III SA/Po 378/25

III SA/Po 378/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko /przewodniczący sprawozdawca/
Mirella Ławniczak
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 129, art. 138
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 28 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2025 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO) po rozpatrzeniu sprawy z odwołania [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: strona, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej również jako: organ I instancji), numer [...], z dnia 2 września 2024 r., w sprawie zwrotu dotacji oświatowej, działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U z 2018r., poz. 570, ze zm.) oraz art. 123 § 1 oraz art.134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej: k.p.a.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym Prezydent Miasta [...] decyzją, numer [...], z dnia 2 września 2024 r. postanowił zobowiązać [...] Sp. z o.o. do:
1. zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem otrzymanej w 2019 roku w kwocie 413 574,35 zł na podstawie art. 252 ustawy o finansach publicznych, udzielonej na prowadzenie Szkoły Policealnej [...] w [...]
2. zwrotu odsetek od kwoty, o której mowa w punkcie 1 naliczonych w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych na podstawie art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych,
3. zwrotu dotacji wraz z odsetkami w terminie 15 dni od dnia wydania przedmiotowej decyzji.
W treści decyzji organ I instancji pouczył stronę, że od wydanej decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem Prezydenta Miasta [...], w terminie 14 dni od daty jej doręczenia.
Wyżej wskazana decyzja została wysłana na adres Spółki [...] (ul. [...], [...]) i doręczona w dniu 5 września 2024 r. o godzinie 11:02 na dowód czego w aktach sprawy znajduje się zwrotne EPO.
Odwołanie spółki zostało dostarczone do Kancelarii Urzędu Miasta [...] w dniu 23 września 2024 r. (data stempla wpływu w kancelarii organu).
Zgodnie z treścią art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania (art. 129 § 3 k.p.a.).
W niniejszej sprawie organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję dnia 2 września 2024r. Decyzja ta zawierała w końcowej części pouczenie, że stronie przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które należy wnieść w terminie 14 dni od jej otrzymania za pośrednictwem Prezydenta Miasta [...]. Zgodnie z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji wydając decyzję zgodnie z treścią art. 107 § 1 k.p.a. pouczył stronę, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Zarazem treść pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji odpowiada treści przywołanego już art.129 k.p.a.
Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 września 2023 r., numer [...], została zgodnie z treścią art. 109 § 1 w związku z art. 39 k.p.a. wysłana na adres siedziby spółki i w dniu 5 września 2024r. została przez skarżącą odebrana.
Natomiast treść art. 129 § 1 k.p.a. wskazuje, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona w dacie 5 września 2024 r. Tak więc termin do wniesienia odwołania przez stronę upływał w dniu 19 września 2024r. (14 dni).
Odwołanie spółki zostało złożone w Kancelarii Miasta [...] w dniu 23 września 2024 r., tym samym zdaniem SKO nie zostało wniesione w terminie przewidzianym w treści art. 129 § 1 k.p.a. (tj. w terminie 14 dni).
SKO stwierdziło wobec tego uchybienie terminu do jego wniesienia i orzekło jak w sentencji.
W skardze do WSA w Poznaniu spółka podniosła zarzut naruszenia :
1. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że odwołanie zostało wniesione po terminie, podczas gdy termin został zachowany poprzez nadanie odwołania w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przed upływem terminu;
2. art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących terminu do wniesienia odwołania, przejawiające się w przyjęciu, że termin do wniesienia odwołania nie został zachowany mimo nadania odwołania w placówce pocztowej operatora wyznaczonego przed upływem ustawowego terminu, podczas gdy właściwa interpretacja przepisu prowadzi do wniosku, że za zachowanie terminu do wniesienia odwołania decydująca jest data nadania pisma w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, a nie data wpływu pisma do organu administracyjnego, co bezpośrednio koreluje z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w tej kwestii;
3. art. 134 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu i wydanie ostatecznego postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy skarżąca zachowała ustawowy termin na wniesienie odwołania;
4. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewłaściwą ocenę dowodów w zakresie daty nadania odwołania w placówce pocztowej;
5. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażającej się w tym, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co w przedmiotowej sprawie zostało rażąco naruszone przez przyjęcie niezgodnej z prawem interpretacji przepisów dotyczących zachowania terminu, ignorowanie jednoznacznych dowodów potwierdzających nadanie odwołania w terminie, a także przez zaniechanie zastosowania przepisów o przedawnieniu zobowiązania, prowadzące do podważenia zaufania skarżącej do organów administracji publicznej i ich bezstronności;
6. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieprzyjęcie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego z uwagi na przedawnienie zobowiązania do zwrotu dotacji, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych przedawnienie zobowiązania publicznoprawnego powoduje, że postępowanie w sprawie jego ustalenia lub dochodzenia staje się bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone, co organ odwoławczy powinien był stwierdzić z urzędu, niezależnie od kwestii zachowania terminu do wniesienia odwołania, zważywszy na fakt, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia zobowiązanie do zwrotu dotacji uległo już przedawnieniu.
2. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych poprzez niezastosowanie przepisów o przedawnieniu zobowiązania do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2019 roku, podczas gdy zobowiązanie to uległo przedawnieniu z końcem 2024 roku.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w [...] z dnia
3 marca 2025 r. i o umorzenie postępowania administracyjnego z powodu przedawnienia zobowiązania.
Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci potwierdzenia nadania przesyłki poleconej w placówce Poczty Polskiej S.A. w dniu 19 września 2024 roku oraz wydruku historii śledzenia przesyłki z systemu Poczty Polskiej S.A., potwierdzającego datę nadania i doręczenia odwołania, na okoliczność zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania poprzez nadanie go w placówce pocztowej operatora wyznaczonego przed upływem ustawowego terminu 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga okazała się zasadna albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane niezgodnie z przepisami prawa procesowego.
W treści decyzji organ I instancji pouczył stronę, że od wydanej decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem Prezydenta Miasta [...], w terminie 14 dni od daty jej doręczenia.
Wskazać na wstępie należy, że decyzja organu I instancji została wysłana na adres Spółki [...] (ul. [...], [...]) i doręczona w dniu 5 września 2024 r. (o godzinie 11:02 na dowód czego w aktach sprawy znajduje się zwrotne poświadczenie - EPO ). Jest to okoliczność niesporna.
Odwołanie spółki zostało - zdaniem organu II instancji - dostarczone do Kancelarii Urzędu Miasta [...] w dniu 23 września 2024 r. (data stempla wpływu w kancelarii organu). Organ II instancji uznał, że data 23 września 2024r. jest jednocześnie datą nadania odwołania do organu II instancji.
Zgodnie z treścią art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.
Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania (art. 129 § 3 k.p.a.).
W niniejszej sprawie organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję dnia 2 września 2024r. Decyzja ta zawierała w końcowej jej części prawidłowe pouczenie, że stronie przysługuje prawo do wniesienia odwołania, które winno być kierowane - za pośrednictwem Prezydenta Miasta [...] - do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które należy wnieść w terminie 14 dni od odbioru decyzji.
Organ I instancji wydając powyższą decyzję zgodnie z treścią art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. pouczył stronę, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Zarazem treść pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji odpowiada treści przywołanego już art.129 k.p.a.
Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 września 2023 r., numer [...], została zgodnie z treścią art. 109 § 1 w związku z art. 39 k.p.a. wysłana na adres siedziby spółki i w dniu 5 września 2024r. została przez stronę odebrana.
Jest to okoliczność bezsporna w będącej przedmiotem kontroli judykacyjnej sprawie.
Decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona dnia 5 września 2024 r. tak więc termin do wniesienia odwołania przez stronę upływał w dniu 19 września 2024r.
Zdaniem organu II instancji odwołanie spółki zostało złożone w Kancelarii Urzędu Miasta [...] w dniu 23 września 2024r. W konsekwencji powyższego organ uznał, ze odwołanie nie zostało wniesione w terminie przewidzianym w art. 129 § 1 k.p.a. (tj. w terminie 14 dni). Kolegium stwierdziło wobec powyższego ustalenia uchybienie terminu do wniesienia odwołania i orzekło jak w sentencji postanowienia.
W ocenie Sądu organ odwoławczy uczynił to przedwcześnie i bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego.
Podkreślić należy, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest koperty, w której znajdowało się odwołanie strony od decyzji organu pierwszej instancji, zawierającej stempel pocztowy, potwierdzający datę nadania przesyłki zawierającej odwołanie w placówce Poczty Polskiej, wyznaczonej do pełnienia powszechnych usług pocztowych.
Na dokumencie odwołania znajdującym się w aktach administracyjnych widnieje jedynie pieczątka - data stempla wpływu przesyłki zawierającej odwołanie do Kancelarii Urzędu Miasta [...]. Z dokumentu tego nie wynika sposób dokonania doręczenia powyższej przesyłki. Brak jest też adnotacji, że odwołanie zostało wniesione bezpośrednio do siedziby organu.
Z akt administracyjnych nie wynika, aby organ dokonywał jakichkolwiek czynności dowodowych w celu ustalenia daty nadania odwołania listem poleconym w placówce Poczty Polskiej, wyznaczonej do pełnienia powszechnych usług pocztowych. Organ nie zobowiązywał też strony do wyjaśnień w tej kwestii, nie zwracał się do Poczty Polskiej w celu wyjaśnienia sposobu doręczenia ewentualnej przesyłki pocztowej rejestrowanej, nadanej przez stronę, a zawierającej odwołanie.
Sąd wskazuje, że jeżeli z akt administracyjnych nie wynika, że odwołanie zostało złożone bezpośrednio w siedzibie organu w dniu 23 września 2024 r. to należało założyć, że zostało ono nadane jako przesyłka pocztowa rejestrowana w placówce Poczty Polskiej. Istniało zatem prawdopodobieństwo, że odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w terminie otwartym do wniesienia odwołania.
Mimo braku wyjaśnienia sposobu doręczenia organ odwoławczy arbitralnie stwierdził, że odwołanie wniesiono w dniu 23 września 2024 r. Przyjęta przez organ powyższa okoliczność spowodowała konieczność uznania przez ten organ wniesienia odwołania z uchybieniem terminu.
Postanowienie w tym zakresie organ odwoławczy wydał w dniu 3 marca 2024 r.
Jak wynika z treści skargi w dniu 4 marca 2024 r. do organu odwoławczego przysłano dokumenty potwierdzające nadanie w placówce Poczty Polskiej odwołania przesyłką rejestrowaną w dniu 19 września 2024 r. Jak wynika z załączonych przez stronę dokumentów przesyłka doręczona została do organu w dniu 23 września 2024r.
Z tego względu postanowienie organu II instancji winno być uchylone.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zobowiązany będzie do zbadania czy dokumenty załączone przez stronę skarżącą uzasadniają tezę, że odwołanie zostało złożone w ustawowym tj. czternastodniowym terminie – w dniu 19 września 2024 r. i nadane jako przesyłka pocztowa rejestrowana w placówce Poczty Polskiej.
W przypadku uznania, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie organ II instancji winien rozważyć czy wystąpiła podnoszona w skardze normatywna przesłanka przedawnienia zobowiązania i w uzasadnieniu aktu szczegółowo opisać zarówno z perspektywy faktycznej, jak i prawnej zasadność zastosowania w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – tj. uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego z powodu przedawnienia zobowiązania.
Przedmiotowa sprawa dotyczy bowiem zwrotu dotacji oświatowej udzielonej za rok 2019. Decyzja orzekająca o zwrocie dotacji posiada charakter deklaratoryjny, a w związku z tym do obliczenia upływu terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, zastosowanie ma art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie zaś z tym przepisem zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się niezależnie od wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu dotacji i jedynie przed jego upływem możliwe jest jej skuteczne prawnie doręczenie tej decyzji beneficjentowi. Oznacza to, że w okresie pięciu lat od końca roku, w którym udzielono dotacji, należy doręczyć stronie skutecznie decyzję ostateczną w przedmiocie ewentualnego zobowiązania strony do zwrotu dotacji. W innym przypadku dochodzi do przedawnienia terminu zobowiązania do zwrotu dotacji (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2018r., sygn. akt I GSK 2583/18; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 października 2025 r., sygn. akt III SA/Po 335/25).
W niniejszej sprawie skarżąca dotację otrzymała za rok 2019 r., a zatem okres pięcioletniego terminu przedawnienia upływał z dniem 31 grudnia 2024 r.
Organ I instancji wydał decyzję 2 września 2024 r. Jeżeli organ II instancji, po dokonaniu ponownej analizy akt sprawy, uzna ostatecznie, że odwołanie zostało wniesione w normatywnym terminie i powinno być rozpoznane, to znaczy, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone przed 31 grudnia 2024 r. W takim przypadku organ zobowiązany będzie do rozważenia czy zobowiązanie uległo przedawnieniu. Okoliczność ta skutkować powinna umorzeniem postępowania administracyjnego.
Ze względu na powyższe rozważania Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku i uchylił postanowienie organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.
O kosztach Sąd postanowił w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.