III SA/Po 433/25

III SA/Po 433/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Sachajko
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 59 par. 1 w zw. z art. 18
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 2 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 12 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 lutego 2025 r. nr [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...], na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 zwanej dalej u.p.e.a.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej także K.p.a.) odmówił J. C. (J. C.) umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:
. od [...] do [...] z 25 lutego 2015 r.,
. od [...] do [...] z 25 lutego 2015 r.,
. [...] z 04 marca 2015 r.,
. od [...] do [...] z 27 kwietnia 2016 r.,
. od [...] do [...] z 08 czerwca 2016 r.,
. od [...] do [...] z 14 września 2016 r.,
obejmujących należności pieniężne z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres 2/2014-1/2015, 2-7/2016, nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 3-12/2014, 2-7/2016 oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 2-7/2016.
W zażaleniu J. C. (dalej także jako skarżący), zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżył postanowienie w całości, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania w całości oraz kosztów postępowania, wedle norm przepisanych. Pełnomocnik zarzucił naruszenie:
1. art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. przez odmówienie umorzenia postępowania i przyjęcie, że podjęcie zawieszonego postępowania było prawidłowe w sytuacji, gdy postępowanie zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, co zdaniem pełnomocnika oznacza, że postępowanie powinno zostać umorzone,
2. art. 24 ust. 4 u.p.e.a. przez przyjęcie, że podjęcie zawieszonego postępowania było prawidłowe w sytuacji, gdy obowiązek, którego dotyczy postępowanie wygasł ze względu na przedawnienie, co zdaniem pełnomocnika oznacza, że należało uwzględnić wniosek i postępowanie umorzyć,
3. art. 59 § 2 u.p.e.a. przez odmówienie umorzenia postępowania w sytuacji, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Postanowieniem z 12 maja 2025 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej także jako DIAS), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 18 pkt 2 i art. 59 § 1 i 5 u.p.e.a. w zw. z art. 11 ust. 6 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 556 ze. zm.) – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
DIAS ocenił, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe.
Uzasadniając napisał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnych do wierzytelności zajętych na rachunkach bankowych, Dyrektor II Oddziału ZUS w [...] przekazał łączne prowadzenie egzekucji z tego środka Naczelnikowi Urzędu Skarbowego we [...].
Pomiędzy skarżącym a ZUS w dniu 11 maja 2017 r. została zawarta umowa ratalna, z terminem płatności ostatniej raty: 19 kwietnia 2022 r. Wobec tego organ egzekucyjny - Dyrektor II Oddziału ZUS w [...] postanowieniem z 16 maja 2017 r. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz, działając jako wierzyciel, skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] wniosek z 16 maja 2017 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie dalszych tytułów wykonawczych.
Postanowieniem z 18 maja 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, ze względu na rozłożenie zaległości na raty.
Ponieważ skarżący nie wywiązał się z warunków umowy ratalnej, uległa ona rozwiązaniu. Pismem z 17 grudnia 2019 r. organ egzekucyjny Dyrektor II Oddziału ZUS w [...] zawiadomił skarżącego o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Nadto, ZUS II Oddział w [...], działając jako wierzyciel, skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] wniosek z 17 grudnia 2019 r. o wznowienie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.
Pismami z 27 marca 2023 r. oraz z 18 marca 2024 r. wierzyciel poinformował ponownie Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] o ustaniu przyczyny zawieszenia. Postanowieniem z 21 marca 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne.
Pismem z 30 września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] przekazał wniosek skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we [...].
Uzasadniając utrzymanie w mocy ww. postanowienia Dyrektora ZUS II Oddział w [...] z 13 lutego 2025 r. DIAS zaznaczył, że w dniu 25 marca 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023, poz. 556, dalej jako ustawa zmieniająca). W myśl art. 11 ust. 6 ustawy zmieniającej, do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz skutków związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.
W sprawie znajduje zatem zastosowanie art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 25 marca 2024 r., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
W myśl art. 59 § 1a u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela albo z urzędu, jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2: 1) pkt 1-5; 2) pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.
Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Na postanowienie przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 5).
DIAS wskazał, że skarżący, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podniósł przedawnienie obowiązku oraz niepodjęcie postępowania egzekucyjnego zawieszonego na wniosek wierzyciela przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania.
Okoliczności te stanowią przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego sformułowane w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego) oraz art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. (gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania).
DIAS wymienił (w formie tabeli) należności z tytułu składek objęte tytułami wykonawczymi wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu organu I instancji.
Nadto DIAS wymienił zasady przedawnienia należności z tytułu składek i zaznaczył, że zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Ustawą o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw z dnia 24 czerwca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1621 ze zm., dalej jako ustawa zmieniająca u.s.u.s.) od 01 stycznia 2022 r. zostały wprowadzone zmiany w art.24 ust. 2 i ust. 5b u.s.u.s. Jednak zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej u.s.u.s., do egzekucji ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wszczętych i niezakończonych przed dniem 01 stycznia 2022 r. przepis art. 24 ust. 2 i ust. 5b stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Z akt sprawy wynika, że wierzyciel – ZUS II Oddział w [...], po upływie terminu wykonania przez skarżącego obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania należności w drodze egzekucji administracyjnej.
Tytuły wykonawcze wystawione wobec skarżącego były poprzedzone wystawieniem upomnień, które organ wymienił i ocenił, że skuteczność doręczenia upomnień oraz odpisów tytułów wykonawczych nie budzi wątpliwości.
Na tej podstawie organ ocenił, że w odniesieniu do dochodzonych zaległości wystąpiły okoliczności zawieszające bieg terminu przedawnienia na skutek: podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.), a także zawarcia umowy o rozłożeniu na raty, od dnia zawarcia umowy do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty (art. 24 ust. 5a u.s.u.s.). Ponadto organ egzekucyjny wskazał, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek do dnia uprawomocnienia się decyzji określających wysokość zadłużenia (art. 24 ust. 5f u.s.u.s.).
Organ ujął w formie tabeli okoliczności zawieszające bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do poszczególnych tytułów wykonawczych. DIAS ocenił, że bieg terminu przedawnienia dochodzonych należności został zawieszony w związku z podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, tj. wystawieniem, a następnie doręczeniem skarżącemu tytułów wykonawczych odpowiednio: 27 lutego 2015 r., 06 marca 2015 r., 29 kwietnia 2016 r., 10 czerwca 2016 r. oraz 19 września 2016 r. (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Przy czym zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w odniesieniu do składek za wszystkie okresy po rozpoczęciu i przed upływem 5-letniego terminu ich przedawnienia. Oznacza to, że przed upływem terminu przedawnienia składek do egzekucji zostały skierowane tytuły wykonawcze, co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia z chwilą ich doręczenia skarżącemu.
Ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, bieg terminu przedawnienia pozostaje zawieszony. Jednocześnie nie wywierają wpływu na bieg terminu przedawnienia okoliczności dotyczące podpisania umowy o rozłożeniu spłaty należności na raty oraz postępowania w sprawie określenia wysokości należności, ponieważ nastąpiły, gdy bieg terminu przedawnienia był już zawieszony. Na tej podstawie DIAS ocenił, że dochodzone należności z tytułu składek na ubezpieczenia nie uległy przedawnieniu, podzielając stanowisko organu I instancji.
Odnośnie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. (niepodjęcie postępowania zawieszonego na żądanie wierzyciela przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania) organ wskazał, że taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Postępowanie egzekucyjne zostało bowiem zawieszone w związku z rozłożeniem na raty należności z tytułu składek i na czas trwania umowy o rozłożenie spłaty należności na raty. Ponieważ skarżący nie wywiązał się z warunków umowy postępowanie zostało podjęte.
Organ podsumował, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego nie było zawieszone na wniosek wierzyciela na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., lecz na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zatem w sprawie przesłanka z art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. nie wystąpiła.
Odnośnie możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego gdy dalsza egzekucja będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwie wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.) organ wskazał na fakultatywny charakter tej przesłanki umorzenia. Zastrzegł, że skarżący powołał się na tą przesłankę dopiero w zażaleniu, wobec czego organ I instancji nie mógł się do niej odnieść, przez co DIAS również nie ma podstaw do rozważania jej spełnienie, z uwagi na naruszenie zasady dwuinstancyjności.
Osobno organ zaznaczył, że przepisy u.p.e.a. nie przewidują przyznania kosztów postępowania skargowego ani kosztów postępowania egzekucyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. C., zastępowany przez tego samego zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie obu postanowień wydanych w sprawie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pełnomocnik zarzucił naruszenie:
1) art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie,
2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie zamiast art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
z uwagi na to, że DIAS bezzasadnie utrzymał w mocy postanowienia organu pierwszej instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości i przyjął, że podjęcie zawieszonego postępowania było prawidłowe w sytuacji, gdy wierzyciel nie zgłosił organowi egzekucyjnemu niezwłocznie licząc od 4 listopada 2019 r. jako daty rozwiązania umowy o rozłożenie zadłużenia na raty, upadku podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wobec tego termin na podjęcie postępowania upłynął bezskutecznie 18 listopada 2019 r. i gdy uczynił to dopiero pismem z 17 grudnia 2019 r., a wobec tego nie podjął postępowania w ciągu 12 miesięcy od upływu terminu do zgłoszenia żądania jak i samego spóźnionego zgłoszenia żądania, to nie można było podjąć go skutecznie w późniejszym czasie po ponad 4 latach postanowieniem z 21 marca 2024 r., a więc gdy organ drugiej instancji powinien był uchylić zaskarżone postanowienie w całości i umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Nadto podał, że wskazana na str. 13 jako odbierająca upomnienia A. C., w chwili odbioru korespondencji miała 13 lat. Wnosił również o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Oba postanowienia wydane w sprawie są zgodne z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia DIAS stanowią przepisy art. 59 § 1 u.p.e.a., i to w brzmieniu obowiązującym od 25 marca 2024 r., co trafnie wywiódł organ, powołując się na art. 11 ust. 6 ustawy zmieniającej. Zgodnie z którym, do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz skutków związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.
W sprawie znajduje zatem zastosowanie art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od 25 marca 2024 r.), który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
W zakresie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Sąd wskazuje, zresztą w ślad za zaskarżonym postanowieniem, że zasady przedawnienia należności z tytułu składek wynikają z przepisów art. 24 ust. 4 i następnych u.s.u.s.
Kontrolowana sprawa obejmuje należności pieniężne z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres 2/2014-1/2015, 2-7/2016, nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 3-12/2014, 2-7/2016 oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 2-7/2016.
W myśl art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem jednak ust. 5-6. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (obecnie) bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W dacie wymagalności przedmiotowych składek przepis ten brzmiał: bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności jest doręczenie tytułu wykonawczego a nie upomnienia. Tym samym podane dopiero na rozprawie okoliczności, że A. C., która odebrała jedno upomnienie nr [...] (k. 111 i 113 akt adm.) była wówczas małoletnia nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Tytuły wykonawcze, pozostałe upomnienia i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zostały bowiem odebrane przez skarżącego i dorosłych domowników, w tym E. C. (k. 91, 6, 8, 37, 38, 41, 42, 77, 80 – numeracja powtórzona). Jak podał NSA w wyroku z dnia 20 sierpnia 2024r. w sprawie I GSK 890/23: w świetle brzmienia art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego", uregulowanej w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo - stanowiące istotę treści upomnienia - zagrożenie egzekucją ma doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku. Upomnienie przypomina przy tym nie o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego, ale o powinności jego wykonania, które - również w interesie strony - może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej. Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można zatem uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Stanowisko powyższe zostało zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1210/21. WSA w tej sprawie stanowisko to podziela i akceptuje. Wystawienie i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. I GSK 1210/21 i z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. I GSK 1450/19, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez doręczenie tytułów wykonawczych i następnie zawiadomień o zajęciu wierzytelności doszło do zawieszenia biegu przedawnienia przedmiotowych składek. Obrazuje to dokładnie tabela zawarta w decyzji, zgodna z materiałem źródłowym. W przedmiotowej sprawie doszło więc do zawieszenia biegu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. Jest poza sporem, że postępowanie egzekucyjne nie zostało formalnie zakończone. Jako że postępowanie egzekucyjne nie zostało formalnie zakończone, bieg terminu przedawnienia pozostaje zawieszony (art. 24 ust. 5b in fine u.s.u.s.). Zarzut przedawnienia był więc nieuzasadniony i nie mógł stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 24 ust. 5a u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, od dnia zawarcia umowy dot. odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia należności na raty, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. W przedmiotowej sprawie z uwagi na wcześniejsze zawieszenie biegu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.p.e.a. zawarcie układu ratalnego nie zawieszało biegu przedawnienia. Nie może bowiem zawiesić biegu przedawnienia zdarzenie, które nastąpiło w czasie gdy bieg terminu był już zawieszony wskutek innego wcześniejszego zdarzenia powodującego takie zawieszenie terminu. Aby termin przedawnienia mógł być zawieszony musi on biec, co w dacie zawarcia układu ratalnego nie miało miejsca. Zakończenie układu ratalnego nie spowodowało więc kontynuacji biegu przedawnienia. Nadal jest on zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5 b u.p.e.a.
Podstawą umorzenia nie mógł być też przepis art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Skarżący 11 maja 2017 r. zawarł z ZUS umowę o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, przez co ZUS jako wierzyciel, postanowieniem z 16 maja 2017 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne (k. 132) oraz zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] o zawieszenie postępowania, prowadzonego na podstawie dalszych tytułów wykonawczych (k. 135). Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] pojawił się w sprawie na skutek zbiegu egzekucji administracyjnych co do dalszych tytułów wykonawczych (k. 64-66, 131). Jako że skarżący zerwał umowę ratalną, Dyrektor ZUS II Oddział w [...] podjął zawieszone postępowanie w dniu 17 grudnia 2019 r. (k. 138). Jednocześnie zwracał się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o podjęcie zawieszonego przez niego postępowania, co nastąpiło dopiero postanowieniem z 21 marca 2024r. Okoliczności te nie mają jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, o czym poniżej.
Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego zostało więc zarówno przez ZUS jak i Naczelnika US, co do tytułów pozostających w zbiegu zawieszone, ale z mocy prawa tj. z powodu rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej (art. 56 § 1 pkt 1 i fine u.p.e.a.) nie zaś na żądanie wierzyciela. Wierzyciel jedynie wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, i to postępowania prowadzonego na podstawie dalszych tytułów wykonawczych. Ponieważ skarżący nie wywiązał się z warunków umowy oraz dobrowolnie nie wykonał obowiązku, zgodnie z zasadą obligatoryjnego prowadzenia egzekucji (art. 6 § 1 u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne zostało podjęte. W myśl art. 57 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Podstawą podjęcia postępowania z uwagi na układ ratalny nie był więc wniosek wierzyciela wskazany w art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. a rozłożenie na raty spłaty należności, które stanowi samodzielną podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Tym samym nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a.
Zauważyć należy, że umorzenie składek z uwagi na całkowitą nieściągalność to inna instytucja niż wskazana we wniosku o umorzenie ta z art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Regulują ja bowiem przepisy art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Wniosku w tym trybie skarżący nie składał. Słusznie również organ II instancji podał, że zgłoszony w zażaleniu przepis art. 59 § 2 u.pe.a. nie został naruszony. Nie był on bowiem stosowany przez organ I instancji z uwagi na brak takiego wniosku. Skarżący we wniosku o umorzenie postępowania, a także w dalszym postępowaniu, również przed sądem nie wskazał żadnych okoliczności wskazujących na fakt, że egzekucja będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodów zobowiązanego. Bezskuteczność egzekucji nie została również stwierdzona przez organy ją prowadzące.
Sumując, zarzuty skargi Sąd ocenia jako chybione, zaś oba postanowienia wydane w sprawie za zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.