III SA/Po 381/24

III SA/Po 381/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6338 Agencje doradztwa personalnego i agencje zatrudnienia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 5 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 roku sprawy ze skargi Firmy Handlowo-Usługowej [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 13 marca 2024 r. nr [...] Marszałek Województwa W., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), w związku z art. 8 ust. 1 pkt 17, art. 18m ust. 1 pkt 5, art. 19 pkt 2, art. 85 ust. 2 oraz art. 121 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 735 z późn. zm., dalej jako ustawa o promocji zatrudnienia) wykreślił z rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia spółkę Firma Handlowo-Usługowa "[...]" sp. z o. o. w P., w zakresie certyfikatu 23793.
W odwołaniu spółka Firma Handlowo-Usługowa "[...]" sp. z o. o. w P. (dalej także jako strona, skarżąca) zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie:
1. art. 7a K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść strony wątpliwości co do normy prawnej, polegającej na próbie ustalenia, czy skazanie pełnomocnika spółki powinno zostać zakwalifikowane jako skazanie podmiotu w myśl art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, w wyniku czego doszło do odebrania stronie uprawnienia w zakresie prowadzenia agencji zatrudnienia;
2. art. 80 K.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie którego organ wywiódł, iż zbieg powiązań rodzinnych między członkiem zarządu spółki a P. S. oraz fakt, iż P. S. jest wspólnikiem ww. spółki, może przesądzać o wykreśleniu spółki z rejestru, co stanowiło dowolną a nie swobodną ocenę dowodu, które to naruszenie miało istotny wpływ na kształt rozstrzygnięcia;
3. art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż spółka z o. o. prowadząca agencję zatrudnienia jest podmiotem karanym za wykroczenia o których mowa w art. 121-121b tej ustawy, w przypadku gdy wyrok skazujący zapadł wobec pełnomocnika spółki;
4. art. 38 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie, co za skutkowało uznaniem, iż P. S. jako wspólnik spółki działał w imieniu spółki, w przypadku gdy wspólnik ten nie był członkiem organu spółki.
Decyzją z 15 maja 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium wskazało, że z art. 121 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia wynika, że kto prowadząc agencję zatrudnienia świadczącą usługę, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. f) tej ustawy (kierowanie osób do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych), nie kieruje osoby do pracy za granicą bezpośrednio do pracodawcy zagranicznego lub nie zawiera z tą osobą pisemnej umowy, o której mowa w art. 85 ust. 2 lub zawiera umowę niezgodnie z warunkami określonymi w art. 85 ust. 2, podlega karze grzywny nie niższej niż 4 000 zł.
Natomiast z art. 121 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia wynika, że kto prowadząc agencję zatrudnienia świadczącą usługę, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. f) tej ustawy, nie zawiera z pracodawcą zagranicznym pisemnej umowy, o której mowa w art. 85 ust. 3 lub zawiera umowę niezgodnie z warunkami określonymi w art. 85 ust. 3, podlega karze grzywny nie niższej niż 4 000 zł.
Z wyroku nakazowego Sądu Rejonowego [...] Wydział VIII Karny z 05 maja 2023 r. VIII W 1680/22 wynika, że P. S. jako pełnomocnik agencji zatrudnienia w firmie: Firma Handlowo-Usługowa [...] sp. z o.o. popełnił następujące wykroczenia:
1) w dniu 09 listopada 2022 r. kierował do pracy u pracodawców zagranicznych bez zawarcia pisemnych umów z osobami kierowanymi do pracy,
2) zawierał z pracodawcami zagranicznymi pisemne umowy, niezgodnie z warunkami określonymi w art. 85 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, w okresie co najmniej od dnia 21 grudnia 2021 r. do dnia 22 listopada 2022 r.
Zdaniem SKO w sprawie to jest istotne, że osoba skazana była pełnomocnikiem spółki i działała w granicach posiadanego umocowania. Zatem zarząd spółki był zobowiązany do odpowiedniego nadzoru nad pracownikami i pełnomocnikami, którym powierzył wykonywanie określonych czynności prawnych w imieniu spółki. Wyrok oznacza, że spółka nie zapewniła odpowiedniego nadzoru w zakresie powierzonych czynności pełnomocnikowi spółki. W związku z powyższym nie ma znaczenia, że osoba ukarana wyrokiem nakazowym nie była członkiem zarządu spółki i spółka nie ponosi konsekwencji działań tej osoby na rzecz spółki.
Możliwość wykreślenia z rejestru agencji zatrudnienia za przestępstwa wskazane w art. 121-121b ustawy o promocji zatrudnienia znajduje zastosowanie nie tylko do osób fizycznych prowadzących agencje zatrudnienia lecz także do innych podmiotów. Przepis ten może być stosowany wobec osób prawnych, w tym również wobec spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, które prowadzą agencje zatrudnienia. Przepisy kodeksy karnego nie przewidują odpowiedzialności za przestępstwa osób prawnych, jedynie osób fizycznych. Wprawdzie w polskim porządku prawnym obowiązują przepisy ustawy z 26 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2023 r. poz. 659), ale nie dotyczy ona czynów określonych w art. 121-121c ustawy o promocji zatrudnienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka Firma Handlowo-Usługowa "[...]" sp. z o. o. w P., zastępowana przez tego samego zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie:
1. art. 7a K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść strony wątpliwości co do normy prawnej, polegającej na próbie ustalenia, czy skazanie pełnomocnika spółki powinno zostać zakwalifikowane jako skazanie podmiotu w myśl art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, w wyniku czego doszło do odebrania stronie uprawnienia w zakresie prowadzenia agencji zatrudnienia;
2. art. 80 K.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie którego organ wywiódł, iż zbieg powiązań rodzinnych między członkiem zarządu spółki a P. S. oraz fakt, iż P. S. jest wspólnikiem ww. spółki, może przesądzać o wykreśleniu spółki z rejestru, co stanowiło dowolną a nie swobodną ocenę dowodu, które to naruszenie miało istotny wpływ na kształt rozstrzygnięcia;
3. art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż spółka z o. o. prowadząca agencję zatrudnienia jest podmiotem karanym za wykroczenia o których mowa w art. 121-121b tej ustawy, w przypadku gdy wyrok skazujący zapadł wobec pełnomocnika spółki;
4. art. 38 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie, co za skutkowało uznaniem, iż P. S. jako wspólnik spółki działał w imieniu spółki, w przypadku gdy wspólnik ten nie był członkiem organu spółki.
Pełnomocnik zarzucił, że Kolegium ograniczyło się do powielenia uzasadnienia organu I instancji, nie rozpatrując przy tym postawionych w odwołaniu zarzutów. Z tego powodu pełnomocnik powtórzył w skardze zarzuty odwołania.
Zgodnie z art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia podmiot zamierzający wykonywać usługi lub świadczący usługi w zakresie agencji zatrudnienia powinien spełniać warunek niekaralności za przestępstwa lub wykroczenia z art. 121-121b tej ustawy. W myśl art. 38 Kodeksu cywilnego osoba prawna, a więc i spółka z o.o., działa przez swoje organy. Mając to na uwadze oraz zgodnie z ugruntowaną w nauce prawa zasadą organów osób prawnych, jako działania podejmowane przez osobę prawną należy rozumieć czynności podejmowane przez organ reprezentacji osoby prawnej - w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będzie to zarząd.
Fakt prowadzenia działalności w formie spółki z o.o., która jako osoba prawna nie podlega odpowiedzialności karnej, nie wyklucza możliwości wykreślenia podmiotu z rejestru na skutek prowadzenia działalności z naruszeniem art. 121 i 121b ustawy o promocji zatrudnienia, jednak odpowiedzialność ta może wystąpić jedynie wtedy, gdy to spółka dopuszcza się działania sprzecznego z ustawą. Skoro osoba prawna działa przez swoje organy, to osoba prawna ponosi przewidzianą w ustawie odpowiedzialność w przypadku, gdy działalność tą podejmuje członek organu reprezentacji (wyrok NSA z 17 września 2013 r. II GSK 708/12). P. S. nie był członkiem organu reprezentacji skarżącej spółki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W dniu 30 października 2024 r. Kierownik Sekretariatu Wydziału III w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Sądu Rejonowego [...] w P. Wydział VIII Karny ustaliła, że wyrok Sądu Rejonowego [...] w sprawie o sygn. akt VIII W 1680/22 dot. P. S. jest prawomocny od 19 września 2023 r. a uzasadnienie w tej sprawie nie zostało sporządzone (k. 42).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż obie decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem.
Przedmiot kontroli Sądu w tym postępowaniu stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 15 maja 2024 r., którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa W. z 13 marca 2024 r. Organ I instancji wykreślił skarżącą spółkę z rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia (numer w rejestrze [...]) z uwagi na uznanie prawomocnym wyrokiem P. S. za winnego:
i) wykroczenia z art. 121 ust. 6 w zw. z art. 85 ust. 2;
ii) wykroczenia z art. 121 ust. 7 w zw. z art. 85 ust. 2
ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 690 z późn. zm., natomiast w dacie wydania zaskarżonej decyzji Dz. U. z 2024 r. poz. 775, dalej jako ustawa o promocji zatrudnienia). Sąd Rejonowy określił, że obwiniony P. S. "prowadził" agencję zatrudnienia (k. 54v akt adm.).
Zgodnie z art. 121 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia, "Kto, prowadząc agencję zatrudnienia świadczącą usługę, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. f (kierowanie osób do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych – dopisek Sądu), nie kieruje osoby do pracy za granicą bezpośrednio do pracodawcy zagranicznego lub nie zawiera z tą osobą pisemnej umowy, o której mowa w art. 85 ust. 2, lub zawiera tę umowę niezgodnie z warunkami określonymi w art. 85 ust. 2, podlega karze grzywny nie niższej niż 4000 zł.". W myśl natomiast art. 121 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, "Kto, prowadząc agencję zatrudnienia świadczącą usługę, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. f (kierowanie osób do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych – dopisek Sądu), nie zawiera z pracodawcą zagranicznym pisemnej umowy, o której mowa w art. 85 ust. 3, lub zawiera tę umowę niezgodnie z warunkami określonymi w art. 85 ust. 3, podlega karze grzywny nie niższej niż 4000 zł.". Sąd zaznacza niezmienione brzmienie obu tych przepisów w dacie wydania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w sprawie o sygn. akt VIII W 1680/22, obu decyzji w kontrolowanej sprawie jak i obecnie.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji o wykreśleniu skarżącej spółki z rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia stanowił art. 18m ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia.
Na podstawie art. 18m ust. 1 pkt 5 ww. ustawy marszałek województwa wykreśla, w drodze decyzji, podmiot wpisany do rejestru w przypadku naruszenia przez ten podmiot warunków prowadzenia agencji zatrudnienia określonych w art. 19 pkt 2 i 3, art. 19b-19d, art. 85 ust. 2-5 oraz art. 85a ustawy o promocji zatrudnienia.
Jednym z warunków prowadzenia agencji zatrudnienia jest niekaralność za przestępstwa lub wykroczenia, o których mowa w art. 121-121b ustawy o promocji zatrudnienia – ww. art.19 pkt 2 tej ustawy. Ustawodawca zastrzegł bowiem, że podmiot zamierzający wykonywać usługi lub świadczący usługi, o których mowa w art. 18 ust. 1 (prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług: pośrednictwa pracy, doradztwa personalnego, poradnictwa zawodowego, poradnictwa zawodowego) powinien spełniać między innymi warunek bycia niekaranym za przestępstwa lub wykroczenia, o których mowa w art. 121-121b ustawy o promocji zatrudnienia.
Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy możliwości wykreślenia z rejestru osoby prawnej prowadzącej agencję zatrudnienia, w sytuacji gdy wykroczenia o których mowa w art. 121 ust. 6-7 ustawy o promocji zatrudnienia popełniła osoba fizyczna działając w ramach spółki/na rzecz spółki. Sąd zaznacza, że z wypisu KRS w aktach sprawy wynika (k. 39) i poza sporem jest to, że P. S. nie był we władzach skarżącej spółki; był natomiast jej pełnomocnikiem, jak wywodzi pełnomocnik strony skarżącej, tak w odwołaniu jak i w skardze; prowadził skarżącą spółkę, jak ujął to Sąd Rejonowy w prawomocnym wyroku o sygn. akt VIII W 1680/22.
Sąd powtarza brzmienie art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia: "być niekaranym za przestępstwa lub wykroczenia, o których mowa...," i wskazuje, że sformułowanie zawarte w tym przepisie, w zakresie w jakim posługuje się zwrotem "być niekaranym" uznawane jest za niedoskonałe w kategoriach poprawnej techniki legislacyjnej i jego literalne odczytanie wskazuje, że wykreślenie z rejestru z powodu niespełnienia warunku określonego w tym przepisie, mogłoby dotyczyć tylko osób fizycznych prowadzących agencje zatrudnienia. Takie stanowisko jest jednak słusznie odrzucane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę także stoi na stanowisku, że rezultat wykładni językowej jest w analizowanej sytuacji niewystarczający, z uwagi na to, że prowadziłby do nieuzasadnionego zwolnienia z istotnych wymogów jedynie te agencje zatrudnienia, które są prowadzone przez osoby prawne, podczas gdy agencje prowadzone przez osoby fizyczne musiałyby spełnić wymogi bardziej rygorystyczne (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 24 września 2024 r. III SA/Gl 32/24; wyrok WSA w Gdańsku z 11 kwietnia 2024 r. III SA/Gd 606/23; wyrok NSA z dnia 17 września 2013 r. II GSK 708/12; Lex).
W sytuacji, w której przeprowadzenie wykładni językowej (gramatycznej) prowadzi do rezultatów, które nie dają się pogodzić z zasadami konstytucyjnymi (m.in. z zasadą równości wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz z konstrukcją racjonalnego ustawodawcy, należy sięgać do innych metod wykładni, a przede wszystkim do wykładni celowościowej.
Nadrzędnym celem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest ochrona i bezpieczeństwo osób korzystających z usług agencji zatrudnienia i dlatego ustawodawca określił szczegółowe warunki prowadzenia agencji zatrudnienia oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie. Z art. 18m ust. 1 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia wynika wprost, że naruszenie przez agencję zatrudnienia obowiązku, wskazanego między innymi w art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, obwarowane jest sankcją w postaci wykreślenia z rejestru agencji zatrudnienia, co służyć ma nie tylko spowodowaniu dolegliwości dla podmiotu nieprzestrzegającego prawa, ale przede wszystkim zapewnieniu ochrony wartości i dóbr, w które godzi naruszenie zasad prowadzenia agencji.
Uwzględniając wskazany cel oraz fakt dopuszczenia przez ustawodawcę do prowadzenia agencji zatrudnienia zarówno przez osoby fizyczne jak i prawne, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie ocenia, że ukaranie pełnomocnika spółki, uznanego za winnego wykroczeń z art. 121 ust. 6-7 ustawy o promocji zatrudnienia, popełnionych działając w ramach spółki/na rzecz spółki - również stanowi naruszenie warunku prowadzenia agencji zatrudnienia co do "bycia niekaranym". Innymi słowy, nie trzeba żeby osoba uznana za winną wykroczenia zasiadała we władzach osoby prawnej, istotne znaczenie ma to, czy wykroczenie z art. 121 ust. 6, ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia zostało popełnione przez pełnomocnika spółki w związku z prowadzeniem spraw tejże spółki.
W skardze podkreślono, że do rejestru wpisana była skarżąca spółka nie zaś P. S., który nawet nie zasiadał we władzach tej spółki, że jako działania podejmowane przez osobę prawną należy rozumieć czynności podejmowane przez organ reprezentacji osoby prawnej, zaś w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będzie to zarząd. Wywody skargi są bezzasadne dlatego, że pełnomocnik koncentruje się na literalnej wykładni sformułowania z art. 19 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia "być niekaranym", podczas gdy dopiero wykładnia celowościowa należycie odzwierciedla intencję ustawodawcy. Sąd powtarza, że intencją ustawodawcy bez wątpienia jest zapewnienie ochrony i bezpieczeństwa osób korzystających z usług agencji zatrudnienia. Nie można uznać, że skarżąca spółka, działając przez pełnomocnika P. S., względnie jej zarząd, reprezentujący spółkę – zapewnili ochronę i bezpieczeństwo osób korzystających z usług skarżącej spółki, skoro P. S. został prawomocnie uznany za winnego popełnienia wykroczeń z art. 121 ust. 6-7 ustawy o promocji zatrudnienia, związanych bezpośrednio z działaniem skarżącej spółki, co jasno wynika z treści wyroku Sądu Rejonowego [...] z 05 maja 2023 r. sygn. akt VIII W 1680/22. Z tego powodu Sąd uznaje wywody skargi za bezzasadne, w całości.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).