III SA/Po 38/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-04-29
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności bezpośredniewsparcie krajowedobrostan zwierzątlochytucznikiARiMRwsparcie unijnerolnictwoustawa o Planie Strategicznym

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora ARiMR dotyczącą przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego, wskazując na potrzebę ponownego rozpatrzenia kwestii odmowy płatności za dobrostan loch oraz liczby tuczników kwalifikujących się do wsparcia.

Sprawa dotyczyła skargi rolnika na decyzję Dyrektora ARiMR odmawiającą przyznania płatności dobrostanowej za wariant 'Dobrostan loch' oraz kwestionującą liczbę tuczników kwalifikujących się do płatności. Rolnik zarzucił błędne ustalenie liczby loch w gospodarstwie w konkretnym dniu oraz zaniżenie liczby tuczników. Sąd uznał, że odmowa płatności za dobrostan loch była przedwczesna, wskazując na potrzebę oceny dowodów przedstawionych przez skarżącego, a także zarzucił organowi odwoławczemu brak analizy kluczowych kwestii dotyczących łańcucha przemieszczeń tuczników. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę G. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR dotyczącą przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023. Spór dotyczył dwóch głównych kwestii: odmowy przyznania płatności za wariant 'Dobrostan loch' z powodu rzekomego przekroczenia maksymalnej liczby loch w gospodarstwie w dniu 11 września 2023 r., oraz kwestionowania liczby tuczników kwalifikujących się do płatności. Skarżący argumentował, że sprzedaż dwóch loch rano i wprowadzenie dwóch nowych loszek tego samego dnia nie stanowiło przekroczenia, co potwierdzały przedstawione dokumenty. W odniesieniu do tuczników, skarżący twierdził, że wszystkie sprzedane zwierzęta kwalifikują się do płatności, ponieważ zostały sprzedane do grupy producentów rolnych, a następnie do rzeźni, spełniając warunek jednego pośrednika. Sąd uznał, że odmowa płatności za dobrostan loch była przedwczesna, wskazując na konieczność oceny dowodów przedstawionych przez skarżącego i kwestionując interpretację organu o 'jednoczesnym' utrzymywaniu zwierząt. Ponadto, Sąd zarzucił organowi odwoławczemu brak analizy kluczowych kwestii dotyczących łańcucha przemieszczeń tuczników, w tym przynależności skarżącego do grupy producentów rolnych i rzeczywistego łańcucha dostaw do rzeźni. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie przekroczenie niekoniecznie stanowi podstawę do odmowy, jeśli skarżący przedstawi dowody potwierdzające rzeczywisty przebieg zdarzeń i kolejność działań, a interpretacja 'jednoczesnego' utrzymywania zwierząt nie powinna być tak rygorystyczna.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie ocenił wyczerpująco dowodów przedstawionych przez skarżącego, które mogłyby potwierdzić, że nie doszło do faktycznego przekroczenia liczby loch w stadzie w sposób ciągły przez cały dzień. Interpretacja przepisu dotyczącego 'jednoczesnego' utrzymywania zwierząt powinna uwzględniać rzeczywisty przebieg zdarzeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

rozp. dobrostanowe art. 26 § 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

rozp. dobrostanowe art. 26 § 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

rozp. dobrostanowe art. 27 § 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

rozp. dobrostanowe art. 34 § 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.P.S.W.P.R. art. 20

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

u.P.S.W.P.R. art. 65

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

u.P.S.W.P.R. art. 67

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

rozp. dobrostanowe art. 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.ARiMR art. 10 § 1 i 2

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

u.P.S.W.P.R. art. 66 § 1 pkt 2

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

u.P.S.W.P.R. art. 66 § 2

Ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

rozp. dobrostanowe art. 50

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

u.i.r.z. art. 2 § pkt 19

Ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt

u.i.r.z. art. 15 § 5 pkt 3

Ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt

u.i.r.z. art. 4 § pkt 24

Ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt

rozp. 2016/429 art. 4 § pkt 27

Rozporządzenie (UE) 2016/429

rozp. 2016/429 art. 4 § pkt 24

Rozporządzenie (UE) 2016/429

rozp. 2016/429 art. 2 § pkt 18

Rozporządzenie (UE) 2016/429

P.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interpretacja przepisu dotyczącego 'jednoczesnego' utrzymywania loch nie powinna być tak rygorystyczna, jeśli skarżący przedstawi dowody na rzeczywisty przebieg zdarzeń w ciągu dnia. Organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco kwestii przynależności skarżącego do grupy producentów rolnych i rzeczywistego łańcucha przemieszczeń tuczników do rzeźni.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznaje odmowę przyznania płatności dotyczącej wariantu Dobrostan loch za co najmniej przedwczesną. Nie można zgodzić się z oceną organu odwoławczego o poprawnej ocenie materiału dowodowego. Sprzeciw Sądu budzi sytuacja w której organ odwoławczy uchyla się od obowiązku oceny dowodów. Sąd podziela zatem zarzut skargi dotyczący kategorycznego twierdzenia organów, że 'jednoczesne' utrzymywanie maksymalnej liczby sztuk zwierząt oznacza 'w tym samym dniu'. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie analizował zarzutu przynależności skarżącego do grupy producentów rolnych jak i nie odniósł się do tego zarzutu w odpowiedzi na skargę.

Skład orzekający

Izabela Paluszyńska

przewodniczący sprawozdawca

Marzenna Kosewska

członek

Szymon Widłak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności dobrostanowych, w szczególności w kontekście ustalania liczby zwierząt w gospodarstwie i łańcucha przemieszczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów rozporządzenia dobrostanowego i sposobu ich stosowania przez ARiMR.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy rolników w interpretacji i stosowaniu skomplikowanych przepisów dotyczących dopłat unijnych, a także wskazuje na potencjalne błędy w działaniu aparatu administracyjnego.

Rolnik wygrał z ARiMR: Sąd kwestionuje interpretację przepisów o dobrostanie zwierząt.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 38/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Kosewska
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 261
art. 20, art. 65, art. 67
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t. j.)
Sentencja
Dnia 29 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 15 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
W dniu 13 czerwca 2023 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wpłynął wniosek G. G. (dalej także jako wnioskodawca, skarżący) o przyznanie płatności na rok 2023.
Decyzją z 14 czerwca 2024 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], na podstawie art. 20, art. 65 i art. 67 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2024 r. poz. 261 dalej jako ustawa o Planie Strategicznym), § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2023 r. poz. 797, dalej jako rozporządzenie dobrostanowe) art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako K.p.a.):
I. odmówił przyznania wnioskodawcy płatności dobrostanowej w ramach wariantu Dobrostan loch, praktyka podwyższająca poziom dobrostanu zwierząt: zwiększona co najmniej 20% powierzchnia bytowa;
II. przyznał wnioskodawcy następujące płatności:
1. podstawowe wsparcie dochodów, w wysokości 8 846,38 zł;
2. płatność redystrybucyjna, w wysokości 3 186,71 zł;
3. międzyplony ozime/wsiewki śródplonowe, w wysokości 1 987,67 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 146,85 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;
4. opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia wariant podstawowy, w wysokości 1 318,46 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 528,65 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;
5. stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo, w wysokości 2 929,58 zł,
6. wymieszanie słomy z glebą, w wysokości 1 602,72 zł;
7. wariant Dobrostan loch, praktyka podwyższająca poziom dobrostanu zwierząt: późniejsze odsadzanie prosiąt, w wysokości 8 426,81 zł;
8. wariant Dobrostan tuczników, praktyka podwyższająca poziom dobrostanu zwierząt: zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20%, w wysokości 7 737,60 zł;
9. cykl zamknięty - dodatkowa płatność do tucznika, w wysokości 5 803,20 zł,
10. uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 1231,15 zł
W odwołaniu skarżący zakwestionował jedynie odmowę przyznania płatności dotyczącą wariantu Dobrostan loch, zarzucił błędnie stwierdzoną liczbę zwierząt kwalifikujących się do płatności do wariantu Dobrostan tuczników oraz płatności do cykl zamknięty - dodatkowa płatność do tucznika.
Skarżący podał, że organ odmówił płatności za realizację wariantu Dobrostan loch - zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% zarzucając przekroczenie ilości sztuk loch, które jednocześnie mogą przebywać w gospodarstwie. Z planu poprawy dobrostanu zwierząt wynika, że w zakresie tego wariantu maksymalna liczba loch, które mogą jednocześnie przebywać w gospodarstwie rolnym wynosi 30 sztuk. Organ I instancji zarzucił przekroczenie maksymalnej liczby loch w dniu 11 września 2023 r. co nie miało miejsca. W tym dniu rano skarżący sprzedał dwie lochy oznakowane numerami identyfikacyjnymi wskazanymi w odwołaniu, co potwierdzają załączone do odwołania: faktura VAT, wydruk zgłoszenia przemieszczenia świń z tego dnia oraz oświadczenie firmy skupującej lochy, że sprzedaż nastąpiła w godzinach porannych. Następnie umył i zdezynfekował opróżnione stanowiska, oznakował dwie kolejne loszki wybrane z tuczników (przebywające do tego momentu w kojcach przeznaczonych dla tuczników) i nadał im indywidualne numery identyfikacyjne, co potwierdza wydruk zgłoszenia dodatkowego oznakowania lochy. Skarżący podkreślił, że kolejność zdarzeń potwierdzają numery dokumentów które wskazał na wydrukach zgłoszeń przemieszczenia świń i dodatkowego oznakowania lochy (im niższy numer dokumentu to starsze zdarzenie). W dniu 11 września 2023 r. ani przez moment nie została przekroczona maksymalna dopuszczalna obsada loch w gospodarstwie.
Odnośnie płatności za realizację wariantu Dobrostan tuczników - zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% skarżący zarzucił organowi zaniżenie liczby zwierząt kwalifikujących się do tej płatności. Organ I instancji uznał liczbę 186 sztuk, lecz z danych zawartych w aplikacji IRZ plus w okresie między 15 marca 2023 r. a 14 marca 2024 r. wynika liczba znacznie wyższa, wynosząca około 700 sztuk. Skarżący zaznaczył, że jest to kontynuacja programu Dobrostan zwierząt, na który otrzymał już płatności w dwóch poprzednich latach i w związku z tym do płatności za realizację wariantu Dobrostan tuczników - zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% i do płatności za realizację wariantu cykl zamknięty - dodatkowa płatność do tucznika, powinny się kwalifikować wszystkie sprzedane tuczniki w ciągu tego czasu.
Decyzją z 15 listopada 2024 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 1199 z późn. zm.) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zgodnie z § 26 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego płatność do loch i tuczników, oraz opasów przyznaje się za realizację praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt, a jej wysokość ustala się na podstawie liczby punktów, która w odniesieniu do każdej z tych praktyk została określona w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Na podstawie zaś § 26 ust. 2 części wspólnej in fine podstawę ustalenia liczby punktów stanowią jedynie zwierzęta w odniesieniu do których do dnia objęcia wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowej dokonano zgłoszeń do komputerowej bazy danych, wymaganych na podstawie przepisów wymienionych w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz w odniesieniu do których najpóźniej od dnia objęcia tym wnioskiem zostały spełnione wymagania w zakresie identyfikacji zwierząt, określone w przepisach wymienionych w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Wymogiem dla wariantu Dobrostan loch i Dobrostan tuczników w ramach praktyki zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach, jest utrzymywanie w gospodarstwie liczby wszystkich loch i tuczników kwalifikujących się do płatności dobrostanowej, która nie przekracza maksymalnej liczby loch i tuczników kwalifikujących się do płatności dobrostanowej określonej w planie poprawy dobrostanu zwierząt.
Zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego, warunki o których mowa w § 26 ust. 2, uznaje się za spełnione, jeżeli potwierdzają to informacje zawarte w komputerowej bazie danych. W § 34 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego, wprost uregulowano, że okres, w jakim rolnik utrzymuje zwierzęta, i liczbę zwierząt utrzymywanych w tym okresie ustala się na podstawie informacji zawartych w komputerowej bazie danych.
Przekroczenie maksymalnej dopuszczalnej ilości loch w gospodarstwie skarżącego w dniu 11 września 2023 r. dotyczyło 2 sztuk i wysokość tego przekroczenia ustalono na poziomie 6,66% (2szt./30szt.). Organ napisał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w przypadku gdy liczba wszystkich loch oznakowanych kolczykiem z indywidualnym numerem identyfikacyjnym lochy i zarejestrowanych zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt w gospodarstwie rolnym jest większa niż liczba określona w planie poprawy dobrostanu zwierząt o 5%, to zmniejszenie płatności wynosi 100%.
Organ ocenił tłumaczenie odwołania jako logiczne ale bez wpływu na zmianę skarżonej decyzji, odwołując się do danych zawartych w komputerowej bazie danych – 32 sztuki loch w dniu 11 września 2023 r., co skutkuje odmową przyznania płatności.
Odnosząc się do liczby tuczników organ odwoławczy po przeprowadzeniu ponownej weryfikacji sprawy ustalił, że wszystkie warunki określone przepisami prawa w ramach płatności do tuczników zostały spełnione przez 186 szt. zwierząt.
Okres referencyjny który uwzględnia się do ustalenia liczby tuczników kwalifikujących się do płatności, zgodnie z § 50 rozporządzenia dobrostanowego obejmuje okres od 16 maja 2023 r. do 14 marca 2024 r. Warunkiem koniecznym do otrzymania płatności do tuczników jest również dochowanie obowiązku, o którym mowa w § 26 ust. 2 pkt 1 lit. b) rozporządzenia dobrostanowego. Skarżący w okresie referencyjnym sprzedał wszystkie wyprodukowane tuczniki do pośrednika bez obiektu, czyli należało ustalić, czy sprzedaż odbywa się za pośrednictwem wyłącznie jednego pośrednika. W wyniku weryfikacji danych zawartych w bazie sytemu komputerowego organ II instancji potwierdził poprawność liczby zwierząt kwalifikujących się do płatności uwzględnionych w decyzji organu I instancji.
Część zwierząt sprzedanych przez skarżącego do pośrednika posługującego się numerem identyfikacyjnym 079050284-001, została przemieszczona do kolejnego pośrednika posługującego się numerem identyfikacyjnym 065896175-002. Zwierzęta dla których nie dochowano jednego z obowiązków: poddania ubojowi w gospodarstwie albo przemieszczenia bezpośrednio do rzeźni z przeznaczeniem do uboju, albo przemieszczenia do rzeźni z przeznaczeniem do uboju za pośrednictwem wyłącznie jednego pośrednika, nie zostają objęte płatnością. W sprawie jedynie dla 186 sztuk tuczników stwierdzono spełnienie wszystkich warunków określonych przepisami prawa.
Organ podkreślił, że w wyniku analizy sprawy ustalono, że nie został zrealizowany plan poprawy dobrostanu zwierząt w zakresie realizacji wariantu Dobrostan loch - zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach na rok 2023.
W skardze G. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania a także skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności:
1. przepisu pkt 2 ppkt 1 lit. f załącznika nr 3 do rozporządzenia dobrostanowego, dotyczącego wariantu Dobrostan loch;
2. przepisu § 26 ust. 2 lit. b) rozporządzenia dobrostanowego, dotyczącego wariantu Dobrostan tuczników.
Co do wariantu dobrostan loch to twierdzenie organów, że "jednoczesne" utrzymywanie maksymalnej liczby sztuk zwierząt oznacza "w tym samym dniu" nie znajduje poparcia w żadnych wartościach, którymi kieruje się unijny i krajowy prawodawca.
Co do wariantu dobrostan tuczników to organy nie zakwestionowały, że wszystkie tuczniki przemieszczane ze stada skarżącego w okresie referencyjnym (700 sztuk) zostały zbyte do grupy producentów rolnych (Spółdzielnia [...], nr siedziby pośrednika w IRZplus: [...]), której jest skarżący członkiem, a co zarazem wypełnia warunek zawarty w § 26 ust. 2 lit. b [§ 26 ust. 2 pkt 1 lit. b – dopisek Sądu] rozporządzenia dobrostanowego. Ponadto bezsporne jest, iż 514 sztuk (różnica pomiędzy łączna ilością 700 szt. a 186 sztukami spełniającymi zdaniem organów warunki przyznania płatności) zostało zbyte, potwierdzone zgłoszeniem przemieszczenia w bazie IRZplus, przez tę grupę producentów do podmiotu prowadzącego rzeźnię - Zakładu Mięsnego [...] spółka cywilna. Przy czym w bazie IRZplus zostały zarejestrowane przemieszczenia tych zwierząt na numer siedziby stada - [...].
Poza sporem pozostaje fakt, że siedziba stada oznaczona nr [...] została zarejestrowana i jest w posiadaniu podmiotu prowadzącego rzeźnię - Zakład Mięsny [...] s.c., czego organy nie zakwestionowały. Wszystkie sporne 514 sztuki tuczników zostały ubite przez ten Zakład Mięsny, co także zostało zgłoszone przez ten podmiot (rzeźnię) w bazie IRZ-plus. Skarżący ocenił, że tym samym spełniony został przez skarżącego warunek wynikający z § 26 ust. 2 lit. b) [§ 26 ust. 2 pkt 1 lit. b – dopisek Sądu] rozporządzenia dobrostanowego - przemieszczenie tuczników poprzez grupę producentów rolnych do rzeźni z przeznaczeniem do uboju.
Sporne w sprawie jest to, czy 514 sztuk spełnia wymóg przewidziany w § 26 ust. 2 lit. b) rozporządzenia dobrostanowego, tzn. czy zostały one przemieszczone do rzeźni z przeznaczeniem do uboju za pośrednictwem tylko jednego pośrednika - grupy producentów rolnych. W ocenie organów znaczenie w tym zakresie ma numer siedziby stada rzeźni, na który w bazie IRZplus zgłoszono przemieszczenie tuczników.
Skarżący ocenił, że stanowisko to nie znajduje podstawy w przepisach rozporządzenia dobrostanowego. Przepis rozporządzenia dobrostanowego ustanawia warunek przemieszczenia zwierząt do rzeźni, nie posługuje się - jak chciałyby organy - pojęciem "siedziba stada" (art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - Dz. U. z 2023 r., poz. 1815). dalej: ustawa i.r.z.). Treścią wymogu zdaniem skarżącego jest przemieszczenie zwierząt do właściwego podmiotu - rzeźni, a nie do konkretnej siedziby stada (w przypadku, gdy rzeźnia posiada ich kilka). A jak wynika z art. 15 ust. 5 pkt 3 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, jeden podmiot (w tym prowadzący rzeźnię) może posiadać więcej niż jeden numer siedziby stada (numer [...] jest kolejnym numerem siedziby stada należącym do tej rzeźni).
W ocenie skarżącego zgłoszenie w bazie IRZplus przemieszczenia świń na którykolwiek numer siedziby stada, ale należący do podmiotu prowadzącego rzeźnię, spełniać będzie warunek przewidziany w rozporządzeniu dobrostanowym. Tym bardziej, że o ile wybór podmiotu, do którego przemieszczane są zwierzęta należy do rolnika, o tyle wybór numeru siedziby stada, na który należy dokonać zgłoszenia przemieszczenia w bazie IRZplus jest poza gestią rolnika - decyduje o tym podmiot (rzeźnia), jako posiadacz tych numerów.
Celem analizowanej regulacji jest zmniejszenie ilości pośredników zwierząt a przez to zwiększenie dobrostanu świń, poprzez zmniejszenie ilości ich przeładunków. Cel ten został przypadku osiągnięty: zwierzęta transportowane były bezpośrednio do rzeźni (w bazie komputerowej IRZplus zgłaszane były przemieszczenia poprzez grupę producentów rolnych, czyli pośrednika bez obiektu, tzn. bez fizycznego transportowania poprzez siedzibę grupy).
Skarżący zaznaczył, że podmiot prowadzący rzeźnię skorygował, w wyniku poinformowania przez skarżącego o treści zaskarżonej decyzji, przemieszczenia w bazie IRZplus (z numeru [...] na numer [...]; oba numery są w posiadaniu tej samej rzeźni) oraz złożył stosowne oświadczenie skarżącemu o zaistniałej pomyłce, które to oświadczenie skarżący dołącza do skargi. Korekty zgłoszeń są prawnie dopuszczalne a w praktyce funkcjonowania bazy IRZplus częste (w systemie przygotowana została możliwość zgłaszania korekt) i w tym przypadku korekty te zostały przez ARiMR przyjęte i zaakceptowane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Rzeźnia jest zrejestrowana pod nr [...], natomiast pośrednik pod nr [...]. Zgodnie z art. 2 pkt. 19 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, siedziba stada to zakład w rozumieniu art. 4 pkt 27 rozporządzenia 2016/429 w odniesieniu do bydła, wielbłądowatych, jeleniowatych, owiec, kóz, świń i koniowatych, z wyłączeniem rzeźni. Zatem w przypadku występowania zarówno jako posiadacz zwierząt w myśl definicji zawartej w art. 4 pkt 24 rozporządzenia 2016/429, jak i jako podmiot prowadzący zakład - rzeźnię zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 18 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, należy dokonać zgłoszeń zgodnie z rzeczywistym łańcuchem przemieszczeń. Płatność do tuczników zgodnie z § 26 ust. 2 pkt. 1 lit b) rozporządzenia dobrostanowego, można otrzymać tylko do zwierząt które zostały przemieszczone do rzeźni z przeznaczeniem do uboju wyłącznie za pośrednictwem jednego pośrednika albo grupy producentów. Zgodnie z ustaloną historią zdarzeń jedynie 186 sztuk tuczników w okresie referencyjnym spełniło ten warunek, co znalazło odwzorowanie w wysokości przyznanych płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że na zgodny wniosek skarżącego (k. 5) i organu (k. 14v), zarządzeniem z 21 marca 2025 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.).
W kontrolowanej sprawie spór dotyczy dwóch oddzielnych kwestii:
1) odmowy przyznania płatności dotyczącej wariantu Dobrostan loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20%, ze względu na zarzucane skarżącemu przekroczenie ilości sztuk loch które mogą jednocześnie przebywać w gospodarstwie,
2) liczby tuczników kwalifikujących się do płatności.
Tylko bowiem w tym zakresie skarżący zakwestionował decyzję organu I instancji, co oznacza, że w pozostałym zakresie decyzja ta jest prawomocna i ostateczna.
Materialnoprawną podstawę decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności dotyczącej wariantu Dobrostan loch stanowią przepisy § 26-27 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2023 r. poz. 797, dalej jako rozporządzenie dobrostanowe).
Jak wynika z tych przepisów płatność dobrostanową w ramach wariantu – między innymi – Dobrostan loch, przyznaje się za realizację praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt. Jest poza sporem, że skarżący realizował praktykę: zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach i że jednocześnie w gospodarstwie rolnym skarżącego może przebywać najwyżej 30 sztuk tych zwierząt, aby zachować zwiększoną powierzchnię bytową, co wynika z planu poprawy dobrostanu zwierząt. Spór dotyczy sytuacji, że tego samego dnia (11 września 2023 r.) ze stada wybyły 2 lochy i przybyły 2 nowe lochy, co przekraczało 5 %, tym samym bez znaczenia był okres przestrzegania wymagania – pkt 1.6 załącznika nr 6 do rozporządzenia dobrostanowego ( k. 7/10 akt administracyjnych – rejestr loch).
Organ poprzestaje na wykładni § 27 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego, zgodnie z którym warunki ustalenia liczby punktów na podstawie których oblicza się płatność dobrostanową, uznaje się za spełnione, jeżeli potwierdzają to informacje zawarte w komputerowej bazie danych. Z komputerowej bazy danych wynika natomiast, że skarżący w dniu 11 września 2023 r. miał zarejestrowane 32 sztuki loch, przez co organ wyższego stopnia uznał, że "tłumaczenie odwołującego, mimo że logiczne nie ma wpływu na zmianę skarżonej decyzji".
Skarżący wywodzi zaś, że rano w dniu 11 września 2023 r. sprzedał dwie lochy (oznakowane numerami identyfikacyjnymi: [...] i [...]), następnie umył i zdezynfekował opróżnione stanowiska, oznakował dwie kolejne loszki wybrane z tuczników (przebywające do tego momentu w kojcach przeznaczonych dla tuczników) i nadał im indywidualne numery identyfikacyjne: [...] i [...]. Na poparcie swoich twierdzeń dołączył do odwołania fakturę sprzedaży dwóch loch, wydruk zgłoszenia przemieszczenia świń (zawierający także indywidualne numery identyfikacyjne loch), oświadczenie firmy skupującej lochy, że sprzedaż nastąpiła w godzinach porannych, wydruk zgłoszenia dodatkowego oznakowania dwóch loch – wszystkie wygenerowane lub dotyczące 11 września 2023 r. Skarżący podkreślił, że kolejność zdarzeń potwierdzają numery dokumentów które wskazał na wydrukach zgłoszeń przemieszczenia świń i dodatkowego oznakowania lochy (im niższy numer dokumentu to starsze zdarzenie).
Sąd uznaje odmowę przyznania płatności dotyczącej wariantu Dobrostan loch za co najmniej przedwczesną. Nie można zgodzić się z oceną organu odwoławczego o poprawnej ocenie materiału dowodowego.
Zgodnie z § 34 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego, "okres, w jakim rolnik utrzymuje zwierzęta, i liczbę zwierząt utrzymywanych w tym okresie ustala się na podstawie informacji zawartych w komputerowej bazie danych.". Tak skonstruowane domniemanie nie oznacza jednak zakazu oceny innych dowodów w sytuacji, gdy jak w przedmiotowej sprawie pojawiają się wątpliwości czy skarżący naruszył zasady dobrostanu zwierząt przez przekroczenie jednego dnia liczby loch w stadzie. Zgodnie z przepisami art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o Planie strategicznym, organ przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nadto, zgodnie z ust. 2 zdanie drugie, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Sprzeciw Sądu budzi sytuacja w której organ odwoławczy uchyla się od obowiązku oceny dowodów, skoro skarżący wywodzi określony przebieg wydarzeń i przedkłada konkretne dowody organowi w chwili gdy dowiaduje się o innej interpretacji określonych okoliczności przez organ. Wtórna przy tym, bo uzależniona od realiów sprawy pozostaje kwestia, czy organ odwoławczy samodzielnie oceni dowody dołączone do odwołania, czy uchyli decyzję w zakwestionowanej części i przekaże sprawę do rozpoznania organowi I instancji.
Sąd podziela zatem zarzut skargi dotyczący kategorycznego twierdzenia organów, że "jednoczesne" utrzymywanie maksymalnej liczby sztuk zwierząt oznacza "w tym samym dniu". Sprzeciw Sądu budzi konkluzja, że skoro w danym dniu (tutaj: 11 września 2023 r.) z siedziby stada wybyło zwierzę/zwierzęta oznaczone indywidualnym numerem identyfikacyjnym, to do tego dnia włącznie zwierzęta te są wliczane do stada, skoro istnieje możliwość uprawdopodobnienia/ustalenia okoliczności wybycia zwierzęcia/zwierząt, inny niż wynikających z IRZ, w którym podaje się jedynie datę a nie godzinę wybycia i przybycia zwierząt. Sąd nie znajduje powodu dla którego rolnik musi odczekać do północy, żeby na opróżnione miejsce (pomieszczenie) wprowadzić kolejne zwierzę i nadać indywidualny numer identyfikacyjny. Organ również takiego powodu nie wymienił.
Materialnoprawną podstawę decyzji w części dotyczącej liczby tuczników kwalifikujących się do płatności stanowią przepisy § 26 ust. 2 pkt 1 lit. b) rozporządzenia dobrostanowego, w szczególności podwójne tiret trzecie i podwójne tiret czwarte.
Jak wynika z tych przepisów istotne znaczenie w przypadku przemieszczenia tucznika do rzeźni z przeznaczeniem do uboju ma przemieszczenie bezpośrednie albo za pośrednictwem wyłącznie jednego podmiotu prowadzącego działalność obrotu zwierzętami albo za pośrednictwem grupy producentów rolnych lub związku grup producentów rolnych. Zmniejszenie liczby pośredników oznacza bowiem zmniejszenie ilości ich przeładunków.
Organ wyższego stopnia napisał w zaskarżonej decyzji i podtrzymał w odpowiedzi na skargę, że weryfikacja danych zawartych w bazie systemu komputerowego potwierdziła, że warunki przyznania płatności zostały spełnione co do 186 sztuk tuczników w okresie referencyjnym, że resztę tuczników skarżący sprzedał pośrednikowi i zostały one przemieszczone do kolejnego pośrednika.
Skarżący wywodzi, że wszystkie tuczniki (około 700 sztuk) przemieszczane ze stada należącego do skarżącego w okresie referencyjnym zostały zbyte do grupy producentów rolnych, której skarżący jest członkiem, co wypełnia warunek zawarty w § 26 ust. 2 lit. b) podwójne tiret czwarte rozporządzenia dobrostanowego.
Dalej skarżący wywodzi, że sporna liczba tuczników (524 sztuk) została sprzedana "przez grupę producentów" do podmiotu prowadzącego rzeźnię (Zakład Mięsny [...] spółka cywilna), przy czym w komputerowej bazie danych zostały zarejestrowane przemieszczenia tych zwierząt na numer siedziby stada - [...]. Co może być istotne w realiach sprawy, siedziba stada oznaczona nr [...] została zarejestrowana i jest w posiadaniu tegoż podmiotu prowadzącego rzeźnię, przy czym wszystkie sporne 514 sztuk tuczników miało zostać ubite przez tenże Zakład Mięsny [...] spółka cywilna. Zdaniem skarżącego znaczenie ma także i to, że jeden podmiot może posiadać więcej niż jeden numer siedziby stada. Oraz to, że to rolnik wybiera tylko kupującego, natomiast to kupujący decyduje, do którego stada trafi zwierzę.
Sąd stwierdza, że znaczenie dla prawodawcy ma rzeczywisty łańcuch przemieszczeń i w tym świetle należy analizować okoliczności sprawy.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie analizował zarzutu przynależności skarżącego do grupy producentów rolnych jak i nie odniósł się do tego zarzutu w odpowiedzi na skargę. Kwestia ta, istotna dla oceny legalności decyzji, musi zostać wyjaśniona przez organ.
Dalej Sąd zarzuca, że organ, mimo dostępu do komputerowej bazy danych, nie analizował okoliczności że wszystkie sporne 514 sztuki tuczników miało zostać ubite przez konkretny Zakład Mięsny, co także miało zostać zgłoszone przez ten podmiot (rzeźnię) w komputerowej bazie danych. Powyższe nie wyklucza bowiem sytuacji, że liczba przemieszczeń mieściła się w limicie narzuconym w przepisach. Znaczenie ma ustalenie rzeczywistego łańcucha przemieszczeń zwierząt, przez rolnika, bowiem to rolnik ubiega się o przyznanie płatności.
Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji rozważy, czy uwzględniając powyższe uwagi Sądu merytorycznie rozpoznać odwołanie czy też uchylić decyzję organu I instancji w niezbędnym zakresie i przekazać sprawę organowi I instancji. Trzeba bowiem pamiętać, że decyzja organu I instancji została zakwestionowana w precyzyjnie określonej części.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., uwzględniając wpis uiszczony przez skarżącego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI