego w art. 3 ust. 3 związku pomiędzy danym przedsiębiorstwem a innym przedsiębiorstwem, a nie pomiędzy przedsiębiorstwem a organem sektora publicznego. W świetle natomiast wyłączenia, o którym mowa w art. 3 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 2 akapit drugi lit b załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472, nawet ewentualne ustalenie występowania pomiędzy Instytutem i organem sektora publicznego związku wskazanego w art. 3 ust. 3 załącznika do rozporządzenia nr 2022 /2472, nie pozbawia skarżącego statusu MŚP. Nadto zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego tj. § 13zzl ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 3 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 2 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania wnioskowanej pomocy, pomimo możliwości zakwalifikowania Instytutu jako MŚP w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 20 listopada 2024 r. nr [...], nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") dałby podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Doręczając odpis odpowiedzi na skargę, pełnomocnikowi strony skarżącej, Sąd umożliwił zajęcie stanowiska wobec ww. wniosku zakreślając czternastodniowy termin. Pełnomocnik strony skarżącej nie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zostały zatem spełnione przesłanki z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis § 13zzl ust. 1 rozporządzenia zgodnie z którym, w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi kukurydzy: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027; 4) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Z treści cytowanego powyżej przepisu wynika, że jednym z warunków przyznania pomocy, o której mowa w § 13zzl ust. 1 rozporządzenia jest posiadanie przez wnioskodawcę statusu MŚP w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia 2022/2472. Istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy skarżący Instytut spełnia kryterium niezależności, o którym mowa w art. 3 ust. 4 załącznika nr I do rozporządzenia 2022/2472 i czy w związku z tym posiada status MŚP w rozumieniu tego przepisu. Zgodnie z art. 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 2022/2472: 1. Do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub których całkowity bilans roczny nie przekracza 43 mln EUR. 2. W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 mln EUR. 3. W kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 mln EUR. Prawodawca unijny w przepisie art. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 przewidział ograniczenia podmiotowe, które korespondują z zachowującym aktualność stanowiskiem Komisji zaprezentowanym w zaleceniu z 6 maja 2003 r., 2003/361/WE (CELEX nr 32003H0361) oraz poglądami prezentowanymi w orzecznictwie TSUE (por. m.in. wyroki TSUE z 10 marca 2021 r., C-572/19 Dz.U. UE.C.2021/182/9; z 27 lutego 2014 r., C-110/13, ZOTSiS 2014/2/I-114). W ww. wyrokach TSUE wskazał, że korzyści przyznane MŚP stanowią wyjątek od ogólnych zasad, dlatego definicję MŚP należy interpretować ściśle. Nadto, pomoc ma być przeznaczona dla przedsiębiorstw samodzielnych, nieposiadających wsparcia ani dostępu do środków, borykających się z trudnościami. Skoro udzielenie pomocy publicznej ma na celu zapewnienie konkurencyjności na wspólnym rynku, wyrównanie szans gospodarczych dla przedsiębiorców, którzy napotykają trudności, to pomoc nie może być kierowana do podmiotów, których działalność finansowana jest ze środków publicznych. Jednocześnie w decyzji Komisji Europejskiej z 7 czerwca 2006 r. w sprawie pomocy państwa nr C 8/2005 (ex N 451/2004) podniesiono, iż głównym kryterium analizy uprawnień kontrolnych nad przedsiębiorstwem jest jego struktura własności. Zgodnie z art. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 2022/2472: 1. Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3. 2. "Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i które pozostają w następującym wzajemnym związku: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu ust. 3, 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25 %, pod warunkiem że nie są oni powiązani, w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem: a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o kapitał wysokiego ryzyka, które inwestuj ą w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. "anioły biznesu"), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1 250 000 EUR; b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk; c) inwestorzy instytucjonalni, w tym regionalne fundusze rozwoju; d) samorządy lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 mln EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000. 3. "Przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków: a) przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka; b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa; c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki; d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców lub członków w tym przedsiębiorstwie. Zakłada się, że nie ma dominującego wpływu, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców. Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem lub dowolnym z inwestorów wymienionych w ust. 2, również uznaje się za powiązane. Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych. Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na rynku wyższego lub niższego szczebla w stosunku do właściwego rynku. 4. Poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za MŚP, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ państwowy. 5. Przedsiębiorstwa mogą złożyć oświadczenie o swoim statusie prawnym przedsiębiorstwa samodzielnego, przedsiębiorstwa partnerskiego lub przedsiębiorstwa powiązanego, załączając dane dotyczące pułapów określonych w art. 2. Oświadczenie można złożyć nawet wtedy, gdy kapitał jest rozdrobniony w stopniu uniemożliwiającym określenie właściciela, w którym to przypadku przedsiębiorstwo w dobrej wierze oświadcza, że w sposób prawnie uzasadniony może przyjąć, iż 25 % lub więcej jego kapitału nie jest w posiadaniu innego przedsiębiorstwa ani we wspólnym posiadaniu większej liczby powiązanych przedsiębiorstw. Oświadczenia takie nie wykluczają kontroli i postępowań wyjaśniających przewidzianych w przepisach krajowych lub unijnych. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 24 sierpnia 2024 r. I GSK 1177/23, w przypadku instytutu badawczego prawo głosu, o którym mowa w przepisie art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, rozumieć należy jako prawo decyzji w istotnych dla tego podmiotu sprawach. Przez kapitał natomiast w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć majątek należący do instytutu badawczego. Niewątpliwym jest, że pogląd ten zachowuje nadal aktualność również w stosunku do art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472. Nie ulega zatem wątpliwości, że unormowanie to jest zgodne z aktualną polityką prawodawcy unijnego, a jego obowiązywanie stanowi konsekwencję wdrożenia wcześniej zaprezentowanych w zaleceniu Komisji potrzeb wspólnego systemu prawnego Unii Europejskiej. W ocenie Sądu organ prawidłowo odczytał przepis art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472, stwierdzając, że w przypadku Instytutu spełnione zostały przesłanki wykluczające dopuszczalność uznania go za MŚP, z uwagi na zakres kontroli państwa zarówno nad kapitałem, jak i prawem decydowania o istotnych sprawach skarżącego. Organ dokonał analizy zależności służbowych i finansowych Instytutu od Państwa, z zastosowaniem wzorca kontroli określonego w przepisie art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ARMIR przedstawił zależności służbowe pomiędzy Ministrem nadzorującym a Dyrektorem Instytutu oraz zależności finansowe pomiędzy Ministrem nadzorującym a Instytutem. ARMIR prawidłowo stwierdził, że Państwo w osobie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi może wyznaczyć lub odwołać dyrektora Instytutu, oraz ma prawo wywierać dominujący wpływ na Instytut. Organ przeanalizował także strukturę własności Instytutu wskazując, że strona dysponuje majątkiem stanowiącym własność Skarbu Państwa. W szczególności już z pobieżnej analizy wyszczególnionych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji kwot stanowiących źródła finansowania Instytutu wynika, że przychody uzyskiwane przez Instytut od Państwa tj. dotacje, subwencje, przychody z projektów finansowanych przez Ministerstwo, przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Narodowe Centrum Nauki przewyższają przychody własne Instytutu uzyskiwane z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wystąpienie powyższych okoliczności pozbawia możliwości uznania Instytutu jako niezależnego od pomocy finansowej Państwa. Wprawdzie Instytut wykonuje działalność gospodarczą, ale niewątpliwie większość środków finansowych uzyskuje od Państwa, a zatem ma inną pozycję rynkową, niż przedsiębiorstwa, działające bez wsparcia budżetu Państwa. Nie może być zatem traktowany na równi z tymi podmiotami, które nie korzystają z subwencji, dotacji państwowych, czy programów narodowych. Sąd stwierdził zatem, że organy w sposób wystarczający do wydania decyzji zbadały strukturę organizacyjną Instytutu oraz ustaliły w jaki sposób kształtuje się jego gospodarka finansowa i jakie są faktyczne źródła funduszy tworzonych przez Instytut. Nadto, w przypadku skarżącego Instytutu Ochrony Roślin - [...] w [...], jak wskazał NSA w sprawie I GSK 1177/23, nie ma potrzeby obliczania udziału organów państwa w zarządzaniu tym podmiotem, bowiem zależność tego Instytutu od Państwa jest stuprocentowa. Nie było również konieczności obliczania wartości kapitału, który pozostaje pod kontrolą organów państwa, dlatego że sprawowana jest ona nad całością majątku instytutu badawczego. Takie całkowite uzależnienie Instytutu od państwa w zarządzaniu przedsiębiorstwem i jego majątkiem, jak stwierdził NSA w ww. wyroku, który to pogląd Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, stoi na przeszkodzie udzieleniu pomocy finansowej. Przyznanie stronie pomocy finansowej należnej MŚP, oznaczałoby nie tylko naruszenie prawa krajowego, ale również prawa wspólnotowego. Stąd też prawidłowo organy uznały, że spełniona została przesłanka negatywna wskazana w przepisie art. 3 ust. 4 załącznika nr I do rozporządzenia nr 2022/2472, uniemożliwiająca przyznanie Instytutowi pomocy finansowej. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zawiera nadto wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, uzasadnienie faktyczne i prawne, a tym samym decyzje te spełniają wymogi wskazane w przepisie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. W ocenie Sądu z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika tok rozumowania organów, organy wyjaśniły bowiem w sposób właściwy motywy podjętego rozstrzygnięcia tj. dlaczego uznały, że Instytut nie należy do kategorii MŚP oraz z jakich względów zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 3 ust. 4 załącznika nr I do rozporządzenia nr 2022/2472, uniemożliwiające przyznanie pomocy finansowej. Prawidłowo również powołały w decyzjach przepisy prawa powszechnie obowiązującego znajdujące zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Reasumując, zdaniem Sądu, organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy w sprawie, dokonały jego oceny i wyciągnęły stosowne wnioski, co znalazło wyraz w uzasadnieniu faktycznym oraz prawnym decyzji. Organy zasadnie również stwierdziły, że Instytut, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności, nie ma charakteru przedsiębiorstwa spełniającego kryterium niezależności, o którym mowa w art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 i wobec tego, nie spełnia kryterium MŚP w rozumieniu tego przepisu, a tym samym prawidłowo stwierdziły, że strona nie spełniła przesłanki z § 13zzl ust. 1 pkt 2 rozporządzenia do przyznania wnioskowanej pomocy finansowej. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI