III SA/Po 398/24

III SA/Po 398/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 338
art. 36 ust. 1-2
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 roku sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej os. [...] w [...] na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia 28 maja 2024r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami kontroli sanitarnej oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 13 kwietnia 2023 r. do Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w P. wpłynął wniosek J. P. o wszczęcie postępowania mającego na celu ustalenie istnienia zagrzybienia, zainfekowania i zabrudzenia poddasza przez gołębie w budynku nr [...] na O. [...] w [...] a także zobowiązanie Agencji Mienia Wojskowego Oddział Rejonowy w [...] do usunięcia wszelkich zagrzybionych miejsc w budynku oraz wad dachu.
Zawiadomieniem z 19 kwietnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. (dalej także jako PPIS) przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. ww. wniosek w części dotyczącej złego stanu technicznego budynku, wad dachu – zgodnie z właściwością rzeczową.
27 kwietnia 2023 r. została przeprowadzona kontrola sanitarna nieruchomości na os. [...] w [...]. Według protokołu kontroli nr [...] budynek jest 4 – kondygnacyjny, składa się 73 mieszkań i 9 klatek schodowych. Stwierdzono nieprawidłowości: dużą ilość ptasich odchodów w obrębie klatki schodowej nr [...] i w budynku: na daszku klatki schodowej, na parapetach, oknach na półpiętrze i na I piętrze, na obróbce blacharskiej izolacji termicznej do wysokości stropu nad 3 piętrem. Zalecono ich usunięcie w trybie natychmiastowym, nałożono na administratora grzywnę w drodze mandatu karnego. W protokole odnotowano, że osobą lub jednostką organizacyjną odpowiedzialną za przestrzeganie wymagań jest [...] sp. z o.o. w [...] (dalej także jako spółka "[...]").
Pismem z 26 maja 2023 r. ww. spółka zawiadomiła PPIS o usunięciu nieprawidłowości.
Pismem z 12 maja 2023 r PPIS zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie obciążenia opłatą za czynności kontrolne na ww. nieruchomości.
Decyzją z 22 czerwca 2023 r. PPIS obciążył spółkę "[...]" opłatą za czynności kontrolne, w kwocie [...]zł. Spółka wniosła odwołanie, do którego załączyła m.in. zlecenie spółce [...] wykonanie usług czyszczenia w oparciu o zalecenie protokołu kontroli stacji sanitarno – epidemiologicznej wystawione przez Wspólnotę Mieszkaniową O. [...] w P.. Rozpoznając odwołanie spółki Inspektor Sanitarny w P. decyzją z 19 września 2023 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję PPIS i umorzył postępowanie organu I instancji. Organ wyższego stopnia ocenił, że nie sposób uznać, że spółka "[...]" posiada uprawnienia decyzyjne i pełni funkcję zarządzającego nieruchomością, spółka nie jest podmiotem zarządzającym w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023, poz. 1284, dalej jako ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń).
Kontrola sprawdzająca wykonanie zaleceń przeprowadzona przez organ w dniu 12.09.2023r. wykazała, że doprowadzono do prawidłowego stanu higieniczno – sanitarnego daszek klatki schodowej, parapety, okna na półpiętrze oraz I piętrze, obróbkę blacharską izolacji termicznej do wysokości stropu nad 3 piętrem w budynku na O. [...] w P. (widoczne przez okno z klatki schodowej 9i z II piętra) oraz przeprowadzono proces czyszczenia i dezynfekcji wspomnianych powierzchni.
Pismem z 15 listopada 2023 r. PPIS zawiadomił Wspólnotę Mieszkaniową O. [...] w P. (dalej także jako skarżąca, strona) o wszczęciu postępowania w sprawie obciążenia opłatą za czynności kontrolne na ww. nieruchomości. Pełnomocnik wspólnoty składał wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków na okoliczność, m.in. dotyczące zabiegów sanitarnych dokonywanych przez [...], umów wiążących strony, posiadania zależnego, braku pokrycia kosztów postępowania z Policy OC.
PPIS decyzją z 30 stycznia 2024 r. nr [...], na podstawie art. 4 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 36 ust. 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 338 z późn. zm., dalej jako ustawa o PIS), § 1-6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r.
w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2010 r. nr 36, poz. 203, dalej jako Rozporządzenie), art. 2 § 2, art. 47 § 1 i art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej jako O.p.) w związku z art. 60 pkt 7 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm., dalej jako u.f.p.) obciążył skarżącą opłatą w łącznej kwocie 631 zł.
W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania jako bezpodstawnie wszczętego wobec skarżącej. Zarzuciła wadliwe nadanie przymiotu strony. Zdaniem skarżącej w czasie zdarzenia przymiot strony miał posiadacz zależny części wspólnych nieruchomości tj. spółka "[...]", sprawująca zarząd nad wskazaną częścią wspólną nieruchomości na podstawie umowy ze skarżącą. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakładającego na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Zarzuciła także naruszenie art. 22 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym, w szczególności usuwać odchody zwierząt z nieruchomości. W opinii pełnomocnika te dwie normy prawa są skierowane erga omnes.
Decyzją z 28 maja 2024 r. nr [...] Inspektor Sanitarny w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako K.p.a.), art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o PIS, przepisów § 2-6 Rozporządzenia, art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 47 § 1 i art. 63 § 1 O.p. oraz w związku z art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i zobowiązał skarżącą do uiszczenia opłaty w kwocie 572 zł w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.
Zgodnie z art. 36 ust. 1-2 ustawy o PIS, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, ale nie pobiera się opłat, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia wymagań.
W przedmiotowej sprawie kontrola sanitarna wykazała naruszenie art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń, zgodnie z którym właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym, w szczególności: 1) prowadzić prawidłową gospodarkę odpadami i ściekami; 2) zwalczać gryzonie, insekty i szkodniki; 3) usuwać padłe zwierzęta z nieruchomości; 4) usuwać odchody zwierząt z nieruchomości.
Naruszenie wymagań sanitarno-higienicznych dotyczyło części wspólnych nieruchomości (m.in. daszek klatki schodowej, parapety, okna), które są własnością właścicieli poszczególnych lokali w odpowiednich częściach, a którymi z mocy prawa zarządza wspólnota mieszkaniowa, zgodnie z art. 18 i nast. ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048, dalej jako ustawa o własności lokali).
To wspólnota mieszkaniowa zarządza nieruchomością wspólną i wykonuje stosowne czynności mające na celu zapewnienie racjonalnej gospodarki nieruchomością.
Zarządca nieruchomości to podmiot, który wykonuje w stosunku do nieruchomości czynności właścicielskie, przede wszystkim utrzymuje nieruchomość we właściwym stanie technicznym, przeciwdziała nieuzasadnionemu pogarszaniu się tego stanu oraz dokonuje innych niezbędnych czynności dotyczących nieruchomości (wyrok WSA w Rzeszowie z 15 lutego 2011 r. II SA/Rz 296/10). Wspólnota mieszkaniowa jako zarządzający częściami wspólnymi nieruchomości należy do podmiotów wskazanych w art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń, dlatego do jej obowiązków należy utrzymanie obiektu w należytym stanie higieniczno-sanitarnym. W konsekwencji, w przypadku niedopełnienia tego obowiązku, jest to również podmiot na który może zostać nałożona opłata o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o PIS.
Na podstawie umowy o administrowanie nieruchomością wspólną zawartej 25 sierpnia 2022 r. w P. pomiędzy skarżącą wspólnotą mieszkaniową a spółką "[...]" nie sposób uznać, iż to spółka posiada uprawnienia decyzyjne i pełni funkcję zarządzającego nieruchomością. Spółka "[...]" realizuje na rzecz skarżącej określone usługi, które może wykonywać w ścisłym porozumieniu ze zleceniodawcą. Organ wyższego stopnia ocenił, że decyzyjność pozostaje przy wspólnocie mieszkaniowej, a spółka w zakresie czynności związanych z administrowaniem obiektem pełni jedynie funkcję doradczą. Organ zastrzegł, że nie oceniał i nie kwestionował zapisów umowy dotyczących obowiązków administratora w zakresie utrzymania czystości w częściach wspólnych obiektu. Jest to kwestia stosunku zobowiązaniowego pomiędzy skarżącą a spółką "[...]" i nie może stanowić przedmiotu postępowania administracyjnego, któremu przyświecają zupełnie inne cele.
W dniu kontroli obowiązywała stawka godzinowa w wysokości 68 zł, zatem organ I instancji nieprawidłowo ustalił stawkę godzinową w wysokości 75 zł, obowiązującej w dacie wydania decyzji przez organ I instancji. Wysokość opłaty za czynności wynika z zarządzenia nr 9 Dyrektora Powiatowej Stacji San-Epidem. w P. z 19 czerwca 2019 r. oraz Komunikatu Głównego Księgowego z 30 września 2021 r. Sposób
ustalania wysokości opłat określają przepisy § 2-6 Rozporządzenia.
Na opłatę złożyły się:
1) koszty bezpośrednie w kwocie 306 zł, w tym koszty opracowania dokumentów w kwocie 34 zł, koszty kontroli w kwocie 272 zł z uwzględnieniem: (i) czasu kontroli obszaru, w którym stwierdzono nieprawidłowości - 30 minut, (ii) czasu dojazdu – 90 minut, (iii) liczby osób uczestniczących w kontroli - 2, (iv) stawki godzinowej w wysokości 68 zł;
2) koszty pośrednie w kwocie 266,22 zł stanowiące 87% kosztów bezpośrednich, w tym koszty działalności PSSE w P. obejmujące średnie wynagrodzenia pracowników administracji i obsługi, koszty usług pocztowych, zużytej energii elektrycznej.
Suma kosztów bezpośrednich i pośrednich daje kwotę 572,22 zł, która zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej została zaokrąglona w dół do pełnych złotych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...], zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżyła w całości decyzję Inspektor Sanitarny w P.. Zarzucono naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu w ten sposób materiału dowodowego, także niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym ustaleniu czy zarządca części wspólnych tj. spółka "[...]" odpowiada za zastany na nich stan czystości czy też nie;
2. art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. polegające na wadliwym rozpatrzeniu materiału dowodowego, także na jego dowolnej ocenie, wyrażonej w odmówieniu mocy dowodowej umowy o zarządzanie/administrowanie częściami wspólnymi nieruchomości zawartej pomiędzy skarżącą a spółką, w której zapisano na str. 3 drugi zapis od góry, iż na zarządcy spoczywa obowiązek utrzymania czystości, pielęgnacji terenów zielonych oraz odśnieżania na terenie nieruchomości wspólnej, że tą samą umową scedowano na spółkę kontrolę wykonania umów związanych z funkcjonowaniem wspólnoty mieszkaniowej;
3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu oraz rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, zwłaszcza umowy o administrowanie części wspólnych wspólnoty mieszkaniowej, zdaniem pełnomocnika w kontekście tego zarzutu, uzasadnienie decyzji jest błędne i nijakie (zawiera ono opis czynności faktycznych organu II instancji, które były bezprzedmiotowe i nie miały waloru z art. 107§ 3 K.p.a.);
4. art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez to, że nienależycie uzasadniono skarżoną decyzję, poprzez zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń, które pełnomocnik ocenił jako kronikarski opis czynności stron;
5. art. 28 K.p.a. poprzez uznanie za stronę postępowania wspólnoty mieszkaniowej, która na podstawie zawartej odpłatnej umowy oddała w posiadanie "zależne" spółce części wspólne, spółka weszła w pole regulacji art. 336 K.c., czego organ w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie dopuszcza.
Nadto podał, że [...] wszedł w pole regulacji art. 336 k.c., czego organ w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie dopuszcza. Zarzucił, że organ nie zajął się stanem zagrożenia obrzeżkami gołębimi występującymi po gniazdowaniu gołębi i stanowiących zagrożenie dla zdrowia mieszkańców.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 4 września 2024r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Obie decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu.
W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; ma obowiązek dokonać oceny legalności działania organów administracji również z urzędu.
Przedmiotem skargi jest decyzja W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora nakładająca na skarżącą wspólnotę mieszkaniową obowiązek uiszczenia opłaty za czynności kontrolne przeprowadzone na nieruchomości, w wyniku których stwierdzono naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Kontroli podlega więc prawidłowość przedmiotowej decyzji nakładającej opłatę a nie sposób działania organu w zakresie braku badań epidemiologicznych dotyczących obrzeżków gołębieni. Zauważyć należy, że postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023r. nr [...] PPIS w P. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji na Agencję Mienia Wojskowego Oddział Rejonowy w P. oraz przeprowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego stanu nieruchomości położonej w P. na oś. [...] nr [...], gdyż zostało ono wniesione przez osobę niebędącą stroną. W uzasadnieniu organ podał, że dokona wszelkich czynności, zgodnie ze swoimi kompetencjami, celem ustalenia stanu faktycznego, a następnie rozważy możliwość wszczęcia postępowania z urzędu w zakresie utrzymania należytego stanu higienicznego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Inspektor Sanitarny z dnia 10 lipca 2023r. W uzasadnieniu organ podał, że 27 kwietnia 2023r. przedstawiciele PPIS w P. przeprowadzili kontrolę sanitarną przedmiotowej nieruchomości i zalecili administratorowi budynku w trybie natychmiastowym doprowadzić zanieczyszczone obszary nieruchomości do właściwego stanu higieniczno – sanitarnego oraz poddać procesowi dezynfekcji. PPIS nie pozostał więc organem bezczynnym podejmując działania zgodnie z posiadanymi kompetencjami. Decyzje te nie są przedmiotem niniejszej skargi. Ocena zasadności odmowy wszczęcia oraz prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego nieruchomości jest poza granicami sprawy dotyczącej decyzji nakładającej opłatę za wykonane przez organ czynności kontrolne.
Spór dotyczy prawidłowości oceny przez organ, że to skarżąca wspólnota mieszkaniowa ma obowiązek uiszczenia opłaty; skarżąca wywodzi, że skoro w dacie kontroli obowiązywała umowa o administrowanie nieruchomością wspólną zawarta z [...] sp. z o.o. w [...], to właśnie spółka "[...]" powinna być obciążona kosztami kontroli sanitarnej. W tak zakreślonym sporze Sąd przyznaje rację organowi.
W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o PIS do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne. Ustawodawca sformułował przykładowy ich katalog ("w szczególności dotyczących") wymieniając także utrzymanie należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, dróg, ulic oraz osobowego i towarowego transportu kolejowego, drogowego, lotniczego i morskiego – art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
W razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień (art. 27 ust. 1 ustawy o PIS). Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o PIS organ dokonuje kontroli celem ustalenia stanu faktycznego.
Na podstawie at. 37 ust. 1 ustawy o PIS, w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy K.p.a.
W przedmiotowej sprawie na skutek czynności kontrolnych stwierdzono naruszenie art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Zgodnie z art. 36 ust. 1-2 ustawy o PIS, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z tym jednak istotnym zastrzeżeniem, że nie pobiera się opłat, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia wymagań.
W przedmiotowej sprawie jest poza sporem, że kontrola sanitarna wykazała naruszenie art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń, zgodnie z którym właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym, w szczególności: 1) prowadzić prawidłową gospodarkę odpadami i ściekami; 2) zwalczać gryzonie, insekty i szkodniki; 3) usuwać padłe zwierzęta z nieruchomości; 4) usuwać odchody zwierząt z nieruchomości. Zgodnie z protokołem kontroli stwierdzono dużą ilość ptasich odchodów w obrębie klatki schodowej nr [...] i w budynku: na daszku klatki schodowej, na parapetach, oknach na półpiętrze i na I piętrze, na obróbce blacharskiej izolacji termicznej do wysokości stropu nad 3 piętrem. Zalecono ich usunięcie w trybie natychmiastowym.
Wobec powyższego organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji słusznie napisał, że stwierdzenie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych uzasadniało pobranie opłaty. Zasadnie również organ ograniczył nałożoną opłatę do zakwestionowanego obszaru kontroli.
Co do wyboru podmiotu mającego uiścić opłatę to zgodnie z art. 36 ust. 1 zd. 2 ustawy o PIS opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych obowiązani utrzymywać nieruchomość w należytym stanie higieniczno – sanitarnym są: właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością. Obowiązek ten jest więc nałożony na podmioty mające określone władztwo nad nieruchomością, przy czym kolejność tych podmiotów w analizowanym przepisie nie jest przypadkowa, w pierwszej bowiem kolejności odpowiedzialny za stan nieruchomości jest właściciel.
W nieruchomości nr [...] na Os. [...] w [...] powstała wspólnota mieszkaniowa, w skład której wchodziły osoby fizyczne i AMW. Uchwałą Nr [...] z 4.08. 2022r. zarząd nieruchomością wspólną Wspólnota Mieszkaniowa powierzyła zarządowi składającemu się z 6 członków. Dnia 25 sierpnia 2022r. Wspólnota Mieszkaniowa zawarła z [...] sp. z o.o. umowę o świadczenie usług w zakresie administrowania nieruchomością wspólną na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej. Dnia 10.11.2022r. Wspólnota Mieszkaniowa reprezentowana przez [...] zawarła z Firmą [...] umowę nr [...] o powierzenie i wykonywanie funkcji Gospodarza Budynku Wspólnoty Mieszkaniowej na oś [...]. Zgodnie ze zleceniem nr [...] z dnia 28 kwietnia 2023r. Wspólnota Mieszkaniowa zleciła [...] wykonanie czynności zgodnie z protokołem kontroli organu.
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r., poz. 1048), ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana.
W myśl art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Wynika z tego, że obowiązki dotyczące nieruchomości wspólnej co do zasady powinny być nakładane na wspólnotę mieszkaniową. W przedmiotowej sprawie, zgodnie z protokołem kontroli naruszenia dotyczyły nieruchomości wspólnej.
W ustawowej strukturze organizacyjnej wspólnoty mieszkaniowej powinny występować dwa organy. Pierwszy z nich to organ stanowiący, czyli zebranie ogółu właścicieli, drugi to organ wykonawczy, którym może być zarząd lub zarządca (art. 30-31, art. 18 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 20 ustawy o własności lokali).
Wspólnota może wybrać zarząd składający się z jej członków albo powierzyć zarząd podmiotowi zewnętrznemu (osobie fizycznej lub prawnej), czyli ustanowić zarządcę. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej.
W kontrolowanej sprawie to zarząd składający się z członków wspólnoty mieszkaniowej kieruje sprawami wspólnoty i ją reprezentuje (art. 21 ust. 1 ww. ustawy). Nie wskazano, by w sposób określony w art. 18 ust. 1 cyt ustawy powierzono zarząd nieruchomością wspólną spółce "[...]".
Spółka "[...]" jest administratorem nieruchomości, co wprost wynika z postanowień umowy zawartej przez tą spółkę ze skarżącą wspólnotą mieszkaniową w dniu 25 sierpnia 2022 r. (k. 108-113). Jest to istotne w realiach sprawy, bowiem administrator nieruchomości jest czym innym niż jej zarząd czy zarządca (por. np.
wyrok WSA w Gliwicach z 07 września 2023 r. II SA/Gl 631/23 (Lex); I. Szymczak, Własność lokali. Komentarz, wyd. II, komentarz do art. 20 ustawy o własności lokali, nb. 1 i wymienione orzecznictwo Sądu Najwyższego; Lex). Skoro zaś zarządca nieruchomości jest czymś innym niż jej administrator, to mylenie tych instytucji jest błędem.
Sąd Najwyższy w wyroku z 19 stycznia 2006 r. IV CK 343/05 (Lex) wskazał, że administrowanie jest czynnością, która generalnie zawiera się w pojęciu zarządzania nieruchomością, ale oznacza przede wszystkim podstawowe czynności dotyczące opieki nad nieruchomością. Są to głównie: sprzątanie w obrębie nieruchomości oraz jej części wspólnych, pobieranie opłat czynszowych od lokatorów oraz monitorowanie awarii wraz z ich usuwaniem. Administrator może również prowadzić korespondencję wspólnoty. Z powołaniem administratora w praktyce funkcjonowania wspólnot mieszkaniowych mamy najczęściej do czynienia, kiedy wspólnoty decydują się na powołanie zarządu i wtedy zwykle zawierają umowę z podmiotem pełniącym funkcję administratora nieruchomości. Administrowanie nieruchomością w głównej mierze
polega na utrzymaniu jej w dobrym stanie. Jest to pewna forma zarządzania, która ma jednak ograniczony zakres. Administrator m.in. nadzoruje prace konserwacyjne i remontowe, prowadzi dziennik korespondencji, rejestruje i zgłasza zauważone awarie, prowadzi spis lokatorów, pobiera należności czynszowe od członków wspólnoty mieszkaniowej. W myśl tego administrator podejmuje się tzw. zwykłych czynności dotyczących nieruchomości wspólnej. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie (por. np. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2018 r. II GZ 939/17; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2017 r. II OSK 1595/15; Lex).
Zarządzanie nieruchomością obejmuje szerszy zakres uprawnień i obowiązków niż administrowanie. Jeżeli wspólnota mieszkaniowa dokonała wyboru zarządu to nie może już powołać zarządcy i na odwrót. Wynika to przede wszystkim z wykładni art. 18 ust.1 ustawy o własności lokali. Do zadań zarządcy należy podejmowanie działań mających na celu prawidłową eksploatację nieruchomości oraz zapewnienie bezpieczeństwa. Z kolei administrowanie nieruchomością to podejmowanie wyłącznie bieżących czynności związanych z jej obsługą. Administrator przede wszystkim obowiązany jest do dbania o utrzymanie nieruchomości a decyzje dotyczące jej działalności i funkcjonowania należą do kompetencji zarządu wspólnoty mieszkaniowej.
Odnosząc powyższe uwagi do argumentów skargi Sąd podziela stanowisko organu, że spółka "[...]" realizuje na rzecz skarżącej wspólnoty mieszkaniowej określone usługi, które może wykonywać w ścisłym porozumieniu z mocodawcą, że decyzyjność pozostaje przy skarżącej wspólnocie mieszkaniowej. Ma nadto rację organ stwierdzając, że w postępowaniu o nałożenie opłaty w trybie art. 36 ust. 1 ustawy o PIS organy sanitarne nie doszukują się podmiotu który faktycznie doprowadził do naruszenia wymagań sanitarno-epidemiologicznych, nie ustalają od ilu lat naruszenia trwają jak również nie ustalają stosunków cywilnoprawnych między nimi. Wskazywany w skardze zapis umowy zawarty w § 2 pkt 3 lit c ppkt 2 zobowiązujący administratora do wyszukiwania wykonawców i ich kontrolowanie w zakresie utrzymania czystości nie jest tożsamy z utrzymywaniem nieruchomości w należyty stanie higieniczno – sanitarnym. Słusznie organ przyjął, że odróżnić należy podmiot, który jest zobowiązany do utrzymania nieruchomości w należytym stanie higieniczno – sanitarnym od podmiotu, który spowodował nienależyty stan higieniczno – sanitarny nieruchomości, np. poprzez nienależyte wykonywanie umowy. Kwestii wykonania umowy między wspólnotą a administratorem nie rozstrzyga organ sanitarny. Nie było podstaw do przeprowadzania w niniejszej sprawie dowodów z zeznań świadków wnioskowanych przez skarżącą na okoliczność sporów między wspólnotą a administratorem. Wskazywane przez skarżącą w skardze wyroki sądów cywilnych nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie prowadzonej przez organ na podstawie przepisów k.p.a. Skarżąca nie wykazała również, że [...] jest posiadaczem zależnym nieruchomości w rozumieniu art. 336 k.c. Jak wynika z § 1 pkt 1 i 2 umowy z dnia 25 sierpnia 2022r. o administrowanie nieruchomością wspólną [...] sp. z o.o. świadczy wskazane w umowie usługi na rzecz Wspólnoty, która zleca spółce wykonanie tych usług. Działa więc na rzecz i w imieniu wspólnoty. Zarzuty wskazane w skardze okazały się bezzasadne. Decyzja została prawidłowo wydana i uzasadniona.
Wskazana wyżej regulacja ustawy o PIS daje podstawy prawne do ustalenia sprawy indywidualnej: obliczenia opłaty. Forma decyzji wynika z odesłania do stosowania przepisów K.p.a., znajdującego się w art. 37 ust. 1 ustawy o PIS. Adresatem decyzji z woli ustawodawcy jest osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych ("Opłaty ponosi"). W niniejszej sprawie jest nią Wspólnota Mieszkaniowa a nie [...] sp. z o.o.
Powyższego wywodu nie przekreśla fakt nałożenia i przyjęcia grzywny w drodze mandatu karnego na skutek kontroli, na osobę fizyczną reprezentującą administratora, który jest spółką prawa handlowego. W świetle art. 101 § 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2022 r. poz. 1124 z późn. zm.) organem uprawnionym do badania prawidłowości i zasadności wystawienia mandatu karnego – w tym badania okoliczności zdarzenia, w związku z którym został on wystawiony – jest wyłącznie sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Tego typu zdarzenie w żaden sposób nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w przedmiocie nałożenia opłaty w trybie art. 36 ust. 1 ustawy o PIS. Tym bardziej znaczenia nie ma ta okoliczność, że kontrolujący odnotowali w protokole kontroli, że osobą lub jednostką organizacyjną odpowiedzialną za przestrzeganie wymagań jest spółka "[...]".
Na podstawie powyższych wywodów Sąd stwierdza, że adresat decyzji został ustalony prawidłowo. Organy obu instancji uznały, zdaniem Sądu zgodnie z prawem, że obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i sanitarnych była skarżąca wspólnota mieszkaniowa.
Dalej Sąd wskazuje, że akceptuje wysokość i sposób obliczenia opłaty za czynności związane z kontrolą przedmiotowego budynku, opisane przez organ wyższego stopnia.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jedynym powodem uchylenia w całości decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy było uwzględnienie zarzutu pełnomocnika skarżącej wspólnoty mieszkaniowej dotyczącego kwoty opłaty. W dniu kontroli (27 kwietnia 2023 r.) obowiązywała stawka godzinowa w wysokości 68 zł, zgodnie z komunikatem Głównego Księgowego PSSE w P. z 30 września 2021 r. (k. 255v), zatem przy braku norm międzyczasowych należało zastosować przepisy względniejsze dla adresata decyzji, skoro w dacie wydania decyzji organu I instancji obowiązywała już stawka godzinowa w zmienionej wysokości - 75 zł, wynikająca z komunikatu Dyrektora Powiatowej Stancji San-Epidem. w P. z 29 grudnia 2023 r. (k. 255). Sposób ustalania wysokości opłat, wynikający z przepisów § 2-6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 36, poz. 203) oraz pozostałe części składowe opłaty zostały wyczerpująco opisane w zaskarżonej decyzji i nie budzą wątpliwości Sądu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.