III SA/Po 459/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP, wraz z odsetkami i kosztami. Skarżący, jako spadkobierca T.P., ponosił solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Wcześniejsze postępowania sądowe uchyliły decyzje ZUS z powodu niewystarczającego wyjaśnienia kwestii przedawnienia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS ponownie odmówił umorzenia, argumentując, że nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnionego przypadku. ZUS podniósł również, że termin przedawnienia został przerwany, a należności zabezpieczone hipoteką. Skarżący zarzucał przedawnienie należności od 2007 roku i realizację odpowiedzialności z jego dochodów, a nie tylko z masy spadkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że kwestie istnienia zaległości i odpowiedzialności skarżącego za długi spadkowe należą do właściwości sądów powszechnych, a nie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie umorzenia. Sąd podkreślił, że przedawnienie należności składkowych nie jest przesłanką do umorzenia, a jedynie do rozstrzygnięcia sporu o istnienie zaległości, co nie mieści się w granicach sprawy o umorzenie. Sąd zbadał przesłanki umorzenia, stwierdzając, że skarżący nie wykazał całkowitej nieściągalności należności ani braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wolny od egzekucji dochód skarżącego dwukrotnie przewyższał minimum socjalne, a skarżący posiadał majątek zabezpieczający należności. Sąd uznał, że odmowa umorzenia była zgodna z prawem i chroniła interes publiczny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie zakresu kognicji sądu administracyjnego w sprawach o umorzenie należności ZUS oraz kryteriów oceny wniosku o umorzenie w kontekście sytuacji majątkowej i dochodowej zobowiązanego.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji spadkobiercy i odpowiedzialności za długi spadkowe, a także interpretacji przepisów dotyczących przedawnienia i umorzenia należności ZUS.
Zagadnienia prawne (2)
Czy kwestia przedawnienia należności składkowych może być badana w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym wniosku o umorzenie tych należności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwestia przedawnienia należności składkowych oraz ustalenia zakresu odpowiedzialności za długi spadkowe należą do właściwości sądów powszechnych i nie mogą być badane w postępowaniu sądowoadministracyjnym wywołanym wnioskiem o umorzenie zaległości.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny bada legalność decyzji o umorzeniu, a nie istnienie lub wysokość zaległości. Spór o przedawnienie należy rozstrzygać w postępowaniu właściwym dla określenia zobowiązań lub w postępowaniu egzekucyjnym.
Czy skarżący wykazał istnienie przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości składkowych, w szczególności całkowitą nieściągalność lub uzasadniony przypadek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał, aby spłata należności z uwagi na jego stan rodzinny i majątkowy wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, ani że zadłużenie jest następstwem nadzwyczajnych okoliczności.
Uzasadnienie
Wolny od egzekucji dochód skarżącego dwukrotnie przewyższał minimum socjalne, posiadał on majątek zabezpieczający należności, a także uzyskiwał dodatkowe dochody. Nie wykazał również problemów zdrowotnych uniemożliwiających pozyskiwanie dochodów.
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § §3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.u.s. art. 24 § ust. 5d
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.
u.s.u.s. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 24 § ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Przepis ten nie znajduje zastosowania do następców prawnych w kontekście określania zobowiązań zmarłego.
u.s.u.s. art. 24 § ust. 5
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, ale po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 83 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
rozp. MGPiPS z 31.07.2003 art. 3 § ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia przedawnienia należności składkowych i odpowiedzialności za długi spadkowe należy do właściwości sądów powszechnych. • Skarżący nie wykazał całkowitej nieściągalności należności ani braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. • Wolny od egzekucji dochód skarżącego dwukrotnie przewyższa minimum socjalne. • Skarżący posiada majątek zabezpieczający należności. • Odmowa umorzenia chroni interes publiczny.
Odrzucone argumenty
Należności składkowe są przedawnione od 2007 roku. • Organ realizuje odpowiedzialność za długi spadkowe z dochodów skarżącego, naruszając zasadę ograniczonej odpowiedzialności. • Przerwanie biegu przedawnienia nie może nastąpić po upływie terminu przedawnienia. • Zajęcie hipoteczne jest bezskuteczne.
Godne uwagi sformułowania
Wykraczają poza granice sprawy administracyjnej • Przedawnienie należności składkowych nie jest przesłanką, której zaistnienie uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o umorzenie zaległości • Wolny od egzekucji dochód skarżącego to kwota [...]zł średniomiesięcznie, co prawie dwukrotnie przewyższa tzw. minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego • Ochrona interesu publicznego, którym jest dbałość o stan finansów ubezpieczeń społecznych.
Skład orzekający
Małgorzata Górecka
przewodniczący
Marzenna Kosewska
członek
Mirella Ławniczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądu administracyjnego w sprawach o umorzenie należności ZUS oraz kryteriów oceny wniosku o umorzenie w kontekście sytuacji majątkowej i dochodowej zobowiązanego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji spadkobiercy i odpowiedzialności za długi spadkowe, a także interpretacji przepisów dotyczących przedawnienia i umorzenia należności ZUS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących odpowiedzialności spadkobierców za długi ZUS oraz rozgraniczenie kompetencji sądów administracyjnych i powszechnych. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych i prawie cywilnym.
“Czy długi ZUS po zmarłym można umorzyć? Sąd wyjaśnia granice odpowiedzialności spadkobiercy.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.