III SA/Po 364/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-06-23
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
NFZkonkurs ofertświadczenia opieki zdrowotnejleczenie uzależnieńofertanieprawdziwe informacjeodrzucenie ofertyinteres prawnypostępowanie administracyjneNSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę wspólników spółki cywilnej na decyzję NFZ, utrzymującą w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie o uwzględnieniu odwołania innego podmiotu w konkursie ofert na świadczenie opieki zdrowotnej.

Sprawa dotyczyła konkursu ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Skarżący, wspólnicy spółki cywilnej, zaskarżyli decyzję Dyrektora WOW NFZ, która utrzymała w mocy rozstrzygnięcie o uwzględnieniu odwołania Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego. Kluczowym problemem była ocena oferty skarżących, która pierwotnie zawierała nieprawdziwe informacje dotyczące superwizji terapii uzależnień. Po serii postępowań sądowych i uchyleniach, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że taka oferta powinna zostać odrzucona. Ostatecznie WSA w Poznaniu oddalił skargę skarżących, uznając, że decyzja organu była zgodna z wytycznymi NSA.

Sprawa dotyczyła konkursu ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie leczenia uzależnień. Oferta skarżących, spółki cywilnej D. C. i D. J., została pierwotnie wybrana do zawarcia umowy, mimo że zawierała nieprawdziwe informacje dotyczące superwizji terapii uzależnień. Po odwołaniu Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego, Dyrektor WOW NFZ początkowo oddalił odwołanie, jednak po wyrokach sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia. NSA jednoznacznie wskazał, że oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, nawet jeśli wynika to z nieprecyzyjnego pytania ankietowego, powinna zostać odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, a nie korygowana lub punktowana. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor WOW NFZ uwzględnił odwołanie Szpitala, uznając ofertę skarżących za podlegającą odrzuceniu. Skarżący wnieśli skargę do WSA w Poznaniu, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz kwestionując interpretację wyroków NSA. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając decyzję Dyrektora za zgodną z prawem i wiążącą oceną prawną NSA. Sąd podkreślił, że oferta jest wiążąca i nie może być zmieniana po terminie składania ofert, a nieprawdziwe informacje skutkują jej odrzuceniem. W konsekwencji, uznano, że naruszenie zasad postępowania przez komisję konkursową skutkowało naruszeniem interesu prawnego Szpitala, który powinien być wybrany do zawarcia umowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, nawet jeśli wynika to z nieprecyzyjnego pytania, powinna zostać odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. Nie jest to brak formalny podlegający uzupełnieniu.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednich orzeczeniach jednoznacznie wskazał, że oferta jest wiążąca i nie może być zmieniana po terminie składania ofert. Nieprawdziwe informacje w ofercie, niezależnie od ich źródła, stanowią podstawę do jej odrzucenia, a nie uzupełnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.ś.o.z. art. 149 § 1 pkt 2

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Odrzuca się ofertę zawierającą nieprawdziwe informacje.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ administracyjny oraz sąd są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach NSA.

u.ś.o.z. art. 142 § 1-3 w zw. z ust. 5

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Oferta jest wiążąca i nie może podlegać zmianom po terminie składania ofert.

u.ś.o.z. art. 148

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Oferta składana przez świadczeniodawcę jest wiążąca.

Pomocnicze

u.ś.o.z. art. 149 § 3

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Określa braki formalne podlegające usunięciu, które nie obejmują nieprawdziwych informacji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i działanie wnikliwe i szybkie.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny przez organ czy materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji.

u.ś.o.z. art. 152 § 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania, przysługują środki odwoławcze.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, nawet jeśli wynika to z nieprecyzyjnego pytania, powinna zostać odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. Zmiana odpowiedzi w ofercie po terminie składania ofert jest niedopuszczalna i stanowi zmianę oferty, a nie uzupełnienie braku formalnego. Naruszenie zasad postępowania konkursowego przez komisję, które skutkuje zawarciem umowy z oferentem, którego oferta powinna zostać odrzucona, narusza interes prawny innego oferenta.

Odrzucone argumenty

Oferta skarżących nie powinna zostać odrzucona, ponieważ pytanie ankietowe było nieprecyzyjne, a zmiana odpowiedzi była dopuszczalna. Szpitalowi przysługiwał jedynie interes faktyczny w kwestionowaniu decyzji, a nie prawny, ponieważ ponowne rozstrzygnięcie konkursu nie powinno skutkować zmianą wyboru oferenta.

Godne uwagi sformułowania

oferta jest wiążąca i nie może podlegać na kolejnych etapach postępowania konkursowego – a więc po terminie składania ofert – jakimkolwiek zmianom, uzupełnieniom, czy też innym modyfikacjom oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, to oferta której informacje nie korespondują z rzeczywistym stanem rzeczy zastąpienie w ofercie odpowiedzi »tak« odpowiedzią »nie« na pytanie rankingowe, nie stanowi [...] sanowania usuwalnych wad formalnych oferty, lecz [...] stanowi jej zmianę, której dokonywanie po terminie składania ofert nie jest dopuszczalne

Skład orzekający

Szymon Widłak

przewodniczący

Izabela Paluszyńska

członek

Jacek Rejman

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odrzucania ofert w postępowaniach konkursowych na świadczenia opieki zdrowotnej, zwłaszcza w kontekście nieprawdziwych informacji i nieprecyzyjnych pytań ankietowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań konkursowych na świadczenia opieki zdrowotnej prowadzonych przez NFZ.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań konkursowych w ochronie zdrowia i znaczenie precyzji w ofertach. Długotrwały proces sądowy z kilkukrotnymi uchyleniami podkreśla wagę prawidłowej interpretacji przepisów.

NFZ: Błędna odpowiedź w ofercie to odrzucenie, nie poprawka. Długa batalia sądowa o kontrakt na leczenie uzależnień.

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 364/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-06-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Szymon Widłak /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Sygn. powiązane
II GZ 366/22 - Postanowienie NSA z 2022-09-22
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 23 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Skrzypczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi D. C., D. J. - wspólników spółki cywilnej [...] s.c. w [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie uwzględnienia odwołania w sprawie rozstrzygnięcia prowadzonego w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] (dalej również: Dyrektor WOW NFZ; Dyrektor; organ) decyzją z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr [...], w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek wniosku D. J. i D. J. - wspólników spółki cywilnej [...] s.c. w K., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora WOW NFZ z dnia 8 marca nr [...], wydaną w przedmiocie uwzględnienia odwołania w sprawie rozstrzygnięcia prowadzonego w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej.
Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następującym stanie sprawy.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ogłosił w dniu 4 lipca 2018 r. postępowanie w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2023 r. umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień na obszarze powiatu K.. W ogłoszeniu o postępowaniu wskazano m.in., że po przeprowadzeniu postępowania zostanie zawarta maksymalnie jedna umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a oferty należy składać do 18 lipca 2018 r. Oferty złożyły trzy podmioty: 1. D. J., D. J. s.c. w K. (dalej również: oferent; skarżący), 2. Wojewódzki Szpital Zespolony im. [...] w K. (dalej: WSZ w K.; Szpital; uczestnik) oraz 3. P. P..
Oferent na zawarte w formularzu ofertowym pytanie Superwizja terapii uzależnień - w lokalizacji odpowiedział "Tak". Ponadto załączył umowę z dnia 9 lipca 2018 r. zawartą z P. C. na świadczenie usług w zakresie wykonywania superwizji procesów terapii uzależnień w poradniach prowadzonych przez oferenta, z której wynikało, że od 9 lipca 2018 r. superwizja będzie wykonywana podczas co najmniej 8 zjazdów w ciągu roku.
W dniu 8 sierpnia 2018 r. komisja konkursowa wezwała oferenta do złożenia wyjaśnień w związku ze stwierdzeniem rozbieżności między odpowiedzią "Tak" na pytanie zawarte w pkt Vlll.2.4.1 formularza ofertowego a danymi z formularza ofertowego, polegające na nieudokumentowaniu systematycznego zewnętrznego monitorowania procesu terapii uzależnień przez osobę posiadającą wpis na prowadzoną przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych listę osób uprawnionych do prowadzenia superwizji lub przez osobę z listy superwizorów rekomendowanych przez Krajowe Biuro do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii – co najmniej 8 razy w okresie ostatnich 12 miesięcy poprzedzających o 2 miesiące miesiąc, w którym ogłoszono postępowanie, proporcjonalnie do czasu obowiązywania umowy we wskazanym okresie - w lokalizacji.
W dniu 10 sierpnia 2018 r. komisja konkursowa podjęła uchwałę w przedmiocie zmiany odpowiedzi udzielanych przez oferentów na pytania ankietowe zawarte w formularzu ofertowym. W uchwale tej ustalono, że w przypadkach, gdy oferta zawiera sprzeczne, wzajemnie wykluczające się informacje, czyli wówczas, gdy odpowiedź na pytanie ankietowe o charakterze rankingującym stoi w opozycji do pozostałych informacji podanych przez oferenta w innych częściach formularza ofertowego lub w innej części oferty, należy wzywać oferenta do złożenia wyjaśnień, zaś po ich przyjęciu korygować odpowiednio odpowiedź i odejmować albo dodawać punkty. Zasady przyjęte w uchwale stosowano do wszystkich sytuacji, które spełniały opisane w nich okoliczności, w celu zachowania zasady równego traktowania świadczeniodawców, wyrażonej w art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm.) - dalej: u.ś.o.z., nie zaś tylko w odniesieniu do oferenta. Wydanie powyższej uchwały nie miało wpływu na sytuację skarżącego.
W dniu 13 sierpnia 2018 r. do komisji konkursowej wpłynęły wyjaśnienia oferenta na wezwanie z dnia 8 sierpnia 2018 r., w których poinformował, że błędnie zaznaczył odpowiedź "Tak" oraz wniósł o wprowadzenie w jego ofercie zmiany w tym zakresie, skutkującej zmniejszeniem liczby punktów za to kryterium z 5 do 0. Komisja konkursowa uwzględniła ten wniosek, zmieniając punktację z 5 do 0 pkt, jako że jedynie za spełnienie tego kryterium przyznaje się 5 pkt, zgodnie z § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej - Dz.U. poz. 1372 ze zm.) - dalej: rozporządzenie MZ, rozporządzenie wykonawcze, w zw. z zał. nr 4 - tabela nr 1 - 20. Przedmiot postępowania: leczenie uzależnień stacjonarne Lp. 1 kryterium jakość, kategoria: monitorowanie procesu terapii uzależnień.
W ogłoszeniu o rozstrzygnięciu postępowania z dnia 31 sierpnia 2018 r. komisja konkursowa poinformowała, że do zawarcia umowy wybrano ofertę D. J. i D. J., która uzyskała 43,25 pkt; natomiast nie wybrano ofert pozostałych uczestników, z których Szpital uzyskał 35,88 pkt, zaś P. P. 22,81 pkt.
W dniu 31 sierpnia 2018 r. nastąpiło rozstrzygnięcie postępowania konkursowego. W ogłoszeniu o rozstrzygnięciu postępowania komisja konkursowa poinformowała, że do zawarcia umowy wybrano ofertę D. J. i D. J. prowadzących działalność leczniczą w formie spółki cywilnej [...] s.c. w K..
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł jego uczestnik - [...] w K..
Decyzją z dnia 27 września 2018 r. nr [...] oraz utrzymującą ją w mocy decyzją z dnia 5 listopada 2018 r. nr [...] Dyrektor WOW NFZ oddalił wniesione przez Szpital odwołanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt: III SA/Po 7/19 oddalił skargę wniesioną przez tego uczestnika na decyzję w tej sprawie.
Wyrok ten, jak również obydwie wydane w tej sprawie decyzje zostały uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 1059/19, na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej Szpitala.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał m.in., że oferta jest wiążąca i po terminie składania ofert nie może podlegać zmianom, w tym w szczególności w zakresie odnoszącym się do warunków oferty objętych (rankingowymi) pytaniami ankietowymi. Po terminie składania ofert oferty nie może również zmienić komisja konkursowa, gdyż nie ma do tego podstaw prawnych. Zdaniem NSA, komisja konkursowa bez podstawy prawnej wydała 10 sierpnia 2018 r. uchwałę dopuszczającą zmiany pierwotnie złożonych ofert.
Sąd kasacyjny stwierdził, że do braków nieusuwalnych należy brak określony w art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z, tj. sytuacja, gdy oferta zawiera nieprawdziwe informacje. Oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, to zaś oferta, której informacje nie korespondują z rzeczywistym stanem rzeczy mającym (mogącym mieć) istotne i miarodajne znaczenie dla oceny spełnienia przez ofertę oczekiwań zamawiającego oraz określonych przez niego warunków jej przyjęcia, a tym samym - na wynik postępowania. Jeżeli zatem oferta konkurenta skarżącego w odniesieniu do pytania zawartego odnośnie Superwizji terapii uzależnień - w lokalizacji zawierała odpowiedź "Tak", co nie było zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy w tym zakresie, to nie było podstaw, aby tę odpowiedź traktować jako inny niż określony art. 149 ust. 1 u.ś.o.z. wymóg formalny ani jako brak dokumentacji mogący podlegać usunięciu w trybie art. 149 ust. 3 u.ś.o.z. Zastąpienie w ofercie odpowiedzi "Tak" odpowiedzią "Nie" na pytanie rankingowe nie stanowi sanowania usuwalnych wad formalnych oferty, lecz jest jej zmianą, której dokonywanie po terminie składania ofert nie jest dopuszczalne.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Szpitala od rozstrzygnięcia postępowania z dnia 31 sierpnia 2018 r., Dyrektor WOW NFZ decyzją z dnia 14 lutego 2020 r. nr [...] oraz utrzymującą ją w mocy decyzją z dnia 26 maja 2020 r. nr [...] oddalił to odwołanie.
WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Po 426/20 oddalił skargę Szpitala na decyzję z dnia 26 maja 2020 r. nr [...]
Sąd I instancji stwierdził, że zarówno organ, jak i Sąd są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku NSA sygn. akt II GSK1059/19. Sąd podzielił argumenty organu zawarte w zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że bezsporne i niekwestionowane jest uzyskanie przez skarżący Szpital 35,88 pkt, w sytuacji, gdy wybrana oferta uzyskała 43,25 pkt. Stwierdził, że kluczową dla rozstrzygnięcia kwestią było stwierdzenie, czy istniały podstawy do odrzucenia wybranej oferty. W ocenie Sądu takich podstaw nie było, a nadinterpretacją wyroku NSA jest twierdzenie, że uznał on, iż oferta ta z powodu podania nieprawdziwych informacji powinna zostać odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. Sąd zgodził się z organem, że nawet gdyby uznać, iż podana przez oferenta odpowiedź jest nieprawdziwa, to dotyczy ona kryterium określonego nie w pkt VlIl.2.4.1. formularza ofertowego, ale kryterium, o którym mowa w § 3 pkt 4 rozporządzenia MZ, przy czym bezsporne jest, że oferent tak określonego kryterium nie spełniał, na co wskazuje umowa z dnia 9 lipca 2018 r. Niemniej jednak Sąd podzielił stanowisko organu, że pytanie zawarte w pkt VIlI.2.4.1. formularza ofertowego nie oddaje treści tego kryterium, lecz wskazuje jedynie bardzo skrótowo: Superwizja terapii uzależnień - w lokalizacji. Załączona do oferty umowa wskazuje zaś, że oferent podał prawdziwą odpowiedź na to pytanie ("Tak"), gdyż rzeczywiście określone w pytaniu kryterium spełniał. Dlatego też zasadnie organ przyjął, że oferent nie może ponosić ujemnych konsekwencji działania organizatora konkursu.
Sąd podniósł, że nie naruszono wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, a w szczególności § 18 ust. 4 zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 14 marca 2017 r., stanowiącego, że po upływie terminu składania ofert, oferent jest związany ofertą do czasu rozstrzygnięcia postępowania. Sąd podkreślił, że w ogłoszeniu o postępowaniu wskazano, iż maksymalna liczba umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które zostaną zawarte po przeprowadzeniu postępowania wynosi jeden. Różnica między liczbą punktów uzyskanych przez ofertę skarżącego (35,88) a wybraną ofertą (43,25) wynosi 7,37 i to już po uwzględnieniu braku spełnienia przez oferenta rzeczywistego kryterium z rozporządzenia MZ. Wiodącą zasadą obowiązującą w toku całego postępowania, mającego na celu wyłonienie świadczeniodawcy, jest obowiązek Funduszu zapewnienia równego traktowania wszystkich świadczeniodawców i gwarantowania uczciwej konkurencji. Przejawem realizacji zasady równego traktowania świadczeniodawców jest stosowanie takich samych kryteriów do wszystkich podmiotów biorących udział w postępowaniu. Sąd I instancji podkreślił, że niedopuszczalne jest stosowanie względem niektórych świadczeniodawców dodatkowych kryteriów bądź wyłączenie stosowania określonych kryteriów. Stwierdził, że wobec wszystkich ofert stosowano te same kryteria i warunki.
Sąd uznał, że niezależnie od oceny skuteczności uchylenia się przez oferenta od skutków prawnych oświadczenia woli, w związku z błędnie zadanym pytaniem, nie było podstaw do odrzucenia tej oferty, a jedynie do nieprzyznania mu punktów przewidzianych w zał. nr 4 do rozporządzenia MZ.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1845/21, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej WSZ w K. od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Po 426/20, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Dyrektora WOW NFZ z dnia 26 maja 2020 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję z dnia 14 lutego 2020 r. nr [...]
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasadny jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez organ wbrew ocenie prawnej i wskazaniom Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 1059/19. Sąd kasacyjny stwierdził, że w przywołanym wyroku NSA zawarł szczegółową ocenę prawną i wskazówki co do dalszego postępowania, wobec czego Sąd II instancji, podobnie jak Sąd I instancji, jest związany tym orzeczeniem i dokonaną w nim wykładnią prawa.
Sąd kasacyjny poddał analizie treść uzasadnienia wspomnianego wyroku NSA z dnia 29 listopada 2019 r. w zakresie zawartych w nim wskazówek co do stanu prawnego i faktycznego sprawy. Przede wszystkim wskazał na to, że w wyroku tym przesądzono, "że w świetle art. 142 ust. 1–3 w zw. z ust. 5 i art. 148 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oferta składana przez świadczeniodawcę w odpowiedzi na ogłoszenie o otwarciu postępowania w sprawie zawierania wymienionych umów oraz określone nim warunki, jest wiążąca i nie może podlegać na kolejnych etapach postępowania konkursowego – a więc po terminie składania ofert – jakimkolwiek zmianom, uzupełnieniom, czy też innym modyfikacjom, w tym w szczególności w zakresie odnoszącym się do warunków oferty objętych (rankingowymi) pytaniami ankietowymi. Uznać należy to za oczywiste również z tego powodu, że oferta o której mowa w przepisach przywołanej ustawy, to – wobec braku jakichkolwiek odmiennych zastrzeżeń ustawodawcy w tym zakresie – oferta w rozumieniu ustawy – Kodeks cywilny (art. 66 § 1 k.c.). Tak też, co trzeba podkreślić, jest ona rozumiana na gruncie zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (§ 2 pkt 12). Co więcej, przywołane zarządzenie potwierdza, że po upływie terminu składania ofert, oferent jest związany ofertą do czasu rozstrzygnięcia postępowania (§ 18 ust. 4), jej uzupełnienie zaś przez oferenta – świadczeniodawcę – może skutecznie nastąpić pod warunkiem, że pisemne powiadomienie o uzupełnieniu oferty wskazany organ otrzyma przed upływem terminu składania ofert (§ 18 ust. 1)". Ponadto podniósł, że w wyroku tym zaznaczono także, że jeżeli "świadczeniodawca jest związany składaną przez siebie ofertą, której treść wyznaczają zawarte w niej dane stanowiące stosowne oświadczenia woli oraz oświadczenia wiedzy będące odpowiedzią profesjonalnego podmiotu – bo tak przecież należy traktować świadczeniodawcę ubiegającego się o zawarcie umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – na konkretne ogłoszenie oraz określone nim warunki, to wskazana zasada odnosząca się do konsekwencji złożenia oferty, w takim samym stopniu oraz zakresie konsekwencje te ustala wobec organu przeprowadzającego wymienione postępowanie. Wobec tego, skoro oferent – świadczeniodawca – nie może, po upływie terminu składania ofert, zmienić, skorygować, modyfikować, uzupełniać złożonej przez siebie oferty, to nie może tego uczynić również komisja konkursowa (por. w tej mierze jednolite stanowisko prezentowane przez NSA np. w wyrokach z dnia: 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1489/12; 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1539/12, 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1288/15; 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1908/15). O ile bowiem jest ona uprawniona do oceny, a w konsekwencji ewentualnego przyjęcia, nieprzyjęcia lub odrzucenia oferty, to nie jest uprawniona do podejmowania jakichkolwiek działań odnoszących się do rozporządzania treścią zawartych w niej oświadczeń. Zwłaszcza, gdy w korespondencji do dotychczas przedstawionych argumentów podkreślić, że nie ma ona do tego żadnych podstaw, które miałyby wynikać z przepisów obowiązującego prawa". Dalej Sąd kasacyjny argumentował, że NSA odwołał się do treści art. 149 ust. 1 u.ś.o.z. i zauważył, iż "zawiera on enumeratywne wyliczenie przyczyn, których zaistnienie bezwzględnie zobowiązuje komisję konkursową do odrzucenia oferty. Analiza katalogu tych przyczyn uzasadnia twierdzenie, że mają one charakter tego rodzaju wymogów, które musi spełniać oferta – co niezależnie od wskazanych tym przepisem wymogów formalnych, dotyczy także wymogów odnoszących się kwestii o charakterze merytorycznym, w tym między innymi, wymogu prawdziwości informacji zawartych w ofercie (pkt 2 ust. 1 art. 149) – a więc wymogów, które mają charakter konieczny, i których brak spełniania jest brakiem nieusuwalnym uniemożliwiającym dopuszczenie oferty do konkursu ze skutkiem jej odrzucenia. W relacji do przywołanej regulacji, art. 149 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., określa inne niż wymienione w ust. 1 tego przepisu wymogi formalne oferty, w tym również braki odnośnie do przedstawienia wszystkich wymaganych dokumentów, które w przeciwieństwie do wymogów enumeratywnie wymienionych w ust. 1 art. 149 mają charakter braków (wad) podlegających usunięciu". Wobec tego Sąd II instancji stwierdził, że w związku z powyższym w powoływanym wyroku NSA przyjął, iż na tle "konsekwencji wynikających z wiążącego charakteru oferty, której treść wyznaczają zawarte w niej dane stanowiące stosowne oświadczenia woli oraz oświadczenia wiedzy będące odpowiedzią profesjonalnego podmiotu na konkretne ogłoszenie oraz określone nim warunki, trzeba stwierdzić, że oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, to oferta której informacje nie korespondują z rzeczywistym stanem rzeczy mającym (mogącym mieć) istotne i miarodajne znaczenie dla oceny spełnienia przez tę ofertę oczekiwań zamawiającego oraz określonych przez niego warunków jej przyjęcia, a tym samym na wynik postępowania. Dlatego też nie ma znaczenia to – bo nic takiego nie wynika z przywołanego przepisu prawa – czy źródłem nieprawdziwości informacji zawartych w ofercie jest intencjonalność działań oferenta, czy też nie. Zwłaszcza, gdy w tym względzie ponownie podkreślić, że oferta o której mowa na gruncie przepisów prawa regulujących postępowanie w sprawie zawarcia umów stanowiących podstawę udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to oferta w rozumieniu ustawy – Kodeks cywilny. Jeżeli tak, to oferent jest nią związany i ponosi wszystkie konsekwencje złożenia oferty o określonej treści. W tym również ryzyko jej nieprzyjęcia w sytuacji, gdy nie koresponduje ona z wymogami określonymi przez zamawiającego w ogłoszeniu o otwarciu postępowania w sprawie zawarcia wymienionych umów, a także – co trzeba podkreślić – ryzyko jej odrzucenia, gdy stanowiąc odpowiedź na wskazane ogłoszenie oraz określone nim warunki, zawiera informacje nieprawdziwe, w podanym powyżej rozumieniu tego pojęcia, a więc informacje, które innymi słowy, przedstawiają stan rzeczy w sposób obiektywnie niezgodny ze stanem rzeczywistym". Ponadto Sąd kasacyjny zwrócił uwagę na to, że NSA podkreślił, iż "jeżeli oferta konkurenta strony skarżącej złożona w odpowiedzi na ogłoszenie o postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień na terenie powiatu K., w odniesieniu do pytania rankingowego, a mianowicie kwestii stawianej w części VIII Formularza Ofertowego, rozdział 2 – rozdział 2.4. Monitorowanie procesu terapii uzależnień – 2.4.1. Superwizja terapii uzależnień – w lokalizacji, zawierała odpowiedź pozytywną (...), co nie było obiektywnie zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy w tym zakresie, to z uwagi na wszystkie konsekwencje wynikające z wiążącego charakteru tej oferty, o czym szeroko mowa była powyżej, nie było żadnych podstaw, aby wskazaną odpowiedź traktować, jako inny, niż określony w ust. 1 art. 149 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., wymóg formalny – zwłaszcza, że wymieniona odpowiedź odnosiła się do wymogu dotyczącego kwestii merytorycznych – ani też, jako deficyt dokumentacji, który miałby podlegać usunięciu w trybie art. 149 ust. 3 przywołanej ustawy".
W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku NSA sygn. akt II GSK 1059/19 wyraźnie uznano, iż "zastąpienie w ofercie odpowiedzi »tak« odpowiedzią »nie« na pytanie rankingowe, nie stanowi (bo ze swej istoty nie może stanowić) sanowania usuwalnych wad formalnych oferty, lecz – co trzeba z całą stanowczością podnieść – stanowi jej zmianę, której dokonywanie po terminie składania ofert nie jest dopuszczalne". Ponadto w uzasadnieniu wskazanego wyżej orzeczenia NSA dodano, że "żadnych warunków ku temu – w tym w trybie, w jakim miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie – nie może tworzyć również komisja konkursowa". NSA "nie nakazał w tym przypadku ponownego rozważania powyższej kwestii, ale wyraził w swoim wyroku jednoznaczne stanowisko w tym zakresie".
W takich okolicznościach Sąd kasacyjny, stwierdził, że będąc związany zacytowanym wyżej orzeczeniem i dokonaną w nim wykładnią prawa, nie może uznać, iż prawidłowe jest ponowne stanowisko organu i Sądu I instancji, które sprowadza się w istocie rzeczy do stwierdzenia, że wystarczająca jest tu jedynie zmiana uzasadnienia decyzji i podjęcie w swej istocie takiego samego rozstrzygnięcia - jedynie opartego na nieco odmiennej argumentacji prawnej. Zasadność powyższego zarzutu przesądza więc o konieczności uwzględnienia skargi kasacyjnej oraz uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponadto, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, Sąd II instancji uznał, że w świetle przedstawionych argumentów skarga jest zasadna i należało ją uwzględnić - i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 14 lutego 2020 r. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd kasacyjny stwierdził, że Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...], rozpoznając ponownie sprawę, weźmie pod uwagę poczynione wywody i przede wszystkim zastosuje jednoznacznie wyrażoną ocenę prawną oraz wskazania zawarte w wyroku NSA z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 1059/19. Zakres oceny prawnej określonej w tym wyroku "narzuca bowiem wprost organowi sposób interpretacji prawa, ocenę faktów i w konsekwencji kierunek wyniku sprawy administracyjnej".
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...], w wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy, w decyzji z dnia 8 marca 2022 r. nr [...] uwzględnił odwołanie WSZ w K. w sprawie rozstrzygnięcia z dnia 31 sierpnia 2018 r. postępowania prowadzonego pod nr. [...] w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2023 r. umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień dla obszaru powiatu: [...].
W dniu 17 marca 2022 r. wpłynął do organu wniosek D. J. i D. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Dyrektor WOW NFZ decyzją nr [...] z dnia 8 kwietnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 marca 2022 r. nr [...] W podstawie prawnej organ wskazał art. 154 ust. 6 u.ś.o.z. (Dz.U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 1493).
W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności omówił podstawę prawną do orzekania w niniejszej sprawie i przepisy istotne dla jej rozstrzygnięcia, wskazując na datę wszczęcia postępowania i dotychczasowe brzmienie art. 154 ust. 1 i nast. u.ś.o.z., sprzed zmiany wynikającej z ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 1493).
Następnie organ przedstawił dokładnie stan faktyczny sprawy, tj. przebieg postępowania konkursowego, poszczególne oferty jego uczestników, jak i wydane w tej sprawie rozstrzygnięcia administracyjne i orzeczenia sądowe.
Wyjaśnił, że decyzją nr [...]/0 z dnia 8 marca 2022 r. uwzględnił w całości odwołanie WSZ w K., gdyż będąc związanym oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zobowiązany był przyjąć, że zmiana odpowiedzi w zakresie pytania rankingowego w części VIII Formularza Ofertowego, rozdział 2 - rozdział 2.4. Monitorowanie procesu terapii uzależnień - 2.4.1. Superwizja terapii uzależnień - w lokalizacji z odpowiedzi "TAK" na odpowiedź "NIE", stanowiła niemożliwy do uzupełnienia brak formalny, o którym mowa w treści art. 149 ust. 3 u.ś.o.z. Ze względu na to, że początkowo wskazana odpowiedź na pytanie ankietowe była sprzeczna z rzeczywistym stanem rzeczy, zgodnie z art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. oferta D. J. i D. J. podlega odrzuceniu. Tym samym, zgodnie z oceną prawną zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny komisja konkursowa, prowadząc postępowanie, w sposób nieprawidłowy przyjęła możliwość zmiany odpowiedzi udzielonych przez oferenta na pytania ankietowe zawarte w formularzu ankietowym, co skutkowało nieprzyznaniem punktów, zamiast odrzuceniem oferty. Stwierdził, że komisja konkursowa poprzez błędne zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie określonych w niej zasad postępowania w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami naruszyła interes prawny Szpitala. W związku z powyższym, Dyrektor WOW NFZ uwzględnił w całości odwołanie Szpitala.
Przedstawiając zarzuty zawarte w złożonym przez skarżących wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wyjaśnił, że skarżący wskazali na naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie, w jakim organ ocenił materiał dowodowy w sprawie oraz naruszenie art. 152 ust. 1 w zw. z art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. w zakresie, w jakim uwzględniono odwołanie WSZ w K., mimo że oferta [...] s.c. nie podlega odrzuceniu, przy czym jednocześnie, mając na uwadze różnice w punktacji, Szpitalowi przysługiwał jedynie interes faktyczny w kwestionowaniu rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, albowiem ponowne rozstrzygnięcie konkursu nie powinno skutkować zmianą wyboru oferenta.
Organ podkreślił, że rozpatrując ponownie sprawę, w której wydana została decyzja nr [...] z dnia 8 marca 2022 r., przyjął zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 [aktualnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.]) - dalej: p.p.s.a. ocenę prawną przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 1059/19 oraz wyroku z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1845/21.
Przywołując szczegółowe stanowiska zawarte w tych orzeczeniach, organ stwierdził, że podczas wydawania decyzji związany był treścią tychże wyroków. Podniósł, że ocena prawna dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanych wyrokach wskazuje, że w świetle art. 142 ust. 1-3 w zw. z ust. 5 i art. 148 u.ś.o.z. oferta składana przez świadczeniodawcę w odpowiedzi na ogłoszenie o otwarciu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz określone w nim warunki, jest wiążąca i nie może podlegać na kolejnych etapach postępowania konkursowego – a więc po terminie składania ofert – jakimkolwiek zmianom, uzupełnieniom, czy też innym modyfikacjom, szczególnie w zakresie w jakim odnosi się do warunków oferty objętych (rankingowymi) pytaniami ankietowymi. Ponadto oferta, o której mowa w ustawie, zgodnie z § 1 pkt 12 zarządzenia nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, jest ofertą w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (art. 66 § 1). W związku z tym, oferta złożona w postępowaniu wiąże świadczeniodawcę od momentu, gdy druga strona przyjmie ofertę, a więc w chwili złożenia oferty świadczeniodawca deklaruje, iż jest gotowy do wywiązania się z postanowień w niej zawartych. Oferta tak samo wiąże oferenta - świadczeniodawcę, jak i komisję konkursową prowadzącą postępowanie, stąd też, jeśli oferent nie może po upływie terminu składania ofert zmienić, skorygować modyfikować, uzupełniać złożonej przez siebie oferty, to nie może tego uczynić również komisja. Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny - komisja nie ma żadnych podstaw, które wynikałyby z przepisów prawa, do podejmowania działań odnoszących się do rozporządzania treścią zawartą w ofercie. Wobec powyższego, co w sposób wyraźny podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2021 r., na tle konsekwencji wynikających z wiążącego charakteru oferty, której treść wyznaczają zawarte w niej dane stanowiące stosowne oświadczenia woli oraz oświadczenia wiedzy będące odpowiedzią profesjonalnego podmiotu na konkretne ogłoszenie oraz wskazane nim warunki, należy stwierdzić, iż oferta zawierająca nieprawdziwe informacje to oferta, której informacje nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie rzeczy mającym (mogącym mieć) istotne i miarodajne znaczenie dla oceny spełnienia przez tę ofertę oczekiwań zamawiającego oraz określonych przez niego warunków przyjęcia, a tym samym na wynik postępowania. Stąd, nieistotna jest intencjonalność działań oferenta, a więc czy zawarte w ofercie informacje zostały celowo czy przypadkowo błędnie określone, bowiem ponownie podkreślenie wymaga fakt, iż jest to oferta w rozumieniu ustawy - Kodeks cywilny, stąd oferent jest nią związany od chwili złożenia, jednocześnie musi się on liczyć z ryzykiem jej odrzucenia, gdy stanowiąc odpowiedź na wskazane ogłoszenie oraz określone nim warunki, zawiera informacje nieprawdziwe. W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w art. 149 ust. 1 u.ś.o.z. zostały enumeratywnie wyliczone przyczyny, których zaistnienie bezwzględnie zobowiązuje komisję konkursową do odrzucenia oferty. Przyczyny te stanowią kategorię wymogów koniecznych, które musi spełniać oferta, a więc, takich których brak spełnienia jest brakiem nieusuwalnym uniemożliwiającym dopuszczenie oferty do konkursu ze skutkiem jej odrzucenia. Wskazania w tym miejscu wymaga treść art. 149 ust. 1 pkt 2, która w sposób kategoryczny nakazuje komisji konkursowej oddziału funduszu odrzucić ofertę zawierającą informacje nieprawdziwe. Natomiast katalog braków formalnych (wad) możliwych do uzupełnienia został zawarty w art. 149 ust. 3 u.ś.o.z.
Odnosząc przedstawione stanowisko NSA, a także inne orzecznictwo, do zarzutów i argumentacji zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Dyrektor WOW NFZ stwierdził, że jeżeli w postępowaniu konkursowym bierze udział więcej niż jeden oferent, należy wziąć pod uwagę interes prawny każdego z nich, tak aby wszyscy świadczeniodawcy ubiegający się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej byli równo traktowani, a samo postępowanie nie naruszało zasad uczciwej konkurencji. Ponadto zgodnie z art. 134 u.ś.o.z. Fundusz jest obowiązany zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Nadto ust. 2 tego przepisu stanowi, że wszelkie wymagania, wyjaśnienia, a także dokumenty związane z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej udostępnione są świadczeniodawcom na takich samych zasadach. Organ podkreślił, że profesjonalny podmiot wykonujący działalność leczniczą, biorący udział w postępowaniu o zawarcie umów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, powinien w sposób należyty przygotować się do udziału w postępowaniu, mając przede wszystkim na względzie jego konkurencyjny charakter. Powyższe dotyczy w szczególności składanych przez oferenta oświadczeń, które mają charakter wiążący i nie mogą być modyfikowane i kształtowane w sposób dowolny. Przede wszystkim oferenci biorący udział w postępowaniu składają oświadczenia, w których deklarują, że wskazane przez nich dane są zgodne zarówno ze stanem prawnym, jak i faktycznym. Odnosząc się do powyższego, należy stwierdzić, że komisja konkursowa nie może przyjąć założenia, że złożone przez oferentów dane są niezgodne z prawdą bądź oferenci udzielili odpowiedzi nieprawdziwej ponieważ nie zrozumieli treści pytania ankietowego, bądź posiadają wątpliwości co do jego treści. Rolą komisji konkursowej nie jest dokonywanie modyfikacji złożonych ofert.
Organ stwierdził, że komisja konkursowa, umożliwiając zmianę odpowiedzi oferentowi D. J. oraz D. J. z "TAK" na "NIE" naruszyła przepis art. 149 ust. 1 u.ś.o.z., co skutkowało nieprzyznaniem punktów, zamiast odrzuceniem oferty, wskutek czego zawarto umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień dla obszaru powiatu: [...] ze skarżącymi, co stanowiło naruszenie zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami w sposób naruszający interes prawny WSZ w K.. Zgodnie z oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie należało przyjąć, że złożona przez skarżących oferta zawierała nieprawdziwe informacje, w konsekwencji czego powinna zostać odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z.
Nadto organ stwierdził, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy z odwołania wniesionego przez Szpital od rozstrzygnięcia komisji konkursowej nie doszło do naruszenia przepisów art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia Dyrektor WOW NFZ wyczerpująco zebrał, a następnie rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie i do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłowe normy prawa materialnego oraz wytyczne zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2021 r. i 4 listopada 2021 r. - celem podjęcia rozstrzygnięcia. Swoje stanowisko przedstawił zaś w decyzji nr [...] z dnia 8 marca 2022 r. odpowiadającej wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a. Dodatkowo organ wskazał na to, że strony przedmiotowego postępowania zostały poinformowane pismem z dnia 24 marca 2022 r. o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 152 w zw. z art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z., organ podkreślił, że nadrzędnym celem postępowania, o którym mowa w art. 152 ust. 1 u.ś.o.z. jest weryfikacja rozstrzygnięcia konkursu pod kątem ewentualnego naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania konkursowego, które mogło skutkować naruszeniem interesu prawnego podmiotu wnoszącego odwołanie od rozstrzygnięcia. Do uszczerbku w interesie prawnym odwołującego się, wyznaczającego zakres kontroli administracyjnej rozstrzygnięcia konkursowego, może dojść wówczas, gdy naruszenie zasad postępowania, tj. konkretnego przepisu prawa przez podmiot prowadzący postępowanie, ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o udzielanie świadczeń. Oznacza to, że konieczne jest stwierdzenie naruszenia zasad postępowania, które musi naruszać rzeczywiście istniejący interes świadczeniodawcy, a posiadanie interesu prawnego związane jest z oceną, czy naruszenie określonych zasad postępowania powoduje to, że oferent pozbawiony jest możliwości zawarcia umowy. Zadaniem organu administracyjnego w tej sprawie było zbadanie, czy działania podejmowane w toku prowadzenia postępowania konkursowego naruszyły interes prawny WSZ w K., który odwołał się od rozstrzygnięcia postępowania nr [...] z dnia 31 sierpnia 2018 r. z uwagi na to, że nie został wybrany do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Organ stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę wskutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt: II GSK 1845/21 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Po 426/20 oraz decyzji nr [...] Dyrektora WOW NFZ z dnia 26 maja 2020 r. i poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia 14 lutego 2020 r., był związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, nawiązującym wprost do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt: II GSK 1059/19). Dyrektor podniósł, że zobowiązany był przyjąć, że działanie komisji konkursowej prowadzącej postępowanie nr [...], polegające na przyjęciu możliwości zmiany odpowiedzi udzielonej przez oferenta w formularzu ofertowym i w konsekwencji nieprzyznanie punktów za dane kryterium rankingujące, z uwagi na sformułowanie pytania w sposób mało precyzyjny, było działaniem nieprawidłowym. Organ przypomniał, że komisja konkursowa w przedmiotowym postępowaniu postąpiła dokładnie w taki sposób, jaki w ocenie skarżących jest prawidłowy. Komisja konkursowa, uznając pytanie rankingujące zawarte w części VIII Formularza ofertowego - Monitorowanie procesu terapii uzależnień - 24.1 Superwizja terapii uzależnień - w lokalizacji za nieprecyzyjne, przyjęła wyjaśnienia oferenta w tym zakresie i w konsekwencji nie przyznała punktów za wskazane kryterium. Skutkiem tego, w rankingu końcowym oferta skarżących otrzymała 43,25 pkt oceny, przy 35,88 pkt oceny oferty WSZ w K.. Powyższe działanie komisji konkursowej w sposób jednoznaczny zostało zakwestionowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 1059/19. Według oceny prawnej NSA, którą Dyrektor zobowiązany był zastosować w sprawie, komisja konkursowa błędnie przyjęła, że wady oferty złożonej przez D. J. i D. J. spowodowane są sformułowaniem w sposób nieprecyzyjny pytania dotyczącego superwizji terapii uzależnień, co stanowi możliwe do uzupełnienia w trybie art. 149 ust. 3 u.ś.o.z. braki formalne. W rzeczywistości zaś braki te były objęte dyspozycją art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z.. Tym samym - nie podlegały one możliwości uzupełnienia, a oferta nimi dotknięta powinna zostać oceniona jako zawierająca nieprawdziwe informacje. Konsekwencją powyższego wniosku pozostaje natomiast skutek, o którym mowa w art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z., zgodnie z którym odrzuca się ofertę zawierającą nieprawdziwe informacje. Jednocześnie, wobec działania komisji konkursowej ocenionego w sposób jednoznaczny jako nieprawidłowe, doszło do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ze skarżącymi, których oferta zgodnie z art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. podlegała odrzuceniu. Wbrew zatem twierdzeniom skarżących, doszło do naruszenia zasad prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w sposób, który jednocześnie naruszył interes prawny WSZ w K., ponieważ ostatecznie do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej został wybrany świadczeniodawca, którego oferta powinna zostać odrzucona w toku prowadzonego postępowania konkursowego. W takim przypadku ofertą, która uzyskałaby najwyższą liczbę punktów oceny, byłaby właśnie oferta Szpitala, z którym zostałaby zawarta umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W przedmiotowym postępowaniu komisja konkursowa naruszyła art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z., przyjmując do dalszego udziału w postępowaniu ofertę skarżących, która zawierała nieprawdziwe informacje, a w konsekwencji to właśnie z tym świadczeniodawcą zawarto umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Mając na względzie, że oferta uczestnika zajęła drugie miejsce w rankingu końcowym ofert, natomiast zgodnie ogłoszeniem, w wyniku jego rozstrzygnięcia możliwa była do zawarcia tylko jedna umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, wobec błędnego działania komisji konkursowej i naruszenia przez nią zasad postępowania świadczeniodawca został realnie pozbawiony możliwości jej zawarcia.
Organ stwierdził również, że rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uwzględnił wszystkie dyrektywy dotyczące obowiązujących reguł prowadzenia postępowania administracyjnego i wziął pod uwagę całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rozpoznając sprawę na nowo i mając na względzie, że była ona już dwukrotnie przedmiotem badania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Organ zauważył, że NSA w sposób jednoznaczny wyraził stanowisko, że wcześniej aprobowane przez Dyrektora WOW NFZ oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działanie komisji konkursowej nie było prawidłowe i organ ten, ponownie rozpoznając sprawę, zobowiązany jest przyjąć ocenę prawną zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt: II GSK 1059/19 oraz w wyroku z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1845/21.
W podsumowaniu Dyrektor WOW NFZ stwierdził, że rozpatrując ponownie sprawę, nie dopatrzył się naruszenia interesu prawnego skarżących w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji nr [...] z dnia 8 marca 2022 r. i uznał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Będąc zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 153 p.p.s.a. związanym oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w przywołanych wyrokach NSA, Dyrektor przy ponownej ocenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stwierdził, że zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dają podstaw do ustalenia wadliwości decyzji nr [...] z dnia 8 marca 2022 r. uwzględniającej w całości odwołanie wniesione przez WSZ w K..
W skardze na powyższą decyzję D. J. i D. J. zarzucili:
1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miały wpływ na wynik postępowania: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. w zakresie, w jakim organ ocenił materiał dowodowy w sprawie, uznając, że zawarcie ze skarżącymi umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień dla obszaru powiatu: 3062 K. stanowiło naruszenie zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami, w sposób naruszający interes prawny WSZ w K., gdyż w niniejszej sprawie należało przyjąć, że oferta skarżących zawiera nieprawdziwe informacje, w konsekwencji czego na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. powinna ona zostać odrzucona, czego skutkiem jest uwzględnienie odwołania, mimo że jak wynika z akt sprawy – pytanie rankingowe w części VIII Formularza ofertowego, rozdział 2 - rozdział 2.4. Monitorowanie procesu terapii uzależnień 2.4.1. Superwizja terapii uzależnień - w lokalizacji było nieprecyzyjne, przez co oferta skarżących, wbrew wywodom decyzji nie powinna zostać odrzucona.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 152 ust. 1 w zw. z art. art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. w zakresie, w jakim uwzględniono odwołanie WSZ w K., mimo że oferta [...] s.c. nie podlega odrzuceniu, a jednocześnie mając na uwadze różnicę w punktacji, uczestnikowi przysługiwał jedynie interes faktyczny w kwestionowaniu decyzji o rozstrzygnięciu niniejszego postępowania, albowiem ponowne rozstrzygnięcie konkursu nie powinno skutkować zmianą wyboru oferenta;
- art. 153 p.p.s.a. w zakresie, w jakim niesłusznie uznano, że zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego oferta powinna zostać odrzucona, mimo że z orzeczenia NSA powyższy nakaz nie wynika.
Przy tak sformułowanych zarzutach, rozwiniętych w uzasadnieniu skargi, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia 8 marca 2022 r. nr [...] i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor WOW NFZ, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Organ argumentował, że skarga, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawiera zarzuty, które faktycznie podważają jednoznaczne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 1059/19 i powtórzone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1845/21. Podniósł, że skarżący kwestionują ocenę prawną dokonaną przez NSA, a przecież jej zakres narzuca organowi wprost sposób interpretacji prawa, ocenę faktów i w konsekwencji kierunek wyniku sprawy administracyjnej. W ocenie organu, nie można dobitniej wyrazić poglądu, że oferta skarżących winna być odrzucona jako zawierająca nieprawdziwe informacje. Następstwem takiego (czyli prawidłowego) działania komisji konkursowej winno być zatem wybranie oferty WSZ w K. do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W tym zakresie doszło do uszczerbku w interesie prawnym uczestnika postępowania (Szpitala), który nie został wskazany jako podmiot spełniający warunki do zawarcia umowy z Funduszem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc co do zasady związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Nadto w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, tj. akt sądowych (wraz z pismami procesowymi stron) oraz akt administracyjnych nadesłanych przez organ.
Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli: stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - sąd stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Z kolei stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa ma miejsce, o ile zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Przepis art. 145 § 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że w sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie.
W następnej kolejności Sąd zauważa, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ administracyjny, jak również Sąd w składzie tu orzekającym był związany wydanymi w przedmiotowej sprawie wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 1059/19 oraz dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1845/21. Związanie to obejmuje ocenę prawną, jak i wskazania co do dalszego postępowania, a także okoliczności faktyczne, których dotyczyły te wytyczne. Wynikające z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. związanie oceną prawną, jak i samym orzeczeniem oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądami wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się w pełnym zakresie. W konsekwencji również żadna ze stron nie może skutecznie zgłaszać zarzutów stojących w sprzeczności z taką oceną prawną. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. np. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10, dostępny [w:]: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była wydana w wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy administracyjnej decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję nr [...] z dnia 8 marca 2022 r. Dyrektor WOW NFZ, w wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 8 marca 2022 r. nr [...] uwzględnił odwołanie WSZ w K. w sprawie rozstrzygnięcia z dnia 31 sierpnia 2018 r. postępowania prowadzonego pod nr. [...] w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2023 r. umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień dla obszaru powiatu: [...].
Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm.) w brzmieniu sprzed 1 sierpnia 2020 r. w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 1493).
W myśl art. 139 ust. 1 u.ś.o.z. zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej następuje po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert (pkt 1) albo w trybie rokowań (pkt 2). Zgodnie z art. 142 ust. 1-3 w zw. z ust. 5 i art. 148 tej ustawy, oferta składana przez świadczeniodawcę jest wiążąca i nie może podlegać na kolejnych etapach postępowania konkursowego – a więc po terminie składania ofert – jakimkolwiek zmianom, uzupełnieniom, czy też innym modyfikacjom, w tym w szczególności w zakresie odnoszącym się do warunków oferty objętych (rankingowymi) pytaniami ankietowymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono, że ugruntowany jest pogląd, iż oferta musi spełniać wymogi na dzień jej złożenia, jak i przez cały czas trwania postępowania, a następnie realizacji ewentualnej przyszłej umowy, tj. musi być zgodna ze stanem faktycznym i prawnym (patrz np. wyroki z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 151/19, 19 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 2295/15 i 16 lipca 2019 r. sygn. akt II GSK 314/19 - dostępne jw.). Znajduje to potwierdzenie również w treści art. 158 u.ś.o.z. Składane w postępowaniu konkursowym przez oferentów zapewnienia o spełnieniu warunków określonych w rozporządzeniu wykonawczym muszą być zgodne ze stanem faktycznym i prawnym, zarówno w dniu składania ofert, jak i od początku obowiązywania umów aż po ich koniec, co oznacza zapewnienie o trwałości spełniania warunków w tym czasie trwania umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a nie tylko przez pewien okres. Z kolei przepis art. 149 ust. 1 u.ś.o.z. zawiera enumeratywne wyliczenie przyczyn, których zaistnienie bezwzględnie zobowiązuje komisję konkursową do odrzucenia oferty. Analiza katalogu tych przyczyn uzasadnia twierdzenie, że mają one charakter tego rodzaju wymogów, które musi spełniać oferta – tak wymogów o charakterze formalnym, jak i wymogów odnoszących się do kwestii o charakterze merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt III SA/Po 270/22, dostępny jw.).
Organ w decyzji wydanej w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 ust. 1-7 u.ś.o.z. prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i przepisy proceduralne. Przed wszystkim zaś trafnie uznał, że pierwotna oferta skarżących złożona w tym konkursie podlegała odrzuceniu na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. Przepis ten stanowi, że odrzuca się ofertę zawierającą nieprawdziwe informacje.
Sąd w tym zakresie zobowiązany był przyjąć szczegółowo przedstawione w części sprawozdawczej niniejszego uzasadniania stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy czym zbędne jest ponowne przytaczanie tej argumentacji, której dotyczy zakres związania oceną prawną i wytycznymi przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. W konsekwencji Sąd stwierdził, że organ prawidłowo uznał, iż rozpatrując ponownie sprawę, zobowiązany był respektować takie rozważania prawne i wytyczne NSA, które przesądzały kierunek oceny określonych okoliczności faktycznych. Uczynił to zaś zgodnie z przepisami postępowania, nie naruszając przy tym przepisów prawa materialnego. Podobnie też Sąd nie był uprawniony do rozważania i merytorycznej oceny zarzutów skargi w taki sposób, który mógłby odmiennie oceniać w swej istocie kwestie przesądzone w wiążących w tej sprawie wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stanowisko organu tak w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jak i oceny zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest całkowicie prawidłowe.
Organ decyzją nr [...] z dnia 8 kwietnia 2022 r., utrzymującą nr [...] z dnia 8 marca 2022 r. uwzględnił w całości odwołanie WSZ w K. od rozstrzygnięcia konkursy z dnia 31 sierpnia 2018 r., gdyż ze względu na granice związania oceną prawną i wskazaniem co do dalszego postępowania wyrażoną w przywołanych orzeczeniach NSA, zobowiązany był przyjąć, że zmiana odpowiedzi w zakresie pytania rankingowego w części VIII Formularza Ofertowego, rozdział 2 - rozdział 2.4. Monitorowanie procesu terapii uzależnień - 2.4.1. Superwizja terapii uzależnień - w lokalizacji z odpowiedzi "TAK" na odpowiedź "NIE", stanowiła niemożliwy do uzupełnienia brak formalny, o którym mowa w treści art. 149 ust. 3 u.ś.o.z. Ze względu na to, że początkowo wskazana odpowiedź na pytanie ankietowe była sprzeczna z rzeczywistym stanem rzeczy, oferta D. J. i D. J. podlegała odrzuceniu, zgodnie z przywołanym art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. Komisja konkursowa, prowadząc przedmiotowe postępowanie, nieprawidłowo uznała możliwość zmiany odpowiedzi udzielonych przez oferenta na pytania ankietowe zawarte w formularzu ankietowym, co spowodowało nieprzyznanie punktów, zamiast odrzucenia oferty.
Zarzuty skargi, wraz z ich uzasadnieniem, stanowią w zasadzie powielenie argumentacji przedstawionej we wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 15 maja 2022 r. Część rozważań dotyczących kwestii procesowych nie była przy tym przedmiotem polemiki pomiędzy stroną a organem. Sformułowane zarzuty stoją w sprzeczności z dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a., gdyż w istocie sprzeciwiają się wiążącym poglądom prawnym i wytycznym, jakie zostały sformułowane w przywołanych wyrokach NSA. Organ zaś, wbrew zarzutom skarżących, przepisu art. 153 p.p.s.a. nie naruszył.
W sprawie nie miało miejsca również naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie, w jakim organ ocenił materiał dowodowy w sprawie ani naruszenie art. 152 ust. 1 w zw. z art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. w zakresie, w jakim uwzględniono odwołanie WSZ w K.. Organ przeprowadził prawidłowo postępowanie, uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Stanowisko skarżących, że ich oferta nie podlega odrzuceniu, było wprost sprzeczne z wiążącymi wytycznymi NSA, które jednoznacznie zobowiązywały organ do uznania takiego skutku. Naczelny Sąd Administracyjny w ostatnim z wydanych w tej sprawie wyroków przypomniał bowiem, że w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku NSA sygn. akt II GSK 1059/19 wyraźnie uznano, iż "zastąpienie w ofercie odpowiedzi »tak« odpowiedzią »nie« na pytanie rankingowe, nie stanowi (bo ze swej istoty nie może stanowić) sanowania usuwalnych wad formalnych oferty, lecz – co trzeba z całą stanowczością podnieść – stanowi jej zmianę, której dokonywanie po terminie składania ofert nie jest dopuszczalne" i "żadnych warunków ku temu – w tym w trybie, w jakim miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie – nie może tworzyć również komisja konkursowa". Ocena prawna dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanych wyrokach wskazuje, że w świetle art. 142 ust. 1-3 w zw. z ust. 5 i art. 148 u.ś.o.z. oferta składana przez świadczeniodawcę w odpowiedzi na ogłoszenie o otwarciu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz określone w nim warunki, jest wiążąca i nie może podlegać na kolejnych etapach postępowania konkursowego – a więc po terminie składania ofert – jakimkolwiek zmianom, uzupełnieniom, czy też innym modyfikacjom, szczególnie w zakresie w jakim odnosi się do warunków oferty objętych (rankingowymi) pytaniami ankietowymi.
Całkowicie chybione jest również stanowisko skarżących co do tego, że mając na uwadze różnice w punktacji, Szpitalowi przysługiwał jedynie interes faktyczny w kwestionowaniu rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, albowiem ponowne rozstrzygnięcie konkursu nie powinno skutkować zmianą wyboru oferenta. Komisja konkursowa, umożliwiając zmianę odpowiedzi oferentowi z "TAK" na "NIE" naruszyła przepis art. 149 ust. 1 u.ś.o.z., co skutkowało nieprzyznaniem punktów, zamiast odrzuceniem oferty, wskutek czego zawarto umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień dla obszaru powiatu: [...] ze skarżącymi. Stanowiło naruszenie zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami w sposób naruszający interes prawny WSZ w K.. Słusznie zauważył organ, że zgodnie z oceną prawną dokonaną przez NSA w niniejszej sprawie należało przyjąć, że oferta skarżących zawierała nieprawdziwe informacje, w konsekwencji czego powinna zostać odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 152 ust. 1 w zw. z art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z., należy podkreślić, że weryfikacja rozstrzygnięcia konkursu dotyczy ewentualnego naruszenia zasad przeprowadzania postępowania konkursowego, które mogło skutkować naruszeniem interesu prawnego podmiotu wnoszącego odwołanie od rozstrzygnięcia (świadczeniodawcy). Jak bowiem wynika z art. 152 u.ś.o.z., świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154. Celem procedury uruchamianej na podstawie art. 154 tej ustawy jest zatem weryfikacja w postępowaniu administracyjnym, czy we wcześniejszej fazie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, nie doznał uszczerbku interes prawny podmiotu powołującego się na naruszenie zasad postępowania. Zakres kontroli dokonywanej przez organ administracyjny jest zatem ściśle związany z pojęciem uszczerbku interesu prawnego, powstałego na skutek naruszenia zasad postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Wobec powyższego, przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu jest prawidłowe, albowiem uszczerbek w interesie prawnym uczestnika postępowania (świadczeniodawcy) w procedurze zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może zostać wywołany, gdy naruszenie zasad postępowania przez podmiot prowadzący postępowanie ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o świadczenie takich usług. Takie ujęcie determinuje sposób postępowania organu administracyjnego, którego zadaniem jest zbadanie okoliczności podnoszonych w odwołaniu i ocena czy i w jakim zakresie naruszenie to realnie spowodowało doznanie takiego uszczerbku (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 1019/14, dostępny jw.).
Do uszczerbku w interesie prawnym odwołującego, a co wyznacza zakres kontroli administracyjnej rozstrzygnięcia konkursowego, może dojść wówczas, gdy naruszenie zasad postępowania, tj. konkretnego przepisu prawa przez podmiot prowadzący postępowanie, ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o udzielanie świadczeń. Oznacza to, że konieczne jest stwierdzenie naruszenia zasad postępowania, które musi naruszać rzeczywiście istniejący interes świadczeniodawcy, a posiadanie interesu prawnego związane jest z oceną, czy naruszenie określonych zasad postępowania powoduje to, że oferent pozbawiony jest możliwości zawarcia umowy. I tu zatem stanowisko organu jest trafne.
Jeszcze raz należy podkreślić, że Dyrektor – a w ślad za nim Sąd – zobowiązany był przyjąć, że działanie komisji konkursowej prowadzącej postępowanie nr [...] było nieprawidłowe w tym zakresie, w którym polegało na przyjęciu możliwości zmiany odpowiedzi udzielonej przez oferenta w formularzu ofertowym i w konsekwencji nieprzyznanie punktów za dane kryterium rankingujące, przy jednoczesnym dalszym procedowaniu z uwzględnieniem tej oferty. Organu zbadał, czy działania podejmowane w toku prowadzenia postępowania konkursowego naruszyły interes prawny WSZ w K. i prawidłowo ocenił sprawę, skoro w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości po stronie komisji konkursowej Szpital nie został wybrany do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Braki oferty skarżących były objęte dyspozycją art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z., zatem nie podlegały one możliwości uzupełnienia, a oferta nimi dotknięta powinna zostać oceniona jako zawierająca nieprawdziwe informacje. Konsekwencją powyższego wniosku pozostaje natomiast skutek, o którym mowa w art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z., zgodnie z którym odrzuca się ofertę zawierającą nieprawdziwe informacje. Skoro doszło do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ze skarżącymi, których oferta zgodnie z art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. podlegała odrzuceniu, to wbrew stanowisku skarżących, doszło do naruszenia zasad prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w sposób, który naruszył interes prawny uczestnika - WSZ w K.. W razie odrzucenia oferty skarżących przypadku to oferta Szpitala, która uzyskałaby najwyższą liczbę punktów oceny, zostałaby wybrana do zawarcia umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Z uwagi na to, że w przedmiotowym postępowaniu komisja konkursowa naruszyła art. 149 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. wybierając ofertę skarżących, a oferta innego uczestnika (WSZ w K.) zajęła drugie miejsce w rankingu końcowym ofert, to ten świadczeniodawca został realnie pozbawiony możliwości zawarcia umowy, a zatem jego interes doznał uszczerbku.
Podsumowując, Sąd uznał, że organ uwzględnił wszystkie dyrektywy dotyczące obowiązujących reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, również w ramach drugiej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, wzięto pod uwagę całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poddając pod ocenę nie tylko rozstrzygnięcie, które zapadło w pierwszej instancji, ale również rozpoznano sprawę na nowo, mając na względzie, że była ona już dwukrotnie przedmiotem badania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w sposób jednoznaczny wyraził stanowisko, że wcześniej aprobowane przez Dyrektora WOW NFZ oraz WSA w Poznaniu działanie komisji konkursowej, nie było prawidłowe i Dyrektor, ponownie rozpatrując sprawę, zobowiązany był przyjąć ocenę prawną zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 1059/19 i 4 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1845/21.
Organ, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 153 p.p.s.a., prawidłowo ocenił okoliczności faktyczne i prawne sprawy, na skutek czego uwzględnił w całości odwołanie wniesione przez uczestnika postępowania konkursowego, tj. WSZ w K.. Również prawidłowo rozpoznał zarzuty zawarte we wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym przepisów wskazanych w skardze. W takiej sytuacji skarga podlegała oddaleniu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI