III SA/PO 452/23

III SA/Po 452/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Mirella Ławniczak
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Dnia 24 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Protokolant : sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę.
Uzasadnienie
Starosta [...] decyzją z 3 kwietnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm., dalej: P.r.d.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 2000 ze zm., dalej: K.p.a.) cofnął M. K. (dalej: skarżący/strona) uprawnienia (nr [...]) do wykonywania badań technicznych pojazdów.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że 10.11.2017 r. do organu wpłynęło postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] o zastosowaniu środka zapobiegawczego wobec M. K. podejrzanego o popełnienie przestępstwa z art. 271 § 1 i 3 K.k. w postaci zawieszenia w wykonywaniu zawodu diagnosty (nr upr. [...]). Następnie 23.11.2020 r. Sąd Okręgowy w K. poinformował Starostę, że nie zakończyła się prawomocnie sprawa z oskarżenia przeciwko M. K.. Sąd Rejonowy w O. 2.04.2021 r. przekazał organowi odpis orzeczenia 29.03.2021 r. sygn. II K [...] o uchyleniu wobec strony środków zapobiegawczych – poręczenia majątkowego i zawieszenia w wykonywaniu zawodu diagnosty. Starosta 14.01.2022 r. otrzymał z Sądu Okręgowego w K. nieprawomocny wyrok skazujący M. K. (sygn. II K [...]). Następnie 6.03.2023 r. wpłynął do organu odpis prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z 29.01.2021 r. sygn. III Ka [...] zmieniający ww. wyrok w ten sposób, że wyeliminowano zaliczenie na poczet orzeczonego zakazu wykonywania zawodu diagnosty okres stosowania wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w wykonywaniu zawodu sformułowanie "do dnia 30 maja 2019 r.", w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżony wyrok w mocy.
W tym stanie rzeczy Starosta ustalił, że M. K. jako osoba zgłoszona do wykonywania badań technicznych pojazdów (uprawnienia diagnosty udzielone przez Starostę [...] 17.09.2012 r. nr [...]), będąc uprawnionym do wystawienia dokumentu dopuszczającego pojazd do ruchu i dokonania obowiązku wpisu potwierdzającego sprawność techniczną pojazdu, działając w celu uzyskania korzyści majątkowej, poświadczył w 7 dowodach rejestracyjnych oraz rejestrze badań technicznych prowadzonych przez stację kontroli pojazdów i zaświadczeniach o przeprowadzonych badaniach, nieprawdę co do przeprowadzenia 23.08.2016 r., określając wynik badania jako pozytywny, podczas gdy w rzeczywistości ww. badań technicznych nie przeprowadził, pobierając za ich wykonanie przewidzianą opłatę. Czyny te potwierdziły nagrania z obrazu bramy wjazdowej na Podstawową Stację Kontroli Pojazdów przy ul. [...] w O. oraz zeznania świadków.
W świetle powyższego Starosta uznał, że istnieje podstawa do zastosowania art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. i cofnięcie diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Organ zaznaczył, że wprawdzie art. 84 ust. 3 P.r.d. mówi o stwierdzonych nieprawidłowościach w przeprowadzonych badaniach stwierdzonych w trakcie kontroli, jednakże utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.03.2012 r. sygn. II GPS 2/11 nie pozostawiają wątpliwości, że "celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów", w rezultacie czego przyjmuje się, że brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień w sytuacji, gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokumentu wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zostały uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie, czy pochodzą od innych organów. Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałoby, że art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. nie mógłby spełniać swojej funkcji i prowadziłoby rażąco do niesprawiedliwych i irracjonalnych konsekwencji. Natomiast "wydanie przez diagnostę zaświadczenia, czy też dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, godzić w życie i zdrowie ludzi." Elementem nadzoru Starosty nad uprawnionymi diagnostami jest nadawanie uprawnień do wykonywania badań technicznych oraz ich cofnięcie przy zaistnieniu ustawowych przesłanek. Pozyskanie więc przez organ administracji informacji o wyroku skazującym za poświadczenie przez diagnostę nieprawdy w dowodach rejestracyjnych pojazdów w trakcie okresowych badań technicznych nie tylko uzasadnia, ale wręcz nakazuje wszczęcie postępowania o cofnięcie uprawnienia diagnosty.
Skarżący w odwołaniu od powyższej decyzji zarzucił Staroście naruszenie:
- art. 7 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia słusznego interesu obywatela,
- art. 84 ust. 3 P.r.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie,
- art. 11 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie,
a także niedokonanie pełnego ustalenia stanu faktycznego i nieustalenie faktu, że był pozbawiony prawa do wykonywania zawodu w okresie 8.11.2017 r. – 29.01.2023 r. oraz naruszenie art. 2 Konstytucji RP w efekcie podwójnego ukarania skarżącego za ten sam czyn i orzeczenie zakazu wykonywania zawodu mimo, że wskazany zakaz już skarżącego nie obejmował, a karę już odbył.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, o uzupełniające przeprowadzenie dowodu z wydanych wobec niego wyroków Sądu Okręgowe w K. z 29.01.2021 r. sygn. III Ka [...] i Sądu Rejonowego w O. z 30.05.2019 r. sygn. II K [...] – celem wykazania okresu, w jakim był pozbawiony prawa do wykonywania zawodu diagnosty oraz z pisma z 6.12.2017r. do Starosty [...] – celem wykazania, że dokonał zdania pieczątek niezbędnych do wykonywania zawodu diagnosty.
W uzasadnieniu odwołania podniósł, że art. 84 ust. 3 P.r.d. pozwala na zastosowanie przewidzianej w nim sankcji wyłącznie w zakresie opisanych w tym przepisie, tj. gdy uchybienie zostanie stwierdzone w wyniku kontroli, o której mowa w w art. 83b ust. 2 pkt 1 P.r.d. Ten zaś przepis dotyczy kontroli przeprowadzanej przez Starostę co najmniej raz w roku w zakresie: a) zgodności stacji z wymaganiami, o których mowa w art. 84 ust.3, b) prawidłowości wykonywania badań technicznych pojazdów, c) prawidłowości prowadzenia wymaganej dokumentacji. Zatem z uwagi na okoliczności, że uchybienia skarżącego nie stwierdzono w toku kontroli Starosty, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1 P.r.d., niedopuszczalne było zastosowanie sankcji określonej w art. 84 ust. 3 P.r.d. Przepis sanacyjny nie może bowiem podlegać rozszerzającej wykładni. Zakładając racjonalność działania ustawodawcy założyć należy, że skoro nie objął on zakazem przypadku, jaki ma miejsce w niniejszej sprawie, to taka była jego wola i intencja. Zdaniem skarżącego przywołane przez organ I instancji orzecznictwo jest nieaktualne, a nadto niezgodne z art. 11 Prawa przedsiębiorców, który nakazuje w sprawie dotyczącej nałożenia na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenia lub odebrania uprawnień, rozstrzygać wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść przedsiębiorcy. Skarżący zaznaczył, że zarzucany mu czyn miał związek z prowadzoną przezeń działalnością gospodarczą pod nazwą M. M. K..
Nadto zdaniem strony Starosta nie uwzględnił faktu, że mocą wyroku Sądu Rejonowego w O. z 30.05.2019 r. sygn. K [...] orzeczono wobec strony zakaz wykonywania zawodu diagnosty na okres 3 lat, a Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 29.01.2021 r., sygn. III Ka [...] utrzymał ww. wyrok w mocy. Faktycznie zaś stronę od 8.11.2017 r. pozbawiono prawa wykonywania zawodu, bowiem wówczas zastosowano wobec niej środek zapobiegawczy w postacie zawieszenia w wykonywaniu zawodu diagnosty. Skoro więc od tej daty strona nie mogła wykonywać zawodu, a zakaz trwa przez okres 3 lat od uprawomocnienia się wyroku sądu I instancji, tj. do 29.01.2024 r.. to oznacza, że do chwili obecnej pozbawienie prawa wykonywania zawodu trwa przez okres ponad 5 lat (upłynęło 8.11.2022 r.), a tymczasem zakaz jest nadal podtrzymywany. Nieuzasadnione jest więc aktualnie orzeczenie przez organ dalszego zakazu wykonywania badań na okres 5 lat, gdyż stanowiłoby ponowne karanie strony kolejną sankcją o tym samym charakterze. Ponowny zakaz jest więc nieaktualny i godzi w zasadę praworządności (art. 2 Konstytucji RP).
Skarżący podniósł również, że brzmienie art. 84 ust. 3 P.r.d. jest wątpliwe na gruncie Konstytucji, o czym świadczy wniesienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich skargi o stwierdzenie niekonstytucyjności tego przepisu jako naruszającego art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 maja 2023 r. nr [...] po rozpoznaniu ww. odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach decyzji organ odwoławczy podzielił w pełni ocenę prawną Starosty wyrażoną na gruncie przepisów art. 84 ust. 3 P.r.d. Podkreślono, że przepis ten ma charakter związany, co oznacza, że stwierdzenie nieprawidłowości przy przeprowadzaniu przez uprawnionego diagnostę badań technicznych pojazdu obliguje organ administracji publicznej do cofnięcia diagności uprawnień. Bez znaczenia pozostają wszelkie inne okoliczności, w wyniku których doszło do tych nieprawidłowości.
Kolegium podkreśliło, że ustawodawca przywiązuje duże znaczenie do kwalifikacji i profesjonalizmu diagnosty, bowiem w dużej mierze od jego umiejętności i rzetelności zależy stan techniczny pojazdów dopuszczonych do ruchu drogowego, a tym samym również istotny aspekt bezpieczeństwa ruchu drogowego. Regulacjom normującym zdobywanie uprawnień diagnosty towarzyszą zawarte w art. 84 ust. 3 P.r.d. restrykcyjne zasady odpowiedzialności tej grupy zawodowej.
Organ odwoławczy wskazał również, że ww. przepis ma charakter typowo sankcyjny, co oznacza, że konieczna jest jego ścisła interpretacja, a w postępowaniu prowadzonym w oparciu o ten przepis szczególnie istotnym elementem jest ocena ustawowych przesłanek, których celem jest odsunięcie od zawodu diagnostów nierzetelnych lub niespełniających wysokich wymogów stawianych im ze względu na wagę przeprowadzanych przez nich czynności oraz znaczenie dla zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie ustalony stan faktyczny jest bezsporny. Wydanie przez Sąd Rejonowy w O. wyrok wobec skarżącego musi być odczytywane jako ograniczające organy administracji publicznej w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego. To, co przesądził w sposób prawomocny skazujący wyrok karny w zakresie m.in. strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz czasu jego popełnienia nie może być odmiennie dowodzone w postępowaniu administracyjnym.
Kolegium wskazało również, że NSA w uchwale z 21 marca 2912 r. sygn. II GPS 2/11 przesądził, iż sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d. nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. Skoro zatem Starosta na podstawie prawomocnego wyroku skazującego ustalił, że skarżący kilkukrotnie dokonał wpisów o pozytywnych wynikach przeprowadzonych okresowych badań technicznych pojazdów w dowodach rejestracyjnych, w odrębnych zaświadczeniach i w rejestrze badań technicznych pojazdów – bez uprzedniego przeprowadzenia badań technicznych tych pojazdów, co odpowiada hipotezie art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d., to zobligowany był do cofnięcia diagnoście przedmiotowych uprawnień.
W tym stanie sprawy organ II instancji za niezasadne uznał zarzuty odwołania, albowiem materiał dowodowy zebrano w sposób kompletny i dokonano prawidłowo jego oceny. Co do zarzutu podwójnego karania tej samej osoby za popełnienie tego samego czynu zabronionego Kolegium stwierdziło, że decyzja o cofnięciu diagnoście uprawnień nie jest rozstrzygnięciem w przedmiocie odpowiedzialności danej osoby za czyn zabroniony pod groźną kary. Odpowiedzialności karna i administracyjna są od siebie niezależne.
Odnośnie zgodności art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. z Konstytucją Kolegium wskazało, że w tym zakresie wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne przyjmując, że ów przepis nie narusza ani konstytucyjnej zasady proporcjonalności ani zasady państwa prawnego. Nie można mówić o nieproporcjonalności skutków przewidzianych przez art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d., gdyż ustalając wymieniony skutek stwierdzenia deliktu diagnosty, ustawodawca wyraził pogląd o doniosłości prawidłowości kontroli technicznej dla bezpieczeństwa drogowego. Brak przeglądu, nieprawidłowe wykonanie lub poświadczenie nieprawdy stoją w oczywistej sprzeczności z celem ustawodawcy – eliminacją z ruchu pojazdów niespełniających wymaganych norm. Rozwiązanie ustawowe chroni dobro społeczne rozumiane jako bezpieczeństwo i eliminacja zagrożeń. Nie ma podstaw do uznania, że dobro diagnosty dopuszczającego do ruchu drogowego pojazd niespełniający norm powinno być wyżej cenione niż dobro wszystkich uczestników ruchu.
M. K. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO [...] podniósł zarzuty tożsame do sformułowanych w odwołaniu od decyzji organu Instancji. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi SKO [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 17 października 2023 r. skarżący zarzucił Kolegium naruszenie art. 106 K.k. poprzez nieuwzględnienie faktu zatarcia skazania czynu, w którym przypisano mu odpowiedzialność za wadliwe badanie techniczne. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci zaświadczenia o niekaralności z 11.10.2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd bierze zatem pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Rozpoznając niniejszą sprawę w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 18 3 kwietnia 2023 r. o cofnięciu M. K. uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm., dalej: P.r.d.).
W myśl art. 84 ust. 1 P.r.d. badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony w stacji kontroli pojazdów uprawniony diagnosta. Według art. 84 ust. 2 P.r.d. starosta wydaje uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli osoba ubiegająca się o jego wydanie posiada wymagane wykształcenie techniczne i praktykę, odbyła wymagane szkolenie oraz zdała egzamin kwalifikacyjny. Równocześnie, zgodnie z art. 84 ust. 3 P.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono:
1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania;
2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.
Na gruncie ostatnio powołanego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że odpowiedzialność diagnosty za stwierdzone naruszenia ma charakter zobiektywizowany, co oznacza, że poniesienie przez niego odpowiedzialności oparte jest wyłącznie na przypisaniu sprawcy naruszenia przepisów prawa administracyjnego. Natomiast strona podmiotowa czynu, czyli stopień zawinienia sprawcy czy jego motywacje, pozostają bez znaczenia, gdyż przy określeniu konsekwencji tego naruszenia - żaden przepis p.r.d. nie uwzględnia okoliczności leżących po stronie sprawcy naruszenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2022 r. sygn. akt II GSK 305/19, powołane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe wynika z okoliczności, iż przeprowadzenie przez diagnostę czynności związanych z badaniem pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, jak i przeprowadzenie wadliwego badania może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, a przez to godzić w życie i zdrowie ludzkie. Waga obowiązków i odpowiedzialność spoczywająca na diagnoście pozostaje zatem w proporcjonalnym związku z sankcją za ich uchybienie (por. wyrok NSA z 11 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 91/19). Innymi słowy, celem art. 84 ust. 3 P.r.d. jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów dokonujących wpisów do dowodów rejestracyjnych lub wystawiających zaświadczenia skutkujące dopuszczeniem do ruchu pojazdów niesprawnych bądź w istocie niesprawdzonych pod względem technicznym, co naraża na niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała lub utraty życia osoby korzystające ze zgłoszonych do badań pojazdów jak i innych użytkowników drogi, a także powoduje ryzyko szkody w mieniu (por. wyrok NSA z 8 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 1287/18).
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że bezsporną pomiędzy stronami okolicznością jest wydanie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z 29 stycznia 2021 r. sygn. III Ka [...], którym M. K. - oskarżonego z art. 271 § 1 i 3 K.k. tj. o dokonanie siedmiokrotnie w dniu 23 sierpnia 2016 r. jako właściciel Podstawowej Stacji Kontroli Pojazdów przy ul. [...] w O. posiadający uprawnienia diagnosty udzielone przez Starostę [...] (z 17.09.2012 r. mr [...]), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, poświadczenia w rejestrze badań technicznych prowadzonych przez tę stację i zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu, nieprawdę co do przeprowadzenia tego dnia w tejże stacji kontroli 7 pojazdów, badań stanu technicznego tychże 7 pojazdów, określając wyniki badań jako pozytywne i pobierając za ich wykonanie przewidzianą odrębnymi przepisami opłatę - uznano za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów stanowiących przestępstwa z art. 271 § 3 K.k. i przyjmując, że zostały popełnione w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takie samej sposobności, tj. w warunkach ciągu przestępstw wymierzono mu jedną karę pozbawienia wolności w rozmiarze 1 roku i jedną karę grzywny w ilości 100 stawek dziennych, przy przyjęciu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę [...]zł, wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres 2 lat tytułem próby, orzeczono wobec oskarżonego zakaz wykonywania zawodu diagnosty uprawnionego do wykonywania badań technicznych pojazdów i urządzeń mechanicznych na okres 3 lat, na poczet orzeczonego zakazu wykonywania diagnosty zaliczono oskarżonemu okres stosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w wykonywaniu tego zawodu od 8 listopada 2017 r. oraz zobowiązano oskarżonego do informowania kuratora sądowego o przebiegu okresu próby – ustnie bądź pisemnie raz na 4 miesiące.
Wobec powyższego prawomocnego sądowego stwierdzenia, że skarżący jako diagnosta przeprowadził badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz zaświadczenia potwierdzające sprawność techniczną 7 pojazdów (wymienionych w ww. wyroku SO w K.) niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami, tj. bez uprzedniego faktycznego przeprowadzenia badań technicznych tych pojazdów, organy orzekające uznały, że zastosowanie znajduje przepis art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d.
Zasadniczy spór pomiędzy skarżącym a organami obu instancji sprowadza się do dwóch zagadnień prawnych. Po pierwszy, czy wobec okoliczności, że ustaleń co do popełnienia ww. deliktu administracyjnego przez skarżącego nie dokonano w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1 P.r.d., dopuszczalne było zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. i wymierzenie skarżącemu sankcji administracyjnej w postacie cofnięcia mu jako diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Po wtóre zaś, czy w sytuacji uprzedniego wymierzenia wyrokiem karnym skarżącemu środka karnego zakazu wykonywania zawodu diagnosty na okres 3 lat oraz zaliczenia skarżącemu na poczet tegoż zakazu okresu stosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w wykonywaniu tego zawodu od 8 listopada 2017 r., dopuszczalne jest aktualnie zastosowanie sankcji administracyjnej cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów, czy może – jak twierdzi skarżący – nie stanowi to naruszenia zasady podwójnego karania (ne bis in idem).
Sąd odnośnie obu przedstawionych zagadnień podziela w pełni stanowisko organów orzekających.
Po pierwsze Sąd nie zgadza się z twierdzeniem skarżącego jakoby przepis art. 84 ust. 3 P.r.d., który miał zastosowanie w sprawie, pozwalał na zastosowanie przewidzianej w nim sankcji administracyjnej cofnięcia uprawnień diagności wyłącznie, gdy uchybienia, o których mowa w tym przepisie zostały stwierdzone w wyniku kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Stwierdzić należy, iż wykładnia art. 84 ust. 3 P.r.d. wprawdzie wywoływała niegdyś pewne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, to zostały one ostatecznie rozwiane mocą uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2012 r. sygn. akt II GPS 2/11 (publ.: jak wyżej). W uchwale tej NSA wyjaśnił, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. Starosta może cofnąć diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych nie tylko wtedy, gdy ten dopuści się naruszeń w toku kontroli, ale również, gdy w innej sytuacji wyjdzie na jaw jego nierzetelność.
Skład orzekający w niniejszym składzie z powołaną uchwałą i zawartymi w jej uzasadnieniu wywodami nie tylko się zgadza, ale i jest nią na mocy art. 269 § 1 P.p.s.a. związany (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 1518/14 lub wyrok NSA z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 2721/17, publ. j.w.). Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałoby, iż art. 84 ust. 3 pkt 1 lub 2 P.r.d. nie mógłby spełniać swojej funkcji. Nie może budzić wątpliwości, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale dodał, że zakładając racjonalność ustawodawcy brak jest argumentów dla wykazania, że tylko w sytuacji, gdy postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście z powodów określonych w art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d. zostało wszczęte w wyniku przeprowadzonej kontroli, wobec diagnosty można zastosować sankcje administracyjnoprawne i karnoprawne, natomiast nieujawnienie fałszu intelektualnego "w wyniku kontroli" znosi sankcję administracyjną. "Wynik kontroli", o którym mowa w tym przepisie, nie stanowi bowiem przesłanki zastosowania sankcji, lecz określa źródło informacji uzasadniające wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień (por. np. wyrok NSA z 6 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5577/16, publ. j.w.).
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że uprawnione było oparcie ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie odnośnie stwierdzonych nieprawidłowości skarżącego jako diagnosty o treść przedstawionych Staroście [...] wyroków Sądu Okręgowe w K. z 29 stycznia 2021 r. sygn. akt III Ka [...] i poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w O. z 30 maja 2019 r., sygn. akt II K [...]. Trafnie również organ I instancji wyjaśnił, iż założenie, że nie można wszcząć postępowania o cofnięcie uprawnień, który przy wykonywaniu czynności diagnostycznych godzi się na takie zagrożenie (przyp.: wystawienie 7 zaświadczeń o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdów bez przeprowadzenia badań) tylko z tego powodu, iż nie ujawniono naruszającego prawo działania w toku kontroli przeprowadzonej przeprowadzonej u przedsiębiorcy zatrudniającego diagnostę, prowadzi rażąco do niesprawiedliwych i iracjonalnych konsekwencji. Elementem nadzoru Starosty nad uprawnionymi diagnostami jest nadawanie uprawnień do wykonywania badań technicznych (art. 84 ust. 2 P.r.d.) oraz ich cofnięcie przy zaistnieniu ustawowych przesłanek. Skoro zatem na podstawie prawomocnego wyroku karnego ustalono, że skarżący kilkukrotnie dokonał wpisów o pozytywnych wynikach przeprowadzonych okresowych badań technicznych pojazdów w dowodach rejestracyjnych, w odrębnych zaświadczeniach i w rejestrze badań technicznych pojazdów, bez wcześniejszego przeprowadzenia takich badań technicznych pojazdów, co odpowiada hipotezie art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d., to Starosta K. zobowiązany był do cofnięcia na podstawie tego przepisu skarżącemu jako diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów.
Jednocześnie należy wskazać, że w przypadku wydania wyroku karnego skazującego organy administracji nie mają swobody w zakresie ustalenia okoliczności objętych takim wyrokiem. Podstawą ograniczenia organu w prowadzeniu postępowania dowodowego jest art. 11 P.p.s.a., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Jak jednolicie podnosi się w orzecznictwie NSA, pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" w rozumieniu art. 11 P.p.s.a. rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, w tym miejsca i czasu jego popełnienia (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 3317/19, publ. j.w.), a ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego co do popełnienia przestępstwa związany jest nie tylko sąd administracyjny, gdyż adresatami tej reguły są również pośrednio organy administracji publicznej, które w sprawie będącej przedmiotem kontroli ze strony sądu administracyjnego czyniły ustalenia faktyczne (por. wyroki NSA: z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2384/18; z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1394/20, publ.: j.w.).
W ocenie Sądu wbrew stanowisku skarżącego nie może być również mowy o uwzględnieniu określonej w art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 221 ze zm., dalej: P.p.) zasady przyjaznej wobec przedsiębiorców interpretacji przepisów. Przepis ten w ust. 1 określa, że jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Wedle art. 12 ust. 2 P.p. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeśli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego.
Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2028/21 (publ. j.w.) zasada wyrażona w art. 11 ust. 1 P.p. powinna być stosowana dopiero na ostatnim etapie wykładni, pełniąc funkcję dyrektywy kierunku interpretacji, a nie funkcję metody wykładni prawa, wyprzedzającej inne metody (podobnie w uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, VIII kadencja, druk sejm. nr 1183, s. 8–9; tak też F. Elżanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2018, art. 7a). Skoro zatem wiążąca wykładnia przepisu art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. został przedstawiona w powołanej wyżej uchwale z składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2012 r. sygn. akt II GPS 2/11, to brak jest podstaw do stosowania ww. zasady in dubio pro libertate. Co równie istotne w ocenie Sądu, obowiązek organów orzekających cofnięcia skarżącemu jako diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów wynika z okoliczności, iż powszechnie przyjmuje się, że brak okresowego przeglądu technicznego pojazdu, nieprawidłowe wykonanie lub poświadczenie nieprawdy w tym zakresie, stoją w oczywistej sprzeczności z celem ustawodawcy, jakim jest eliminacja z ruchu drogowego pojazdów niespełniających wymaganych norm. Takie rozwiązanie chroni dobro społeczne rozumiane jako bezpieczeństwo i eliminacja zagrożeń. Nie ma zatem podstaw do uznania, że dobro diagnosty dopuszczającego do ruchu drogowego pojazd niespełniający norm powinno być wyżej cenione niż dobro (uw. Sądu: bezpieczeństwo) wszystkich uczestników ruchu (por. wyrok NSA z 8 września 2022 r. sygn. akt II GSK 698/19, publ. j.w.). W rezultacie uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie potrzeba posłużenia się dyrektywą wyrażoną w art. 11 ust. 1 P.p. nie wystąpiła.
Sąd wreszcie nie podziela stanowiska skargi, jakoby w sprawie doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji RP w efekcie podwójnego ukarania skarżącego za ten sam czyn i orzeczenie zakazu wykonywania zawodu diagnosty pomimo, że ów zakaz skarżącego już nie obejmował, bowiem nałożoną karę odbył. Należy przypomnieć, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję dostrzegło okoliczność uprzedniego ukarania M. K. środkiem karnym – zakazem wykonywania zawodu diagnosty niemniej uznało, że decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. o cofnięciu uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów nie stanowi rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności danej osoby za czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Przyjęło, w ocenie Sądu prawidłowo, że odpowiedzialność administracyjna i karnoprawna są od siebie niezależne.
Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela ugruntowane w tym zakresie stanowisko judykatury, iż nawet w przypadku odpowiedzialności karnoprawnej diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień, gdyż są to dwa niezależne rodzaje odpowiedzialności (por. uchwała NSA z 2 marca 2012 r., sygn. II GPS 2/11; wyroki NSA: z 28 sierpnia 2014 r., sygn. II GSK 928/13; z 24 stycznia 2013 r., sygn. II GSK 2040/11; z 14 listopada 2012 r., sygn. II GSK 928/13; z 17 grudnia 2013 r., sygn. II GSK 1460/12; z 12 sierpnia 2015 r., sygn. II GSK 1571/14, czy z 26 maja 2021 r., sygn. II GSK 1038/18 – publ.: j.w.). Skazanie diagnosty przez sąd prawomocnym wyrokiem nie stoi więc na przeszkodzie wszczęciu, czy kontynuowaniu postępowania administracyjnego, którego wynik skutkuje inną aniżeli karną odpowiedzialnością, odbywa się bowiem na odmiennej, niezależnej płaszczyźnie. Ich podmiotowe i przedmiotowe podobieństwo nie oznacza bowiem tożsamości (por. wyrok NSA z 26 maja 2015 r., sygn. II GSK 1213/14, publ. j.w.).
W związku z powyższym nie sposób przyjąć, że wykładnia przepisu art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. dopuszczająca nałożenie sankcji administracyjnej cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów w sytuacji uprzedniego prawomocnego zastosowania wobec tego samego diagnosty w wyniku wydania wyroku karnego środka karnego zakazu wykonywania zawodu diagnosty, narusza wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności lub zasadę demokratycznego państwa prawnego.
W tej kwestii wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, który podkreślał, że przepis ten nie narusza ani konstytucyjnej zasady proporcjonalności, ani zasady państwa prawnego (por. m.in. wyroki NSA z: 31 marca 2022 r., II GSK 1791/18; 25 maja 2015 r., sygn. II GSK 1213/14; 16 marca 2018 r., sygn. II GSK 1664/16, publ.: j.w.). NSA stwierdzał, że nie można mówić o nieproporcjonalności skutków przewidzianych przez art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d., gdyż ustalając wymieniony skutek stwierdzenia deliktu diagnosty, ustawodawca wyraził pogląd o doniosłości prawidłowości kontroli technicznej dla bezpieczeństwa drogowego (por. wyrok NSA z 17 września 2020 r., sygn. II GSK 187/20, publ. j.w.).
Ponadto należało mieć na względzie, że tutejszy Sąd uprzednio, w innej sprawie sądowoadministracyjnej, postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r., sygn. III SA/Po 1167/15, zadał pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego dotyczące oceny konstytucyjności art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d., a Trybunał postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. P 16/16 umorzył postępowanie w tej sprawie. Trybunał m.in. przypomniał, że wskazany przez sąd pytający przedmiot kontroli ma swoją utrwaloną wykładnię w bogatym i stosunkowo jednolitym pod tym względem orzecznictwie sądów administracyjnych, włącznie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Według dominującego stanowiska sądów administracyjnych, wyrażonego w licznych judykatach, art. 84 ust. 3 P.r.d. musi być stosowany w sposób ścisły.
W świetle powyższego w ocenie Sądu prawidłowo przyjął organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że irrelewantną prawną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest okoliczność uprzedniego ukarania skarżącego zakazem wykonywania zawodu. W konsekwencji brak było również podstaw, by stosując przepis art. 84 ust. 3 P.r.d. uwzględnić okoliczność, że na poczet orzeczonego zakazu wykonywania diagnosty Sąd Okręgowy w K. w wyroku z 29 stycznia 2021 r. sygn. III Ka [...] zaliczył M. K. okres stosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w wykonywaniu tego zawodu od 8 listopada 2017 r. Okoliczność upływu okresu zastosowania wobec skarżącego środka karnego zakazu wykonywania zawodu diagnosty na gruncie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. i popełnionych przezeń deliktów administracyjnych (opisanych wyżej) – ze względu na ich doniosłość - nie zwalniało organów administracji publicznej od obowiązku orzeczenia cofnięcia uprawnień do wykonania badań technicznych pojazdu.
Sąd za gołosłowny uznał zaś zarzut skargi naruszenia przez organy orzekające art. 7 K.p.a. polegającego rzekomo na nieuwzględnieniu słusznego interesu obywatela. Skarżący nie przedstawił uzasadnienia dla tegoż zarzutu, gdy tymczasem SKO [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący i zgodny z zasadą przekonywania (art. 11 K.p.a.) przedstawiło motywy swego rozstrzygnięcia, przywołując zastosowane w sprawie przepisy oraz odnosząc je do stanu faktycznego sprawy.
Sąd nie podziela również podniesionego przez skarżącego w piśmie procesowym z 17 października 2023 r. zarzutu naruszenia przez Kolegium art. 106 K.k. polegającego na nieuwzględnieniu faktu zatarcia skazania. Zważyć należy, iż skarżący dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem w dniu 11 października 2023 r. uzyskał informację, iż nie figuruje w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego, z czego wywodzi fakt zatarcia skazania (k. 56 akt sądowych). Okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy, bowiem celem postępowania sądowoadministracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej i stosowanie środków przewidzianych w ustawie, zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a., a nie prowadzenie własnych ustaleń faktycznych. Stosownie zaś do unormowania zawartego w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r. poz. 2249) sąd administracyjny dokonuje kontroli wskazanych w ustawie działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarżący nie wykazał, aby jakikolwiek przepis nakazywał Sądowi zmianę stanowiska w przypadku zatarcia skazania osoby – diagnosty, któremu cofnięto uprawnienia do wykonywania badań technicznych, zwłaszcza że w dacie wydawania obu decyzji, skarżący nadal był skazanym w świetle przepisów prawa karnego (podobnie NSA w wyroku z 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 2096/12, publ. j.w.).
W tym stanie sprawy Sąd uznał, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.