III SA/Po 415/16

III SA/Po 415/16 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2016-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka
Szymon Widłak /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1415/18 - Wyrok NSA z 2019-06-28
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
§ 14 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Sentencja
Dnia 17 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] listopada 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] marca 2016 roku nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w P. decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. P. (dalej: "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], o zmianie wysokości renty strukturalnej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Dnia [...] sierpnia 2006 r. strona złożyła wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. przyznał stronie rentę strukturalną od sierpnia 2006 do lipca 2016 roku w wysokości [...] zł.
Dnia [...] maja 2015 r. do Biura Powiatowego w P. wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P., w którym poinformowano, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. wznowiono wypłatę emerytury na rzecz strony. W dniu [...] maja 2015 r. do organu I instancji wpłynęła kopia decyzji o ponownym ustaleniu i wznowieniu wypłaty emerytury wydanej na rzecz strony.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zmienił stronie od kwietnia 2015 roku wysokość renty strukturalnej przyznanej na podstawie decyzji z [...] sierpnia 2006 r. o kwotę w wysokości - [...] zł, wskazując, że nowa wysokość renty strukturalnej wynosi [...] zł.
Pismem z dnia [...] września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zmniejszenia wysokości renty strukturalnej o kwotę pierwotnie ustalonego świadczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy piśmie z dnia [...] września 2015 r. przesłał kserokopię decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. o przyznaniu emerytury stronie, a także kopię decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. o wznowieniu wypłaty emerytury. Jednocześnie Zakład poinformował, że emerytura od dnia przyznania podlegała zawieszeniu (w dniu [...] września 2009 r.), a wypłata emerytury została podjęta od dnia [...] kwietnia 2015 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zmienił wysokość pobieranej przez stronę renty strukturalnej, przyznanej na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r., w następujący sposób: - zmniejszył za okres od [...] sierpnia 2009 r. do [...] lutego 2010 r. wysokość pierwotnie pobieranej renty strukturalnej [...] zł o [...] zł, wskazując na nową wysokość renty strukturalnej, która wyniosła [...] zł, - zmniejszył za okres od [...] marca 2010 r. do [...] lutego 2011 r. wysokość pierwotnie pobieranej renty strukturalnej [...] zł o [...] zł, wskazując na nową wysokość renty strukturalnej, która wyniosła [...] zł, - zmniejszył za okres od [...] marca 2011 r. do [...] lutego 2012 r. wysokość pierwotnie pobieranej renty strukturalnej [...] zł o [...] zł, wskazując na nową wysokość renty strukturalnej, która wyniosła [...] zł, - zmniejszył za okres od [...] marca 2012 r. do [...] lutego 2013 r. wysokość pierwotnie pobieranej renty strukturalnej [...] zł o [...] zł, wskazując na nową wysokość renty strukturalnej, która wyniosła [...] zł, - zmniejszył za okres od [...] marca 2013 r. do [...] lutego 2014 r. wysokość pierwotnie pobieranej renty strukturalnej [...] zł o [...] zł, wskazując na nową wysokość renty strukturalnej, która wyniosła [...] zł, - zmniejszył za okres od [...] marca 2014 r. do [...] lutego 2015 r. wysokość pierwotnie pobieranej renty strukturalnej [...] zł o [...] zł, wskazując na nową wysokość renty strukturalnej, która wyniosła [...] zł, - zmniejszył za okres od [...] marca 2015 r. do [...] marca 2015 r. wysokość pierwotnie pobieranej renty strukturalnej [...] zł o [...] zł, wskazując na nową wysokość renty strukturalnej, która wyniosła [...] zł.
W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, strona zarzuciła naruszenie: 1) § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie renty strukturalnej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, pomimo że nie dowiedziono doręczenia decyzji organu rentowego z dnia [...] sierpnia 2009 r., a nadto poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zmiana wysokości renty strukturalnej jest możliwa także wówczas, gdy wypłata świadczenia emerytalnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych została zawieszona niezwłocznie po jego przyznaniu, 2) art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez wznowienie postępowania i wydanie decyzji, którą w rzeczywistości uchylono decyzję z dnia [...] marca 2009 r. i [...] lutego 2010 r., mimo braku podstaw wznowieniowych i upływu terminu do wyeliminowania decyzji w tym trybie, 3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez błędne przyjęcie, że od [...] sierpnia do [...] sierpnia 2009 r. renta strukturalna powinna ulec zmniejszeniu o [...] zł, podczas gdy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została wydana po wypłacie renty za wskazany okres, a wiek emerytalny odwołujący osiągnął [...] sierpnia 2009 r. i świadczenie emerytalne nie zostało przyznane za cały ten miesiąc. Odwołujący wniósł przy tym m.in. o przeprowadzenie dowodu z załączonych do odwołania, pisemnych zeznań świadka K. P. na okoliczność poinformowania już na początku września 2009 roku Biura Powiatowego ARiMR w P. o fakcie przyznania odwołującemu świadczenia emerytalnego.
