III SA/Po 360/25

III SA/Po 360/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 319/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-04
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Dnia 18 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia 28 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 4 lipca 2024 r. nr [...] Zarząd Województwa, powołując się na art. 46 ust. 2a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 566, dalej jako u.s.w.), art. 9 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a) ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej jako ustawa wdrożeniowa), art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 z późn. zm., dalej jako u.f.p.), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako K.p.a.), art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej jako O.p.) po rozpatrzeniu sprawy spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]:
1. określił kwotę do zwrotu przez spółkę [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także jako skarżąca, spółka) w wysokości: 1 009 350,00 zł należności głównej wraz z odsetkami, tytułem zwrotu otrzymanego dofinansowania w ramach środków przekazanych umową nr [...] z 27 sierpnia 2019 r., na wskazane w decyzji konto, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji,
2. wyłączył okres naliczania odsetek od 23 lutego 2023 r. do dnia doręczenia decyzji, włącznie z tym dniem.
Decyzją z 28 marca 2025 r. nr [...] Zarząd Województwa, powołując się na art. 46 ust. 2a u.s.w., art. 2 pkt 11, art. 9 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a) ustawy wdrożeniowej, art. 61 ust. 4, art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 12a pkt 1, art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 54 § 1 pkt 3 O.p. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wyłączając okres naliczania odsetek od 30 września 2024 r. do dnia doręczenia decyzji, włącznie z tym dniem.
Uzasadniając Zarząd Województwa napisał, że 27 sierpnia 2019 r. jako Instytucja Zarządzająca [...] Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2014-2020 (dalej jako IZ WRPO, organ), zawarł ze skarżącą umowę o dofinansowanie projektu pod nazwą "[...] poprzez wdrożenie innowacyjnych rozwiązań produktowych, procesowych i nie technologicznych oraz dywersyfikacji oferty", współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w ramach Osi Priorytetowej 1 "Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka", Działania 1.5 "Wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw", Poddziałania 1.5.2 "Wzmocnienie konkurencyjności kluczowych obszarów gospodarki regionu" WRPO. Spółka złożyła wniosek o dofinansowanie projektu w odpowiedzi na konkurs nr [...], rozpisany przez IZ WRPO.
Umowa była dwukrotnie aneksowana, całkowita wartość projektu wyniosła 8.183.190,00 zł. z czego wartość wydatków kwalifikowalnych projektu wyniosła 6.650.000.00 zł. Przyznane dofinansowanie wynosiło 2.992.500,00 zł (nie więcej niż 45% wydatków kwalifikowalnych projektu).
Regulamin Konkursu (pkt III F Forma i źródła finansowania oraz zasady wypłaty dofinansowania i rozliczania projektów) przewidywał między innymi, że beneficjent, realizując projekt, zobowiązuje się do pokrycia wszystkich (w tym niekwalifikowalnych) wydatków zgodnie z zasadą refundacji wydatków faktycznie poniesionych oraz że powinien wziąć pod uwagę możliwość zakwestionowania przez IZ WRPO kwalifikowalności poniesionych wydatków lub dowodów przedstawionych celem ich rozliczenia, co może wpłynąć na obniżenie wysokości dofinansowania lub może być powodem rozwiązania umowy.
Umowa przewidywała, że skarżąca jest zobowiązana do realizacji projektu zgodnie z regulaminem konkursu i w oparciu o wniosek o dofinansowanie (§ 2 pkt 2 umowy). Zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie projektu, stanowiącego załącznik do umowy, przedmiotem projektu była inwestycja w środki trwałe i wartości niematerialne i prawne, dzięki której wdrożone miały być nowe oraz udoskonalone produkty i usługi oparte na innowacyjnych w skali świata rozwiązaniach.
Realizowana w ramach projektu inwestycja polegać miała na wdrożeniu wyników prac badawczo-rozwojowych (B+R) przeprowadzonych przez spółkę we własnym zakresie, których wynikiem miał być innowacyjny produkt w postaci nasadek akustycznych dedykowanych do produktów wytwarzanych przez skarżącą oraz innowacja procesowa w postaci technologii wytwarzania innowacyjnych produktów.
Projekt przewidywał również wdrożenie innowacji nietechnologicznych: oprogramowania do automatyzacji i kontroli procesu produkcji oraz aplikacji mobilnej do monitorowania stanu realizacji zleceń przez klientów.
Głównym celem projektu było zwiększenie konkurencyjności spółki poprzez rozbudowanie oferty, do której miały wejść:
• innowacyjny produkt: panele akustyczne w formie nasadek na inne produkty przedsiębiorstwa,
• innowacyjna usługa symultanicznego cięcia detali metalowych,
• nowe produkty w postaci: ogrodzenia ostrzowego, siatki zbrojeniowej, kratki przemysłowej, ogrodzeń tymczasowych, barierek imprezowych,
• nowe usługi w postaci: zgrzewania, lakierowania proszkowego,
• udoskonalone produkty w postaci: detali metalowych o większej precyzji wykonania, siatki ostrzowej.
Spółka zaplanowała w ramach projektu zakup środków trwałych wraz z montażem w postaci: linii technologicznej do symultanicznego cięcia detali metalowych, linii technologicznej do zgrzewania kształtowników, lakierni proszkowej. Nadto zakup wartości niematerialnych i prawnych i ich wdrożenie: oprogramowania do synchronizacji linii technologicznych i automatyzacji produkcji aplikacji mobilnej do monitorowania stanu realizacji zleceń dla klientów.
Powstała w wyniku realizacji projektu linia produkcyjna wytwarzająca innowacyjne, nowe i udoskonalone produkty (panele akustyczne w formie nasadek) składać się miała z następujących elementów:
1) linii technologicznej do symultanicznego cięcia detali metalowych: kolumnowej piły taśmowej, stołu obróbczego,
2) linii technologicznej do zgrzewania kształtowników: zgrzewarki szablonowej uniwersalnej, czterogłowicowej zgrzewarki teowej, zestawu przenośników do transportu półfabrykatów, robotów do transportu obrabianych elementów,
3) lakierni proszkowej: agregatu do omiatania, agregatu do chemicznego przygotowania powierzchni, suszarki, urządzenia do nanoszenia farb, suszarki po proszkach, transportu technologicznego podwieszonego.
W wyniku realizacji projektu, miały zostać osiągnięte wskaźniki specyficzne dla projektu w postaci: liczby nabytych wartości niematerialnych i prawnych w ilości 2 sztuk, liczby zakupionych środków trwałych w ilości 3 sztuk.
Beneficjent w ramach Projektu złożył pięć wniosków o płatność (WoP), z których jeden został wycofany, a pozostałe zostały zatwierdzone, przy czym WoP nr 1-3 były wnioskami sprawozdawczymi, zaś WoP nr 4 był to wniosek o refundację i sprawozdawczy.
IZ WRPO pismem z 16 kwietnia 2021 r. zatwierdziła skorygowany WoP nr 4. Zatwierdzona kwota wydatków kwalifikowalnych objętych WoP nr 4 wyniosła 2 243 000,00 zł, a kwota do wypłaty w formie refundacji poniesionych wydatków na realizację projektu wyniosła 1 009 350,00 zł, przekazana beneficjentowi 26 kwietnia 2021 r.
23 lipca 2021 r. skarżąca złożyła końcowy wniosek o płatność, WoP nr 5, który pełnił także funkcję sprawozdawczą. Dołączył do tego wniosku między innymi fakturę nr [...] z 31 lipca 2020 r., na zakup "1. Opis: działająca aplikacja mobilna współpracująca Z Systemem + przekazanie Systemu PROD z Aplikacją Mobilną w zakresie monitoringu zamówień Klientów — komplet licencji", kwota brutto dokumentu 1.079.940,00 zł.
Czynności kontrolne IZ WRPO przeprowadzone 14 i 17 stycznia 2022 r. wykazały nieprawidłowości, opisane w Informacji pokontrolnej z 23 marca 2022 r. (dalej jako Informacja Pokontrolna I).
Zespół kontrolujący dokonał następujących ustaleń dotyczących oprogramowania do synchronizacji linii technologicznych i automatyzacji produkcji (dalej jako Oprogramowanie) oraz aplikacji mobilnej do monitorowania stanu realizacji zleceń (dalej jako Aplikacja mobilna).
a) zakupione zostały na podstawie umowy z 30 stycznia 2020 r. zawartej przez skarżącą z firmą [...], której głównym profilem działalności według PKD były usługi doradcze;
b) skarżąca nie okazała żadnej dokumentacji technicznej/wdrożeniowej zakupionego Oprogramowania, potwierdzającej wykonanie Oprogramowania i Aplikacji mobilnej zgodnie ze szczegółową specyfikacją zamówienia;
c) skarżąca okazała dwie umowy licencyjne wystawione przez [...] (umowa licencyjna [...] z 31 lipca 2020 - licencja klienta końcowego [...] dot. Oprogramowania dla 35 stanowisk/operatorów wewnętrznych + czytnik 20 stanowisk oraz umowa licencyjna [...] z 31 lipca 2020 - licencja klienta końcowego [...] dot. Aplikacji);
d) podwykonawcami firmy [...] były:
(i) [...] sp. z o.o. w zakresie Oprogramowania, wdrażająca u skarżącej system o nazwie [...] a w innej firmie system o nazwie [...];
(ii) [...] sp. z o.o. w zakresie Aplikacji mobilnej;
e) skarżąca posiadała system [...] wdrożony przed rozpoczęciem realizacji projektu przez [...] sp. z o.o., posiadający (według opisu na stronie [...]) funkcjonalności tożsame z Oprogramowaniem zakupionym przez skarżącą od [...] tj. sztuczna inteligencja — system samouczący się, sztuczna inteligencja w zakresie planowania i harmonogramowania produkcji,
f) skarżąca zaprezentowała zespołowi kontrolującemu posiadane Oprogramowanie jako "[...]" wyświetlając na laptopie okno "[...] oprogramowania do synchronizacji linii technologicznych i automatyzacji produkcji" pojawiające się w działającym systemie [...], przy czym podstawowe okno systemu zaprezentowanego jako "[...]" — "Optymalizacja harmonogramu za pomocą sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego" posiadało identyczny wygląd i funkcjonalność jak oprogramowanie o nazwie [...] - gotowy produkt [...] sp. z o.o. tj. ten sam układ graficzny i nazwy komórek, rodzaj prezentowanych danych, wykres, wykonywane operacje,
g) oprogramowanie zakupione przez skarżącą jest gotowym produktem [...] sp. z o.o. o nazwie [...], co jest niezgodne ze studium wykonalności i opinią o innowacyjności, stanowiącymi załącznik do wniosku o dofinansowanie, w których to dokumentach wskazano, że skarżąca zleci wykonanie w pełni autorskiego, opartego o wyniki prac B+R oprogramowania;
h) wydatek na zakup Aplikacji mobilnej jest nieracjonalny: (i) zakup za ponad 400 000 zł przekracza 8-krotnie kwotę zaplanowaną we wniosku o dofinansowanie (50 000 zł), (ii) publikacja Aplikacji mobilnej (17 sierpnia 2021 r.) miała miejsce dopiero po roku po odbiorze licencji (31 lipca 2020 r.), a według ogólnodostępnych statystyk z Google [...] (Android) ilość pobrań to "ponad 5 razy" w tym 2 pobrania przez kontrolującego.
Zespół kontrolujący dokonał następujących ustaleń dotyczących Linii technologicznej do zgrzewania kształtowników (dalej jako Linia):
a) okazana podczas oględzin 14 stycznia 2022 r. konstrukcja nie zawierała licznych elementów Linii takich jak: robot, wózek transferowy i odbierający, zgrzewarka szablonowa uniwersalna wielopunktowa, czterogłowicowa zgrzewarka teowa,
b) nie przedstawiono elementów zgodnych z DTR i dokumentacją przetargową tj. modułu zrzutu drutu wzdłużnego, modułu zrzutu drutu poprzecznego, podajnika drutu dolnego, przenośnika, platformy odbiorczej, instalacji zasilania pneumatycznego, elektrycznego, szafy sterowniczej ze sterownikiem, rozdzielni elektrycznej ze sterownikiem, panelu sterowniczego min. 15" wraz oprogramowaniem oraz drugiego panelu przenośnego ręcznego z przyciskiem "safety",
c) okazana podczas oględzin linia technologiczna była w częściach niezmontowanych w całość i niegotowa do użytkowania, nie odbywała się na niej produkcja,
d) wybrany przez skarżącą wykonawca zamówienia na dostawę, montaż i uruchomienie Linii - tj. [...] sp. z o.o. nie posiadał wskazanego w zapytaniu ofertowym doświadczenia w realizowaniu zadania polegającego na dostawie, montażu i uruchomieniu linii do zgrzewania drutów, kształtowników i drutów do kształtowników, bowiem na potwierdzenie wykonania w okresie ostatnich 3 lat przed terminem składania ofert co najmniej jednego zadnia polegającego na dostawie, montażu i uruchomieniu linii do zgrzewania kształtowników przedłożył wykaz z którego wynika, iż w okresie od stycznia 2018 r. do grudnia 2018 r. wykonał dla skarżącej linie do zgrzewania. Ewidencja środków trwałych skarżącej (wydruk z 25 stycznia 2022 r.) nie potwierdza, aby skarżąca posiadała inną linię zgrzewającą zakupioną w grudniu 2018 r., a ponadto skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających dostarczenie w 2018 r. przez [...] sp. z o.o. linii zgrzewającej.
Organ poinformował, że Informację Pokontrolną I należy traktować jako dokument nakładający korektę finansową w wysokości 1.009.350,00 zł w rozumieniu art. 24 ust. 9 pkt 2 ustawy wdrożeniowej.
Pismem z 11 kwietnia 2022 r. skarżąca zgłosiła zastrzeżenia do Informacji Pokontrolnej I oraz załączyła: (i) datowany na 18 grudnia 2018 r. protokół odbioru przez skarżącą linii do zgrzewania ogrodzeń tymczasowych o wymiarach 500x500 mm, na którym w imieniu wykonawcy podpisał się T. P., (ii) deklarację zgodności WE Nr [...] z 26 lutego 2021 r. producenta [...] dotyczącą Linii. Zastrzeżenia nie zostały uwzględnione.
Dalej organ napisał, że pismem z 19 maja 2022 r. wezwał skarżącą do zwrotu kwoty 1.009.350,00 zł wraz z odsetkami. Skarżąca nie dokonała zwrotu środków, zaś pismem z 27 lipca 2022 r. przedłożyła dwie faktury, wskazując że są to przykładowe faktury wystawione za produkty, które zostały wytworzone przez maszyny zakupione w ramach realizacji projektu. Nadto wskazała, że przesyła płytę CD zawierającą materiał filmowy dokumentujący – zdaniem skarżącej - pracę kompletnej linii technologicznej zawierającej wszystkie główne elementy opisane we wniosku o dofinansowanie wraz z tabliczkami znamionowymi urządzenia.
Organ pismem z 20 lutego 2023 r. zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dofinansowania w wysokości 1.009.350,00 zł wraz z odsetkami.
W toku tego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę [...] sp. z o.o. w [...] na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Zarządu Województwa w przedmiocie zwrotu dofinansowania projektu. Sąd prawomocnym wyrokiem z 06 marca 2024 r. III SAB/Po 31/23: zobowiązał Zarząd Województwa do zakończenia postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania przez spółkę w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pozostałym zakresie skargę oddalił oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
Zawiadomieniem z 21 listopada 2023 r. organ poinformował spółkę, że biegły przeprowadzi 30 listopada 2023 r. oględziny Oprogramowania oraz Aplikacji mobilnej. Pismem z 22 listopada 2023 r. organ poinformował, że 30 listopada 2023 r. zostanie rozpoczęta kontrola na miejscu realizacji projektu, która obejmować będzie sprawdzenie dokumentów, oględziny zakupionych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w [...] M. M. w sporządzonej przez siebie opinii z 06 stycznia 2024 r. przedstawił następujące wnioski. Oprogramowanie nie zostało wdrożone w przedsiębiorstwie skarżącej i nie jest używane aktualnie w ramach produkcji w przedsiębiorstwie skarżącej. Podczas oględzin zaprezentowano oprogramowanie nie wdrożone mające stanowić oprogramowanie wykonane zgodnie z wnioskiem. Okazane biegłemu oprogramowanie nie jest oprogramowaniem autorskim, nie zostało wytworzone w wyniku prac badawczo rozwojowych, jest oprogramowaniem dostępnym na rynku dla każdego innego przedsiębiorstwa, a skarżąca korzystała z niego wcześniej. Oprogramowanie nie jest w żadnym stopniu innowacyjne i niespotykane "w skali całego świata" gdyż informatyzacja przedsiębiorstw przyczyniła się do wytworzenia gotowych produktów dostępnych na rynku już od kilkunastu lat. Konfiguracja takiego oprogramowania i zintegrowanie go z dodatkowymi źródłami danych w żaden sposób nie wytwarza innego "autorskiego" oprogramowania. Zaprezentowane oprogramowanie nie wykorzystuje algorytmów sztucznej inteligencji a zakupienie takiego modułu nie wskazuje na jego używania i stosowanie. Komunikat umieszczony podczas uruchamiania oprogramowania [...] twierdzący że jest to inne, autorskie oprogramowanie jest niezgodny z prawdą i jest próbą wywarcia mylnego wrażenia na biegłym; sposób jego realizacji jest infantylny i stanowi obrazę logicznego rozumowania. Aplikacja mobilna nie została wdrożona w przedsiębiorstwie skarżącej. Aplikacja mobilna zaprezentowana podczas oględzin została pobrana tylko kilka razy i uruchomiona tylko na potrzeby analizy przez biegłego. Aplikacja mobilna umożliwia jedynie wyświetlanie stanu zamówienia wraz z możliwością zgłoszenia uwag do jego realizacji. Aplikacja mobilna nie jest innowacyjna i nie jest "niespotykana w obrębie całego świata.
Trwająca od 30 listopada 2023 r. kontrola na miejscu realizacji Projektu obejmowała oględziny linii produkcyjnych, wybranych wskaźników rezultatu oraz weryfikację dokumentacji księgowej, a także ocenę zgodności stanu faktycznego z materiałem filmowym przesłanym przez skarżącą 27 lipca 2022 r. do organu.
Zespół Kontrolujący ustalił, w stosunku do Linii, iż na dzień przeprowadzenia oględzin, tj. 30 listopada 2023 r. niemożliwe było potwierdzenie zarówno kompletności Linii jak i jej wykorzystywania do bieżącej produkcji w spółce. Linia była podłączona do instalacji elektrycznej, zasilania pneumatycznego, systemu chłodzenia, zabezpieczona panelami ogrodzeniowymi z barierą świetlną bezpieczeństwa do ochrony obszaru roboczego. Na panelu sterowniczym okazanym przez pracownika spółki wyświetlony był komunikat, że sterownik zgrzewania nie jest gotowy do pracy, a także opisane były błędy napędów. Pracownik spółki tj. operator maszyny był zalogowany na nazwisko R. R. tj., właściciela podwykonawcy [...] sp. z o.o., realizującego montaż Linii.
Linia znajduje się w tej samej hali w której odbyły się oględziny przeprowadzone przez organ 14 stycznia 2022 r. oraz powstał materiał filmowy przesłany przez spółkę. Zespół Kontrolujący podkreślił, że aktualnie Linia nie pracowała. Na podstawie otrzymanego filmu z 27 lipca 2022 r. i oględzin Zespół Kontrolujący ocenił, iż Linia została rozbudowana o elementy dodatkowe takie jak podesty z magazynami drutu wzdłużnego, suwnicę, panele ogrodzeniowe z barierą świetlną bezpieczeństwa do ochrony obszaru roboczego.
W trakcie oględzin sześcioosiowy robot znajdował się poza sekcją maszyn, nie był on podłączony, a komputer sterujący znajdował się w kartonie. Brakowało czterogłowicowej zgrzewarki teowej, która na materiale filmowym z lipca 2022 r. znajdowała się razem z robotem na końcowej sekcji Linii.
W toku prowadzonej kontroli organ otrzymał informacje i dokumenty od J. W., wspólnika [...] sp. j., która wykonywała prace związane z uruchomieniem Linii na zlecenie [...] sp. z o.o. (wykonawcy Linii dla skarżącej). Na podstawie wymienionych w uzasadnieniu decyzji dokumentów [k. 811-1023] organ ocenił, że na dzień przeprowadzonych oględzin, tj. 30 listopada 2023 r. Linia była ciągle w budowie i w fazie testów, pomimo, iż zgodnie z umową zmienioną aneksem nr 1 projekt miał zostać zrealizowany do 30 czerwca 2021 r.
Pismem z 29 kwietnia 2024 r. [k. 1025-1035] organ rozwiązał umowę bez wypowiedzenia, zaznaczając, że w mocy pozostaje wezwanie do zwrotu środków z 19 maja 2022 r.
Na etapie rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ postanowieniem z 14 października 2024 r. [k. 1388-1394] orzekł o dopuszczeniu oraz przeprowadzeniu dowodów z zeznań świadków: M. W. i A. W. z firmy [...], raz M. B., na okoliczność wykazania, że Oprogramowanie i Aplikacja mobilna, będące przedmiotem realizacji projektu, mają charakter autorski, są używane w zakładzie spółki (zostały wdrożone), są zgodne ze studium wykonalności, opinią o innowacyjności i opisem przedmiotu zamówienia oraz że wykonawcą Oprogramowania jest [...] oraz w celu wykazania, że wydatki na zakup Aplikacji mobilnej nie były zawyżone, a przez to, że zostały poniesione w sposób zasadny i racjonalny.
Nadto organ orzekł o dopuszczeniu oraz przeprowadzeniu dowodu z zeznań T. P. z [...] sp. z o.o. celem potwierdzenia, że skarżąca zakupiła w pełni kompletną i w pełni sprawną Linię technologiczną do zgrzewania kształtowników, że Linia ta od momentu jej dostawy i montażu, w tym również w okresie trwania kontroli Projektu, była i w dalszym ciągu pozostaje zdatna do użytkowania, a jedynym powodem braku możliwości jej uruchomienia w czasie kontroli przeprowadzonej przez organ było to, że Linia była w trakcie przezbrajania. Nadto celem potwierdzenia, że [...] sp. z o.o., która była dostawcą Linii dysponowała wymaganym doświadczeniem i spełniała warunki udziału w postępowaniu.
Protokół z zeznań świadka M. B. – pracownika skarżącej [k. 1458-1470], zeznania [...] [k. 1576-1581] oraz A. W. [k. 1582-1604]. Zeznania T. P. [k. 1718-1722].
Postanowieniem z 31 grudnia 2024 r. [k.1512-1518] organ odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony tj. prezesa zarządu skarżącej spółki, M. S.. Nadto odmówił przeprowadzenia dowodu z nowej jak również uzupełniającej opinii biegłego.
Pismem z 04 lutego 2025 r. spółka przesłała organowi do akt opinię sporządzoną przez dra inż. M. P. ze spółki [...] sp. z o.o. na zlecenie skarżącej, w przedmiocie weryfikacji wniosków opinii z 06 stycznia 2024 r. wydanej przez biegłego sądowego M. M., wnioskując o przeprowadzenie dowodu z przesłanej opinii.
Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji określającej kwotę do zwrotu wraz z odsetkami organ wskazał, że zgodnie z art. 207 u.f.p. wstąpienie nieprawidłowości wiąże się m.in. ze zwrotem środków otrzymanych na realizację projektu wraz z odsetkami, gdy zajdą przesłanki określone w art. 207 ust. 1 u.f.p., a także z wykluczeniem z prawa dofinansowania na okres trzech lat liczonych od dnia dokonania zwrotu środków - w sytuacjach określonych w art. 207 ust.4 uf.p.
Konsekwencją wystąpienia nieprawidłowości może być również rozwiązanie umowy o dofinansowanie.
Organ podkreślił, że chociaż umowa o dofinansowanie określa (co wynika z art. 206 ust.2 pkt 8 u.f.p.) warunki i terminy zwrotu środków nieprawidłowo wykorzystanych lub pobranych w nadmiernej wysokości lub w sposób nienależny, to zasady ich zwrotu uregulowane są ustawowo (art. 207 u.f.p.).
Organ stwierdził, że nie ma podstaw do dyskwalifikacji opinii sporządzonej przez biegłego sądowego M. M.; zdaniem organu opinia ta zawiera uzasadnienie, które pozwala dokonać analizy poprawności wniosków stawianych przez biegłego bez konieczności wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej, wskazuje i wyjaśnia przesłanki i okoliczności, które doprowadziły biegłego do przedstawionych w niej konkluzji, nie zawiera niejasności, pomyłek i braków wymagających sprostowania bądź uzupełnienia oraz przekonuje jako logiczna całość. Opinia nie jest powierzchowna ani niejednoznaczna.
W ocenie organu całkowicie nieuprawione jest twierdzenie skarżącej, że biegły dysponując wyjaśnieniami od świadków M. W. i A. W. (twórców Oprogramowania) oraz świadka M. B. (pracownika skarżącej) "zapewne nie miałby problemów z "ujawnieniem"" niedostrzeżonych samodzielnie funkcjonalności, a ponadto "miałby szanse zrozumieć" jaką rolę przy tworzenia Oprogramowania odegrały poszczególne komponenty (w tym serwer baz danych [...] i jaki jest schemat budowy przedmiotowego Oprogramowania. Zasadniczym powodem nieujawnienia przez biegłego podstawowych funkcjonalności Oprogramowania był po prostu ich brak w okazanym biegłemu podczas oględzin Oprogramowaniu.
Przedłożoną przez skarżącą opinię dra inż. M. P. ze spółki [...] sp. z o.o. organ potraktował jako dokument prywatny, wskazując, że stanowisko innych ekspertów przedstawione na zlecenie strony nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a.
Zdaniem organu i wbrew twierdzeniom skarżącej zawartym w piśmie z 4 lutego 2025 r., ocena i rozstrzygnięcie "oczywistych rozbieżności" między opinią biegłego sądowego a stanowiskiem strony popartym treścią nadesłanej opinii nie wymaga wiadomości specjalnych ani przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę w piśmie z 4 lutego 2025 r. dowodu z nowej bądź uzupełniającej opinii biegłego w zakresie programowania, systemów informatyczno-telekomunikacyjnych, informatyki, technik komputerowych oraz legalności i wyceny oprogramowania.
Opiniujący przeprowadził oględziny okazanego mu przez skarżącą oprogramowania kilkanaście miesięcy po oględzinach dokonanych przez zespół kontrolujący IZ WRPO, które miały miejsce 2 stycznia 2022 r. oraz po oględzinach przez biegłego sądowego, które miały miejsce 30 listopada 2023 r. oraz 02 grudnia 2023 r.
Projekt miał być realizowany w okresie od 30 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. Opiniujący podkreślił, że wszystkie wnioski zawarte w ekspertyzie z 31 stycznia 2025 r. dotyczą oprogramowania okazanego mu w działaniu 28 stycznia 2025 r., oraz że "oględzinom poddane zostały historyczne wersje oprogramowania a Opiniujący nie jest w stanie stwierdzić czy okazane oprogramowanie było - zgodnie z deklaracją [...] sp. z o.o. — tym wdrożonym a jeśli tak to czy pokrywa się ono dokładnie z tym co potencjalnie wdrożono.".
Zdaniem organu wnioski sformułowane w opinii z 31 stycznia 2025 r. na podstawie oględzin oprogramowania, co do którego nie ma pewności czy jest tym samym oprogramowaniem co okazane zespołowi kontrolującemu i biegłemu nie dają podstaw do skutecznego podważenia ustaleń w zakresie Oprogramowania.
Niemniej, w ocenie organu opinia z 31 stycznia 2025 r. nie tylko nie podważa kluczowych ustaleń zespołu kontrolującego i biegłego odnoszących się do Oprogramowania, ale w znacznej mierze je potwierdza.
Pierwszym tego przykładem jest kwestia braku wdrożenia Oprogramowania przez skarżącą stwierdzony przez IZ WRPO, skoro opiniujący w uwagach ogólnych napisał, że "w oparciu o przedstawione dane nie może stwierdzić, czy projektowane oprogramowanie kiedykolwiek wdrożono w przedsiębiorstwie", stwierdził stanowczo, że "żadnego fragmentu opinii nie należy traktować jako potwierdzenia wdrożenia w/w oprogramowania w przedsiębiorstwie [...] sp. z o.o." Ponadto wskazał w uwagach ogólnych, że przedmiotem jego opinii "nie jest też ocena tego, dlaczego oprogramowanie objęte projektem jest na chwilę obecną w całości lub części nieużywane bądź używane w innej postaci lub wersji".
Organ obszernie zacytował ustalenia opiniującego z 31 stycznia 2025 r. jak i ustalenia biegłego oraz zeznania świadków M. B. i A. W.. Zdaniem organu zacytowane ustalenia potwierdzają że skarżąca nie nabyła i nie wdrożyła opisanego w studium wykonalności i opinii o innowacyjności — w pełni autorskiego opartego o wyniki B+R (badanie i rozwój) innowacyjnego w skali świata systemu informatycznego synchronizacji linii produkcyjnych, który zapewnić miał precyzyjną synchronizację i kalibrację wszystkich wykorzystanych w danym procesie produkcyjnym maszyn.
Z ustaleń zespołu kontrolującego, biegłego i opiniującego oraz zeznań świadków M. B. oraz A. W. wynika, że skarżąca nie posługuje się w procesie produkcyjnym paneli akustycznych zaawansowanym, innowacyjnym i w pełni autorskim systemem informatycznym zapewniającym synchronizację i pełną automatyzację procesu produkcyjnego a więc systemem na którego nabycie i wdrożenie otrzymała dofinansowanie. Skarżąca posługuje się – zdaniem organu - tylko powszechnie dostępnym rozwiązaniem rynkowym w postaci systemu [...] wytworzonego przez producenta [...], w którym dokonano modyfikacji i dostosowania do potrzeb produkcyjnych skarżącej.
Zdaniem organu użyte w studium wykonalności i opinii o innowacyjności określenie "w pełni autorskie oprogramowanie" oznacza, że powstać miało Oprogramowanie w całości stworzone wyłącznie dla skarżącej i zapewniające synchronizację i pełną automatyzację procesu produkcyjnego tj. oprogramowanie w 100% oparte o własny kod.
W ocenie organu stworzenie w pełni autorskiego, niedostępnego na rynku polskim ani światowym rozwiązania w postaci zaawansowanego oprogramowania synchronizującego zestaw maszyn i urządzeń wymagało stworzenia wszystkich jego elementów od początku (od zera) a nie modyfikacji istniejących już i używanych przez skarżącą komponentów (oprogramowania [...]) w celu dostosowania do potrzeb procesu produkcyjnego lub jego usprawnienia.
W opinii o innowacyjności wskazano, że wdrożenie zaawansowanego oprogramowania do synchronizacji produkcji, niezbędnego do wdrożenia opracowanej technologii wytwarzania konstrukcji stalowych, doprowadzi do stworzenia dużej ilości danych na temat aktualnego stanu realizacji produkcji, które mogą zostać dodatkowo wykorzystane jako informacja dla klienta i będą obejmować wszelkie parametry procesu obróbczego związanego z realizacją danego zlecenia.
Dane te miały obejmować: rodzaj obrabianego detalu, materiał z jakiego jest wykonany, wymiary, masę, docelowy kolor, ilość, oraz wszelkie inne parametry techniczne jakimi można obrabiany aktualnie detal scharakteryzować.
Istotne zdaniem organu jest, że dane te miały być również wykorzystywane do stworzenia innowacyjnej, niespotykanej w przemyśle polskim i na świecie aplikacji mobilnej, która korzystając z tych danych umożliwi klientowi, dla którego jest aktualnie realizowane zlecenie, monitorowanie stanu tego zlecenia.
Funkcjonalność autorskiej aplikacji mobilnej polegać miała na pobieraniu tych danych z centralnej jednostki systemu oraz udostępnianiu ich użytkownikowi aplikacji.
Klienci skarżącej mieli zyskać dzięki temu możliwość bieżącego monitorowania stanu zlecenia, a także weryfikacji jego poprawności, a w wybranych przypadkach modyfikacji niektórych parametrów już na etapie produkcyjnym (możliwość sprawdzenia ilość wytworzonych dotychczas produktów, przewidywany czas zakończenia produkcji i wysyłki lub odbioru danej partii wyrobów gotowych, a także zweryfikowania poprawności zamówienia i zgodność parametrów skierowanych do maszyn obróbczych ze złożonym zamówieniem, nawet na najbardziej szczegółowym poziomie).
W studium wykonalności wskazano również, że nabywane w projekcie oprogramowanie zapewni następujące funkcjonalności: synchronizację i automatyzację procesów produkcyjnych oraz dostarczenie szczegółowych informacji na temat stanu realizacji zlecenia dla klientów spółki.
Organ podsumował, że z powyższego wynika, że do stworzenia innowacyjnej, niespotykanej w przemyśle polskim i na świecie aplikacji mobilnej niezbędne było wdrożenie zaawansowanego oprogramowania do synchronizacji produkcji tak aby duża ilość danych na temat aktualnego stanu realizacji produkcji, mogła zostać dodatkowo wykorzystana przez klienta skarżącej.
W ocenie organu skarżąca nie wdrożyła opisanego w studium wykonalności i opinii o innowacyjności — w pełni autorskiego opartego o wyniki B+R [badanie + rozwój] innowacyjnego w skali świata systemu informatycznego synchronizacji linii produkcyjnych, który zapewnić miał precyzyjną synchronizację i kalibrację wszystkich wykorzystanych w danym procesie produkcyjnym maszyn.
Zdaniem organu Aplikacja mobilna nie posiada żadnych innowacyjnych rozwiązań niespotykanych "na skalę światową", zaś dr inż. M. P. zasadnie stwierdził, że "stworzona Aplikacja nie jest innowacyjna na poziomie globalnym, zwłaszcza rozpatrywana w oderwaniu od pozostałych komponentów [...], ale w odniesieniu do procesów [...] bezsprzecznie jest innowacyjna." [s. 45 opinii, k. 1711].
Dalej organ napisał, że w studium wykonalności również wskazano, że realizacja projektu wiąże się z wdrożeniem trzech typów innowacji:
• innowacji produktowej,
• innowacji procesowej,
• innowacji nietechnologicznej w postaci:
(i) oprogramowanie do synchronizacji linii technologicznych i automatyzacji produkcji,
(ii) aplikacja mobilna do monitorowania stanu realizacji zleceń dla klientów.
W studium wskazano i to, że do wdrożenia wszystkich innowacji przewidzianych w projekcie niezbędne są następujące elementy inwestycji:
• linia technologiczna do symultanicznego cięcia detali,
• linia technologiczna do zgrzewania kształtowników,
• lakiernia proszkowa,
• oprogramowanie do synchronizacji linii technologicznych i automatyzacji produkcji, aplikacja mobilna do monitorowania stanu realizacji zleceń dla klientów.
Ponadto w studium wykonalności wskazano, że innowacje nietechnologiczne zostaną wdrożone za sprawą nabywanego oprogramowania do synchronizacji linii technologicznych i automatyzacji produkcji i aplikacji mobilnej do monitorowania stanu realizacji zleceń dla klientów.
Organ wskazał na ustalenia zespołu kontrolującego, dokonane podczas oględzin Linii 14 stycznia 2022 r. i 30 listopada 2023 r., które w pełni zaakceptował.
Organ podsumował, że na w dacie oględzin oraz na dzień przeprowadzenia ponownych oględzin (30 listopada 2023 r.) Linia była ciągle w budowie i w fazie testów, mimo tego, że projekt miał być zrealizowany do 30 czerwca 2021 r. Linia nie była kompletna i gotowa do pracy i jako taka nie powinna była być uznana za środek trwały i wpisana do ewidencji środków trwałych skarżącej.
Jednocześnie z uwagi nieuznanie Linii za środek trwały, nie można uważać wydatku poniesionego na jej zakup za kwalifikowalny, gdyż nie spełnia łącznie wszystkich warunków kwalifikowalności określonych w pkt 2.5 załącznika do umowy "Kwalifikowalność kosztów, wnioski o płatność oraz zwroty środków", a mianowicie lit. h tj. "w przypadku zakupu środka trwałego/wartości niematerialnej i prawnej — został wpisany do ewidencji środków trwałych/ewidencji wartości niematerialnych i prawnych".
Organ stwierdził że skarżąca naruszyła postanowienia § 4 ust. 6 pkt 1 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 umowy, a tym samym naruszyła procedury o których mowa w art. 184 u.f.p.
W terminowo złożonej skardze [...] sp. z o.o. w [...], zastępowana przez tego samego zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zwrot kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił naruszenie:
1) art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez zaniechanie dopuszczenia wszystkich dowodów zawnioskowanych przez skarżącą w pismach z 27 marca 2023 r., z 23 lipca 2024 r. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy dowody te z pewnością przyczyniłyby się do jej wyjaśnienia;
2) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych celem czynienia ustaleń w zakresie istnienia przesłanek uzasadniających dokonanie przez skarżącą zwrotu środków, dokonanie tych ustaleń w oparciu o niemiarodajny materiał dowodowy, z pominięciem słusznego interesu skarżącej, zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia, czy skarżąca rzeczywiście dopuściła się naruszeń umowy o dofinansowanie, a także poprzez bezzasadną odmowę wiarygodności dowodom zaoferowanym przez skarżącą, co w efekcie skutkowało błędnym ustaleniem, że skarżąca naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie oraz dopuściła się nieprawidłowości w projekcie;
3) art. 8 § 1 w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności poprzez niedokładne zbadanie okoliczności sprawy w zakresie dotyczącym aktualizacji przesłanek uzasadniających dokonanie zwrotu środków otrzymanych tytułem dofinansowania;
4) art. 10 K.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez prowadzenie postępowania z pominięciem obowiązku zapewnienia skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, albowiem nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów wnioskowanych przez skarżącą uniemożliwiło złożenie stosownych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnień;
5) art. 80 K.p.a w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą, w sytuacji, w której zamierzeniem skarżącej było wykazanie okoliczności przeciwnych do tych, na które wskazuje organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;
6) art. 11 K.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez niedostateczne i nieprecyzyjne wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ przy załatwianiu niniejszej sprawy, w tym zaniechanie precyzyjnego wyjaśnienia, którego z celów projektu opisanych we wniosku o dofinansowanie miała nie osiągnąć skarżąca;
7) art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 K.p.a. w zw. z art. 67 u.f.p. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
8) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez błędne przyjęcie, że środki wypłacone skarżącej zostały przez nią wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.
9) art. 2 pkt 49 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu poprzez błędne uznanie przez organ, że projekt w zakresie Oprogramowania oraz w zakresie Aplikacji mobilnej nie wpisuje się w przesłanki inwestycji początkowej;
10) art. 143 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 36) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (dalej: rozporządzenie 1303/2013) w zw. z art. 207 ust. 1 pkt. 2) u.f.p. w zw. z art. 24 ust. 9 pkt 2) i art. 2 pkt 14) ustawy wdrożeniowej, poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie i wydanie decyzji orzekającej zwrot środków pomimo niewystąpienia w niniejszej sprawie nieprawidłowości indywidualnej, i tym samym, braku podstaw do wszczęcia i prowadzenia tego postępowania.
W opinii biegłego znajdują się twierdzenia nieodnoszące się do rzeczywistego przedmiotu projektu - czego najlepszym przykładem jest kwestia tzw. symultanicznej obróbki metalu, która nigdy nie stanowiła funkcjonalności planowanej do realizacji.
Na uwagę zasługuje wewnętrzna niespójność opinii w odniesieniu do Aplikacji mobilnej. Biegły jednoznacznie potwierdził, że aplikacja realizuje wszystkie funkcjonalności wskazane w dokumentacji aplikacyjnej - a więc m.in. umożliwia klientom śledzenie procesu realizacji zamówienia, komentowanie zleceń, dokonywanie zmian parametrów czy weryfikację poprawności danych technologicznych. Pomimo tego, biegły - bez merytorycznego uzasadnienia - uznał, że aplikacja nie może zostać zakwalifikowana jako innowacyjna. Takie stanowisko, przy braku kryteriów technicznych podważających innowacyjność stwierdzonych funkcji, prowadzi do konkluzji, że również w tym zakresie opinia jest niespójna i nie może zostać uznana za miarodajną.
Zdaniem pełnomocnika fakt wykorzystania systemu [...] jako komponentu infrastrukturalnego nie wyklucza autorskiego charakteru rozwiązania. Kluczowe nie jest bowiem to, czy system powstał wyłącznie z nowego kodu, lecz czy opracowane zostały autorskie elementy integracyjne, protokoły komunikacyjne, logika sterowania oraz struktura przepływu danych pomiędzy maszynami a systemem nadrzędnym. Opiniujący potwierdził, że opracowany został dedykowany protokół transmisji umożliwiający wymianę danych pomiędzy systemami ([...], jednostki sterującej), co świadczy o powstaniu nowej warstwy funkcjonalnej o kluczowym znaczeniu dla procesu produkcyjnego.
Z kolei w odniesieniu do Aplikacji mobilnej opiniujący bezsprzecznie potwierdził jej innowacyjność. Zdaniem opiniującego Aplikacja mobilna nie jest trywialną implementacją standardowych funkcji, zawiera oryginalne rozwiązania dostosowane do potrzeb projektu, stanowi unikalną część większego systemu sterowania procesem produkcji. Za innowacyjnością Aplikacji mobilnej w kontekście całego systemu przemawia to, że wprowadza nową jakość w zarządzaniu procesami produkcyjnymi poprzez: mobilny dostęp do systemu sterowania, monitoring w czasie rzeczywistym, zdalne zarządzanie parametrami produkcji, natychmiastową reakcję na zdarzenia a także to, że posiada ona innowacyjne cechy funkcjonale takie jak: unikalne funkcje dostosowane do specyfiki skarżącej spółki, zaawansowana komunikacja z systemem centralnym specjalistyczne funkcje monitoringu i kontroli.
Odnośnie linii technologicznej do zgrzewania kształtowników pełnomocnik ocenił, że twierdzenia i wnioski organu nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, nie są logiczne, przeczą racjonalnemu wnioskowaniu i świadczą o przeprowadzeniu przez organ dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów.
Podczas kontroli w dniu 14 stycznia 2022 r. jedyną i wyłączną przyczyną powzięcia wątpliwości przez kontrolujących, czy Linia była sprawna i kompletna było to, że kontrolujący podczas wizyty w zakładzie skarżącej w żaden sposób nie próbowali uzyskać na ten temat jakichkolwiek informacji. Nie tylko nie zadawali w tym zakresie skarżącej jakichkolwiek pytań, ale i nie prosili o okazanie wszystkich elementów Linii. Jakby było tego mało, w Informacji pokontrolnej całkowicie błędnie przyjęli, że każdy z elementów linii powinien mieć osobną tabliczkę znamionową.
W informacji pokontrolnej linię uznano za niekompletną, co zostało powtórzone w zaskarżonej decyzji, że "niemożliwe było potwierdzenie zarówno kompletności linii jak i jej wykorzystania do bieżącej produkcji". Zdaniem pełnomocnika stwierdzenie to nie zawiera jakichkolwiek konkretów. Jakich elementów linii według organu brakowało? Brak którego z elementów pozwalał organowi na stwierdzenie, że Linia jest niekompletna? Tego z uzasadnienia decyzji nie sposób się dowiedzieć co jest dla skarżącej dużym problemem, gdyż nie ma wątpliwości, że od chwili odbioru Linii od jej producenta jest w posiadaniu wszystkich jej elementów.
Zdaniem pełnomocnika całkowicie błędne wnioski zostały przez organ wyciągnięte z dokumentacji przekazanej przez skarżącą oraz ujawnionej przez J. W.. Jedyny prawidłowy wniosek, jaki wynika z tej dokumentacji powinien być taki, że skarżąca od czasu odbioru Linii od jej producenta korzystała z niej, obserwowała jej pracę i działanie, a na przełomie 2022 i 2023 r. doszła do wniosku, że zakupiony produkt, mimo swojej przydatności nie jest idealny i warto zainwestować kolejne kilkaset tysięcy złotych, aby go poprawić.
Mimo, iż oferta złożona skarżącej przez firmę [...] z 09 maja 2023 r. nosiła mylący tytuł "Uruchomienie urządzenia do produkcji paneli 2D i 3D" to w treści tego dokumentu już na jego pierwszej stronie wyraźnie zaznaczono, że: "Oferujemy uruchomienie urządzenia znajdującego się w [...]. Uruchomienie obejmuje poprawienie mechaniki, wymianę niepoprawnie założonych elementów i doprowadzenie urządzenia do stanu pozwalającego na normalną pracę zgodną z założeniami konstrukcyjnymi. Oferta obejmuje działania związaną z poprawą mechaniki urządzenia. Nie obejmuje części elektrycznej, szafy sterowniczej oraz elementów i procesów związanych stricte ze zgrzewaniem. Podejmujemy się poprawienia urządzenia według Państwa raportu z dnia 13.09.2022, oprócz punktów 12,29,33,83."
Organ odmówił wiarygodności fakturze VAT nr [...] z 18 marca 2022 r., gdyż jak twierdzi, została ona wystawiona w czasie, gdy strona twierdziła, że Linia jest przezbrajana. Z kolej faktura VAT nr [...] z 5 kwietnia 2022 r. miała być zdaniem organu także wystawiona w okresie przezbrajania, a nadto jej nabywcą była spółka prawa handlowego, kapitałowo i organizacyjnie powiązana z M. S., tj. m.in. prezesem zarządu skarżącej spółki.
Skarżąca nie wie na jakiej podstawie organ przyjął, że w dniach, w których były wystawione ww. faktury skarżąca miała twierdzić, że Linia jest w trakcie przezbrajania. Skarżąca zwróciła uwagę, że w będącym w posiadaniu organu piśmie skarżącej z 17 lutego 2022 r. (wysłanym w okresie pierwszej kontroli) skarżąca informowała organ, że trwający wówczas proces przezbrajania Linii powinien zakończyć się w ciągu 3-4 tygodni. Wracając pamięcią do tamtego okresu i mając na uwadze ww. pismo należy zatem uznać, że wystawienie faktur za produkty wytworzone z wykorzystaniem Linii w dniach 18 marca 2022 r. oraz w 5 kwietnia 2022 r. było jak najbardziej możliwe i prawdopodobne, a organ nie miał podstaw do uznania, że dokumenty w postaci tych faktur są niewiarygodne. Za całkowicie pozbawioną znaczenia uznać należy również okoliczność, że jedna z ww. faktury została wystawiona na rzecz spółki powiązanej kapitałowo i organizacyjnie ze skarżącą.
Organ przyjął zawężoną i nieadekwatną definicję "kompletności" środka trwałego, utożsamiając ją z koniecznością pełnego, bezbłędnego działania Linii technologicznej w momencie oględzin, ignorując przy tym, że w rzeczywistości Linia została odebrana protokołem zdawczo-odbiorczym już w lutym 2021 r. i była sukcesywnie wykorzystywana w działalności produkcyjnej skarżącej, a ewentualne okresowe prace udoskonalające czy przezbrojenia są naturalnym elementem eksploatacji złożonego, nowoczesnego systemu przemysłowego.
Organ nie wykazał w żaden sposób, że Linia była trwale niezdatna do użycia lub że nie była zdolna do realizacji zadań określonych we wniosku o dofinansowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Przepis ten przewiduje, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Art. 184 u.f.p., do którego cytowany przepis odsyła, w ust. 1 stanowi z kolei, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. (w tym środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej – przyp. tut. Sądu), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Jak zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych naruszenie procedur, o którym mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p., to także realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie. Zatem to umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego, zawarta pomiędzy organem a beneficjentem, oraz wytyczne, do których stosowania zobowiązał się beneficjent, są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1607/18). W orzecznictwie tym przyjmuje się, że dokumenty tworzące system realizacji programu operacyjnego (umowa o dofinansowanie, wytyczne, komunikaty, opracowane przez instytucje zarządzające) stanowią wprawdzie specyficzne, ale prawne uregulowania i przyznaje się im walor źródła prawa. Projekty realizowane są przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. Na przykład w wyroku z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2004/13 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że podstawą prawną decyzji o zwrocie dofinansowania jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., to jest wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p.
W sprawie spółki organ zidentyfikował tak rozumiane procedury. Nie budzi zastrzeżeń przede wszystkim wskazanie na zapis § 14 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie, z którego wynikało zobowiązanie spółki do osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu ma poziomie określonym we wniosku o dofinansowanie. Taka konstrukcja zobowiązania umownego powodowała, że jego treść obok zapisów umowy współkształtowały również zapisy wniosku i załączników określających szczegółowo przedmiot i założone cele projektu, których osiągnięcie finansowano środkami pochodzącymi z programu operacyjnego. Treść tych dokumentów, a w szczególności wniosku o dofinansowanie oraz studium wykonalności pozwoliła na precyzyjne określenie wskaźników produktów i rezultatu. W rozpoznawanej sprawie jednak strony nie spierały się o to które przepisy miały w sprawie zastosowanie, ani o ich wykładnię, lecz w istocie spór dotyczył ustaleń faktycznych. Z tej przyczyny Sąd ograniczy się tu do wzmianki o tym, że zidentyfikowane przez organ podstawy prawne zarówno prawa krajowego, wspólnotowego jak i procedur w rozumieniu art. 184 u.f.p., były trafne.
Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ swe ustalenia oparł o miarodajne i w pełni wartościowe, jak również należycie ocenione dowody.
Organ trafnie uznał, że nie osiągnięto rezultatu narzuconego w przypadku linii technologicznej do zgrzewania kształtowników. Organ zasadnie uznał, że linia nie była gotowa, kompletna i zdatna do planowanego użytku w dacie końcowej realizacji projektu, przy czym, co również nie było kwestionowane przez skarżącą, był to warunek uzyskania dofinansowania, ponieważ dofinansowaniu podlegały środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, zaś warunkiem uznania danej rzeczy za środek trwały jest m. in. zdatność do używania.
Nie budzi wątpliwości, że linia nie była kompletna i nie działała w datach obu kontroli przeprowadzonych przez pracowników instytucji zarządzającej, co miało miejsce w dniach 14 stycznia 2022 r. oraz 30 listopada 2023 r. Należy przy tym zaznaczyć, że rezultat, czyli nabycie i wdrożenie linii, zgodnie z aneksem do umowy, miało nastąpić do 30 czerwca 2021 r. W przypadku pierwszej z kontroli ustalenia co do stanu linii technologicznej zasadnie oparto o zapisy informacji pokontrolnej, w której opisano braki wyposażenia linii we wszystkie urządzenia i podzespoły (informacja - tom III k. 703-714 akt UMWW), jak również zawarto odniesienie się do zastrzeżeń podnoszonych przez spółkę jeszcze w trakcie postępowania kontrolnego. Wynikało z nich, że spółka ustalenia o niekompletności linii uzasadniała koniecznością jej "przezbrajania" w związku ze zmianami w produkcji. W ocenie Sądu jednak taka informacja nie przekonuje o wadliwości ustalenia o niekompletności i niezdatności linii do użytku w dacie dokonywania kontroli. Należy też dostrzec, że jak wynika z informacji pokontrolnej, organ w toku postępowania kontrolnego kilkukrotnie występował do spółki o wskazanie daty zakończenia "przezbrajania". Bezskutecznie. Przedstawiono wyłącznie zdjęcia podzespołów, tyle że, jak stwierdza się w informacji, również one nie pokazywały kompletnej linii, lecz niepołączone jej elementy. Kontrola przeprowadzona w 2023 roku, również udokumentowana informacją, ponownie nie pozwoliła na potwierdzenie kompletności, użyteczności oraz wdrożenia linii produkcyjnej. W informacji również opisano szczegółowo braki i wskazano, że linia znajdowała się w fazie testów, zaś na panelu sterującym wyświetlone były liczne błędy. Treść tych dowodów jednoznacznie potwierdzała prawidłowość ustalenia o tym, że w datach kontroli linia nie działała.
Organ ustalenia o niesprawności linii trafnie oparł również o treść dokumentacji udostępnionej przez [...] sp. j., która była dostawcą usług m. in. uruchomienia spornej linii do zgrzewania kształtowników (faktura - tom V k. 995, oferta - tom. V k. 889-900 akt UMWW). Organ zasadnie dokumentację tę przyjął za podstawę ustalenia, że przez cały rok 2023 (czyli dwa lata po dacie zakończenia realizacji projektu) spółka podejmowała czynności mające na celu uzyskanie sprawności i funkcjonalności przez linię produkcyjną.
Spółka podważała ustalenia organu odwołaniem się do zeznań pracownika spółki, który stwierdził, że linia działała i działa nieprzerwanie od chwili jej protokolarnego przekazania przez dostawcę czyli od 26 lutego 2021 r. Organ zasadnie nie uwzględnił tego dowodu jako podstawy do ustalenia o kompletności, sprawności i wdrożeniu linii, ponieważ przeczą mu spostrzeżenia kontrolujących oraz wspomniana dokumentacja usług dokonanych w 2023 roku, które zresztą również nie doprowadziły do okazania pracownikom organu działającej i kompletnej linii. Wniosków powyższych nie mógł również podważyć przedstawiony przez skarżącą dowód ze sporządzonego w 2022 roku nagrania pracującej linii, ponieważ nie potwierdził on ani pełnej funkcjonalności ani wdrożenia linii.
Jako prawidłowe Sąd ocenił również ustalenia dotyczące kwalifikowalności wydatków związanych z nabyciem oprogramowania do synchronizacji linii technologicznych i automatyzacji produkcji. Zgromadzone dowody dawały podstawę do uznania, że spółka do dnia zakończenia realizacji projektu nie nabyła i nie wdrożyła oprogramowania o cechach, jakie wynikały z wniosku o dofinansowanie oraz ze studium wykonalności. Tam mowa była o nabyciu w pełni autorskiego, opartego o wyniki prac badawczo - rozwojowych oprogramowania, które miało mieć funkcjonalności w zakresie wymiany danych sprzyjających efektywnej organizacji produkcji elementów. Miało to być "w pełni autorskie oraz niedostępne na rynku polskim i światowym" rozwiązanie w postaci "zaawansowanego oprogramowania synchronizującego zestaw maszyn i urządzeń".
Organ dysponując tylko spostrzeżeniami kontrolujących, którzy ocenili, że spółka nie nabyła takiego oprogramowania, lecz korzystała z gotowego dostępnego na rynku oprogramowania, i uznawszy, że ustalenie, czy oprogramowanie jest zgodne z opisem w dokumentacji konkursowej, zasadnie powołał biegłego z dziedziny informatyki, gdyż ustalenia w tym zakresie wymagały wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.).
Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do zakwestionowania ustaleń poczynionych na podstawie spostrzeżeń kontrolujących oraz opinii biegłego M. M.. Po pierwsze organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ograniczył się do powtórzenia wniosków opinii biegłego, lecz przeanalizował je i zestawił z innym dowodami. Podał argumenty, dla których - inaczej niż twierdziła strona - nie uznał opinii za niemiarodajną dla dokonania ustaleń faktycznych. Ponadto zestawił wnioski z opinii z wnioskami opinii prywatnej przedstawionej przez skarżącą dla podważenia opinii biegłego sądowego M. M.. Wskazał jednocześnie, dlaczego zaoferowane przez stronę dowody i twierdzenia dotyczące cech i funkcjonalności oprogramowania nie były przekonujące.
Z oceną taką należy się zgodzić.
Nie budzi zastrzeżeń oparcie opinii biegłego wyłącznie o oględziny programu. Biegły mógł ocenić wszystkie cechy oprogramowania wyłącznie tą drogą, ponieważ - jak stwierdził w opinii, a czego strona nie podważyła - nie udostępniono mu pełnych danych technicznych oprogramowania. Po wtóre - jak dalej stwierdził - oprogramowanie okazano mu w wersji testowej na komputerze w siedzibie spółki. Biegły zatem siłą rzeczy w przedstawionej opinii opisał te cechy i funkcjonalności oprogramowania jakie dostrzegł podczas oględzin. Spółka natomiast kwestionując zakres oględzin i niedostrzeżenie przez biegłego licznych funkcjonalności pomija, że dwukrotne oględziny odbywały się przy udziale przedstawicieli spółki, którzy, jak wynika z opinii, sami prezentowali biegłemu elementy oprogramowania. Nadto spółce, której pełnomocnikowi doręczono postanowienie o powołaniu biegłego, znana była treść pytań stawianych biegłemu przez organ, a te obejmowały właśnie ustalenie, czy aplikacja spełnia założenia określone w dokumentacji aplikacyjnej, a więc również, czy posiada opisane tam funkcjonalności i cechy. W tej sytuacji nieuprawnione jest twierdzenie spółki, że biegły nie dostrzegł kluczowych funkcjonalności oprogramowania. Uprawniona jest natomiast konkluzja organu o tym, że oprogramowanie w wersji przedstawionej biegłemu takich funkcjonalności nie posiadało. Nie można więc skutecznie zakwestionować oceny organu opartej o treść opinii biegłego, o tym że przedstawione mu oprogramowanie nie było autorskie i stworzone indywidualnie dla skarżącej, lecz stanowiło skonfigurowane oprogramowanie [...], już wcześniej przez spółkę używane, tyle, że uzupełnione o dodatkowe moduły, również marki [...].
Co tu istotne, wnioski sformułowane przez biegłego, a dotyczące oprogramowania, w pokrywały się z wcześniejszymi spostrzeżeniami kontrolujących pracowników organu co do autorstwa oprogramowania użytkowanego przez spółkę. Opinia biegłego M. M., potwierdzała ustalenia zawarte w informacji pokontrolnej o tym, że oprogramowanie zaprezentowane kontrolującym było dostępnym na rynku oprogramowaniem [...].
Podobnie przekonujące były ustalenia organu dotyczące kwalifikowalności kosztów nabycia aplikacji mobilnej mającej pozwalać klientom śledzenie realizacji zlecenia oraz jego modyfikacje. Także to oprogramowanie - jak przekonująco uzasadniono w decyzjach organu - nie posiadało wszystkich cech opisanych w dokumentacji aplikacyjnej. Uprawnione było ustalenie poczynione w oparciu o wnioski opinii biegłego o tym, że aplikacja nie była - a taką być miała - innowacyjna i niespotykana w skali światowej. Biegły potwierdzając jej autorski charakter stwierdził jednak, że jest ona rozwiązaniem standardowym, agregującym dane z systemu [...], choć posiada funkcjonalności pozwalające na monitorowanie i modyfikowanie zleceń przez klientów. Biegły odmówił jej też cechy innowacyjności. Sąd nie widzi przyczyn do uznania opinii biegłego w zakresie oceny oprogramowania mobilnego za dowód niepełnowartościowy.
O czym już była mowa, w przypadku obu produktów: oprogramowania oraz aplikacji mobilnej, organ skonfrontował opinię biegłego z prywatną opinią przedstawioną przez spółkę w postępowaniu odwoławczym. Organ wyczerpująco wyjaśnił przy tym, dlaczego uznał, że dowody zaoferowane przez spółkę nie podważały wniosków płynących z opinii biegłego. W ocenie stanowisko organu było trafne. Należy tu podzielić zasadniczą wątpliwość przedstawioną przez organ, a dotyczącą tego, czy biegły M. M. oraz autor opracowania przedstawionego przez skarżącą - M. P., badali tę samą wersję oprogramowania. Istotnie bowiem ich opis różni się w istotnych elementach, w szczególności co do istnienia komunikacji programu z "centralną jednostką sterującą" (biegłemu M. M. takich funkcjonalności nie okazano). Organ przeanalizował jednak opracowanie autorstwa M. P. i dostrzegł w nim treści potwierdzające spostrzeżenia i wnioski biegłego M. M. co do niewykorzystywania modułu sztucznej inteligencji i braku bibliotek. Co więcej organ wnioski te oraz opinię biegłego i opracowanie zestawił z treścią zeznań dostawcy oprogramowania A. W. oraz pracownika spółki M. B.. Trafnie wyeksponował te fragmenty tych dowodów, które potwierdzały, iż oprogramowania o cechach opisanych w dokumentacji aplikacyjnej w przedsiębiorstwie skarżącej nie wdrożono.
Opisane tu wnioski słusznie doprowadziły organ do wniosku o niekwalifikowalności wydatków związanych z nabyciem linii technologicznej, aplikacji mobilnej oraz oprogramowania. Trafnie uznano, że nie osiągnięto w ich przypadku wskaźników rezultatu opisanych we wniosku o dofinansowanie, czym naruszono § 13 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie oraz § 4 ust. 1 pkt 6 tej umowy poprzez niezrealizowanie projektu w tym zakresie. Tym samym spełniona została przesłanka zawarta w art. 184 u.f.p., co z kolei powoduje konieczność zastosowania trybu przewidzianego w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Nie budzi zastrzeżeń, że nieprawidłowości te musiały zostać uznane za nieprawidłowość indywidualną w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006. Zasadnie organ wyjaśnił, że zaistniałe nieprawidłowości mogły mieć szkodliwy wpływ na budżet ogólny Unii Europejskie - pomoc została przyznana podmiotowi, który się nie wywiązał z nałożonych warunków jej udzielenia. Wobec braku zwrotu środków organ prawidłowo, zgodnie z art. 209 ust. 9 pkt 1 u.f.p. wszczął postępowanie i wydał decyzję. Zasadnie też ustalił odsetki wyłączając z uwzględnieniem treści art. 139 § 3 o.p okresy naliczania odsetek.
Sąd ocenił równocześnie, że nie było podstaw do uzyskiwania uzupełniającej opinii biegłego z zakresu informatyki, ponieważ opinia nie nasuwała wątpliwości co do spostrzeżeń i źródeł niewątpliwych wniosków sformułowanych w opinii. Spółka w istocie żądała by biegły ocenił funkcjonalności oprogramowania, których w okazanej mu wersji nie było.
Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.