III SA/Po 407/25

III SA/Po 407/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marek Sachajko
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 14 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Izabela Paluszyńska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 roku sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 6 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
III SA/Po 407/25
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia 21 lutego 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] po wznowieniu postępowania z urzędu uchylił decyzję dotychczasową oraz odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W toku postępowania ustalono nast. stan faktyczny.
W dniu 29 kwietnia 2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR we [...] wpłynął wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2016 dla działek [...] należących do M. L..
W dniu 16 lutego 2017 r Kierownik Biura Powiatowego we [...] w oparciu o wyniki kontroli administracyjnej wydal decyzję o nr [...] ,w której przyznano płatność wnioskowaną do powierzchni deklarowanej.
W dniu 13 kwietnia 2018 r do Biura wpłynął raport nr [...] w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Wskazano w nim, że dla działki rolnej, znajdującej się na działkach ewidencyjnych [...] stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej o kodzie DR 18 na całej powierzchni. Dodatkowo zapisano, że wszystkie te działki są nie użytkowane rolniczo i porośnięte kilkuletnimi chwastami.
Z uwagi na powyższe wznowiono postępowanie zakończone decyzją przyznającą płatności ,a raport z czynności kontrolnych dopuszczono jak dowód we wznowionym postępowaniu.
W dniu 25 października 2019 r. R. L., pełnomocnik M. L. złożył oświadczenie, w którym podał, że tereny pól użytkowane były rolniczo wg wyrysów i deklaracji we wniosku. Na powyższe oświadczający zaproponował przesłuchanie świadków. Ponadto załączył projekt decyzji o odmowie ustalenia warunków oraz zdjęcie działki. Ponadto załączył płytę CD z z 80 zdjęciami działek dokonanymi w latach 2013, 2016,2017 i 2018 .Organ odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego.
W toku postępowania, w odpowiedzi na wezwanie organu R. L. dokonał opisu wykonania załączonych do płyty zdjęć, dołączył też kopie map z oznaczeniem miejsc dokonania zdjęć. Ponowił wniosek o przesłuchanie osób, które pomagały uprawiać sporne działki. Ponadto załączył oświadczenia D. Ś., B. Ś., M. L. i R. L. i M. B., którzy uczestniczyli w pracach polowych na tych działkach.
W dniu 15 czerwca 2020 roku R. L. złożył oświadczenie odnośnie kontroli z 7 października 2017 roku, w którym zanegował wyniki kontroli.
3 września 2020 roku, przywołał kolejnych świadków świadków tj. geodetę o nazwisku P. , jego syna oraz M. W. na okoliczność pomocy w zabiegach agrotechnicznych. Do oświadczenia dołączono zawiadomienie o czynnościach wznowienia i przyjęcia przebiegu granic wraz z ich stabilizacją.
Następnie przesłuchano w charakterze świadków M. W. oraz pozyskano oświadczenie od L. P.. Ponadto producent przysłał kolejne oświadczenie ,w którym podał, że działki zakupił w roku 2016 z już obsianym zbożem, materiały siewne nabywa od roku 2016 ,w tym też roku korzystał przy uprawie z pomocy M. B.. Na działkach kosi łąki, sprząta/zbiera zboże, bronuje, sieje, wałuje. Korzysta też z pomocy sąsiedzkiej.
W dniu 28 kwietnia 2021 Kierownik BP ARiMR we [...] wydał decyzję w, której uchylił decyzję przyznająca płatności i odmówił ich przyznania. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w [...] utrzymał ją w mocy. Strona złożyła skargę do WSA w Poznaniu, a sąd wyrokiem z dnia 28 września 2022 r. sygn.III SA/Po 1407/21 uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą decyzję.
W ponownym rozpoznaniu sprawy uzyskano od Burmistrza Gminy i Miasta [...] informację ,że postępowanie w sprawie warunków zabudowy zakończono decyzją odmowną w dniu 17 maja 2023 ,a ponadto Burmistrz wyjaśnił, że postępowanie w sprawie warunków toczyło się od roku 2016 ,a przeprowadzona wizja lokalna odbyła się 4 maja 2017 roku , w związku z czym nie potwierdzi ona stanu działek w roku 2016. W roku 2016 Komisja ds. szacowania szkód nie przeprowadzała szacowania na działkach [...] i [...].Uzyskano także z Koła Łowieckiego [...] akta prawomocnego postępowania z powództwa R. L. ,obejmujące lata 2016 i 2018 -2020 .Z protokołu z dnia z dnia 5 maja 2016 wynika, że działki są zachwaszczone sileni, stwierdzono brak oprysków. Do protokołu załączono dokumentację fotograficzną. Z Koła Łowieckiego [...] wpłynęły też dodatkowe oświadczenia ,z których wynika, że wstępne oszacowanie działek odbyło się w maju 2016 r. na działkach stwierdzono silnie zachwaszczone pszenżyto z samosiewu, bez zabiegów agrotechnicznych, stwierdzono duże ilości pędraka chrabąszcza majowego. Ponadto w tym dniu zboże było przed wykłoszeniem 30 procent uprawy ,a uzupełnieniem były liczne chwasty , na dz. [...] i [...] był to częściowo użytek zielony , również nieużytkowany rolniczo. W dniu 30 sierpnia 2016 r. i 9 września 2016 r. podczas kolejnych lustracji stwierdzono brak wykoszenia pszenżyta, silne zachwaszczenie i brak jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych , co potwierdzają zdjęcia do tego protokołu.
Następnie, zgodnie z wytycznymi sądu przesłuchano w charakterze świadków M. W., M. B. i M. L.. W dniu 18 stycznia 2024 roku do organu wpłynęła informacja z Koła Łowieckiego [...], że Koło nie posiada elektronicznych wersji fotografii wykonywanych roku 2016 , podtrzymano w tym oświadczeniu dotychczasowe informacje i dodatkowo nadesłano mapkę ze wskazaniem, gdzie zostały wykonane zdjęcia.
W decyzji organu I instancji z dnia 21 lutego 2025 roku , w uzasadnieniu wskazano, że kluczowe znaczenie w sprawie mają wyniki raportu kontroli metodą FOTO z dnia 9 października 2017 r. Dowiodła ona, że działki rolne były nieużytkowane w roku 2017 ,ale również w latach wcześniejszych , o czym świadczą zakrzaczenia , zadrzewienia oraz roślinność wieloletnia na spornych działkach. Istotne znaczenie miały także zeznania członków Koła Łowieckiego [...] oraz dokumentacji nadesłana przez Koło.
Odniesiono się w decyzji również do zeznań świadków wnioskowanych przez stronę tj.M. B. i M. W.. Oceniono także zeznania D. Ś., B. Ś. i M. L. .Organ uznał też ,że zdjęcia załączone do akt nie dają jednoznacznego potwierdzenia ,że pochodzą z działek należących do producenta. Organ wyjaśnił podstawy prawne decyzji , moc dowodową poszczególnych środków dowodowych .Podkreślił, że weryfikacja danych obszarowych działek rolnych wskazanych we wniosku producenta rolnego nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu. Pozostaje to w związku z definicją działki rolnej określonej w art. 67 ust.4 pkt a) rozporządzenia Nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. - w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia rady(EWG) nr 352/78(WE), ntr 154/94(WE), nr 2799/98,814/2000 (WE), nr 1290/2005(WE) i (WE) nr 485/2008.Podkreśna miejscu , w gospodarstwie M. L. ustalił i udokumentowała stan faktyczny na dzień jej przeprowadzenia. Stan działek został udokumentowany w sposób należyty poprzez dokumentację zdjęciową ,a zasięg pomiaru powierzchni działek oznaczono na szkicu pomiarowym zawierającym także oznaczenia miejsc wykonania zdjęć. Organ wysnuł ostateczny wniosek ,że grunty nie były użytkowane i nie wykonano koszenia, co potwierdziła kontrola FOTO. Organ podniósł ,że zgodnie z art. 37 rozporządzenia nr 809/2014 oraz art. 40 tego rozporządzenia , kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki zadeklarowane we wnioskach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Kontrole te mogą być przeprowadzone poprzez wykorzystanie tzw. Systemów teledetekcji. Zdaniem organu kontrola w gospodarstwie strony odbyła się prawidłowo. W ramach podstaw materialnoprawnych przytoczono też treść art. 32 ust 2 oraz art. 4 ust.1 lit.c) rozporządzenia 1307/2013 i wskazano ,że sporne grunty nie nadają się do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykle metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. W zakresie jednolitej płatności obszarowej wskazano na art.19 a ust.1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 , który stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego , pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy .Jednocześnie ponieważ R. L. błędnie zrozumiał zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych ,a rok 2016 był pierwszym rokiem, kiedy producent występował o płatności, odstąpiono na podst. art. 64 ust.2 lit d rozporządzenia 1306/2013 od nałożenia kary administracyjnej.
W zakresie płatności dla dodatkowej, organ na podst. art. 14 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odmówił przyznania płatności dodatkowej, a jednocześnie na podst. art. 64 ust. 2 lit d rozporządzenia 1306/2013 odstąpił od nałożenia kary dodatkowej.
Odnośnie płatności dla młodych rolników, organ na podst. art.19a ust.1 rozporządzenia nr 640/2014 odmówił przyznania płatności, a na podst. art.64 ust.2 lit d rozporządzenia Nr 1306/2016 odstąpił od nałożenia kary pieniężnej.
W dniu 17 marca 2025 R. L. złożył odwołanie od decyzji. Zakwestionował w nim wyjaśnienia złożone przez geodetów P. i F. związane ze sprawą kamieni granicznych oraz użytego przez nich aparatu .Podobnie zakwestionował zeznania przedstawicieli wykonujących kontrole na miejscu , co wskazuje choćby zdjęcie C11.Uznał także za kłamliwe zeznania i oświadczenia członków Koła Łowieckiego [...]. Zaznaczył, że trwają dwa postępowania sądowe , które wytoczył Kołu Łowieckiemu oraz podkreślił, że Koło przegrało już dwie sprawy w sądzie z jego powództwa tj. IC 309/19/2 w [...] oraz I NC [...] we [...]. W tym zakresie załączył dokumentację tych spraw oraz zdjęcia wykonane przez odwołującego w roku 2018 obrazujące stan pól w roku 2018 przed i po żniwach. Zdaniem odwołującego na podstawie tych zdjęć można z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić ,ze są one podobne do tych ,wykonanych w roku 2017 przez ARiMR z kontroli na miejscu. Uznał ,że skoro zdjęcia wykonane w roku 2018 są podobne do zdjęć wykonanych przez to Koło w roku 2016, to nie można wykluczyć, że są one fałszywe i niewiarygodne, zwłaszcza że Koło nie posiada wersji elektronicznej. Podkreślił błąd Koła Łowieckiego odnośnie działki ew.155.Zakwestionował całość ustaleń Koła Łowieckiego z 30 sierpnia i 9 września 2018 roku , podkreślił fakt swojej nieobecności w trakcie kontroli i nieprawidłowe ustalenia członka Koła W. O., który działa wyłącznie z pobudek osobistych. Zakwestionował również oświadczenie Burmistrza Gminy [...].
W piśmie z 5 marca 2025 dodatkowo podniósł, że kwestionuje oświadczenia świadków nie składane w formie protokołu przesłuchania świadka ,wskazuje na konieczność eliminacji z akt postępowania biało-czarnych zdjęć wykonanych przez Koło Łowieckie , podkreśla fakt składania przez członków Kola fałszywych oświadczeń.
W dniu 6 maja 2025 r. Dyrektor ARiMR [...] Oddziału Regionalnego wydał decyzję o nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podzielił wszystkie ustalenia organu i Instancji. Wyjaśnił okoliczności związane ze wznowieniem postępowania , wskazując ,ze były nimi nowe, istotne okoliczności nieznane organowi w dacie wydawania decyzji pierwotnej, przyznającej płatności tj. 16 lutego 2017 r .Wskazano ponownie podstawy materialnoprawne kontroli na miejscu oraz znaczenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania I Kontroli. Dostępna w tym systemie ortofotomapa cyfrowa to zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej .Ortofotomapy stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie gospodarowania i użytkowania gruntów, w konsekwencji stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Podkreślono, że rolnicy we wszystkich krajach EU podlegają takim samym zasadom weryfikacji powierzchni. Wskazano ,że zgodnie z art.9a ustawy do prowadzenia systemu zintegrowanego wykorzystuje się w szczególności: ortofotomapy, dane z ewidencji gruntów i budynków, dane z wniosków o płatność, wyniki kontroli na miejscu, przy czym te ostatnie mają szczególne znaczenie , gdyż żadne z innych narzędzi nie pozwala ocenić stanu pokrywy roślinnej, zwłaszcza ,że w roku 2016 stan aktualności ortofotomapy nie był zadowalający .Wyjaśniono ,że kontrole mogły być prowadzone w roku kolejnym , bo stwierdzony stan na gruntach w roku 2017 pozwalał na ocenę stanu użytkowania w roku 2016, czego dowodzi bogata dokumentacja fotograficzna. Co do zasady wyniki kontroli na miejscu nie są zapowiadane, w przypadku kontroli metodą FOTO na miejscu beneficjent nie jest powiadamiany o kontroli. Raport z kontroli na miejscu nie budził zastrzeżeń, osoby wykonujące kontrole na miejscu to podmioty wyspecjalizowane, dysponujące odpowiednimi warunkami technicznymi i organizacyjnymi i kadrowymi. Raport wraz z załącznikami został poddany ocenie w Biurze Powiatowym. Wskazano w uzasadnieniu na treść art. 32 ust.2 rozporządzenia nr 1307/2013 odnośnie wymogów hektara kwalifikującego się do płatności. Po uchyleniu przez WSA w Poznaniu decyzji organów obu instancji zapadłych po wznowieniu postępowania, organ wyjaśnił dodatkowo , które nowe istotne okoliczności były podstawą wznowienia postępowania oraz dokonał szereg nowych czynności. Zebrano obszerną dokumentację z Koła Łowieckiego [...], przesłuchano w charakterze świadków M. W., M. B., R. L. i dokonano obszernej ich oceny. Wskazano, że zdjęcia przekazane na płycie CD przez R. L. nie w pełni potwierdzają, że dotyczą one spornych działek. Brak danych współrzędnych określających położenie działek, nie sposób też określić, z jakiego okresu pochodzą. Podobnie jak zdjęcia załączone do odwołania strony. Także nieznana jest okoliczność, która ma być dowodzona załączonym przez stronę protokołem z roku 2018 , podobnie jak informacje o danych z protokołu rozgraniczeń. Zdaniem organu, zdjęcia sporządzone przez wyspecjalizowaną jednostkę w trakcie kontroli i zgodnie z procedurami mają taką samą wartość dowodową, jak wykonane elektronicznie. Kwestie wieloletniego sporu pomiędzy R. L., a członkami Koła czy osobami kontrolującymi działki nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia i nie dyskredytuje dokonanych ustaleń.Organ nie dał też wiary oświadczeniom pełnomocnika skarżącego , że pracownicy Koła Łowieckiego, Gminy, sołtys i pracownicy sporządzający kontrolę i raport kłamią i fałszują dokumentację. Zwrócono uwagę, że w istocie to producent jest stroną postępowania, a nie jego pełnomocnik .
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że zebrany materiał dowodowy jest jednoznaczny co do stanu działek. Zdjęcia i oględziny działek zostały sporządzone przez osoby nie będące stroną postępowania .Podkreślono, że ocena protokołu kwestionowana przez stronę została już oceniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie płatności na rok 2017 i był on głównym dowodem w sprawie przyznania płatności na ten rok. Brak więc podstaw do jego kwestionowania ,a przytoczone sprawy sądowe nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Organ po raz kolejny wyjaśnił, czym jest utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej na gruncie obowiązujących przepisów, tak krajowych, jak i wspólnotowych oraz uznał, że dowody wniesione przez stronę na powyższa okoliczność nie potwierdzają takich działań w roku 2016.W wyniku czynności kontrolnych w roku 2017 stwierdzono nieużytek na całej powierzchni zadeklarowanej, deklaracja z roku 2017 w części pokrywała się z deklaracją z roku 2016, zatem fakt braku użytkowania powinien znaleźć odwzorowanie w wysokości przyznanych płatności w roku 2016. Brak takiej formy utrwalenia nie może ich dyskredytować.
Przytoczono wyrok NSA z 3 marca 2015 r , sygn. II GSK 76/14 odnośnie zasad dobrej kultury rolnej i wyjaśniono na jego gruncie ,że grunty rolne są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej , jeżeli nie są co do zasady porośnięte drzewami i krzewami.
Podkreślono też w uzasadnieniu ,ze to rolnik c do zasady odpowiedzialny jest za jakość, precyzję danych zawartych we wniosku. To producent rolny składa podpis pod wnioskiem , potwierdzając prawdziwość danych.
Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu zarzucono organom, że za wszelką cenę chcą udowodnić, iż skarżący nie prowadził gospodarki rolnej na swoich gruntach w roku 2016 i 2017. Agencja bezbarwnie podważa jego środki dowodowe, przyznając natomiast wiarygodność dowodom przedstawionym przez Koło Łowieckie [...]. Oświadczenia członków na piśmie nie zostały poparte przesłuchaniem. Zdaniem skarżącego niektórzy członkowie Koła dopuścili się krzywoprzysięstwa. Nadto skarżący wyjaśnił sformułowanie zawarte w protokole "pszenżyto po kukurydzy", że Koło standardowo używa sformułowań, że uprawa jest zachwaszczona i brak zabiegów agrotechnicznych .Pomimo ,że w roku 2016 członkowie Koła stwierdzili ,że na działkach [...] rosło "zboże po kukurydzy", to w roku 2023 już uznali że te tereny nigdy nie były uprawiane rolniczo. Skarżący zakupił działki w lutym 2016 r, jego obowiązkiem było skoszenie traw do 31 lipca, a zboża mógł nawet uprawić bez konieczności zbioru. Na działkach [...] była uprawiana ozimina–pszenżyto i skarżący przeznaczył tę uprawę na ziarno, ale z powodu suszy i stratowania uprawy przez dziki nie mógł jej skosić całkowicie. Nie skoszoną część przeznaczył na zaoranie .Na działkach [...] zboże było koszone na kiszonkę , więc w miesiącu maju miało prawo odbić. Koło Łowieckie winno szacować straty tylko na działkach [...], o co skarżący wnosił ,a nie na całym obszarze i to na lata 2018-2020.Dziki wielokrotnie niszczyły mu uprawy, ale wówczas członkowie Koła nie przyjeżdżali oglądać gruntów. Odniósł się do zeznań świadka B. , podnosząc że skieruje sprawę do Prokuratury. ARiMR nie posiada własnych zdjęć jego upraw za 2016 rok, tylko z okresu kontroli tj. z października 2017 roku, takie zdjęcia ma tylko skarżący. Porównując areał z lat 2016 i 2017, to skarżący powiększył areał z 6,5 ha do 10,5 ha. Metoda teledetekcji na jego gruntach nie sprawdziła się , bowiem były zakłócenia GPS z pobliskiego lotniska. W roku 2016 i 2017 nie było tyle satelit co obecnie, a i tak nadal geodeci mają problemy z prawidłowymi obliczeniami i pomiarami na jego gruncie. Złoży też zawiadomienie do Prokuratury odnośnie niewłaściwych zdjęć załączonych do decyzji Burmistrza Gminy [...].
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 roku, pełnomocnik skarżącego – R. L. podniósł, że nadal trwa postępowanie w sprawie granic nieruchomości. Załączył do protokołu rozprawy dokumentację związaną z postępowaniem w sprawie wyznaczenia granic oraz postanowienie Sądu Rejonowego we [...] dot. sprawy karnej związanej z poświadczeniem nieprawdy przez członków Koła Łowieckiego [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia. W jej wyniku postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...], którą uchylono decyzję dotychczasową oraz odmówiono przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Decyzja wydana została w wyniku wznowienia postępowania z urzędu .
Przechodząc do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2022 r. wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Po 1407/241 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje organów obu instancji w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016,po wznowieniu postępowania. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną oznacza, że sąd rozpoznający ponownie sprawę, która dotyczy tego samego skarżącego musi przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak określono ją w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest bowiem z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy, a jej oddziaływaniem objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie w danej sprawie. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się temu w pełnym zakresie (por. wyrok WSA w Krakowie z 29 lipca 2025 r., III SA/Kr 164/25). W realiach kontrolowanej sprawy sprowadza się to do tego, że Sąd w w/w orzeczeniu dokonał wiążącego ustalenia ,że nie można przypisać braku skutecznych zabiegów agrotechnicznych w odniesieniu do całej działki zadeklarowanej do płatności w roku 2016.Tym samym przesądził, że materiał dowodowy w postaci dokumentacji fotograficznej i szkiców kontrolowanych działek jakkolwiek potwierdza brak skutecznych zabiegów agrotechnicznych ,to jednak nie w odniesieniu do całej zadeklarowanej w roku 2016 działki "A". To ustalenie wyznaczało zakres dalszego postępowania w ponownie przeprowadzonym postępowaniu i aby organ nie popaść w sprzeczność z tym stanowiskiem sądu, winien tę kwestię jednoznacznie wyjaśnić. W niniejszym postępowaniu tak się jednak nie stało.