Odwołujący wskazał także na niezgodność § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych z art. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP w zakresie w jakim jest podstawą zmniejszenia wysokości renty strukturalnej w przypadku braku pobierania przez beneficjenta świadczenia emerytalnego z powodu zawieszenia jego wypłaty.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, przywołał treść § 13 ust. 1 i § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a następnie podał, że strona nabyła prawo do emerytury od dnia [...] sierpnia 2009 r. w wysokości [...] zł, przez co o tę kwotę musiała ulec zmniejszeniu wysokość renty strukturalnej.
Organ ARiMR zauważył, że już w pouczeniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z dnia [...] sierpnia 2006 r. wskazano, że w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Natomiast pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. poinformowano stronę o zmianie przepisów dotyczących zawieszenia wypłaty renty strukturalnej w przypadku niezłożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego. Organ ARiMR podkreślił przy tym, że zarzut rzekomego błędnego poinformowania strony przez pracownika Biura Powiatowego nie znalazł potwierdzenia w aktach sprawy. Strona w toku postępowania o przyznanie renty strukturalnej była informowana o przejściowym charakterze tego świadczenia, który miał zrekompensować wcześniejsze zaprzestanie działalności rolniczej, czasie jego wypłacania oraz konsekwencjach nabycia prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego. Ponadto odwołujący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej oświadczył, że znane mu są zasady jej przyznawania i wypłacania, jak również zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności z tytułu renty strukturalnej oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń.
Jak podniósł organ ARiMR zmniejszenie renty strukturalnej nie jest uzależnione od faktu pobierania emerytury a wyłącznie od nabycia do niej prawa. Okoliczność czy odwołujący w momencie przyznania prawa do emerytury nie z własnej winy nie poinformował organu o tym fakcie nie ma znaczenia, albowiem przepisy nie uzależniają pomniejszenia renty strukturalnej od dobrej czy złej wiary beneficjenta a jedynie od nabycia tego prawa. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że o przyznaniu prawa do emerytury odwołujący powinien poinformować Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. na piśmie. Odwołujący niespornie tego nie uczynił i prowadzenie w tym kierunku dalszych dowodów organ uznał za zbędne, przywołując treść art. 78 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy nie zgodził się także z pozostałymi podniesionymi w odwołaniu zarzutami.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a ewentualnie o ich uchylenie, podniósł zarzut naruszenia:
1) § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez - jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że zmiana wysokości renty strukturalnej przez jej zmniejszenie jest możliwa także wówczas gdy comiesięczna wypłata świadczenia emerytalnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w rzeczywistości nie następuje z uwagi na niezwłoczne zawieszenie tego świadczenia, - jego zastosowanie w sposób niezgodny z art. 12 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia, polegające na błędnym przyjęciu, że samo nabycie prawa do emerytury z systemu powszechnego bez ostatecznej wypłaty beneficjentowi tego świadczenia skutkuje zmniejszeniem przysługującej mu renty strukturalnej, a także – jego zastosowania pomimo niezgodności z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,
2) art. 10 § 1 w zw. z art. 140 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niepoinformowanie skarżącego przed wydaniem zaskarżonej decyzji o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożenia końcowego oświadczenia, co pozbawiło skarżącego możliwości podniesienia ewentualnych dalszych wniosków dowodowych, ograniczając mu możliwość czynnego udziału w postępowaniu,
3) art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez ich niezastosowanie, a co za tym idzie wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2009 r., [...] lutego 2010 r. oraz decyzji z dnia [...] marca 2011 r., które zwiększały wysokość renty strukturalnej, przy braku w dniu wydania pierwszej z tych decyzji podstaw wznowieniowych i pomimo upływu 5 lat od ich doręczenia,
4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez - brak wykazania odebrania przez skarżącego decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. o przyznaniu emerytury, przez co nie ma podstaw do twierdzenia, że decyzja ta została wydana i zyskała cechę prawomocności, - bezzasadne przyjęcie, że renta strukturalna powinna ulec zmniejszeniu za okres od [...] sierpnia do [...] sierpnia 2009 r., podczas gdy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przyznająca skarżącemu świadczenie emerytalne datowana jest na dzień [...] sierpnia 2009 r. i przed tym dniem doszło do wypłaty renty strukturalnej za wskazany okres, a skarżący wiek emerytalny osiągnął dnia [...] sierpnia 2009 r. i świadczenie emerytalne za sierpień 2009 r. nie mogło mu przysługiwać w pełnej kwocie, a także – bezzasadne pominięcie zeznań świadka K. P. o poinformowaniu pracownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o tym, że skarżący uzyskał prawo do emerytury z systemu powszechnego, uzyskując zapewnienie tego pracownika o możliwości pobierania przez skarżącego renty strukturalnej w pełnej wysokości przy jednoczesnym zawieszeniu wypłaty świadczenia emerytalnego, co wypełniło wymóg z § 23 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] listopada 2015 r., nie narusza przepisów prawa w stopniu, który powodowałby konieczność jej uchylenia albo stwierdzenia jej nieważności stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 albo pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").
Przedmiotem rozstrzygnięcia, które poddane zostało kontroli w niniejszym postępowaniu, jest zmniejszenie przyznanej skarżącemu renty strukturalnej za okres od sierpnia 2009 roku do marca 2015 roku z uwagi na nabycie przez skarżącego prawa do emerytury. Istota sporu do jakiego doszło w związku z tym rozstrzygnięciem, sprowadza się natomiast po pierwsze, do stwierdzenia, czy na wskazane zmniejszenie renty strukturalnej ma wpływ okoliczność wstrzymania świadczeń przysługujących skarżącemu z tytułu nabytego prawa do emerytury, oraz pod drugie, do eksponowanych przez skarżącego kwestii procesowych odnoszących się do trybu procedowania oraz prawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja renty strukturalnej (nazywanej także w regulacjach unijnych: wcześniejszą emeryturą) stanowi formę wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Zasady przyznawania rent strukturalnych, dla okresu programowania, w którym renta taka została przyznana skarżącemu, uregulowano w tytule II rozdziale IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE Seria L z 1999 r. Nr 160, poz. 80 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1257/1999"). W motywie (23) tego rozporządzenia wskazano, powołując się na dotychczasowe doświadczenie, że powinno zachęcać się do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę w rolnictwie w celu poprawy wydajności gospodarstw rolnych. Wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę w gospodarce rolnej przyczynia się, o czym stanowi już art. 10 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999, do realizacji następujących celów: - zapewnienia dochodu starszym rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie gospodarowania, - zachęcenia do zastępowania takich starszych rolników przez rolników, którzy mogą poprawić, w miarę potrzeb, rentowność pozostawionych im gospodarstw rolnych, - wydzielenia użytków rolnych do produkcji nierolniczej, tam gdzie gospodarka rolna przy zachowaniu rentowności nie jest możliwa.
Osoba przekazująca gospodarstwo, zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999: - zaprzestaje całkowicie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej; może ona jednak kontynuować niekomercyjną gospodarkę rolną i utrzymywać użytkowanie budynków, - ma nie mniej niż 55 lat, ale nie osiągnęła jeszcze normalnego wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa, oraz – prowadziła gospodarstwo rolne przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa. Warunki stawiane przejmującemu gospodarstwo zostały wymienione w art. 11 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia 1257/1999. Z kolei, stosownie do art. 11 ust. 5 rozporządzenia, warunki określone w tym artykule mają zastosowanie przez okres, w którym osoba przekazująca gospodarstwo otrzymuje wsparcie w postaci wcześniejszej emerytury.
Okres udzielania wsparcia w przejściu na wcześniejszą emeryturę nie przekracza 15 lat dla osoby przekazującej gospodarstwo. Wsparcie takie jest udzielane osobom, które przekazały gospodarstwo rolne nie dłużej niż do ukończenia przez nie 75 lat. W przypadku gdy osoba, która przekazała gospodarstwo rolne, otrzymuje od Państwa Członkowskiego normalną emeryturę, wsparcie w postaci wcześniejszej emerytury zostaje przyznane jako dodatek, uwzględniwszy wysokość krajowej emerytury w tym państwie (por. art. 12 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999).
W tym miejscu podkreślić trzeba, że co do zasady rozporządzenia unijne mają przymiot bezpośredniej skuteczności i nie jest dopuszczalne normowanie tego samego przedmiotu przez krajowe organy prawodawcze (art. 249 akapit drugi Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.). Niniejszy unijny akt prawny stanowi jednak wyjątek od powyższej zasady, bowiem jego charakter jest ramowy (art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999). Niektóre przepisy omawianego rozporządzenia wyznaczają ogólne zasady udzielania pomocy w rolnictwie, a nie wprost, szczegółowo regulują przesłanki i tryb przyznawania poszczególnych form tego wsparcia. W związku z tym w niektórych kwestiach prawodawca unijny dopuścił ustanowienie odmiennych uregulowań przez Państwa Członkowskie. Zwłaszcza zgodnie z art. 37 ust. 4 rozporządzenia 1257/1999 Państwa Członkowskie mogą ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, pod warunkiem jednak, że warunki te będą zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi w rozporządzeniu 1257/1999. W tym względzie ustawodawca krajowy został zatem upoważniony do ustanowienia dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania m.in. rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur).
W prawodawstwie krajowym renty strukturalne zostały ujęte w regulacje ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1613, dalej: "u.w.r.o.w."). Ustawa ta określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, dotyczące m.in. uzyskiwania rent strukturalnych – określonych przepisami Unii Europejskiej oraz postanowieniami Traktatu (por. art. 1 ust. 1 pkt 1). Pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych (por. art. 5 ust. 1a u.w.r.o.w.). Pomoc, o której mowa m.in. w art. 1 ust. 1 pkt. 1 ustawy, jest udzielana, wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji (por. art. 5 ust. 2 u.w.r.o.w.). Szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania, zawieszania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur), o których mowa w art. 10-12 rozporządzenia 1257/1999 objętych Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także przestrzenny zasięg wdrażania tego działania, określa – wydane na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 u.w.r.o.w. - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191 ze zm., dalej: "rozporządzenie").
Jeden z przypadków, w których dochodzi do zmniejszenia renty strukturalnej, przewidziany został w § 14 ust. 1 rozporządzenia, a więc nota bene w przepisie stanowiącym materialnoprawną podstawę kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury.
Treść przywołanej regulacji jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych, a co więcej została prawidłowo odczytana przez organ ARiMR w kontrolowanej sprawie. Przewidziana powyżej konieczność zmniejszenia renty strukturalnej została powiązana z samym nabyciem prawa do emerytury przez uprawnionego do tej renty. Prawodawca krajowy, na gruncie § 14 ust. 1 rozporządzenia, zmniejszenie renty strukturalnej wiąże jedynie z nabyciem prawa do emerytury, nie zaś z faktycznym otrzymywaniem (pobieraniem) świadczeń emerytalnych (por. m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 102/16, wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 468/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Także kwota, o którą następuje pomniejszenie renty strukturalnej, została przez prawodawcę krajowego jednoznacznie określona. Prawodawca wskazał bowiem, że renta strukturalna ulega zmniejszeniu o "kwotę tej emerytury", to jest emerytury, do której uprawniony do renty strukturalnej nabył prawo. Również w tym zakresie nie sposób doszukiwać się, jak czyni to skarżący, konieczności uwzględnienia jedynie świadczeń emerytalnych faktycznie otrzymywanych przez beneficjenta pomocy.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący nabył prawo do emerytury dnia [...] sierpnia 2009 r., co zostało potwierdzone w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. o przyznaniu emerytury. Z ostatnio przywołanej decyzji organu rentowego wynika także, że wysokość świadczenia przysługującego skarżącemu z tego tytułu wynosi [...] zł. Organ ARiMR stosując § 14 ust. 1 rozporządzenia prawidłowo wobec powyższego zmniejszył skarżącemu rentę strukturalną przysługującą mu od sierpnia 2009 roku o wskazaną kwotę emerytury, uwzględniając przy tym zmiany wysokości renty strukturalnej – jej zwiększenie (por. § 12 rozporządzenia) – jakie miały dotychczas miejsce. Bez wpływu na tak podjęte rozstrzygnięcie pozostawała okoliczność zawieszenia (wstrzymania) wobec skarżącego wypłaty świadczeń emerytalnych we wrześniu 2009 roku, z jednoczesną zwrotną wpłatą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należności ustalonej w decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2009 r. Jak już zostało bowiem stwierdzone powyżej, dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy istotne jest jedynie to, że skarżący nabył prawo do emerytury i bez znaczenia pozostaje okoliczność faktycznego otrzymywania przez niego świadczeń z tego tytułu, w tym także przyczyny braku wypłat tych świadczeń.
Wobec powyższego niezasadny okazał się zarzut naruszenia § 14 ust. 1 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię. Przyjęciu wykładni tego przepisu prezentowanej przez organ ARiMR nie sprzeciwia się także § 12 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia 1257/99. Nawet gdyby uznać, tak jak twierdzi skarżący, że § 12 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia 1257/99 odwołuje się do sytuacji, w której dochodzi do faktycznej wypłaty świadczeń emerytalnych przez Państwo Członkowskie, nie można zapomnieć o możliwości jakie Państwom Członkowskim prawodawca unijny przyznał w § 37 ust. 4 rozporządzenia 1257/99, to jest wprowadzenia dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania wsparcia. Niewątpliwie natomiast rozwiązanie przyjęte w prawodawstwie krajowym jest zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi względem renty strukturalnej (wcześniejszej emerytury) w rozporządzeniu 1257/99. Skoro pomoc tak przyznawana ma służyć rolnikom, którzy nie osiągnęli jeszcze wieku emerytalnego, nic nie stoi na przeszkodzie, aby wraz z osiągnięciem tego wieku - z czym w prawodawstwie krajowym wiąże się nabycie prawa do emerytury - pomoc ta była ograniczana. Jednocześnie brak jest podstaw normatywnych, zarówno unijnych jak i krajowych, do przyznania beneficjentom prawa wyboru - po osiągnięciu wieku emerytalnego - pomiędzy rentą strukturalną a świadczeniami emerytalnymi.
Nie można również podzielić wątpliwości konstytucyjnych skarżącego, zwłaszcza jeśli zważy się, że korzystanie z pomocy przyznawanej w formie renty strukturalnej (wcześniejszej emerytury) jest wynikiem dobrowolnego wyboru rolnika, rolnik ten korzystając z rzeczonej pomocy winien znać zasady jej przyznawania i wypłaty, o której to wiedzy składa zresztą oświadczenie we wniosku, a nadto jest on pouczany o przyczynie zmniejszenia tej pomocy wynikającej z § 14 ust. 1 rozporządzenia.
Przechodząc do podniesionych przez skarżącego zarzutów procesowych uznać należy, że i one nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Przede wszystkim na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "K.p.a."). Zaskarżona decyzja nie została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego - uregulowanym w art. 145 i nast. K.p.a. - a organ ARiMR korzystając ze szczególnego rozwiązania, przewidzianego w § 14 ust. 1 w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia, z którego wynika upoważnienie dla tego organu do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zmniejszenia przyznanej beneficjentowi renty strukturalnej, nie był zobligowany z powyższego trybu kodeksowego korzystać. Nie jest także trafny wywód skarżącego, w którym zmierza on do wykazania, że w kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z art. 156 § 1 pkt. 3 K.p.a., jako że skarżący wywód ten odnosi do decyzji rozstrzygających odmienne sprawy administracyjne - zwłaszcza dotyczące podwyższenia renty strukturalnej za poszczególne, roczne okresy - niż sprawa, która jest przedmiotem rozstrzygnięcia w kontrolowanej decyzji.
Organ ARiMR nie dopuścił się nadto naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po pierwsze, nie sposób uznać, aby do takiego naruszenia doszło wskutek nie wykazania przez organ ARiMR doręczenia skarżącemu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. o przyznaniu emerytury. Przede wszystkim organ ARiMR w odpowiedzi na ten zarzut, jako że został on już podniesiony w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, prawidłowo przywołał okoliczności faktyczne, z których jednoznacznie wynika, iż musiało dojść do doręczenia tej decyzji skarżącemu. Przyjęcie zatem okoliczności odmiennej, mając na względzie całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przeczyłoby zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, na których to zasadach organ winien się opierać czyniąc ustalenia faktyczne w sprawie.
Nie sposób zresztą przyjąć, aby profesjonalny pełnomocnik, reprezentujący skarżącego przed tut. Sądem, opierał skargę na sprzecznych twierdzeniach, nawet uwzględniając przyjętą konstrukcję skargi, w której kolejne zarzuty podnoszone są z tak zwanej ostrożności procesowej, na wypadek gdyby poprzednie zarzuty okazały się nietrafne. Uznanie zasadności obecnie analizowanego zarzutu czyniłoby całkowicie bezzasadnymi pozostałe zarzuty skargi, co zupełnie podważałoby sens ich podnoszenia i to tym bardziej z ostrożności procesowej. Te same zasady, którymi winien kierować się w toku postępowania wyjaśniającego organ ARiMR, nie pozwalają tut. Sądowi przyjąć, że profesjonalny pełnomocnik czyniłby zarzuty, które miałyby się wzajemnie dyskredytować, jako że takie postępowanie nie miałoby nic wspólnego z uwydatnianą w skardze "ostrożnością procesową". Należy jednak zwrócić uwagę na to, że i skarżący wprost nie stwierdził, iż decyzja ZUS z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie została mu doręczona, ograniczając się wyłącznie do zarzutu procesowego niewyjaśnienia tej kwestii, co pozwala przyjąć, że jest to jedynie przyjęta przez skarżącego linia obrony.
Co więcej podkreślić trzeba, że istotne na gruncie § 14 ust. 1 rozporządzenia jest nabycie przez skarżącego prawa do emerytury, które bezspornie nastąpiło dnia [...] sierpnia 2009 r. Tymczasem nabycie prawa do emerytury następuje ex lege po osiągnięciu wieku emerytalnego i po spełnieniu pozostałych warunków wynikających z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) i – co do zasady – nie jest uzależnione ani od złożenia stosownego wniosku, ani od ustalenia (potwierdzenia) tego prawa decyzją organu rentowego, która ma jedynie deklaratoryjny charakter. W tych okolicznościach ustalenie przez organ ARiMR faktu doręczenia decyzji o przyznaniu skarżącemu emerytury traci na znaczeniu.
Po drugie, rozstrzygnięcie przez organ ARiMR o zmniejszeniu skarżącemu renty strukturalnej za okres od [...] sierpnia do [...] sierpnia 2009 r. w okolicznościach przywołanych przez skarżącego, to jest z uwzględnieniem zwłaszcza, że skarżący nabył prawo do emerytury dnia [...] sierpnia 2009 r., nie może świadczyć o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Te ostatnie regulacje odnoszą się bowiem do prowadzanego przez organ administracji postępowania wyjaśniającego i dokonywanych w związku z tym ustaleń faktycznych, a nie do kwestii rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Skarżący zresztą nie wskazał, które okoliczności faktyczne nie zostały w tym względzie przez organ ARiMR ustalone albo zostały co prawda ustalone, lecz nieprawidłowo. Przenosząc natomiast twierdzenia skarżącego na grunt regulacji materialnoprawnych, to jest § 14 ust. 1 rozporządzenia, uznać trzeba prawidłowość rozstrzygnięcia organu ARiMR w powyższym zakresie. Skarżącemu umyka bowiem to, że renta strukturalna wypłacana jest w wymiarze miesięcznym (§ 13 ust. 1 rozporządzenia), co powoduje, że nabycie przez beneficjenta prawa do emerytury oznacza konieczność jej zmniejszenia już za ten miesiąc, w którym beneficjent prawo to nabył.
Po trzecie, nie przeprowadzenie przez organ ARiMR dowodu z pisemnego oświadczenia małżonki skarżącego na okoliczność poinformowania na początku września 2009 r. organu ARiMR o nabyciu przez skarżącego prawa do emerytury i uzyskania od pracownika tego organu informacji o możliwości zawieszenia wypłaty emerytury celem pobierania renty strukturalnej, wobec bezwzględnego brzmienia § 14 ust. 1 rozporządzenia i braku regulacji, która pozwalałaby uwzględnić winę bądź jej brak ze strony skarżącego lub organu – przy dalszym pobieraniu renty strukturalnej w pełnej wysokości – nie może być uznane za uchybienie art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 K.p.a. i to w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rację należy natomiast przyznać skarżącemu, że organ ARiMR dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. nie umożliwiając skarżącemu przed wydaniem decyzji drugoinstancyjnej na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednak brak jest podstaw, aby uznać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istnienia takiego wpływu nie wykazuje zresztą skarżący, ograniczając się w swoich wywodach wyłącznie do gołosłownego stwierdzenia o braku możliwości złożenia dodatkowych wniosków dowodowych. Skarżący nie precyzuje jednak o jakie środki dowodowe chodzi i na jakie okoliczności miałyby one zostać przedstawione. Co więcej, wskazać trzeba, że na etapie postępowania odwoławczego organ ARiMR korzystał z dowodów zgromadzonych przed organem I instancji, tym bardziej zatem uchybienie art. 10 § 1 K.p.a. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, skargę oddalono.