III SA/Po 361/25

III SA/Po 361/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
uchylono zaskarżone zalecenie pokontrolne
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 146 par. 1 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 7 ust. 1 lit. a i ust. 2, art. 8 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 24 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
Sentencja
Dnia 22 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2025 roku sprawy ze skargi M. A. na zalecenia pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] z dnia 14 kwietnia 2025r. nr [...] w przedmiocie nieprawidłowego oznakowania produktów spożywczych I. uchyla w całości zaskarżone zalecenia pokontrolne; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Od 5 lutego 2025 r. do 10 lutego 2025 r. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadzili kontrolę w zakresie m. in. jakości handlowej jaj u M. A. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] w [...] - miejsce kontroli: sklep [...] przy ul. [...] w [...].
W toku kontroli inspektorzy stwierdzili następujące nieprawidłowości w oznakowaniu skontrolowanych jaj w opakowaniach "[...], Jaja z chowu ściółkowego, klasa A, 10 szt., klasa wagowa M - średnie, producent: [...] sp. z o.o., [...], [...] tj.:
- na opakowaniu jaj nie wskazano dokładnej informacji co do miejsca gdzie data minimalnej trwałości podana jest w oznakowaniu (na oznakowaniu opakowania jaj podano: "... data na opakowaniu"), co narusza art. 24 ust. 2 i załącznik X pkt 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 str. 18-63, ze zm.), dalej: "rozporządzenie 1169/2011"; zgodnie z art. 24 ust. 2 tego rozporządzenia odpowiednia data jest podawana zgodnie z załącznikiem X., a zgodnie z tym załącznikiem data minimalnej trwałości jest oznaczana następująco: b) sformułowaniom określonym w lit. a) towarzyszy: sama data, albo odesłanie do miejsca, gdzie data jest podana w etykietowaniu. W przypadku odesłania "... data na opakowaniu" konieczne jest wskazanie konsumentowi miejsca usytuowania informacji np. na spodzie opakowania, z boku, na wieczku itp.; określenie miejsca zamieszczenia informacji powinno zapewnić konsumentowi możliwość łatwego odnalezienia wymaganej daty w oznakowaniu;
- na frontowej stronie opakowania zamieszczono zapis "[...]" obok zapisu dotyczącego metody chowu tj.: "JAJA Z CHOWU ŚCIÓŁKOWEGO", oznakowanie produktu w takiej formie jest niespójne i powoduje, że konsument nie jest świadomy jaki produkt kupuje; w ofercie handlowej jaj spożywczych w obrocie detalicznym istnieją różne metody chowu jaj: "Jaja z chowu na wolnym wybiegu", "Jaja z chowu ściółkowego", "Jaja z chowu klatkowego", w związku z czym oznakowanie jaj powinno jednoznacznie informować nabywcę o tym, z jakiej metody chowu pochodzą jaja; oznakowanie jaj informacją: "[...]" sugeruje, że jaja pochodzą z metody chowu "Jaja z chowu na wolnym wybiegu", zaś zamieszczona w oznakowaniu kwestionowanych jaj informacja "JAJA Z CHOWU ŚCIÓŁKOWEGO" wskazuje, że konsument kupuje jaja pochodzące z metody chowu "Jaja z chowu ściółkowego"; powyższe informacje są sprzeczne i wprowadzają konsumenta w błąd, naruszając art. 7 ust. 1 lit. a i ust. 2 rozporządzenia 1169/2011; zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a tego rozporządzenia informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji; zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.
W dniu 14 kwietnia 2025 r., działając na podstawie art. 30b ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1980), dalej: "ustawa o jakości", [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wezwał stronę do usunięcia, w terminie do 30 kwietnia 2025 r., powyższych nieprawidłowości przez wykonanie następujących zaleceń dotyczących przedmiotowego produktu, tj.:
- wzmóc nadzór nad informacjami dotyczącymi daty minimalnej trwałości, umieszczanymi w oznakowaniu, tak aby informacje o dacie minimalnej trwałości zapewniały konsumentowi możliwość łatwego jej odnalezienia w oznakowaniu;
- wzmóc nadzór nad informacjami umieszczanymi w oznakowaniu jaj tak, aby informacje były rzetelne, spójne i nie wprowadzały konsumentów w błąd.
W skardze strona zarzuciła naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 24 ust. 2 i załącznik X pkt 1 lit. b tiret drugie rozporządzenia 1169/2011 przez niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że informacja o miejscu zamieszczenia daty minimalnej trwałości przedmiotowego produktu została sformułowana nieprawidłowo; zastosowanie sformułowania: "Najlepiej spożyć przed: data na opakowaniu" jest prawidłowym wskazaniem daty minimalnej trwałości, gdyż podaje miejsce, gdzie podano wskazaną datę: na opakowaniu (a nie np. wewnątrz opakowania);
b) art. 7 ust. 1 lit. a i ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 przez niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że zamieszczenie określenia "[...]" obok sformułowania "JAJA Z CHOWU ŚCIÓŁKOWEGO" wprowadza konsumentów w błąd; w tym kontekście wskazano, że:
- określenie "[...]" jest nazwą spółki producenta jaj, więc nie odnosi się bezpośrednio do cech produktu, ale do producenta;
- określenie "[...]" jest uzasadnione w przypadku przedmiotowego produktu, gdyż chów ściółkowy zapewnia kurom możliwość swobodnego poruszania się (wybiegania) po kurniku, jako że kury nie są trzymane w klatkach, lecz w dużych pomieszczeniach;
- informacja "JAJA Z CHOWU ŚCIÓŁKOWEGO" jest podana na etykiecie w prawidłowy sposób; jest zamieszczona na froncie opakowania i jest widoczna na pierwszy rzut oka (napisana jest dużą czcionką), znajdując się obok określenia "[...]" (napisane mniejszą czcionką); czytając zatem to ostatnie określenie konsument już wie, że są to jaja z chowu ściółkowego; nie jest to zatem informacja ukryta, podana w mniej wyraźny sposób czy w mniej widocznym miejscu, stąd nie istnieje ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd; jest to informacja rzetelna, jasna i łatwa do zrozumienia;
2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "K.p.a.", przez sformułowanie przez organ zaleceń w sposób nieprecyzyjny i lakoniczny, co skutkuje tym, że skarżąca nie wie dokładnie jakie czynności powinna wykonać, aby usunąć nieprawidłowości stwierdzone przez organ.
Skarżąca wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonych zaleceń pokontrolnych;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 30b ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r – O jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych ( Dz.U. 2023,poz.1980) jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości, wojewódzki inspektor przekazuje pisemnie jednostce kontrolowanej zalecenia pokontrolne i wzywa ją do usunięcia nieprawidłowości w określonym terminie. Zalecenia pokontrolne są wiążącym poleceniem administracji w stosunku do podmiotu kontrolowanego, a niezastosowanie się do nich jest zagrożone karą pieniężną (art. 40a ust. 2 w/w ustawy o jakości). Stanowią one zatem akty, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." (por.: wyrok o sygn. II GSK 361/21 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Skarga jest więc dopuszczalna.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Kontrolujący zakwestionowali:
1) oznaczenie daty minimalnej trwałości jaj przez brak podania informacji gdzie na opakowaniu podano tę datę;
2) podaną na opakowaniu informację o metodzie produkcji jaj przez podanie napisu "[...]", z której konsument mógł wnosić, że jaja pochodzą z chowu na wolnym wybiegu, a nie z chowu ściółkowego.
W ocenie Sądu rację ma skarżąca kwestionując sposób ,a przede wszystkim wykonalność skierowanych niej zaleceń pokontrolnych.
Otóż zgodnie z treścią art.8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 str. 18-63, ze zm,dalej rozporządzenia nr 1169/2011) określono w nim zakres odpowiedzialności na gruncie jego przepisów, a co za tym idzie podmiot odpowiedzialny za naruszenia związane z oznakowaniem środków spożywczych. Precyzyjnie , zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy lub - jeżeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii - importer danego środka na rynek Unii. Podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze odpowiedzialny za informację na temat żywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych (ust. 2). Podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze, które nie mają wpływu na informacje na temat żywności, nie mogą dostarczać żywności, o której wiedzą lub w stosunku do której mają podejrzenia - w oparciu o informacje posiadane w ramach działalności zawodowej - że jest niezgodna z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych (ust. 3). W piśmiennictwie za uzasadnione uznaje się twierdzenie, że "podmiot odpowiedzialny", o którym mowa w art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011, to podmiot, który w danym stosunku biznesowym faktycznie wpływa na kształt informacji przekazywanych konsumentom (a innymi słowy – podejmuje decyzję, jakie informacje i w jaki sposób są zamieszczane w oznakowaniu) i pod którego marką produkt jest prezentowany w obrocie. podanie w oznakowaniu środka spożywczego danych identyfikacyjnych jednego podmiotu (np. producenta) nie oznacza automatycznie, że inne podmioty zaangażowane w proces produkcyjno-dystrybucyjny są zupełnie zwolnione z odpowiedzialności. Z przepisu art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011 wynika – a contrario – że podmioty, które nie mają wpływu na znakowanie (tj. nie decydują, czy i jakie informacje są przekazywane konsumentom w oznakowaniu), odpowiadają za takie nieprawidłowości, o których wiedzą lub których istnienie mogą podejrzewać, uwzględniając informacje im dostępne jako profesjonalistom działającym na rynku spożywczym. Dotyczy to zarówno sprzedawców wprowadzających do obrotu produkty marek innych podmiotów, jak i producentów wytwarzających produkty na zlecenie innych podmiotów. W świetle tego przepisu podmiot, który nie ma wpływu na znakowanie (a tym samym nie jest wskazany w oznakowaniu) powinien być pociągnięty do odpowiedzialności dopiero wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki, tj. podmiot ten, opierając się na informacjach posiadanych w ramach działalności zawodowej, nie wiedział o nieprawidłowości, a także nie miał podejrzeń co do jej występowania. Przepis ten wyklucza zatem a priori automatyzm w stwierdzaniu odpowiedzialności (a w konsekwencji nakładania kar) na podmiot kontrolowany w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, a w szczególności w oparciu o zasady odpowiedzialności obiektywnej. Na podstawie bowiem tego przepisu sprzedawca (ale także producent realizujący produkcję na zamówienie innego podmiotu) powinien zostać zwolniony z odpowiedzialności, jeśli nie miał wpływu na oznakowanie, a na podstawie wiedzy, jakiej można od niego wymagać jako od profesjonalisty, nie wiedział o nieprawidłowości i nie miał podejrzeń co do jej występowania. Ocena ta powinna być zawsze indywidualna (zob. A. Szymecka-Wesołowska [w:] K. Jędrych, P. Szczypkowska, A. Szymecka-Wesołowska, Znakowanie, prezentacja, reklama żywności. Komentarz do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, Warszawa 2018, art. 8).
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd zwrócił uwagę, iż w istocie z akt sprawy, ani treści zalecenia pokontrolnego nie wynika jednoznacznie na jakiej podstawie organ uznał skarżącą za podmiot odpowiedzialny za powstałe naruszenie i czy dokonana została w tym zakresie wyczerpująca analiza i ocena.
Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje ,że data minimalnej trwałości jest podawana zgodnie z załącznikiem X (art. 24 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1169/2011). Stosownie do pkt 1 lit. b tego załącznika data ta jest oznaczana następująco: datę poprzedza sformułowanie "Najlepiej spożyć przed ...", a sformułowaniu temu towarzyszy odesłanie do miejsca, gdzie data jest podana w etykietowaniu. Etykietowanie oznacza m. in. wszelkie napisy odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu (art. 2 ust. 2 pkt j rozporządzenia 1169/2011). Organ niedostatecznie uzasadnił , że skarżąca oferowała do sprzedaży jaja z wadliwym oznaczeniem daty minimalnej trwałości. Datę tę umieszczono bowiem na opakowaniu wraz z informacją, że tam się ona znajduje tj. na opakowaniu, a nie np. w środku opakowania, którymi co uwidoczniają znajdujące się w aktach zdjęcia były otwierane wytłaczanki.
W zakresie drugiego naruszenia Sąd wskazuje , że podana na opakowaniu informacja o metodzie produkcji jaj nie może wprowadzić w błąd konsumenta. Na wierzchu opakowania bowiem wielkimi literami, w głównym polu widzenia (art. 2 ust. 2 lit. l rozporządzenia 1169/2011), widnieje napis "JAJA Z CHOWU ŚCIÓŁKOWEGO" (załącznik nr 8 do protokołu kontroli, str. 1/5), a ponadto napis taki znajduje się na boku opakowania (załącznik nr 8 do protokołu kontroli, str. 5/5). W tej sytuacji umieszczenie na wierzchu opakowania napisu "[...]", choć również wielkimi literami, to jednak znacznie mniejszą czcionką i w bocznej części wierzchu opakowania, nie może wprowadzić w błąd przeciętnego, dbającego o swe interesy konsumenta co do metody produkcji jaj. Konsument taki po zobaczeniu przedmiotowego opakowania uzna, że jaja pochodzą z chowu ściółkowego, a nie z chowu na wolnym wybiegu. W tym zakresie Sąd uznał, że nie naruszono art.7 ust.1 lit.a i ust.2 rozporządzenia 1169/2011.
Wobec tego Sąd uchylił w całości zaskarżone zalecenia pokontrolne na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit a) i c), o czym orzeczono w pkt I. sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów sądowych zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.
Ponownie rozpoznając sprawę organ, będąc zobowiązanym na podstawie art. 153 p.p.s.a do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu do wyroku, dokona analizy, oceny oraz zajmie stanowisko co do podmiotu odpowiedzialnego na podst. art. 8 rozporządzenia nr 1169/2011. Ponadto w sposób precyzyjny określi w zaleceniu pokontrolnym nałożony obowiązek, będący następstwem stwierdzonego naruszenia co do daty minimalnej trwałości produktu.