Organ w zaskarżonej decyzji wyjaśnił ,a sąd nie ma podstaw, by takie ustalenia kwestionować, że w roku 2016 aktualizacja map nie była regularna ,a teren działek spornych był aktualizowany lotniczo w roku 2013 . Dlatego kontrole uzupełniane były kontrolami na miejscu , gdyż aktualizacja lotnicza i kontrola administracyjna wniosku nie mogła dać organowi w dacie wydania decyzji jednoznacznej odpowiedzi na temat dokładnego stanu wszystkich działek w roku 2016. Wymagało to więc uzupełniającego postępowania dowodowego, celem wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Sąd w cytowanym wyroku wskazywał na nieprecyzyjność zeznań świadków, nakazując wykluczenie wątpliwości choćby poprzez skonfrontowanie świadków , okazanie im zdjęć. Wątpliwości tych w ponownie prowadzonym postępowaniu nie usunęły ani przesłuchania strony i świadków, ani uzyskanie kolejnych oświadczeń, tym razem członków Koła Łowieckiego [...] oraz sporządzonych przez Koło protokołów. Jakkolwiek protokoły szacowania szkód potwierdzają fakt braku zabiegów agrotechnicznych, to nie przesądzają o ich rozmiarze. Należy podkreślić, że członkowie Koła składając oświadczenie z dnia 4 sierpnia 2023 roku podkreślali ,że teren jest im znany ,a rozmiar nieużytku obrazują zdjęcia. Jednak wbrew wezwaniom kierowanym do członków Koła nie stawili się celem przesłuchania ani nie odnieśli się do zdjęć poszczególnych działek. Co więcej- zaznaczona białą linią powierzchnia zbiorczo określona przez wszystkich 3 członków Koła obejmuje również obszar zadrzewiony. Rolą organów było więc okazanie im zdjęć skarżącego oraz pochodzących z kontroli w październiku 2017, celem zweryfikowania obszaru nie objętego zabiegami. Zwłaszcza, że przesłuchani w charakterze świadków M. W. i M. B. również potwierdzili okoliczność zabiegów, ale tylko do części działek. M. W. nie pamięta działek, na których dokonywał zabiegów, a M. B. zaznaczył teren jedynie części działek. Zdecydowana rozbieżność w zeznaniach świadków i oświadczeniach członków Koła Łowieckiego tak co do obszaru działek, jak i ich stanu wymagała konfrontacji zwłaszcza ,że treść oświadczenia członków Koła sygnalizuje większą znajomość rozmiaru nieużytków niż wskazanych przez stronę świadków. Postępowanie dowodowe w tym zakresie wymaga uzupełnienia.
Fakt ,że kontrola administracyjna już w roku 2016 wykazała niezgodność referencyjną jednej działki, nie przesądza ,że nieprawidłowości na pozostałych działkach w ramach tej samej działki referencyjnej nie były nowymi okolicznościami i że organ mógł również je stwierdzić w trakcie kontroli administracyjnej. Tym samym, w ocenie sądu nie ma też wątpliwości co do faktu, że nieprawidłowości na działce "A" stwierdzono w toku kontroli na miejscu w październiku 2017 roku, a nie w toku kontroli administracyjnej. Żaden środek dowodowy nie wskazuje na taką okoliczność, jak również na okoliczność, aby stwierdzenie nieprawidłowości w roku 2017 było wynikiem zaniedbania organu. Organ w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia okoliczności te wykazał i wyczerpująco uzasadnił , a sąd to stanowisko podziela. Organ wyjaśnił też w zaskarżonej decyzji dlaczego stan stwierdzony w październiku 2017 roku uznał za wykazujący , że na działce " A " 31 maja roku poprzedzającego nie była prowadzona działalność rolnicza.
Jak już jednak wyżej wskazano , WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 28 września 2022 roku uznał za prawidłowe ustalenia organu, że dokumentacja fotograficzna i szkice jednoznacznie potwierdzają brak skutecznego zabiegu agrotechnicznego w roku 2016 i 2017,ale jednocześnie zakwestionował takie ustalenie co do całości działki. I ta kwestia nadal pozostała niewyjaśniona , wbrew wskazaniom zawartym w tym wyroku. Należy te podkreślić, że w toku ponownego rozpoznania sprawy uzyskano informację od Burmistrza Gminy i Miasta [...], że w aktach sprawy związanej z warunkami zabudowy znajdują się fotografie, lecz są to fotografie z roku 2017,a nie 2016 gdyż wizja lokalna odbyła się 4 maja 2017 roku. Kwestie te również nie zostały zweryfikowane przez organy, a koniecznym zdaniem sądu było uzyskanie akt postępowania geodezyjnego, celem zweryfikowania stanu działek z pozostałymi dowodami w sprawie. Określenie ich stanu w maju 2017 roku może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, więc wbrew stanowisku Burmistrza Gminy i Miasta [...] akta te mogą służyć jako środek dowodowy w niniejszej sprawie, bowiem wyjaśnieniu kwestii maksymalnego obszaru kwalifikowanego służyć mogą też inne postępowania, w tym prowadzone na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego zwłaszcza ,że z akt wynika ,że geodeci zakwestionowali niektóre granice działek skarżącego. Powyższe potwierdził skarżący na rozprawie załączając notatkę urzędową Kierownika Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartografii. Nie uzyskano również ani oświadczeń, ani przesłuchań świadków T. P. i M. P. , pomimo wysyłanych do nich wezwań.
Sąd podziela natomiast stanowisko organu odnośnie wskazania podstaw wznowienia postępowania. Otóż istota prowadzenia działalności rolniczej na całej działce "A" była kwestią zasadniczą tego postępowania, stąd o ile w dacie wznowienia postępowania była kwestią wyjaśnianą i temu służyło postępowanie wznowione , to już w dacie decyzji była kwestią zbadaną i zgodnie z wytycznymi WSA w Poznaniu w zaskarżonej decyzji organy wykazały ,że nowe okoliczności faktyczne ujawnione podczas kontroli 9.10.2017 istniały w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności, czyli te właśnie okoliczności obrazowały stan działek w roku 2016 roku oraz ,że nieznane były organowi 16 lutego 2017 r. Organ słusznie podkreślił i wyczerpująco uzasadnił w zaskarżonej decyzji, że dopiero przeprowadzone postępowanie wznowieniowe pozwala na rzetelne zbadania przesłanek wznowienia, przy czym nie można wykluczyć, że także w trakcie tego postępowania wyjdą na jaw nowe, kolejne istotne dla sprawy okoliczności , nie znane w dacie jego wszczęcia. To stanowisko organu odwoławczego sąd podziela.
Nie znajdują też uzasadnienia zarzuty skarżącego donośnie zakłóceń sygnału GPS , gdyż na system teledetekcji składają się zdjęcia lotnicze , naziemne i satelitarne. W protokole z kontroli w terenie stwierdzono jedynie ,że były sporządzone metodą teledetekcji. W roku 2016 systemy teledetekcji satelitarnej były powszechnie wykorzystywane i były różnego rodzaju danymi. Tym samym uwagi co do zakłócenia działania sygnału GPS z lotniska wojskowego nie zostały poparte skuteczną argumentacją .
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organ naruszył art. 153 p.p.s.a. nie zastosowawszy się do wszystkich ocen i zaleceń zawartych w
uprzednio wydanym wyroku, nie dokonując - wbrew dyspozycji art. 7 , art. 77 § 1 k.p.a. - niezbędnych ustaleń dla rozstrzygnięcia sprawy
i wszechstronnej oceny okoliczności sprawy, które nie zostały dostateczne rozważone w motywach zaskarżonej decyzji, co stanowi
naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że dla prawidłowego
rozstrzygnięcia sprawy wystarczające jest uchylenie decyzji organu II Instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy będzie
związany zawartymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku wskazaniami .
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
.
-----------------------
2