III SA/Po 37/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmowne w sprawie przyznania pomocy finansowej na zakup nawozów, wskazując na naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa z powodu nieprawidłowego wezwania do wyjaśnienia sprzeczności we wniosku.
Skarżący złożył wniosek o pomoc finansową na zakup nawozów, dołączając faktury za sprzedaż pszenicy. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, uznając, że wnioskodawca nie spełnił wymogów dotyczących zakupu nawozów. WSA w Poznaniu uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy naruszyły zasadę zaufania obywateli do organów państwa, nie wzywając skarżącego do wyjaśnienia sprzeczności między treścią wniosku a załączonymi dokumentami.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych, o którą ubiegał się R. B. Skarżący złożył wniosek na formularzu dotyczącym zakupu nawozów, jednak dołączył do niego faktury potwierdzające sprzedaż pszenicy. Organy administracji, zarówno pierwszoinstancyjne, jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, odmówiły przyznania pomocy, uznając, że wnioskodawca nie wykazał zakupu nawozów w wymaganym okresie. Skarżący odwoływał się, tłumacząc pomyłkę słabym wzrokiem i pomocą pracownika biura, a także wskazując na błędne wypełnienie formularza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszyły zasadę zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Sąd wskazał, że w sytuacji sprzeczności między wnioskiem a załączonymi dokumentami, organ powinien był wezwać stronę do złożenia wyjaśnień na podstawie art. 50 § 1 K.p.a., zamiast od razu odmawiać przyznania pomocy. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, ale organ ma obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ powinien wezwać stronę do złożenia wyjaśnień na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. w celu wyjaśnienia sprzeczności między wnioskiem a załączonymi dokumentami, zanim wyda decyzję.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.) nastąpiło poprzez brak wezwania do wyjaśnienia sprzeczności we wniosku, co skutkowało odmową przyznania pomocy bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 50 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ powinien wezwać stronę do złożenia wyjaśnień w celu usunięcia wątpliwości co do treści żądania wniosku.
ustawa o ARiMR art. 10a § ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
W sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., z wyłączeniem niektórych przepisów.
rozporządzenie art. 13zx § ust. 1 i 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Przepisy określające warunki udzielania pomocy na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych.
rozporządzenie art. 13zx § ust. 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Obowiązek dołączenia kopii faktur dokumentujących zakup nawozów w określonym okresie.
rozporządzenie art. 13zw § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Przepisy określające warunki udzielania pomocy finansowej z tytułu sprzedaży pszenicy lub gryki.
rozporządzenie art. 13zw § ust. 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Obowiązek dołączenia kopii faktur potwierdzających sprzedaż pszenicy lub gryki w określonym okresie.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty w granicach danej sprawy, rozpoznając ją na podstawie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, nakazująca prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie.
ustawa o ARiMR art. 10a § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
ustawa o ARiMR art. 10a § ust. 3
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu jest wiążąca dla organu, który wydał zaskarżoną decyzję oraz dla sądu, który ponownie rozpozna sprawę.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa poprzez brak wezwania do wyjaśnienia sprzeczności we wniosku. Niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego przez organy.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów oparte na tym, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, a wniosek nie zawierał braków formalnych.
Godne uwagi sformułowania
organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa organ I instancji powinien był - dostrzegając ową sprzeczność - na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. wezwać skarżącego do złożenia wyjaśnień co do treści żądania wniosku brak podjęcia przez organ I instancji czynności wyjaśnienia ze stroną wskazanych rozbieżności i następnie ograniczenie do rozstrzygnięcia sprawy i to po upływie terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy na dofinansowanie w związku ze sprzedażą pszenicy (tj. po 31.07.2023 r.) jawi się jako naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa.
Skład orzekający
Walentyna Długaszewska
przewodniczący
Izabela Paluszyńska
sędzia
Piotr Ławrynowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów administracji publicznej do stosowania zasady zaufania obywateli do organów państwa i wzywania do wyjaśnień w przypadku sprzeczności we wniosku, nawet jeśli formalnie wniosek nie zawiera braków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pomocy finansowej ARiMR, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego i stosowanie zasady zaufania, nawet w przypadku błędów wnioskodawcy. Pokazuje też, jak drobna pomyłka we wniosku może prowadzić do długotrwałego sporu.
“Błąd we wniosku o pomoc finansową: czy organ musi wzywać do wyjaśnień, czy może od razu odmówić?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 37/24 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-03-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Izabela Paluszyńska Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/ Walentyna Długaszewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Środki unijne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 8 § 1, art. 50 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2015 poz 187 § 13zx, § 13zw Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dz.U. 2022 poz 2157 art. 10 ust. 1, art. 10a ust. 1-3 Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.) Sentencja Dnia 20 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2024 roku sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 28 listopada 2023r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 17 października 2023 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 200,- zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 28 listopada 2023 r. (nr jak w sentencji wyroku) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (Dyrektor WOR ARiMR/organ) po rozpatrzeniu odwołania R. B. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. (dalej: Kierownik BP ARiMR/organ I instancji) z 17 października 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. R. B. 12 lipca 2023 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Do wniosku załączył 2 faktury z 30.06.2023 r. i z 11.07.2023 r. potwierdzające sprzedaż przez wnioskodawcę pszenicy. Kierownik BP ARiMR ww. decyzją z 17 października 2023 r. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm., dalej: ustawy o ARiMR) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.) i § 13zx ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie) odmówił R. B. przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Organ I instancji powołał przepisy § 13zx ust. 1 i 5 rozporządzenia wskazujące na możliwość udzielenia przez Agencję – na wniosek producenta rolnego - pomocy na dofinansowanie zakupu ww. nawozów mineralnych oraz towarzyszący temu obowiązek dołączenia kopii faktur lub innych dokumentów księgowych dokumentujących zakup w tym okresie tychże nawozów. Za przyczynę odmowy uznano okoliczność dołączenia do wniosku kopii faktur sprzedaży pszenicy niespełniających wymogów § 13zx ust. 6 rozporządzenia. R. B. w odwołaniu od powyższej decyzji podniósł, że 12 lipca 2023 r. złożył wniosek o udzielenie producentowi rolnemu dofinansowania sprzedaży pszenicy ze zbiorów w 2022 r. w ilości 44,49 tony. Wyjaśnił, że sprzedaż nastąpiła 28.06.2023 r. (25,89 t.) oraz 4.07.2023 r. (18,6 t.). Podał również, że wzór wniosku otrzymał i wypełnił z pomocą pracownika Biura dołączając oryginały faktur, które pracownik Biura skserował i zwrócił z potwierdzeniem przyjęcia. Wnioskodawca wskazał, że niestety ani on, ani pracownik Biura nie zwrócili uwagi, że wypełnili nie ten formularz wniosku co należy, ale wniosku o dofinansowanie zakupu nawozu. Swoją indolencję wnioskodawca tłumaczy jedynie słabym wzrokiem i silną depresją w związku z dużymi trudnościami związanymi z niemożnością znalezienie odbiorcy zboża w wyznaczonym przez rząd terminie. Dodał, że od lutego 2023 r. ze względu na stan zdrowia jest niezdolny do pracy w rolnictwie (orzeczenie KRUS) i po 47 latach pracy przeszedł na rentę rolniczą. Wyjaśnił przy tym, że ziemię trwale wydzierżawił i nie mógłby starać się o pomoc na dofinansowanie zakupu nawozów. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy (jak wskazano na wstępie) Dyrektor WOR ARiMR cytując przepisy § 13zx ust. 1, 3 i 6 rozporządzenia wskazał, że przepisy jednoznacznie regulują komu udziela się pomocy na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych. Jednym z wymogów jest złożenie przez reducenta rolnego w terminie do 31 lipca 2023 r. wniosku wraz z potwierdzeniem dokonania zakupu nawozów fakturami załączonymi do wniosku. Materiał dowodowy nie potwierdza zaś, że strona zakupiła nawozy w okresie referencyjnym. Dlatego zaskarżona decyzja jest poprawna. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że strona chciała wystąpił prawdopodobnie o udzielenie pomocy finansowej z tytułu sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia do 15 lipca 2023 r., a pracownik Biura Agencji podał mu nieprawidłowy formularz wniosku, nie ma na to żadnego potwierdzenia. Wyjaśniono, że pracownicy biur Agencji nie prowadzą pomocy w wypełnianiu wniosków, szczególnie przy wnioskach z płatności krajowej, które są proste do wypełnienia. Na wniosku strony nie ma żadnych adnotacji, że wniosek wypełnił ktoś inny, widnieje podpis strony, a potwierdzenie przyjęcia dokumentu świadczy, że złożono go osobiście. Wniosek wyraźnie wskazuje o jakie płatności się występuje. Możliwe jest, że pracownik wskazał, gdzie znajdują się wnioski i strona nieprecyzyjnie wskazała, o jakie płatności chciała się ubiegać, ale to jej obowiązkiem było sprawdzenie poprawności danych i załączników. Dodano, że pracownik przyjmujący wnioski ich nie weryfikuje ze względu na ich dużą ilość. Zdaniem organu to rolnik jest odpowiedzialny za jakość i precyzję danych zawartych we wniosku i dołączonych do niego dokumentów. Wniosek składany jest dobrowolnie, a jego weryfikacja przeprowadzana jest zgodnie z danymi w nim zawartymi. Z przepisów krajowych i wspólnotowych wynika, że zasadniczo ustanowione przepisami warunki, dające prawo do płatności, muszą być spełnione przez tego rolnika, który się o nie ubiega. Przepis K.p.a. nie obarczają organu obowiązkiem dopilnowania, aby wniosek strony w optymalnym stopniu uwzględniał jej interes ekonomiczny. Obowiązki wynikające z art. 9 K.p.a. nie mogą iść tak daleko, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za błędne załączniki wniosku. To na producencie rolnym ciąży obowiązek spełniania wszystkich warunków kwalifikowalności płatności w ramach deklarowanych płatności. Jest on traktowany jako profesjonalista, od którego należy oczekiwać szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw. Organ dodał, że stosownie do art. 6 K.p.a. zobowiązany był do działania na podstawie przepisów prawa. W skardze na powyższą decyzję R. B. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 8, art. 64 § 2 K.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego wyrażające się w stwierdzeniu, że to rolnik jest odpowiedzialny za precyzję danych zawartych we wniosku i załączników oraz zaniechanie wezwania strony do usunięcia braków formalnych wniosku, które skutkował odmową przyznania pomocy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W motywach skargi podniesiono argumentację tożsamą do przedstawionej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto skarżący dodał, że ocena formalna wniosku nastąpiło dopiero po kilku miesiącach od jego złożenia, po terminie, w którym można było wystąpić o dofinansowanie. Tego rodzaju działania ARiMR stoją w sprzeczności z zasadą zaufania obywateli do organów państwa, ponieważ skarżący składając wniosek w Biurze Agencji przy udziale pracownika organu był przeświadczony o jego prawidłowości. Nie wzięto pod uwagę, że wniosek może być skorygowany po jego złożeniu. W odpowiedzi Dyrektor WOR ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Nadto organ powołał się na przepis art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR zobowiązujący strony uczestniczące w postępowaniu do przedstawiania dowodów i dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz nakładający ciężar udowodnienia faktu na osobę, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), albowiem organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakreślonym powyżej stanie faktycznym i prawnym sprawy Sąd uznał, że w sytuacji, gdy skarżący jako producent rolny złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej, którego treść (wypełnionego formularza wniosku) odbiega od dołączonych faktur w ten sposób, że nakazuje zakwalifikować odmiennie wniosek - jako dotyczący przyznania pomocy z tytułu zakupu nawozów mineralnych, a załączane faktury – jako dotyczące przyznania pomocy z tytułu sprzedaży pszenicy lub gryki, należało przed rozstrzygnięciem sprawy wezwać stronę do złożenia wyjaśnień. Na podstawie bowiem tak złożonego wniosku organy Agencji nie miały jasności, czy faktycznie R. B. wniósł o przyznanie pomocy, o której mowa w § 13zx rozporządzenia tj. na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, czy może pomocy, o której mowa w § 13zw rozporządzenia tj. producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. Wskazać należy bowiem, że zgodnie z § 13zw ust. 1 rozporządzenia w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...], 4) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412) - na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu nawozami lub sprzedaży nawozów. Pomoc ta jest przyznawana na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej, a wniosek, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, składa się raz do dnia 31 lipca 2023 r. (§ 13zx ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, dołącza się kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez (§ 13zx ust. 6 rozporządzenia). Z kolei dotyczący pomocy finansowej udzielanej przez Agencję z tytułu sprzedaży pszenicy lub gryki przepisy § 13zw ust. 1 rozporządzenia określa, że w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...]; 3a) który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. 4) który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do § 13zw ust. 3 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia pomoc ta jest przyznawana na wniosek producenta rolnego złożony do dnia 31 lipca 2023 r. do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej. Analogicznie zaś, jak w przypadku ww. pomocy związanej z zakupem nawozów mineralnych, również w przypadku pomocy związanej ze sprzedażą pszenicy lub gryki obowiązkiem producenta rolnego było dołączenie do wniosku kopii faktur VAT lub ich duplikatów potwierdzających sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. (§ 13zw ust. 7 rozporządzenia). Z wyżej powołanych regulacji wynika, że w tym samym terminie (do 31.07.2023 r.) producent rolny, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...], a złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (odpowiednio w 2022 r. albo w 2023 r.) uprawniony ubiegać się o przyznanie dofinansowania z tytułu sprzedaży pszenicy lub gryki, jak i dofinansowania do zakupu nawozów mineralnych. W obu wypadkach należało wykazać fakturami VAT w stosownym okresie czy to sprzedaż pszenicy lub gryki, czy zakup nawozów mineralnych. Co istotne pomoc finansowa z omawianych tytułów – zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ARiMR przyznawana jest w drodze decyzji administracyjnej. W sprawach tego rodzaju mamy zatem do czynienia z postępowaniem administracyjnym. Przepis szczególny wobec regulacji K.p.a. art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji określa, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W myśl art. 10a ust. 2 tej ustawy w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przy czym, jak stanowi art. 10a ust. 3 ustawy o Agencji strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powyższych przepisów wynika niewątpliwie, na co zwrócił uwagę Dyrektor WOR ARiMR, że to na stronie uczestniczącej w postępowaniu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Organ zaś zobowiązany jest – wskazuje organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - li tylko stać na straży praworządności, a więc w tym wypadku wydać rozstrzygnięcie zgodnie z treścią wniosku. Sąd pragnie jednak zwrócić uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, która w przedmiotowej sprawie nie została wyłączona mocą przepisów ustawy o Agencji, jest ustanowiona w art. 8 K.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zasada zaufania obywateli ma na celu nie tylko kształtować etykę administrowania (będącej także elementem zasady dobrej administracji), ale również ma pozwolić na uniknięcie tworzenia sytuacji procesowych, które są dla strony zaskakujące, niedogodne, wskazują na zmienność oceny faktów lub uprawnień, powodują powstanie nierówności ich pozycji w postępowaniu, bez należytego uzasadnienia w stanie faktycznym lub prawnym sprawy (por. wyrok WSA w Kielcach z 13 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 223/23, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na względzie istotę powyższej zasady, a także ciążący na organie mocą art. 10a ust. 1a pkt 2 ustawy o Agencji obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy skarżący w dniu 12 lipca 2023 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek na formularzu dotyczącym udzielania pomocy na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych, dołączając doń dwie faktury VAT ujawniające sprzedaż przez niego pszenicy w okresie, o którym mowa w § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia, nie zaś faktury dotyczące zakupu nawozów mineralnych, organ I instancji powinien był - dostrzegając ową sprzeczność - na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. wezwać skarżącego do złożenia wyjaśnień co do treści żądania wniosku. Choć wniosek został złożony na urzędowym formularzu, to wobec załączonych do niego faktur VAT odzwierciedlających nie zakup nawozów mineralnych, a sprzedaż pszenicy, konieczne było wezwanie do sprecyzowanie treści wniosku. Już bowiem powierzchowna ocena wniosku wraz z załącznikami ujawniała w kontekście przepisów § 13zx i § 13zw rozporządzenia wewnętrzną jego sprzeczność co do istoty żądania strony. Brak podjęcia przez organ I instancji czynności wyjaśnienia ze stroną wskazanych rozbieżności i następnie ograniczenie do rozstrzygnięcia sprawy i to po upływie terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy na dofinansowanie w związku ze sprzedażą pszenicy (tj. po 31.07.2023 r.) jawi się jako naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa. W kontekście powyższego bez znaczenia jest podnoszona przez skarżącego okoliczność, czy faktycznie w procesie składania przezeń wniosku w dniu 12 lipca 2023 r. w Biurze Agencji brał aktywny udział (pomocniczo) pracownik tegoż Biura, czy tylko jego czynności ograniczały się do przyjęcia wniosku wraz z załącznikami. Organ I instancji powinien był bowiem przed rozstrzygnięciem sprawy wyjaśnić ze stroną faktyczną treść jej żądania. Z uwagi na treść powołanego wyżej art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Sąd uznaje za niezasadne zarzuty skargi naruszenia przez organy orzekające przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., bowiem nie znajdowały one w sprawie zastosowania. W ocenie Sądu w zakończonym postępowaniu administracyjnym nie doszło również do naruszenia art. 64 § 2 K.p.a., który normuje obowiązek organu wezwania wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych podania. Wniosek skarżącego nie zawierał bowiem braków formalnych, lecz w kontekście przepisów prawa materialnego § 13zw i § 13zx rozporządzenia – o czym Sąd wypowiedział się wyżej – ujawniał sprzeczności, które należało wyjaśnić w trybie art. 50 § 1 K.p.a. W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone uchybienia procesowe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I. wyroku. Ponownie rozpoznając sprawy organ I instancji – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. - uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wezwie skarżącego do sprecyzowania wniosku złożonego 12 lipca 2023 r. Następnie, w zależności od złożonych przez R. B. wyjaśnień, rozpozna sprawę w stosownym przedmiocie. Sąd na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych w kwocie 200 zł uiszczonego wpisu od skargi (punkt II. wyroku).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI