III SA/Po 398/25

III SA/Po 398/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marek Sachajko
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 450
art. 130a ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Sentencja
Dnia 14 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Izabela Paluszyńska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 roku sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odholowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia 1 sierpnia 2022r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
III SA/Po 398/25
U Z A S A D N I E N I E
W dniu 27 grudnia 2021 roku W. W. , zam. w [...] złożył do Zarządu Dróg Miejskich w [...] wniosek o odstąpienie od wymierzenia opłaty za holowanie pojazdu. Wskazał ,że w dniu 20 grudnia 2021 roku przyjechał ze swoim ojcem na badania do szpitala w [...], przy ul. [...]. Ponieważ pod szpitalem nie było wolnego miejsca , które umożliwiłoby mu zaparkowanie i odprowadzenie ojca z niepełnosprawnością ruchową na badania, wnioskodawca zaparkował auto w miejscu obowiązywania znaku B-35. Pozostawił kartę parkingową osoby niepełnosprawnej w miejscu widocznym i udał się na badania. Po powrocie nie zastał pojazdu ,a po uzyskaniu informacji ,ze auto zostało odholowane na parking specjalny udał się tam w celu jego odbioru. Na miejscu uzyskał informację ,że dyspozycję odholowania pojazdu o nr [...] wydała Straż Miejsca w [...]; wręczono mu także rozliczenie tej dyspozycji w kwocie 520 zł.
We wniosku podkreślił ,że jego pojazd został wprawdzie zaparkowany w miejscu obowiązywania znaku B-35 tj. zakaz postoju, jednakże w pojeździe uwidoczniona była karta parkingowa osoby z niepełnosprawnością. Pojazd nie utrudniał ruchu ,a także nie zagrażał bezpieczeństwu Nie utrudniał przejścia pieszym, nie utrudniał jazdy czy wykonywania manewrów innym pojazdom. Na potwierdzenie powyższego wnioskodawca załączył do akt dokumentację fotograficzną. W. W. przywołał treść § 33 ust.2 i 3 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 lipca 2002 w sprawie znaków i sygnałów drogowych ,że osoba uprawniona niepełnosprawna legitymująca się kartą parkingową , kierującą pojazdem samochodowym, oraz kierujący pojazdem przewożący taką osobę mogą –pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności – nie stosować się do zakazów wyrażonych znakami B-1,B-3,B-3a,B-10,B-35,B-37,B-38,B-39 , chyba że pod tymi znakami umieszczona jest tabliczka z napisem "dotyczy także" i symbolem osoby niepełnosprawnej (t-29). Zdaniem strony powyższe nie zaistniało w jego przypadku, a organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Podkreślił, że funkcjonariusze Straży Miejskiej odstąpili od ukarania go mandatem, otrzymał jedynie pouczenie.
Decyzją z dnia 1 sierpnia 2022r , o nr [...] Zarząd Dróg Miejskich w [...], na podst. art. 104 Kpa, art.55,56,58,60 i 64 ustawy o finansach publicznych, art.130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, art.67 a ust.2 i 3 Ordynacji podatkowej oraz wyszczególnionych uchwał Rady Miasta [...] odmówił umorzenia należności w wysokości 520 zł, wskazując w uzasadnieniu ,że wnioskujący o umorzenie naruszył obowiązujące przepisy prawa o ruchu drogowym poprzez pozostawienie pojazdu w miejscu objętym zakazem, co potwierdza dokumentacja wykonana przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej w [...]. Ponadto wezwał stronę do uzupełnienia złożonej dokumentacji w sprawie zastosowania ulgi, ale strona jej nie przedłożyła , wobec powyższego odmówił zastosowania ulgi.
P. W. złożył odwołanie od tej decyzji. Zarzucił organowi naruszenie art. 130 a ust.1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędne przyjęcie ,ze jego pojazd utrudniał ruch lub w inny sposób zagrażał bezpieczeństwu, naruszenie art. 8 ust.1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z §33 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych z dnia 21 lipca 2002 w sprawie znaków i sygnałów drogowych poprzez przyjęcie ,że kierujący pojazdem był zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania znaku B-35 , podczas gdy przepis ten dopuszcza możliwość niestosowania się do niego w określonych w rozporządzeniu przypadkach. Zarzucił również naruszenie art. 77 Kpa poprzez brak zebrania całości materiału dowodowego sprawie. Podkreślił w uzasadnieniu ,że organy nie przeprowadziły postępowania administracyjnego zgodnie z regułami Kpa.
Decyzją z dnia 20 marca 2025 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano ,że na podst. art. 64 ust.1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych organ na wniosek zobowiązanego może umorzyć opłatę o charakterze publicznoprawnym w całości, jeśli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym ,a w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi ,w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego, może taką opłatę umorzyć w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności. Organ zobowiązany jest do oceny , czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie jest zasadne , niemniej jeszcze przed rozpoczęciem procedowania w takiej sprawie, wniosek strony musi spełniać wszystkie wymogi formalne. W niniejszej sprawie, zdaniem organu do właściwego badania sprawy nie doszło, bowiem wnioskodawca nie uzupełnił akt postępowania o dokumenty żądane przez organ . Informacji o sytuacji ekonomicznej/finansowej strony nie uzyskano także na etapie postępowania odwoławczego.
Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu . W skardze ponownie zarzuciła organom naruszenie art. 130a ust.1 pkt 1 ustawy Prawo ruchu drogowym poprzez błędne przyjęcie ,że pojazd utrudniał ruch lub w inny sposób zagrażał bezpieczeństwu. Ponownie też zarzucił organom naruszenie art. 8 ust.1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 33 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Administracji i Spraw Wewnętrznych z dnia 21 lipca 2002 w sprawie znaków i sygnałów drogowych, art. 6 w zw. z art. 7 Kpa ,art.8 w zw. z art. 9 kpa ,a rt.77 §1 Kpa. Wskazał w uzasadnieniu, że organ w ogóle nie orzekł o istocie sprawy , nie analizował kwestii wiązanych z okolicznościami zdarzenia i obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy oraz wykonawczymi związanymi ze znakami drogowymi, które zdaniem organu strona naruszyła.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Zgodnie z art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 –Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2021,450 t.j.,dalej p.r.d) pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku:
1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;
2) nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c;
3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu;
4) pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu kierowanego przez osoby wymienione w art. 8 ust. 1 i 2;
5) pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela;
6) kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu przez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem; przepisu nie stosuje się, jeżeli kierujący posiada pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 4 lub 5 albo w art. 135a ust. 5 lub 6, upoważniające do kierowania pojazdem;
7) poruszania się po drodze innej niż wyznaczona zgodnie z art. 65a ust. 3 pkt 3 lit. j, jeżeli jest dopuszczony do ruchu na podstawie art. 65p.
Pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy:
1) kierowała nim osoba:
a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu,
b) nieposiadająca przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu;
2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska.
Z kolei w myśl art. 130a ust. 6 P.r.d., rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a.
Stosownie do art. 130a ust. 2a P.r.d., od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 130a ust. 10h P.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Wymaga podkreślenia, że decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h P.r.d. ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że właściciel nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu, wobec którego wydano dyspozycję jego usunięcia z drogi, ponosi koszty nawet w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu w trakcie jego usuwania.
Z powyższych regulacji wynik też ,że dla obowiązku zapłaty kosztów powstałych z holowaniem pojazdu wymagane jest wydanie decyzji ,a orzekając o takim obowiązku właściwy organ winien m.in. ustalić, czy doszło do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu przez uprawnioną osobę, czy dyspozycja ta była uzasadniona okolicznościami wymienionymi w art. 130a ust. 1 powołanej wyżej ustawy, oraz czy doszło do powstania kosztów związanych z wydaniem tej dyspozycji.
W niniejszym postępowaniu organ takich okoliczności nie ustalał, a nawet nie orzekł o obowiązku zapłaty kosztów. Pomimo tego ,że konsekwentnie skarżący od początku trwania postępowania kontestuje okoliczności związane z oceną prawidłowości parkowania i zasadnością odholowania pojazdu w następstwie błędnych ustaleń strażników miejskich , organ odstąpił od wszczęcia postępowania w tym zakresie ograniczając rozpoznanie wniosku do odmowy umorzenia należności na gruncie ustawy o finansach publicznych. W konsekwencji organy błędnie utożsamiały nie nadesłanie informacji o stanie majątkowym za niewypełnienie przesłanek z art. 64 ust.1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych i do tego bezpodstawnie ograniczyły zakres rozpoznania wniosku. Tymczasem tak tytuł, ale przede wszystkim treść wniosku z dnia 27 grudnia 2021 roku nakazywały organowi zbadanie, czego w istocie on dotyczy. Rację ma więc skarżący zarzucając organom naruszenie art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony na organie administracji publicznej w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania zawartego w podaniu strony. Jeżeli treść żądania zawartego w podaniu strony jest ogólnikowa bądź nieprecyzyjna organ winien wezwać stronę do sprecyzowania tego żądania. Żądanie zawarte we wniosku strony wskazuje bowiem rodzaj sprawy administracyjnej oraz informuje, w jakim trybie należy przeprowadzić postępowanie zmierzające do jej załatwienia .Organy obliguje do powyższego również treść art. 61 § 1 i 63 § 2 tej ustawy.
W niniejszej sprawie jak już wyżej wspomniano skarżący od początku trwania postępowania kontestuje zasadność wydania dyspozycji usunięcia jego pojazdu z ulicy [...] przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej w [...]. W toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze konsekwentnie podnosił, że jego samochód nie został postawiony w miejscu, gdzie to jest zabronione, nie utrudniał ruchu drogowego i nie zagrażał bezpieczeństwu, a nadto mógł skorzystać z wyłączeń wynikających z art. 8 ustawy - Prawo o ruchu drogowym , a także § 33 Rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 sierpnia 2002 r.(Dz.U. 2019,2310 t.j) w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Okoliczności te nie były przedmiotem postępowania wyjaśniającego ,sprzecznie z treścią art. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W kontekście tych rozważań rację ma skarżący zarzucając w skardze, że organy w istocie nie rozpoznały jego sprawy , gdyż nie wnosił o umorzenie należności z uwagi na ciężką sytuację finansową ,a podstawą jego żądania był fakt ,że holowanie pojazdu odbyło się niezgodnie z przepisami. Tymczasem ani organ I instancji, ani SKO nie oceniły prawidłowo tego żądania i nie wskazały precyzyjnie podstawy prawnej nałożonej opłaty. Wprawdzie w treści decyzji organu I instancji przywołuje się przepis art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym ,ale bez wskazania precyzyjnie materialnoprawnej podstawy nałożonej opłaty. Organ I instancji wskazuje jedynie w uzasadnieniu, że wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu było obligatoryjne .Organ II instancji natomiast w żaden sposób nie odnosi się do jego treści ,uzasadniając jedynie odmowę umorzenia należności nie wypełnieniem rygorów formalnych wniosku o umorzenie opłaty .Powyższe skutkuje naruszeniem przez organy art. 107 § 1-3 k.p.a. w stopniu istotnym. Ponadto pozbawiło skarżącego możliwości zakwestionowania hipotezy przepisu prawa materialnego tj. art. 130a ust.1 pkt 1 u.p.r.d skutkującego nałożeniem kary pieniężnej, z powodu jego nieznajomości zakresu postępowania. Zostało ono bowiem błędnie ukierunkowane wyłącznie pod kątem spełnienia przesłanki z art. 64 ust.1 pkt 2 ustawy- o finansach publicznych. W konsekwencji pozbawiło to skarżącego prawa do skutecznej obrony swoich praw .
Reasumując, materialnoprawną podstawę do ewentualnego nałożenia na skarżącego opłaty jest przepis art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., ale spełnienie przesłanek z tego przepisu, skutkujących koniecznością nałożenia stosownej opłaty musi być przedmiotem postępowania dowodowego przez właściwe organy w ponownym postępowaniu.
Tym samym wydane w sprawie rozstrzygnięcia zapadły z obrazą art. 130a ust. 1 pkt 1, ust. 10, ust. 10h P.r.d. w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 § 3 oraz art. 61 § 1 i 63 § 2 k.p.a., co przełożyło się na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.