III SA/Po 462/25

III SA/Po 462/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1450/25 - Wyrok NSA z 2025-11-21
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 45 ust. 1, art. 56 ust. 6
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Dnia 23 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2025 roku sprawy ze skargi Biblioteki [...] na orzeczenie Zarządu Województwa z dnia 23 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zarząd Województwa jako Instytucja Zarządzająca Programem Regionalnym Fundusze Europejskie dla [...] 2021-2027 z dniem 03 czerwca 2024 r. ogłosił nabór wniosków w sposób konkurencyjny nr [...] w ramach działania 07.03 Kultura i turystyka.
Z wnioskiem o dofinansowanie nr [...] wystąpiła Biblioteka [...] (dalej także jako wnioskodawca); tytuł projektu: Rozwój i zwiększenie dostępności infrastruktury Biblioteki [...] do prowadzenia działalności kulturalnej. Jak wynika z opisu projektu, dotyczy on rozbudowy i przebudowy istniejącego obiektu.
Zarząd Województwa poinformował o negatywnej ocenie merytorycznej projektu przez Komisję Oceny Projektu (dalej także jako KOP); projekt spełnił wszystkie kryteria dopuszczające, lecz nie uzyskał minimum 60% ogólnej liczby punktów za kryteria merytoryczne punktowe. Odnośnie kryteriów kluczowych dla sądowoadministracyjnej kontroli tej sprawy wskazano, co następuje.
A.
Kryterium nr 12 nosi nazwę "Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu". KOP przyznała 4 punkty na 5 możliwych i wskazała, że wnioskodawca precyzyjnie określił kierunki działań pozwalające na eliminację problemów (konieczność przebudowy, rozbudowy i remontu instytucji, powstanie przestronnych i atrakcyjnych przestrzeni) oraz pozwalające na podniesienie jakości swojej oferty (wydzielenie przestrzeni do prac w zróżnicowanych grupach, organizacja księgozbiorów, wyposażenie biblioteki w sprzęt komputerowy i dostęp do Internetu). Wnioskodawca na podstawie doświadczeń opisał krótko założenia współpracy z otoczeniem instytucji pozarządowych i przedsiębiorcami.
Z informacji zawartych w dokumentacji nie wynika, że wnioskodawca posiada sformalizowany plan współpracy z otoczeniem w tym z przedsiębiorcami, organizacjami pozarządowymi, strategii promocji, partycypacji społecznej w procesie decyzyjnym czy projektowaniu działań inwestycyjnych. Ponadto nie opracowano oferty kulturalnej uwzględniającej aspekty włączenia społecznego ani analizy oddziaływania na bezpośrednie otoczenie, w tym wpływu na tworzenie nowych miejsc pracy.
B.
Kryterium nr 13 to "Wykorzystanie dostępnego potencjału infrastruktury". KOP przyznała 0 punktów na 2 możliwe i wskazała, że ocenie podlegało, czy projekt realizowany będzie na już istniejącej infrastrukturze, czy dotyczy nowej infrastruktury (w kryterium premiowane są działania na już istniejących obiektach a większa część inwestycji przypada na budowę nowej infrastruktury). Komisja wskazała, że wnioskodawca w punkcie 6.3 studium wykonalności napisał, że projekt będzie realizowany na już istniejącej infrastrukturze oraz dotyczy jej rozbudowy (nowa infrastruktura). Z tabel finansowych wniosku aplikacyjnego wynika, że roboty budowlane będą wynosiły 6 598 295,64 zł netto w tym: przebudowa istniejącej części 1 468 772,99 zł netto, nowo projektowana część 4 090 202,65 złotych netto i na tej podstawie w tym kryterium nie przyznano punktów.
C.
Kryterium nr 14 to "Długotrwałe efekty ekonomiczno-społeczne projektu.". KOP przyznała 4 punkty na 5 możliwych do uzyskania. Wnioskodawca wskazuje, że dzięki rozbudowie i przebudowie istniejącego obiektu nastąpi rozwój działalności obiektu, a stworzona przyjazna przestrzeń będzie sprzyjała aktywizacji lokalnej społeczności poprzez między innymi organizację spotkań, warsztatów, szkoleń, edukację kulturalną i artystyczną. Rozwiązanie aktualnych problemów lokalowych nie zmieni jednak zasadniczo profilu działalności tej instytucji.
W proteście wnioskodawca wskazał, że nie zgadza się z oceną kryteriów punktowych nr 12, 13 i 14 i zaznaczył, że nie wnosi uwag w zakresie pozostałych kryteriów punktowych: nr 15, 16, 17, 18 i 19.
ad. A.
Odnośnie kryterium nr 12 "Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu" wnioskodawca ocenił, że powinna zostać przyznana maksymalna liczba punktów ((wnioskodawca uzyskał 4 punkty na 5 możliwych), obszernie wykazując spełnienie przez projekt wszystkich wymagań tego kryterium w pełnym zakresie, od przedstawienia rzetelnej analizy potrzeb społecznych i infrastrukturalnych przez identyfikację grup docelowych aż po wskazanie planu współpracy z otoczeniem, strategii promocji i zapewnienia dostępności. Zdaniem wnioskodawcy dokumentacja zawiera konkretne dane liczbowe, wyniki badań, wskazuje na partycypacyjny charakter przygotowań i pełną zgodność inwestycji z potrzebami lokalnej społeczności. Wnioskodawca wykazał, że posiada opracowaną i wdrażaną strategię promocji i plan współpracy z otoczeniem. Projekt nie tylko odpowiada na obecne braki, lecz również wprowadza nową jakość oferty kulturalnej i społecznej, integrując funkcje edukacyjne, turystyczne i społeczne.
ad. B.
Odnośnie kryterium nr 13 "Wykorzystanie dostępnego potencjału infrastruktury" wnioskodawca także ocenił, że powinna zostać przyznana maksymalna liczba punktów (wnioskodawca uzyskał 0 punktów na 2 możliwe).
Zdaniem wnioskodawcy KOP dokonała daleko idącej wykładni, co do której wnioskodawca się nie zgadza, zarówno w związku z brakiem tego typu instrukcji na etapie konkursu jak i przedstawionego szerokiego uzasadnienia rozumienia i spełnienia kryterium wykorzystania dotychczasowej infrastruktury przez wnioskodawcę. W tym sensie aspekt kosztowy przyjęty przez KOP jest w odczuciu wnioskodawcy dyskryminujący, zważywszy że każdy inny potencjalny parametr wzięty za miernik spełnienia kryterium np. powierzchnia zabudowy, powierzchnia użytkowa, czy lokalizacja wskazywałaby na spełnienie kryterium przez projekt. Faktem jest, że projekt wykorzystuje w sposób kluczowy istniejącą infrastrukturę i opiera się na jej rewitalizacji, modernizacji oraz adaptacji, a nowa część ma wyłącznie uzupełniający charakter, umożliwiający dostosowanie obiektu do wymogów dostępności i funkcjonalności.
Ad. C.
Odnośnie kryterium nr 14 "Długotrwałe efekty ekonomiczno-społeczne projektu" wnioskodawca również ocenił, że powinna zostać przyznana maksymalna liczba punktów (wnioskodawca uzyskał 4 punkty na 5 możliwych).
Zdaniem wnioskodawcy projekt nie tylko rozwiązuje bieżące problemy lokalowe lecz realnie przekształca profil działalności instytucji, rozszerzając ofertę o nowe funkcje kulturalne, edukacyjne i społeczne. Przewidziano szereg działań wykraczających poza standardowe funkcjonowanie biblioteki i kina - takich jak studio nagrań, pracownia krajoznawcza, punkt informacji turystycznej, warsztaty międzypokoleniowe czy działania z miastami partnerskimi. Projekt oddziałuje ponadlokalnie, obejmując swoim zasięgiem nie tylko mieszkańców Miasta ale także przyjezdnych, co potwierdza jego funkcja mikroregionalna (jedyna tego typu instytucja w promieniu 30 km). Wnioskodawca zarzucił, że ocena KOP koncentrowała się wyłącznie na "lokalności", choć w dokumentacji wskazano wiele elementów o zasięgu szerszym - regionalnym i ponadlokalnym. Takie ograniczenie interpretacyjne pomija rzeczywisty potencjał inwestycji oraz jej powiązanie z otoczeniem (np. sektorem hotelowo-restauracyjno-kawiarnianym [HoReCa], organizacji pozarządowych [NGO], instytucji edukacyjnych). W ocenie wnioskodawcy projekt tworzy nowe miejsca pracy, rozwija ofertę i kompetencje mieszkańców a zastosowane wskaźniki ewaluacyjne jednoznacznie potwierdzają jego trwałe i strategiczne oddziaływanie społeczno-gospodarcze.
Odnośnie zapewnienia zróżnicowanej i trwałej oferty kulturalno-edukacyjnej wnioskodawca wskazał, że projekt przewiduje trwałą zmianę funkcjonalną obiektu - różnorodne strefy użytkowe, system RFID, dostępność, ICT, przestrzeń dla zajęć i wystaw dla różnorodnych grup odbiorców - nie będące w tej chwili w ogóle w ofercie Biblioteki i Kina ani gminy. Wskazane działania promują wysoką jakość merytoryczną (szkolenia, podcasty, digitalizacja dziedzictwa), tj. szereg nowych pozycji w ofercie Biblioteki i Kina stanowiących o istotnym rozwoju profilu działalności instytucji. Integracja z politykami rozwoju lokalnego, w tym strategią ZIT, strategią rozwoju Gminy wskazuje na ducha postępu i planowanie strategiczne inwestycji. Akcentowano, że placówka jest jedyną tego rodzaju instytucją w gminie i ma istotny wpływ na sferę społeczno-gospodarczą na danym obszarze.
Zdaniem wnioskodawcy projekt podniesie atrakcyjność kulturową/turystyczną regionu. Budynek mieści się w zabytkowym centrum miasta, 200 m od rynku - staje się produktem turystyki kulturowej. Powstanie punktu informacji turystycznej, publikacje krajoznawcze, organizacja wydarzeń takich jak "Dzień Judaizmu", koncerty, video mapping, spacerowniki, a także lepszy standard jedynego kina w promieniu 30 km, co zaświadcza o ponadlokalnym znaczeniu przedsięwzięcia. W drodze współpracy z Polskim Towarzystwem Turystyczno-Krajoznawczym, organizacjami społecznymi i instytucjami edukacyjnymi (ich lista została podana w dokumentacji) powstanie oferta odpowiadająca na potrzeby mieszkańców i przyjezdnych. Inwestycja będzie silnym narzędziem promocji instytucji i przełoży się na zwiększenie liczby aktywnych użytkowników oraz promocję miasta i gminy m.in. za sprawą wdrażanych społecznych i innowacyjnych rozwiązań w projekcie.
Projekt przyczyni się do wzrostu zatrudnienia co najmniej o 2 etaty. Realizacja zadań miękkich i edukacyjnych zwiększy kompetencje cyfrowe, społeczne i kulturowe mieszkańców. Poprawiona dostępność i jakość usług zwiększy atrakcyjność Miasta jako miejsca zamieszkania i inwestycji. Planowane i wymienione wprost w dokumentacji projekty współpracy chociażby z branżą HoReCa potwierdzają fakt stymulowania sfery społeczno-gospodarczej na obszarze.
Wzrost zainteresowania ofertą szacowano w projekcie ostrożnie, natomiast wskazano wyraźnie, że rozbudowa infrastruktury umożliwi wprowadzenie nowych form aktywności: studio nagrań, pracownia krajoznawcza, digitalizacja zbiorów, zajęcia komputerowe, powierzchnie wystawowe, pomieszczenia dla seniorów, dla dzieci, dział książki anglojęzycznej, pracownie tematyczne, strefy dla seniorów, dzieci i młodzieży, powierzchnie wystawowe. Wzrośnie integracja społeczne i zostanie wzmocniona tożsamość lokalna. Projekt jest adresowany do szerokiego grona odbiorców, w tym: dzieci, młodzieży, seniorów, osób z niepełnosprawnościami (OzN), rodzin, grup defaworyzowanych. Przewidziane są działania międzypokoleniowe, edukacyjne, animacyjne i partycypacyjne (np. słuchowiska z udziałem mieszkańców, warsztaty ceramiczne, "Akademia przyszłości"), w tym z miastami partnerskimi, co potwierdza ponadregionalne oddziaływanie projektu.
Wnioskodawca zaznaczył, że w projekcie określono nawet mierniki, które będą zaświadczać o trwałych efektach społeczno-ekonomicznych inwestycji (w ujęciu rocznym): liczba osób korzystających, liczba wydarzeń, powierzchnia przeznaczona na działalność kulturalną, liczba wypożyczeń, liczba seansów kinowych, liczba współpracujących NGOsów i przedsiębiorstw, liczba wydarzeń zorganizowanych w partnerstwie z innymi gminami, liczba wydarzeń dla zidentyfikowanych grup defaworyzowanych (seniorzy, dzieci, matki z małymi dziećmi). Wśród nich są takie, które bezpośrednio dotyczą kwestii związanych tj. atrakcyjność kulturowa i turystyczna, wpływ gospodarczy i przyspieszenie rozwoju gospodarczego, zatrudnienie nowych pracowników. Ich określenie oraz monitorowanie na etapie realizacji zaświadcza o przekonaniu wnioskodawcy o strategicznym, ekonomiczno-społecznym oddziaływaniu projektu w regionie.
Komisja Odwoławcza Instytucji Zarządzającej orzeczeniem z 23 lipca 2025 r. nr [...], na podstawie art. 69 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U. 2022, poz. 1079 z późn. zm., dalej jako ustawa wdrożeniowa) orzekła o nieuwzględnieniu protestu.
Komisja Odwoławcza uznała za zasadny protest w części dotyczącej kryterium nr 12 i kryterium nr 13, przyznając jeden dodatkowy punkt w ramach kryterium nr 12 i dwa punkty w ramach kryterium nr 13. Za niezasadny uznano protest w części dotyczącej kryterium nr 14. W wyniku rozpatrzenia protestu projekt uzyskał łącznie 12 punktów, co jest niewystarczającą liczbą punktów aby otrzymać dofinansowanie.
Kryterium nr 14 to "Długotrwałe efekty ekonomiczno-społeczne projektu". Zgodnie z definicją w kryterium nr 14 ocenie podlega, czy projekt wpłynie na wzmocnienie endogenicznego potencjału regionu przez poprawę jakości życia mieszkańców danego obszaru i wzmocnienie dziedzictwa kulturowego oraz tożsamości lokalnej, zachowania zasobów lub nadania nowych funkcji ekonomicznych i społecznych obiektom objętych zakresem rzeczowym projektu.
W kryterium weryfikowane będzie m.in., czy projekt zapewni zróżnicowaną ofertę kulturalną/turystyczną/edukacyjną, odpowiadającą na potrzeby różnych odbiorców lub pozwalającą na różnorodne wykorzystanie wspieranej infrastruktury; czy projekt przyczyni się do rozszerzenia oferty kulturalnej/turystycznej/edukacyjnej, tj. m.in. tworzy nowe formy uczestnictwa w tych obszarach, zapewnia wysoką jakość merytoryczną i szeroką gamę oferty kulturalno-turystyczno-edukacyjnej, kierowanej do szerokiego grona odbiorców, jego strategiczne znaczenie dla danego obszaru, w tym tworzenie nowych miejsc pracy (u wnioskodawcy lub w obszarze oddziaływania projektu).
Wnioskodawca powinien wykazać wpływ realizacji projektu na:
- wzrost zainteresowania produktami/usługami oferowanymi na danym obszarze (zwiększenie liczby osób korzystających (widzów, słuchaczy, zwiedzających, itp.) z infrastruktury objętej projektem),
- wzrost integracji społecznej, wzmocnienie dziedzictwa kulturowego i tożsamości lokalnej,
- podniesienie atrakcyjności kulturowej/turystycznej danego obszaru,
- tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju gospodarczego obszaru objętego projektem.
Projekt powinien wykazywać istotne oddziaływanie dla szczebla lokalnego, a w przypadku projektów realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego – w zakresie właściwości podmiotów odpowiedzialnych za prowadzenie lub nadzór nad obiektami kultury i turystyki na poziomie lokalnym.
Komisja Odwoławcza stwierdziła, że uzasadnienie braku przyznania maksymalnej liczby punktów przez Komisję Oceny Projektu dotyczy poniższych elementów:
- "Rozwiązanie aktualnych problemów lokalowych nie zmieni jednak zasadniczo profilu działalności tej instytucji".
- "Przedsięwzięcie ma charakter lokalny, bez wpływu na atrakcyjność kulturową, czy turystyczną w szerszym zakresie".
- "Tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju gospodarczego obszaru objętego projektem: projekt może mieć znaczenie dla społeczności lokalnej pod względem integracji i edukacji, ale jego wpływ gospodarczy będzie ograniczony i bardzo lokalny. Projekt nie jest nastawiony na tworzenie silnych bodźców dla lokalnej gospodarki, jak na przykład rozwój usług hotelarskich, czy gastronomicznych. Nie będzie miał też charakteru dużej atrakcji kulturalnej, czy turystycznej o szerokim zasięgu, co ogranicza wpływ na sektor usług. Projekt nie wpłynie zatem bezpośrednio na znaczące przyspieszenie rozwoju gospodarczego gminy, czy powiatu. Projekt nie przewiduje też zatrudnienia nowych pracowników".
Zdaniem Komisji Odwoławczej wpływ projektu na rozwój gospodarczy i rynek pracy będzie ograniczony. Główne cele i założenia projektu dotyczą edukacji, kultury, włączenia i integracji społecznej czy wzmocnienia tożsamości lokalnej. Obiekt jest zlokalizowany na obszarze stosunkowo niewielkiego miasta i gminy. Obiekt objęty projektem stanowi bardzo ważny ośrodek wielu działalności (co wykazano w dostarczonej dokumentacji) stosunkowo niewielkiej społeczności lokalnej. Z oferty obiektu będzie korzystać głównie społeczność lokalna, czyli mieszkańcy miejscowości i gminy.
Komisja Odwoławcza stwierdziła, że lokalizacja projektu, jego zakres i zaproponowane rozwiązania nie mają znaczącego potencjału do tworzenia realnego wpływu na rozwój gospodarczy i tworzenia nowych miejsc pracy. Zapisy Programu Fundusze Europejskie dla [...] wyraźnie wskazują, że projekty z zakresu kultury i turystyki muszą posiadać analizę oddziaływania na bezpośrednie otoczenie i tworzenie miejsc pracy oraz trwałości finansowej projektów.
W Kryterium nr 14 przewidziano ocenę efektów projektu w zakresie tworzenia korzystnych warunków dla rozwoju gospodarczego obszaru objętego projektem. Komisja Odwoławcza napisała, że potwierdza stanowisko KOP, że lokalizacja projektu, jego zakres i zaproponowane rozwiązania nie mają znaczącego potencjału do tworzenia realnego wpływu na rozwój gospodarczy.
W terminowo wniesionej skardze Biblioteka [...] wniosła o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazanie sprawy w celu ponownego rozpatrzenia, zwrot kosztów procesu. Zarzucono naruszenie:
1) art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji, poprzez nieuprawnione nieuwzględnienie projektu do objęcia dofinansowaniem, wynikającym z dowolnej interpretacji przez Instytucję Zarządzającą zasad ustanowionych w dokumentacji konkursowej, a w szczególności Kryteriów wyboru projektów, stanowiących załącznik do Regulaminu wyboru projektów, wbrew przedmiotowym przepisom Konstytucji, które ustanawiają zasadę państwa prawa i równości podmiotów wobec prawa;
2) art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, poprzez dokonanie oceny projektu w sposób sprzeczny z ustanowionymi w tym przepisie zasadami przejrzystości, rzetelności, równości i bezstronności, w zakresie horyzontalnego kryterium merytorycznego nr 14 "Długotrwałe efekty ekonomiczno-społeczne projektu";
3) art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, poprzez dokonanie oceny projektu w sposób sprzeczny z ustanowionymi w tym przepisie zasadami przejrzystości, rzetelności, równości i bezstronności, w zakresie postanowienia część IV lit. C pkt 9 lit. a) Regulaminu wyboru projektów, które dla stwierdzenia pozytywnego wyniku oceny merytorycznej wymaga uzyskania minimum punktowego wynoszącego 11 punktów (to jest 60% wszystkich możliwych do uzyskania punktów);
4) art. 54 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez dokonanie oceny projektu w sposób sprzeczny z tym przepisem prawa, który nakazuje dokonać ocenę projektów w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów, podczas gdy Instytucja Zarządzająca jak i Komisja Oceny Projektów dokonała tej oceny z naruszeniem ustanowionego horyzontalnego kryterium merytorycznego nr 14;
5) art. 69 ustawy wdrożeniowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie przedmiotowej normy prawnej i nieuwzględnienie protestu, podczas gdy w przedmiotowym przypadku protest powinien zostać uwzględniony;
6) z ostrożności procesowej, z uwagi na charakter rozstrzygnięcia o nieuwzględnieniu protestu, oraz wobec uwzględniania w jego uzasadnieniu zarzutów w zakresie zaskarżonych kryteriów nr 12 i nr 13, naruszenie art. 45 ust. 1 i ust. 2 ustawy wdrożeniowej, poprzez dokonanie oceny projektu w sposób sprzeczny z ustanowionymi w tym przepisie zasadami przejrzystości, rzetelności, równości i bezstronności, w zakresie tych kryteriów, które właściwie ocenione, a więc zgodnie z żądaniem skarżącego, powinny doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia o uwzględnieniu protestu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Na rozprawie strona skarżąca oceniła, że wadliwie oceniono jakoby inwestycja miała służyć tylko gminie, ponieważ już liczba widzów kina i uczestników licznych wydarzeń kulturalnych odbywających się w instytucji wskazuje, że uczestniczą w nich nie tylko obywatele Miasta i Gminy [...]. O tym, że inwestycja służy nie tylko gminie świadczy to, że prowadzi jedyne kino studyjne w tej części regionu. Remont budynku spowoduje wzrost atrakcyjności całego województwa [...], ponieważ pozwoli na wyeksponowanie dawnych elementów architektury byłego kościoła, w którym to budynku mieści się instytucja.
Pełnomocnik organu ocenił, że z wniosku nie wynika aby realizacja projektu miała znaczenie regionalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 73 ust. 8 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1079, dalej jako ustawa wdrożeniowa) w wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe.
Postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy wdrożeniowej, akty prawa miejscowego oraz dokumenty, dostępne na stronie internetowej https://funduszeue.wielkopolskie.pl/nabory/dzialanie-73-kultura-i-turystyka. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy podstawę systemu realizacji programu mogą stanowić w szczególności przepisy prawa, wytyczne, szczegółowy opis priorytetów programu, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji.
W myśl art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców (ust. 2). Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu, zwany dalej "naborem". Warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest: 1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz 2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom (ust. 2). Udostępnienie regulaminu wyboru projektów w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu (ust. 3). Ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu (ust. 4).
Mając na względzie powyższe Sąd wskazuje, że kognicja sądów administracyjnych w sprawach dotyczących wniosków o dofinansowanie projektów w ramach programów operacyjnych polega na zbadaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów wydanych w postępowaniu toczącym się przed właściwą instytucją. Tylko naruszenie prawa procesowego lub materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik oceny, może skutkować uchyleniem określonego aktu. Należy przy tym wyjaśnić, że sąd dokonuje kontroli oceny projektu przeprowadzonej przez członków Komisji Oceny Projektów (dalej także jako KOP) oraz organ odwoławczy w kontekście pominięcia w ocenie określonych treści, czy też dokonywania oceny na podstawie elementów, które nie stanowią przedmiotu oceny w danym kryterium, natomiast nie jest władny dokonywać oceny słuszności, efektywności, racjonalności kryteriów konkursowych, ani tym bardziej zastępować oceniających lub weryfikować merytorycznie wiedzę ekspercką (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2024 r. I GSK 1310/24; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego).
Sąd wskazuje, że sprawa dotyczy zgodności z prawem oceny jednego kryterium, numer 14 (do zarzutu dotyczącego niespójności a przez to wadliwości rozstrzygnięcia i uzasadnienia w zaskarżonym orzeczeniu Sąd odniesie się w dalszej części uzasadnienia).
W przedmiotowej sprawie Komisja Oceny Projektu przyznała projektowi 9 punktów na 17 możliwych. Po rozpatrzeniu protestu projekt przekroczył granicę 60% wszystkich możliwych do uzyskania punktów za kryteria merytoryczne, wymaganą w pkt. IV C.9. Regulaminu (str. 47-48 Regulaminu) skoro otrzymał 12 punktów na 17 możliwych, czyli 70,58% wszystkich możliwych do uzyskania punktów za kryteria merytoryczne. Rzecz w tym, że kwota alokacji jest niewystarczająca do wybrania projektu skarżącej do dofinansowania, i to pomimo zwiększenia alokacji, uchwałą Zarządu Województwa z 06 sierpnia 2025 r. nr [...] w sprawie zwiększenia alokacji oraz wyboru do dofinansowania projektów ocenionych w ramach Działania 07.03 "Kultura i turystyka" Programu Fundusze Europejskie dla [...] 2021-2027 (nabór nr [...] – uchwała dostępna na ww. stronie internetowej Instytucji Zarządzającej).
Z ww. uchwały nr [...] oraz jej załącznika wynika, że ostatni projekt który dostał dofinansowanie, otrzymał 13 punktów, w tym 5 punktów za kryterium rozstrzygające. Projekt skarżącej po rozpatrzeniu protestu ma przyznane 12 punktów, w tym 5 punktów za kryterium rozstrzygające. Rozstrzygnięcie protestu nastąpiło 23 lipca 2025r. – uwzględniono protest w zakresie kryterium merytorycznych nr 12 i 13. W tym dniu na stronie naboru dostępna była uchwała nr [...] Zarządu Województwa z 27.06.2025r. w sprawie zwiększenia alokacji oraz wyboru do dofinansowania projektów ocenionych w ramach Działania 07.03 "Kultura i Turystyka" Programu Fundusze Europejskie dla [...] 2021-2027 potwierdzająca niemożność uzyskania dofinansowania przez projekty, które uzyskały 12 punktów. Brak przyznania punktów za kryterium 12 i 13 przez KOP nie miało więc wpływu na otrzymanie dofinansowania gdyż przed przyznaniem tych punktów jak i po ich przyznaniu została wyczerpana kwota alokacji. Zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej: przez wyczerpanie kwoty, o której mowa w ust. 2, należy rozumieć sytuację, w której środki przeznaczone na cel, o którym mowa w ust. 2, zostały rozdysponowane na projekty objęte dofinansowaniem w rozumieniu art. 61 ust. 1 oraz wybrane do dofinansowania w rozumieniu art. 43 w związku z art. 56 ust. 3, z zastrzeżeniem art. 61 ust. 3 i 4. Zarówno z art. 77 ust. 2 ustawy wdrożeniowej jak i Regulaminu (str. 47-48) wynika, że wynik pozytywny oceny merytorycznej nie gwarantuje uzyskania dofinansowania, gdyż warunkiem jego przyznania jest również wystarczająca kwota alokacji.
Skarżąca kwestionuje rozstrzygnięcie Komisji Odwoławczej w tej części w której odmówiono przyznania skarżącej jednego punktu więcej, za kryterium nr 14, bowiem argumentacja protestu została uwzględniona co do kryteriów nr 12 i 13.
Sąd stwierdza, że skarżąca ma interes prawny w kwestionowaniu zaskarżonego do Sądu orzeczenia, bowiem ma przyznane 4 punkty na 5 możliwych do uzyskania za kryterium nr 14. Skarżąca wywodzi, że powinna otrzymać maksymalną ilość punktów za to kryterium co skutkowałoby przyznaniem jej 13 punktów, czyli tylu ile otrzymały projekty objęte dofinansowaniem. Sąd stwierdza, że żądanie skargi jest bezzasadne.
Kryterium merytoryczno-horyzontalne nr 14 to "Długotrwałe efekty ekonomiczno-społeczne projektu". Pełna definicja kryterium nr 14, rozumiana jako: "przede wszystkim zasady jego oceny" brzmi następująco:
"W kryterium ocenie podlega, czy projekt wpłynie na wzmocnienie endogenicznego potencjału regionu przez poprawę jakości życia mieszkańców danego obszaru i wzmocnienie dziedzictwa kulturowego oraz tożsamości lokalnej, zachowania zasobów lub nadania nowych funkcji ekonomicznych i społecznych obiektom objętych zakresem rzeczowym projektu.
W kryterium weryfikowane będzie m.in., czy projekt zapewni zróżnicowaną ofertę kulturalną / turystyczną/ edukacyjną, odpowiadającą na potrzeby różnych odbiorców lub pozwalającą na różnorodne wykorzystanie wspieranej infrastruktury; czy projekt przyczyni się do rozszerzenia oferty kulturalnej /turystycznej / edukacyjnej, tj. m.in. tworzy nowe formy uczestnictwa w tych obszarach, zapewnia wysoką jakość merytoryczną i szeroką gamę oferty kulturalno-turystyczno-edukacyjnej, kierowanej do szerokiego grona odbiorców, jego strategiczne znaczenie dla danego obszaru, w tym tworzenie nowych miejsc pracy (u wnioskodawcy lub w obszarze oddziaływania projektu).
Wnioskodawca powinien wykazać wpływ realizacji projektu na:
- wzrost zainteresowania produktami/usługami oferowanymi na danym obszarze (zwiększenie liczby osób korzystających (widzów, słuchaczy, zwiedzających, itp.) z infrastruktury objętej projektem),
- wzrost integracji społecznej, wzmocnienie dziedzictwa kulturowego i tożsamości lokalnej,
- podniesienie atrakcyjności kulturowej / turystycznej danego obszaru,
- tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju gospodarczego obszaru objętego projektem.
Projekt powinien wykazywać istotne oddziaływanie dla szczebla lokalnego, a w przypadku projektów realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego – w zakresie właściwości podmiotów odpowiedzialnych za prowadzenie lub nadzór nad obiektami kultury i turystyki na poziomie lokalnym.".
Analizując definicję kryterium nr 14 Sąd podkreśla, że w jej pierwszych słowach jest zawarty wymóg, warunek, wpływu projektu na wzmocnienie wewnętrznego ("endogenicznego") potencjału regionu.
Wniosek dotyczy rozbudowy o nowe skrzydło, modernizacji i przebudowy istniejącego budynku: biblioteki, kina i izby muzealnej Ziemi Bukowskiej, przy czym budynek nie był remontowany od kilkudziesięciu lat (pkt 3.4.3 wniosku). Planowana inwestycja obejmuje remont więźby dachowej, modernizację systemu grzewczego budynku, docieplenie stropu, wykonanie systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, wymianę okien i drzwi zewnętrznych, wymianę oświetlenia (s. 24-25 Studium wykonalności).
Sąd zaznacza, że efekty ekonomiczno-społeczne projektu są w nim precyzyjnie wskazane, ich realność nie budzi wątpliwości Sądu tak jak nie budziła wątpliwości obu komisji oceniających projekt. Skutkowało to przyznaniem za to kryterium 4 punktów na 5 możliwych. Stwierdzić jednak trzeba, że niewadliwie uznano w toku procedury konkursowej, że w przypadku tego konkretnego projektu wzmocnienie potencjału regionu nie będzie istotne, przez co nie było podstaw do przyznania maksymalnej ilości punktów za to kryterium. Region to bowiem obszar większy niż miasto czy miasto i gmina, będzie to – co najmniej - zespół kilku bądź kilkunastu gmin, w zależności od lokalnych uwarunkowań. Tymczasem główne cele i założenia projektu dotyczą edukacji, kultury, włączenia i integracji społecznej, czy wzmocnienia tożsamości lokalnej. Z oferty obiektu będzie korzystać głównie społeczność lokalna, czyli mieszkańcy miejscowości i gminy. Lokalizacja projektu, jego zakres i zaproponowane rozwiązania nie mają nawet umiarkowanego potencjału tworzenia realnego wpływu na rozwój gospodarczy "regionu".
Nadto rozbudowa o nowe skrzydło, modernizacja i przebudowa istniejącego obiektu: biblioteki, kina i izby muzealnej, nawet połączona z zaplanowanym zwiększeniem potencjału podmiotu w kontekście oferty kulturalnej dla lokalnej społeczności (s. 28 Studium wykonalności) nie jest tworzeniem korzystnych warunków dla rozwoju gospodarczego obszaru objętego projektem – który to wymóg również jest wymieniony w definicji kryterium nr 14.
Sąd w żadnym wypadku nie kwestionuje konieczności dbania oraz inwestowania w instytucje kultury, utrzymywania ich na godnym poziomie. Zła sytuacja lokalowa dobitnie wynika ze studium wykonalności (s. 10-16) jak i wniosku (pkt 3.4.3). Projekt nie spełnia jednak całej definicji kryterium nr 14, przez co nie było podstaw do przyznania maksymalnej ilości punktów przewidzianych za spełnienie tego kryterium. Odnosząc się do kwestii nowych miejsc pracy należy wskazać, że we wniosku, wbrew twierdzeniom skarżącej, ich nie wskazano. Informacja o dwóch stanowiskach pracy związanych z użytkowaniem nowej części budynku znajduje się w pkt 8.4 studium, co zostało uwzględnione przez Komisję Odwoławczą przy ocenie kryterium nr 12 (str. 5 orzeczenia z 23 lipca 2025r.). W ocenie Sądu nie miało to jednak istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Planowane stworzenie dwóch miejsc pracy w związku z użytkowaniem nowej części budynku nie oznacza, że projekt stwarza znaczący potencjał do tworzenia realnego wpływu na rozwój gospodarczy i tworzenie nowych miejsc pracy.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi dotyczący niespójności rozstrzygnięcia z jego uzasadnieniem.
Zgodnie z art. 56 ust. 5 ustawy wdrożeniowej negatywną oceną projektu jest każda ocena w zakresie spełniania przez projekt kryteriów wyboru projektów, na skutek której projekt nie może być zakwalifikowany do kolejnego etapu oceny lub wybrany do dofinansowania. Na podstawie ust. 6 tego artykułu, negatywna ocena projektu obejmuje także przypadek, w którym projekt nie może być wybrany do dofinansowania z uwagi na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w danym naborze.
W myśl art. 66 ust. 1 tej ustawy protest jest rozpatrywany przez instytucję zarządzającą. Która, zgodnie z art. 67 ust. 2 tej ustawy weryfikuje wyniki dokonanej przez siebie oceny projektu, postępując następnie w zależności od wyniku weryfikacji.
W ostatnim akapicie uzasadnienia orzeczenia Komisji Odwoławczej wskazano, że "Projekt nie uzyskał wystarczającej liczby punktów, by otrzymać dofinansowanie.".
Zasadnie wywiedziono w odpowiedzi na skargę, że w oczywisty sposób odnosi się to do dostępnych w ramach naboru środków, które na dzień wydania orzeczenia uniemożliwiały przyznanie dofinansowania projektom ocenionym na 12 punktów. Skoro z woli ustawodawcy, wyrażonej w art. 56 ust. 6 ustawy wdrożeniowej, negatywna ocena projektu obejmuje także przypadek, w którym projekt nie może być wybrany do dofinansowania z uwagi na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w danym naborze, to należało ocenić projekt negatywnie, czyli nie uwzględnić protestu. Co też zostało uczynione przez Komisję Odwoławczą.
Zaskarżone orzeczenie jest wnikliwe i wyczerpujące, odnosi się do wszystkich istotnych kwestii podniesionych w proteście, dotyczących oceny kryterium nr 14. Jest również prawidłowe formalnie. W sprawie nie było dowolnej interpretacji przez Instytucję Zarządzającą zasad ustanowionych w dokumentacji konkursowej, jak to zarzucono w skardze, z powodów opisanych powyżej. Nie zostały naruszone wskazane w skardze art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji ani wskazane przez skarżącą przepisy ustawy wdrożeniowej. W ocenie Sądu przedstawionej powyżej nie ma podstaw, by zarzucać organowi naruszenie zasad przejrzystości, rzetelności, równości i bezstronności. Wady popełnione przez Komisję Oceny Projektów zostały wyeliminowane przez Komisję Odwoławczą.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) skargę oddalił.