III SA/Po 460/22

III SA/Po 460/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2019 poz 330
art. 2
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 28 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2022 roku sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. z dnia 14 kwietnia 2022 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu żołnierzowi pełniącemu służbę kontraktową oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem datowanym na 13 października 2021 r. (wpłynął do organu 26 października 2021 r.) skarżący wystąpił do Dowódcy [...] Bazy Lotnictwa Transportowego o zawarcie z nim kolejnego kontraktu na pełnienie służby kontraktowej wskazując, że jego obecny kontrakt obowiązuje do 28 lutego 2022 r.
Rozkazem personalnym z 1 lutego 2022 r. nr [...] Dowódca [...] Bazy Lotnictwa Transportowego odmówił zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu na pełnienie służby kontraktowej z uwagi na utratę nieposzlakowanej opinii w związku ze skazaniem skarżącego prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z 3 marca 2021 r., sygn. akt So. 4/19, za przestępstwo z art. 18 § 3 w zw. z art. 230a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.), dalej: "K.k.", które to skazanie może także znacząco obniżać morale i dyscyplinę w pododdziale wojskowym, a skarżący nie podoła dalszej służbie wojskowej stosownie do tezy wyroku o sygn. akt I OSK 81/14 (dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA").
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 2, art. 14 ust. 1, art. 44 ust. 1 pkt 4 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1131 ze zm.), dalej: "ustawa" i § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2337), dalej: "rozporządzenie".
Od powyższego rozkazu personalnego strona wniosła odwołanie, zarzucając:
1. bezzasadne powołanie się na wyrok o sygn. akt I OSK 81/14, który dotyczył decyzji wydanej na innej podstawie prawnej (nie art. 2 ustawy, lecz art. 9 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy) w sprawie, w której uznano, że żołnierz ma niedostateczną sprawność fizyczną do pełnienia służby, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie; ponadto wyroki sądów nie są źródłem prawa;
2. naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja", który statuuje zasadę równości wobec prawa, podczas gdy organ zawarł kolejny kontrakt z innym żołnierzem skazanym w tej samej sprawie, co skarżący; w tym kontekście wniesiono o przeprowadzenie postępowania dowodowego z akt personalnych tego żołnierza na podstawie art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a."; ponadto wskazano na dalsze zatrudnienie dwóch żołnierzy: jednego skazanego za mobbing, a drugiego zatrzymanego pod wpływem alkoholu;
3. zwłokę w rozpatrzeniu wniosku;
4. naruszenie art. 10 § 1 K.p.a.
Decyzją z 14 kwietnia 2022 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] utrzymał w mocy wyżej wskazany rozkaz personalny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2, art. 14 ust. 1, art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy i § 15 ust. 2 rozporządzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, co następuje.
Decyzja w przedmiocie zawarcia kolejnego kontraktu ma charakter uznaniowy. Stronie nie przysługuje roszczenie o zawarcie kolejnego kontraktu.
Przy wydaniu zaskarżonego rozkazu personalnego organ pierwszej instancji nie kierował się dowolnością. Argumenty uzasadnienia odwołania stanowią dowolną polemikę ze słusznymi wnioskami rozkazu personalnego. Do organu pierwszej instancji wpłynęło zawiadomienie z Wojskowego Sądu Okręgowego w P. o prawomocnym skazaniu strony z powołaniem na sygnaturę akt So. 4/19. Wyrokiem z 3 marca 2021 r. skarżącego skazano na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem dokonywania 5% potrąceń z miesięcznego uposażenia zasadniczego.
Powzięcie powyższych wiadomości naprowadza bezpośrednio na wniosek, że skarżący nie spełnia podstawowego warunku wynikającego z art. 2 ustawy, zgodnie z którym żołnierzem zawodowym może być osoba o nieposzlakowanej opinii.
Skazanie strony prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w P. powoduje, że nie ma ona nieposzlakowanej opinii. Wpływa to na morale innych żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową w [...] Bazie Lotnictwa Transportowego w P.
W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez jego niezastosowanie; wskazano, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy w uzasadnieniu swych rozstrzygnięć nie odniósł się do zarzutu naruszenia zasady równości statuowanej przez art. 32 Konstytucji w kontekście zawarcia kontraktu z innym żołnierzem skazanym za przestępstwo;
2. art. 15 K.p.a. przez jego niezastosowanie; wskazano, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu od rozkazu personalnego z 1 lutego 2022 r., w szczególności dotyczącego zawarcia kontraktu z innym żołnierzem skazanym za przestępstwo;
3. art. 78 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącego w odwołaniu dowodu na podstawie art. 136 K.p.a. na okoliczność zawarcia kontraktu z innym żołnierzem skazanym za przestępstwo.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozkazu personalnego organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to nie może być podstawą jej uchylenia.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), dalej: "Prawo o ustroju sądów administracyjnych", kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1131 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2337).
Żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu (art. 15 ust. 1 ustawy).
W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniesionego przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, właściwy organ zawiera z tym żołnierzem kolejny kontrakt na pełnienie zawodowej służby wojskowej lub wydaje rozkaz personalny o powołaniu żołnierza do służby stałej. Odmowa zawarcia kolejnego kontraktu lub powołania żołnierza do służby stałej następuje w formie rozkazu personalnego (§ 15 ust. 2 rozporządzenia).
Ilekroć w ustawie jest mowa o decyzji należy przez to rozumieć również rozkaz personalny (art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy).
Żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej (art. 2 ustawy).
Organy obu instancji na podstawie art. 2 ustawy odmówiły zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu na pełnienie służby kontraktowej z uwagi na utratę przez niego nieposzlakowanej opinii w związku ze skazaniem go prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z 3 marca 2021 r., sygn. akt So. 4/19, za przestępstwo z art. 18 § 3 w zw. z art. 230a § 1 K.k. na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem dokonywania 5% potrąceń z miesięcznego uposażenia zasadniczego.
W orzecznictwie podkreśla się, że żaden przepis materialnego prawa administracyjnego nie przyznaje prawa do zawarcie kolejnego kontraktu zawodowej służby wojskowej, stąd złożenie wniosku przez skarżącego w tym przedmiocie nie jest dla organu wiążące (por.: wyroki o sygn. akt I OSK 1348/05 i I OSK 1655/11 - dostępne w CBOSA).
Przepisy ustawy ani rozporządzenia nie ustanawiają żadnych przesłanek, którymi powinien kierować się organ właściwy do zawarcia (odmowy zawarcia) kontraktu na pełnienie służby kontraktowej. Oznacza to, że decyzje w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy. Zakres uznania jest zaś wyznaczony prawem i celem, dla jakiego prawo to zostało ustanowione. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji, stosownie do art. 7 K.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. W odniesieniu do interesu obywateli ustawodawca wprowadził obowiązek uwzględniania tylko tego, który jest "słuszny". Nie można uznać, że interes strony jest słuszny, jeżeli godzi on zarazem w interes społeczny (por.: wyrok o sygn. akt III SA/Kr 366/22 - dostępny w CBOSA).
Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale jej zakres polega na ustaleniu, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 3914/18 - dostępny w CBOSA). Rozpatrywanie spraw w ramach uznania administracyjnego oznacza więc, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Jednocześnie wybór tego rozstrzygnięcia, dokonywany na postawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, zarówno organowi pierwszej instancji jaki i organowi odwoławczemu nie można zasadnie zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego i tym samym naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z 3 marca 2021 r., sygn. akt So. 4/19, za przestępstwo z art. 18 § 3 w zw. z art. 230a § 1 K.k. na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem dokonywania 5% potrąceń z miesięcznego uposażenia zasadniczego.
Zdaniem Sądu organy wojskowe miały podstawę przyjąć, że powyższy fakt stwarza wątpliwości co do dalszej przydatności skarżącego do służby wojskowej z uwagi na to, że nie cechuje go już nieposzlakowana opinia, a zawarcie kolejnego z nim kontraktu mogłoby w tych okolicznościach osłabić morale innych żołnierzy, z którymi pełni służbę. Przepisy nie definiują pojęcia "nieposzlakowanej opinii". Według Słownika Języka Polskiego PWN "nieposzlakowany" to taki, któremu nie można nic zarzucić pod względem moralnym (https://sjp.pwn.pl/szukaj/nieposzlakowany.html). Osoba skazana za przestępstwo nie odpowiada temu określeniu i organy wojskowe zgodnie z prawem odmówiły zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu na pełnienie służby kontraktowej.
Organy zasadnie zatem odwołały się do art. 2 ustawy, wskazując na utratę nieposzlakowanej opinii jako podstawę odmowy zawarcia kolejnego kontraktu.
Żołnierze zawodowi pełnią czynną służbę wojskową jako służbę stałą albo służbę kontraktową (art. 3 ust. 1a ustawy). Żołnierze zawodowi pełnią zawodową służbę wojskową dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej. Służba ta wymaga zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia (art. 3 ust. 2 ustawy). Charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością wojska publiczne zaufanie mają służyć przeciwdziałaniu zachowaniom mogącym pozbawić je wiarygodności. W takim zakresie dbałość o interes służby (interes społeczny) leży w szeroko pojętym interesie Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego przy podjęciu zaskarżonej decyzji przeważył interes społeczny nad słusznym interesem skarżącego.
Zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 78 § 1 K.p.a. jest niezasadny. Przepis ten stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Tymczasem dla wyniku kontrolowanej sprawy nie ma znaczenia okoliczność, czy z innym żołnierzem - również skazanym za przestępstwo - zawarto kolejny kontrakt. Organ rozpatrywał bowiem indywidualną sprawę skarżącego, stąd nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z akt personalnych innego żołnierza, o którym mowa w skardze.
Decyzje wydane w granicach uznania administracyjnego nie są wyłączone spod obowiązku ich uzasadnienia na zasadach ogólnych określonych w przepisach K.p.a. (por.: wyrok o sygn. akt OSK 1282/04 - dostępny w CBOSA). W związku z podniesionymi w odwołaniu zarzutami organ odwoławczy miał zatem obowiązek się do nich odnieść. Rzeczywiście, jak wskazano w skardze, nie uczynił tego, ale nie mogło to mieć wpływu na wynik sprawy. Nie każde bowiem naruszenie przepisu postępowania skutkuje uwzględnieniem skargi, lecz jedynie takie, które mogło mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Po pierwsze bowiem, jak już wyżej wskazano, nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z akt personalnych innego żołnierza, o którym mowa w skardze (zarzut drugi odwołania). Po drugie, nie miało wpływu na wynik sprawy powołanie się w rozkazie personalnym z 1 lutego 2022 r. na wyrok o sygn. akt I OSK 81/14, który dotyczył decyzji wydanej na innej podstawie prawnej (nie art. 2 ustawy, lecz art. 9 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy) w sprawie, w której uznano, że żołnierz ma niedostateczną sprawność fizyczną do pełnienia służby. Po trzecie, w skardze na decyzję o odmowie zawarcia kolejnego kontraktu Sąd nie rozstrzyga o ewentualnej zwłoce organu w jej wydaniu. Z kolei, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy co prawda naruszyły art. 10 § 1 K.p.a., ale nie miało to wpływu na wynik sprawy. Skarżący nie wskazał bowiem, jakich czynności procesowych nie mógł dokonać wskutek naruszenia powyższego przepisu i jakie mogłyby mieć one znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Konkludując należy podnieść, że wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, a zaskarżoną decyzją zgodnie z prawem odmówiono zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu.
Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.