III SA/Po 358/06

III SA/Po 358/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /sprawozdawca/
Marzenna Kosewska
Tadeusz Geremek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś ( spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007r. przy udziale sprawy ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego o d d a l a s k a r g ę /-/M. Kosewska /-/T.M. Geremek /-/B. Koś WSA/wyr.1 - sentencja wyroku
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Celnego w L. przyjął od P.P. zgłoszenie SAD OBR nr [...] z dnia [...]r. do procedury dopuszczenia do obrotu na rynku polskim dotyczące samochodu ciężarowego marki Volkswagen Transporter, zaklasyfikowanego przez zgłaszającego do kodu PCN Taryfy celnej 8704 21 99 9, ze stawką celną obniżoną, określoną dla towarów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej. W wyniku weryfikacji tego zgłoszenia Naczelnik Urzędu Celnego w L. uznał, że zadeklarowana przez zgłaszającego wartość celna towaru jest zaniżona i decyzją nr [...] z dnia [...]r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w tym zakresie i określił wartość celną na kwotę [...] PLN. Importer nie złożył odwołania i decyzja stała się ostateczna.
Następnie na wniosek Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r., Dyrektor Izby Celnej wystąpił do władz celnych Francji o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] z dnia [...]r., które stanowiło załącznik do przedmiotowego zgłoszenia celnego SAD OBR. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wznowił postępowanie zakończone powyższą decyzją, wskazując w uzasadnieniu, że posiada sygnały, iż samochody ciężarowe marki Volkswagen Transporter są produkowane poza obszarem Unii Europejskiej ( Polska) i zachodzi potrzeba sprawdzenia prawidłowości zastosowanych stawek celnych przy dopuszczeniu do obrotu przedmiotowego towaru. Postępowanie to zawieszone zostało postanowieniem z dnia [...]r. do czasu rozpatrzenia wniosku o pomoc prawną przez francuskie organy celne. Po uzyskaniu stanowiska francuskich władz celnych informującego w piśmie z dnia [...]r., że świadectwo jest autentyczne ale przedmiotowy samochód jest pochodzenia polskiego, podjęto postępowanie i wyznaczono stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie. Po zajęciu przez stronę stanowiska Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...]r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 245 §1 pkt 1) Ordynacji Podatkowej w związku z art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004r. Przepisów wprowadzających ustawę- Prawo celne oraz art. 262, art. 13 §1, art. 15 § 1 pkt 1, art. 19 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 83 § 3, art. 85 § 1, art. 209, art. 231 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 24.06.1997r., ust. § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.12.2002r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. nr [...] z dnia [...]r. w części dotyczącej kwoty długu celnego i w tym zakresie orzekł na nowo, określając jako kraj pochodzenia Polskę, wartość celną na kwotę [...] PLN, autonomiczną stawkę celną w wysokości 35 % i uzupełniającą kwotę długu celnego w wysokości [...] PLN.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że z uwagi na uzasadnione wątpliwości odnośnie pochodzenia samochodów ciężarowych marki Volkswagen Transporter podjął postępowanie weryfikacyjne odnośnie świadectwa pochodzenia EUR 1 i wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...]r. Następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Ponieważ w niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu [...] kwietnia 2003r. zastosowano stan prawny obowiązujący w dniu powstania długu celnego. Wskazał, że obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia przepisy ust. 5 części A postanowień wstępnych Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 226 z 2002 r., poz. 1885 ) oraz postanowienia art. 13 i art. 16 Protokołu nr 4 wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:
- towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego,
- pochodzenie zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,
- został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.
Dowodem pochodzenia uprawniającym do zastosowania obniżonej stawki celnej zgodnie z przepisem art. 16 ust. 4 Protokołu Nr 4 jest m.in. świadectwo przewozowe EUR 1, potwierdzone przez władze celne państwa eksportującego. Zgodnie natomiast z art. 32 Protokołu nr 4 dopuszczalna jest dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru, którą można przeprowadzać wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Ponieważ wyniki weryfikacji dokonanej w niniejszej sprawie przez władze francuskie (wiążące dla organów polskich) nie potwierdziły faktu pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej- przedmiotowy samochód ciężarowy wyprodukowany został w Polsce przed 01.05.2004r., należało stwierdzić brak podstaw do zastosowania obniżonej stawki celnej. Wobec tego - zgodnie z przepisem ust. 3 lit. b Postanowień wstępnych do Taryfy celnej należało zastosować wobec przedmiotowego zgłoszenia celnego autonomiczną stawkę celną w wysokości 35 % - Taryfa nie przewiduje bowiem stawki dla wprowadzanych na polski obszar celny towarów pochodzenia polskiego. Nie było ponadto podstaw do zastosowania instytucji towaru powracającego podlegającego zwolnieniu od cła, gdyż strona nie dopełniła warunków koniecznych do uznania przedmiotowego pojazdu za towar powracający. Odnosząc się do oświadczenia firmy "A" dotyczącego pochodzenia spornego pojazdu organ celny wyjaśnił, iż zgodnie z Protokołem nr 4 dowodem pochodzenia danego produktu uprawniającym do zastosowania obniżonej stawki celnej może być wyłącznie świadectwo przewozowe EUR 1 lub deklaracja na fakturze. Przedmiotowe zaświadczenie nie jest wobec tego jednym z tych dokumentów, a zatem nie ma znaczenia dla istoty niniejszej sprawy.
W odwołaniu od powyższej decyzji P.P. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając organowi I instancji obrazę przepisów: art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne oraz art. 122 Ordynacji podatkowej. Ponadto zaskarżył postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...]r. w przedmiocie podjęcia postępowania, jako wydane z naruszeniem art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że wraz ze zgłoszeniem złożone zostały wymagane dokumenty, w tym świadectwo EUR 1 wystawione przez francuskiego eksportera pojazdu. Nadto podniesiono, że organ celny mając pełną dokumentację złożoną w zgłoszeniu towaru oraz wiedzę profesjonalisty, nie negował kraju pochodzenia pojazdu i nie miał w tym zakresie jakichkolwiek wątpliwości. Wskazał nadto, iż błąd czy niestaranne wykonanie obowiązków urzędnika Urzędu Celnego w L. uniemożliwiło mu odstąpienie od umowy zawartej z kontrahentem francuskim, poprzez zwrot pojazdu na obszarze Francji. Podniósł też, iż organ wydał decyzję z naruszeniem art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, co skutkować miało jej nieważnością.
Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 13 § 1, art. 20 § 1, art. 83, art. 85 § 1, art. 262 Kodeksu celnego, art. 32 Protokołu 4, § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Według organu drugiej instancji art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne dotyczy zarówno spraw, które w dniu 01 maja 2004r. były w toku, jak i spraw, które dopiero zostaną wszczęte, ale odnoszą się do stanów faktycznych, związanych z długiem celnym powstałym przed tym dniem. Dla prowadzenia postępowań w oparciu o regulacje dotychczasowe nie jest więc istotny moment wszczęcia postępowania, ale data powstania długu celnego. Skoro zatem dług celny powstał przed dniem 01 maja 2004r. postępowanie powinno być prowadzone w oparciu o regulacje obowiązujące przed akcesją Polski do Unii Europejskiej. Użyte w art. 26 sformułowanie "stosuje się przepisy dotychczasowe" oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 01 maja 2004r. stosowane będą obowiązujące przed akcesją zarówno przepisy materialne, jak i proceduralne zawarte w ustawie Kodeks celny oraz ustawie Ordynacja podatkowa, przy czym w przypadku stosowania Ordynacji podatkowej należy uwzględniać przepisy obowiązujące do dnia 30.04.2004r.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P.P. wniósł o uchylenie orzeczeń organów II i I instancji, zarzucając im obrazę przepisów: art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, art. 122 Ordynacji podatkowej oraz bezpodstawne przyjęcie, że samochód sprowadzony przez niego został wyprodukowany w 2002r. podczas gdy w rzeczywistości wyprodukowany on został w 2001r., w wyniku czego nastąpiło zawyżenie jego wartości celnej, a w konsekwencji obciążenie skarżącego zawyżonym długiem celnym.
Skarżący powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji I instancji - dotyczące bezpodstawnego przyjęcia, że zawarte w art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne określenie "przepisy dotychczasowe" obejmują przepisy prawa materialnego jak i procesowego, podczas gdy - jego zdaniem - w rzeczywistości zapis ten upoważnia organ celny w sprawach wszczętych przed dniem 01.05.2004r. jedynie do stosowania przepisów prawa materialnego Kodeksu celnego, a nie dopuszcza do stosowania przepisów proceduralnych, które organ wydający zaskarżoną decyzję przyjął za jej podstawę. Ponadto, zdaniem skarżącego, obraza art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa polegała na nie podjęciu przez organ celny w toku postępowania zakończonego prawomocną decyzją z dnia [...]r. niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co uniemożliwiło mu odstąpienie w stosownym czasie od umowy nabycia pojazdu od kontrahenta francuskiego, przez co narażony został na stratę, polegająca na obciążeniu go zawyżonym długiem celnym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd, badając zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, nie stwierdził bowiem naruszenia przez organy celne przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego.
Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły w nadzwyczajnym trybie postępowania wznowieniowego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...]r., uznającą sporne zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej.
Datę wszczęcia przedmiotowego postępowania wznowieniowego - jako postępowania odrębnego od normalnej procedury weryfikacji zgłoszenia celnego - wyznaczał art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej, czyli dzień doręczenia stronie postanowienia organu o wznowieniu postępowania. W niniejszej sprawie był to dzień [...] października 2003r. ( k. 28 akt adm. ). Organ celny prawidłowo zastosował przy tym przepisy aktów prawnych obowiązujących w momencie wszczynania postępowania wznowieniowego - czyli Ordynacji podatkowej znajdującej zastosowanie w sprawach celnych na mocy art. 262 ustawy Kodeks celny. Z tego względu postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] października 2003r. również zostało wydane prawidłowo na podstawie art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 i art. 266- § 1 Kodeksu celnego.
Należy przy tym podkreślić, iż organ celny po wznowieniu danego postępowania winien stosować przepisy prawa materialnego i procesowego obowiązujące w dniu orzekania o przedmiocie sprawy. Odstąpienie od tej ogólnej zasady jest natomiast możliwe jedynie w sytuacji istnienia odpowiedniego wyraźnego upoważnienia wynikającego z aktu prawnego. Z dniem 01.05.2004r. polskie prawo celne stało się uzupełnieniem i integralną częścią systemu wspólnotowego prawa celnego, które należy stosować bezpośrednio na terenie państwa polskiego, o ile prawo Unii Europejskiej nie odsyła wyraźnie do uregulowań występujących w ustawodawstwie krajowym ( zob. m. in. opr. A. Kuś, Wspólnotowy Kodeks celny. Wspólnotowy system zwolnień celnych. Polskie prawo celne, Bydgoszcz - Lublin 2004, s. 31 ). Na mocy przepisu art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm. ) do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej stosuje się jednak przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu nie ma przy tym podstaw - wbrew zarzutom skarżącego - do przyjęcia, iż określenie "przepisy dotychczasowe" odnosić należy jedynie do przepisów prawa materialnego zawartych w Kodeksie celnym i wydanych na jego podstawie rozporządzeń, z wyłączeniem przepisów proceduralnych Kodeksu celnego. Pogląd podniesiony w odwołaniu i skardze przez P.P. i wsparty tezą artykułu A. Ossowskiego ( Rzeczpospolita 2004/5/11 ) nie znajduje bowiem żadnego uzasadnienia w samej treści art. 26 powyżej powołanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, ani też w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Ustawodawca, przewidując w art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm. ) możliwość stosowania dotychczasowych uregulowań prawnych w odniesieniu do spraw związanych z długiem celnym powstałym przed dniem 1 maja 2004r. wskazał wyraźnie, iż chodzi ogólnie o przepisy dotychczasowe, w znaczeniu - wszystkie istniejące przepisy - czyli zarówno przepisy prawa materialnego jak i prawa procesowego a nie wyłącznie o przepisy z zakresu prawa materialnego.
Wskazać przy tym należy, iż zgodnie z przepisem art. 73 ust. 1 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 19.03.2004r. Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm. ) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Jest to uregulowanie podobne do zawartego w przepisie art. 262 Kodeksu celnego, znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie.
Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, iż organy obu instancji wydając swoje decyzje po dniu 01.05.2004r. prawidłowo zastosowały przepisy Ordynacji podatkowej na zasadzie normy wynikającej z art. 262 Kodeksu celnego w zw. z art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż niniejsza sprawa dotyczyła długu celnego powstałego przed tą datą ( tzn. w momencie dokonywania spornego zgłoszenia celnego - w dniu [...] kwietnia 2003r. ).
Celem działania administracji celnej podejmowanego w zakresie zgłoszenia celnego, które zostało już zweryfikowane decyzją ostateczną, winno być usunięcie ewentualnych wad kwalifikowanych decyzji ostatecznej określonych wyczerpująco w przepisie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Należy przy tym zauważyć, iż przedmiotem postępowania wznowieniowego nie mogło być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach merytorycznych, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w powyższym przepisie ( zob. m. in. wyrok NSA z dnia 22 maja 2003r., sygn. akt III SA 2367/01, Lex 145008 ). Obligatoryjny zakres rozpoznania sprawy, w której nastąpiło wznowienie postępowania, obejmował zatem rozważania co do przesłanek wznowienia oraz rozstrzygnięcie istoty sprawy ( art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej ).
W postanowieniu o wszczęciu postępowania wskazano jako podstawę prawną wznowienia przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej, polegającą na ujawnieniu, iż dowody na podstawie których ustalono okoliczności faktyczne istotne dla sprawy okazały się fałszywe. Według organu miało to wynikać z ujawnienia, iż sporny samochód Volkswagen Transporter nie pochodził w istocie z obszaru państw Unii Europejskiej ( był bowiem produkcji polskiej ). Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził jednak, iż wskazanie jako podstawy wznowienia postępowania art. 240 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej było w istocie błędne, albowiem przedmiotowe świadectwo EUR 1 nr [...] nie zostało sfałszowane w sensie materialnym czy intelektualnym ( zob. B. Adamiak, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2006, s. 866-867 ). Nie dokonano technicznego podrobienia, czy też przerobienia spornego dokumentu, nadającego mu inną treść niż miał ją pierwotnie. Pochodził on od organu uprawnionego do jego wystawienia, który nie dokonał jednak świadomego poświadczenia nieprawdy co do pochodzenia pojazdu z obszaru Unii Europejskiej. Dokonał on bowiem tej czynności w dobrej wierze - w oparciu o dane pochodzące od sprzedawcy pojazdu, co ustalono w trakcie kontroli dokonanej na wniosek Głównej Dyrekcji Urzędu Celnego i Praw Pośrednich w Paryżu ( k. 82-85 akt ).
Fakt, iż sporny pojazd nie został w istocie wyprodukowany na terenie Unii Europejskiej ( tylko w Polsce ) stanowił w ocenie Sądu inną przesłankę wznowieniową określoną w przepisie art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej. Była to bowiem niewątpliwie nowa okoliczność faktyczna istotna dla sprawy ( bo determinująca możliwość zastosowania obniżonej stawki celnej ), istniejąca w dniu wydawania decyzji weryfikacyjnej z dnia [...] kwietnia 2003r. i nieznana organowi wydającemu ten akt administracyjny, czyli Naczelnikowi Urzędu Celnego w L. W orzeczeniu tym uznał on bowiem za prawidłowe zastosowanie przez stronę skarżącą obniżonej stawki celnej na podstawie spornego świadectwa EUR 1, które na tym etapie postępowania było wiążące dla organów celnych.
Powyższy błąd w przytoczeniu podstawy prawnej postanowienia o wznowieniu postępowania nie miał jednak większego znaczenia, skoro w uzasadnieniu tego orzeczenia opisano w istocie wystąpienie przesłanki z art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej.
W toku prowadzonego postępowania okoliczność dotycząca pochodzenia pojazdu spoza obszaru Unii Europejskiej została potwierdzona. Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż wszelkie korzystanie z preferencji celnych w postaci obniżonych stawek celnych jest uwarunkowane konkretnymi wymogami określonymi przez przepisy prawa celnego i stosowne umowy międzynarodowe. Aby zastosować obniżoną stawkę celną za dany towar należy zatem spełnić wszystkie wskazane przepisami warunki. W orzecznictwie sądowym podkreśla się wyraźnie konieczność rygorystycznego przestrzegania wymogów postawionych importerom w umowach międzynarodowych ustanawiających strefy wolnego handlu. Zgodnie z jego wytycznymi przywileje celne mogą być udzielane tylko na warunkach ściśle określonych w odpowiednich przepisach prawa i organy celne nie mogą w jakikolwiek sposób odstępować od ich przestrzegania, gdyż naruszenie tych zasad prawa celnego byłoby sprzeczne z zasadą równości podmiotów gospodarczych wobec prawa oraz wbrew interesom państwa ( m. in. wyrok Sądu Najwyższego z 08.05. 1998r. sygn. Akt III RN 32/98).
Zgodnie z uregulowaniami art. 16 aktu o charakterze umowy międzynarodowej - Porozumienia między Rzecząpospolitą Polską, a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskim i ich państwami członkowskim z drugiej strony - podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. ( załącznik do Dz. U. Nr 104 poz. 662 z 1997r. ) zastosowanie stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej uzależnione było od jednoczesnego spełnienia następujących warunków:
- dany towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień przedmiotowego Porozumienia,
- pochodzenie to zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,
- spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.
Art. 2 ust. 1 Protokołu zawiera precyzyjną definicję pojęcia pochodzenia produktów z krajów UE, która obejmuje produkty całkowicie uzyskane na ich obszarze, bądź też uzyskane i zawierające materiały, które nie zostały tam w pełni uzyskane, pod warunkiem poddania ich wystarczającej obróbce lub przetworzenia na terenie UE w porozumieniu art. 6 Protokołu. W przypadku ustalenie, że dany towar nie może być w myśl powyższych kryteriów uznany za pochodzący z krajów UE, nie ma podstaw do zastosowania stawek preferencyjnych.
W przedmiotowej sprawie polski organ celny zwrócił się do francuskich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa EUR 1 ( pismo z dnia [...] czerwca 2003r. - k. 25 i 27 akt adm. ). Zgodnie bowiem z art. 32 cytowanego Protokołu dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia może być przeprowadzona wyrywkowo, lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Organ celny - jak już powyżej wskazano - wszedł w posiadanie informacji, iż sporny pojazd jest produkowany poza obszarem unijnym.
W oparciu o ten przepis władze celne kraju eksportu ( Francja ) dokonały takiej weryfikacji i w piśmie z dnia [...] lutego 2004 r. ( k. 39 i 40 akt ) poinformowały, że weryfikowane świadectwo pochodzenia jest autentyczne, jednakże sporny pojazd jest pochodzenia polskiego . W tej sytuacji polskie organy celne słusznie przyjęły , że skoro sprowadzony towar nie ma statusu produktu pochodzącego, to nie może korzystać z preferencji celnych. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że władze celne kraju eksportera dokonując weryfikacji mają prawo żądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą ( art. 32 pkt.3 Protokołu ). Sąd stoi na stanowisku, że w świetle obowiązujących przepisów prawa weryfikacja przeprowadzona przez właściwe władze celne kraju eksportu, w tej sprawie francuskie organy celne, jest zasadniczo jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i wynik tej weryfikacji wiąże władze celne kraju importu.
Tym samym Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela też pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 kwietnia 1998 roku - sygn. akt I SA/Łd. 777/97 na gruncie art. 27 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ( zmienionego z dniem 1 lipca 1997 roku przez powyższe Porozumienie ), a mianowicie, że wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera i mają one charakter wiążący dla organów celnych państwa importera. Podkreślić też trzeba, że przepisy Porozumienia nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady weryfikacja została przeprowadzona.
W ocenie Sądu organ celny miał zatem pełne podstawy prawne do zlecenia przedmiotowej weryfikacji statusu pochodzenia importowanego samochodu, a fakt uprzedniego dokonania weryfikacji zgłoszenia celnego co do wartości celnej nie wykluczał w jakikolwiek sposób możliwości dalszej kontroli związanych z nimi dokumentów.
Negatywny wynik weryfikacji spowodował natomiast konieczność odmowy preferencyjnego traktowania spornego towaru , albowiem nie miał on statusu towaru "pochodzącego" w myśl postanowień Protokołu, a tym samym nie został spełniony podstawowy warunek określony w przedmiotowej umowie międzynarodowej.
Ponieważ w niniejszej sprawie nie było podstaw do skorzystania z przywileju stawki obniżonej, organ celny I instancji był zobligowany do zastosowania stawki niepreferencyjnej. Z tego właśnie względu musiał uznać przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej i obliczenia kwoty długu celnego oraz określić kwotę tego długu na nowo, w oparciu o stawkę celną autonomiczną.
Należy też zauważyć, iż rozstrzyganie o istocie niniejszej sprawy celnej nie było uzależnione od badania przez organ celny kwestii przyczyn wadliwości wystawionego dowodu pochodzenia, jak również ustalania wysokości szkody, jaką ewentualnie poniósł podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą w wyniku niewłaściwego postępowania eksportera, albowiem nie mieści się to w zakresie stosunku celnoprawnego łączącego polski organ celny z importerem ( patrz m.in. wyrok NSA z 26.05.2000r., sygn. akt I SA/Lu 1298/98 ).
Sąd uznał też za niezasadny zarzut skarżącego odnośnie pominięcia przez organ celny I instancji faktu ustalenia w toku postępowania wznowieniowego, że pojazd został wyprodukowany w roku 2001, a nie w 2002 ( jak podano w zgłoszeniu celnym ), co zdaniem skarżącego powinno wpłynąć na zmniejszenie wartości celnej samochodu i w rezultacie długu celnego. Przedmiotowe postępowanie wznowieniowe dotyczyło bowiem jedynie okoliczności pochodzenia samochodu ( z obszaru krajów UE, bądź też spoza niego ) co miało wpływ na wysokość zastosowanej stawki celnej. Okoliczności dotyczące określenia wartości celnej pojazdu - ustalonej decyzją wymiarową Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...]r. - nie stanowiły natomiast podstawy wznowienia postępowania i jego przedmiotu. Zarzut ten został zresztą podniesiony dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, wobec czego organy celne nie musiały ustosunkować się do niego w toku wznowionego postępowania.
Odnosząc się natomiast do zarzutów natury proceduralnej Sąd uznał, że organy celne nie uchybiły przepisom postępowania i zasadom określonym w Ordynacji podatkowej. W szczególności nie naruszyły zasad dotyczących nakazu działania na podstawie przepisów prawa, gromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 120, art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej). Nie została też naruszona zasada swobodnej oceny dowodów ( art.191 Ordynacji.)
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać, iż zaskarżone decyzje odpowiadają prawu, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł o oddaleniu skargi.
/-/M. Kosewska /-/T. Geremek /-/B. Koś