III SA/Po 355/24

III SA/Po 355/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Szymon Widłak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1327
art. 15zze4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.)
Sentencja
Dnia 6 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 roku sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu dotacji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z 5 stycznia 2024 nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 237,- (dwieście trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Decyzją z 05 stycznia 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej K.p.a.) art. 15zze(4) ust. 14a ustawy o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm., dalej jako ustawa COVID-19), w związku z art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn.zm., dalej jako u.f.p.), po rozpatrzeniu wniosku W. B. odmówił umorzenia zadłużenia w kwocie 5.901,23 zł (należność główna 5.000,00 zł, odsetki do dnia 05 stycznia 2024 r. w kwocie 901,23 zł), z tytułu zwrotu dotacji wypłaconej w dniu 22 lutego 2022 r. na podstawie umowy nr [...] ([...]) otrzymanej na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikro przedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy.
W terminowo wniesionym odwołaniu W. B. (dalej także jako strona, skarżący) wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji oraz umorzenie dotacji. Napisał, że w umowie były warunki umorzenia dotacji: 1) obniżenie przychodów o 40%, 2) działalność nie mogła być zawieszona, 3) prowadzenie działalności przez kolejne 3 miesiące, 4) posiadanie właściwego kodu PKD. Spełnił wszystkie warunki. Prowadził jednoosobową działalność gospodarczą na zasadzie ewidencji przychodów i rozchodów, w związku z czym nie był zobowiązany do gromadzenia jakichkolwiek faktur. Został potraktowany na równi z podmiotami zobowiązanymi do prowadzenia pełnej księgowości, organ żąda okazania faktur do gromadzenia których nie był zobowiązany jako podmiot gospodarczy ani podpisaną umową na otrzymanie dotacji, dlatego żądanie okazania faktur uważa za nadużycie. Mimo to przedstawił dowody na wykorzystanie dotacji w kwocie znacznie przekraczającą udzieloną dotację tj. 5 712, 83 zł, z czego uwzględniono 2 099,56 zł a następnie 2 159,99 zł. Potem organ oświadczył, że nic nie uznaje i skarżący ma zwrócić całą dotację, z odsetkami, co jest zupełnie niezrozumiałe.
Decyzją z 09 maja 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając organ napisał, że w dniu 17 lutego 2022 r. skarżący złożył do Powiatowego Urzędu Pracy w L. wniosek o udzielenie dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy przyznawanej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie). Na mocy umowy z 22 lutego 2022 r. skarżący otrzymał środki, w kwocie 5 000 zł.
Pismem z 07 marca 2023 r. Prezydent Miasta [...] zawiadomił skarżącego o zamiarze wszczęcia kontroli działalności gospodarczej w zakresie wydatkowania dotacji zgodnie z przeznaczeniem. Skarżący dostarczył posiadane dokumenty dotyczące wydatkowania dotacji oraz pismo z 03 kwietnia 2023 r., w którym oświadczył, że prowadził działalność gospodarczą "[...]" na zasadach "przychód ewidencjonowany" oraz że nie prowadził ewidencji kosztowej. Kolejnym pismem z 13.04.2023r. skarżący podał, że wykorzystując czas spowodowany obostrzeniami postanowił przeprowadzić w lokalu remont. Nie gromadził żadnych faktur, gdyż nie był do tego zobowiązany, a załączone paragony na zakupione materiały zachowały się przez przypadek.
Z przeprowadzonej kontroli został sporządzony protokół w dniu 28 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że skarżący przedłożył łącznie 11 sztuk faktur, 11 sztuk kopii paragonów, wydruki potwierdzeń transakcji oraz wydruki deklaracji ZUS DRA; kontrolerzy stwierdzili liczne nieprawidłowości w zakresie wydatkowania dotacji zgodnie z przeznaczeniem oraz właściwego dokumentowania dotacji, tj. na przedstawionej dokumentacji brakuje numeru NIP firmy potwierdzającego zakup na rzecz prowadzonej działalności gospodarczej, zakup sprzętu przez komputerowego przez osobę prywatną (córkę właściciela firmy), wydruki potwierdzeń transakcji, które nie dokumentują rodzaju zakupionego towaru, jako strona transakcji widnieje osoba trzecia. Finalnie kwota rozliczonych prawidłowo przez jednostkę kontrolującą poniesionych przez przedsiębiorcę kosztów/wydatków wyniosła łącznie 2.099,56 zł. Po rozpatrzeniu zastrzeżeń do ww. protokołu PUP w L. uznał za prawidłowy wydatek za usługę telekomunikacyjną w kwocie 59,99 zł, pozostałe zastrzeżenia uznając za niezasadne. W związku z powyższym całkowita kwota rozliczonych prawidłowo kosztów/wydatków wynosi 2.159,55 zł.
Pismem z 06 października 2023 r. Prezydent Miasta [...], reprezentowany przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w L., wezwał skarżącego do zwrotu przedmiotowej dotacji w kwocie 5.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi. W dniu 13 października 2023 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie przedmiotowej dotacji. W związku ze złożonym wnioskiem o umorzenie dotacji Prezydent Miasta [...] wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia o sytuacji majątkowej i rodzinnej.
W dniu 14 listopada 2023 r. do organu wpłynęło pismo od skarżącego, w którym wnosi o umorzenie dotacji w całości, twierdząc, że nie był zobowiązany do gromadzenia faktur. Ponadto wskazał, że: pismem z 08 listopada 2023 r. prosi się go o podpisanie oświadczenia, że uznaje swój dług, co jest nieprawdą, ponieważ nie ma żadnego długu wobec Urzędu Pracy, gdyż otrzymaną dotację rozliczył prawidłowo i zgodnie z podpisana umową. Pismem z 19.12.2023r. organ zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania i pouczył o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Kolejnym pismem z 2.01.2024r. skarżący wniósł o umorzenie dotacji. Podał, że przedstawił dowody na kwotę przewyższającą udzieloną dotację (5712,83 zł), nie zgadza się z twierdzeniem, że wydatkował dotację niezgodnie z przeznaczeniem a w piśmie z 11.10.2023r. przez pomyłkę powołał art. 15 zze4 ust. 14 a., co wyjaśnił w piśmie z 11.11.2023r.
Uzasadniając utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji SKO zacytowało postanowienia umowy o przyznanie dotacji i znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy. Zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że wskazane przez skarżącego warunki, tj. obniżenie przychodów o co najmniej 40%, działalność nie mogła być zawieszona, posiadanie właściwego kodu PKD, prowadzenie działalności przez kolejne trzy miesiące, nie są warunkami umorzenia dotacji.
W umowie dotacji jak też w art. 15zze4 ustawy o COVID-19 oraz w przepisach Rozporządzenia brak przepisów dotyczących umarzania dotacji. Natomiast w § 3 umowy o przyznaniu dotacji zawarto przesłanki zwrotu dotacji, które swoje oparcie mają w art. 15zze(4) ww. ustawy i § 7 oraz § 7a ww. Rozporządzenia. Przesłankami zwrotu dotacji są: niewykonywanie działalności przez okres 3 miesięcy od jej udzielenia, wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem, złożenie niezgodnie ze stanem faktycznym przynajmniej jednego oświadczenia na etapie przyznawania dotacji, niespełnienie innych niż określone w pkt 2 (zgodnie z § 3 ust. 6) warunków udzielenia dotacji, niepoddanie się kontroli, o której mowa w § 2 pkt 3 umowy.
W rozpatrywanej sprawie żądanie zwrotu dotacji wynika z przesłanki wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem. Dotacja została udzielona na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z umową wykorzystanie (wydatkowanie) winno nastąpić na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej i powinno być właściwie dokumentowane. Zasadnie organ I instancji uznał, że każdy wydatek dla celów dowodowych potwierdzających wydatkowanie dotacji powinien być prawidłowo udokumentowany, a dokument potwierdzający wydatkowanie dotacji winien zawierać informacje pozwalające ustalić, że dotacja została wydatkowana zgodnie z przeznaczeniem, tj. na pokrycie bieżących kosztów prowadzonej działalności.
Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że skarżący nie udokumentował wydatkowania zgodnie z przeznaczeniem całości otrzymanej dotacji, a tylko jej część, to zgodnie z § 3 ust. 6 pkt 1 ww. umowy, zobowiązany jest do zwrotu całości otrzymanej dotacji wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia udzielenia dotacji na rachunek powiatowego urzędu pracy, który udzielił dotacji. Rację ma organ I instancji, że przepisy nie przewidują zwrotu dotacji w części.
Kolegium podkreśliło, że przedmiotem postępowania jest sprawa nie zwrotu a umorzenia dotacji. W aktach sprawy znajduje się wniosek o. umorzenie dotacji w całości, a także pismo, w którym skarżący wskazał, że przez pomyłkę powołał się na art. 15zze4 ust. 14a ustawy o COVID-19.
Wskazany przez skarżącego przepis określa przypadki, w których starosta (tu Prezydent Miasta [...] - miasta na prawach powiatu, działający w postępowaniach administracyjnych jako starosta), z urzędu albo na wniosek mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy, może umorzyć w całości albo w części należność z tytułu zwrotu dotacji; odroczyć terminy spłaty należności z tytułu zwrotu dotacji; rozłożyć na raty spłatę należności z tytułu zwrotu dotacji.
Mając na uwadze brak innych przepisów regulujących umorzenie należności przedmiotowej dotacji, organ I instancji zasadnie uwzględnił ww. przepis art. 15zze4 ust. 14a ustawy o COVID-19, rozstrzygając wniosek skarżącego o umorzenie w całości otrzymanej dotacji.
Z przepisu art. 15zze4 ust. 14c ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 wynika, że do spraw m.in. umorzenia należności z tytułu zwrotu dotacji wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem, stosuje się odpowiednio przepisy art. 64 u.f.p.
Decyzje wydawane na podstawie art. 64 ust. 1 u.f.p. mają charakter decyzji uznaniowych, a przesłankami warunkującymi dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym są przesłanka ważnego interesu podatnika oraz przesłanka interesu publicznego. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ działa w ramach uznania administracyjnego.
Wobec powyższego Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że ustaleniu czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki wskazane w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. wymagało ustalenia przez organ I instancji sytuacji finansowej zobowiązanego, czemu miało służyć złożenie przez skarżącego oświadczenia majątkowego, do czego został on wezwany przez organ. Zasadnie organ I instancji wskazał na obowiązek dokładnego ustalenia i zbadania okoliczności faktycznych, a następnie dokonania wyczerpującej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w kontekście wystąpienia przesłanek do umorzenia. Dopiero stwierdzenie, iż zaistniała jedna z nich może stanowić podstawę do rozważenia w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Ustalenie z kolei, że nie zaistniała żadna z przesłanek, wyklucza stosowanie uznania i uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie.
Skarżący nie przedłożył oświadczenia majątkowego jak również innych dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową, zatem organ I instancji nie miał możliwości zbadania, czy wystąpiła przesłanka do umorzenia i brak jest podstaw prawnych do umorzenia należności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. B. wniósł o umorzenie otrzymanej dotacji. Stwierdził, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem i właściwie udokumentowana. Od 1990 roku nieprzerwanie prowadził działalność jednoosobową w zakresie małej gastronomii. Z powodu pandemii COVID-19 lokal został całkowicie zamknięty a potem otwarty ale tylko dla sprzedaży na wynos i znowu całkowicie zamknięty.
Bar był malutkim lokalem, bardzo kameralnym. W związku z nowymi przepisami (COVID-19) odległość między stolikami musiała zostać zwiększona, bo wystarczyło, że w lokalu był 1 (słownie: jeden) konsument i nikt więcej nie mógł wejść. Taka działalność nie miałaby najmniejszego sensu, musiał więc przebudować całe wnętrze i dostosować do zmienionych przepisów (remont WC, punkty dezynfekcji, przegrody itp.). Odległość między konsumentami nie mogła być mniejsza niż dwa metry. Korzystając z tego, że mógł otrzymać dotację z PUP, postanowił dostosować lokal do obowiązujących przepisów i dokonał jego przebudowy, remontu całego lokalu. Niestety koszty okazały się dużo większe niż zakładał, ale skończony efekt okazał się właściwy. Wprawdzie lokal mógł przyjmować ok. 10 konsumentów naraz, czyli o połowę mniej niż poprzednio ale już można było liczyć na to, że utrzyma się na rynku, a przecież podstawowym warunkiem umorzenia dotacji było prowadzenie działalności przez kolejne trzy miesiące. Skarżący podkreślił, że nie dostawanie się do obowiązujących przepisów groziło zamknięciem lokalu przez SANEPID.
Skarżący zarzucił, że organ uważa te wydatki za niezgodne z przeznaczeniem. Nie uznano też zapłaty za dzierżawę i wodę w lokalu, chociaż były potwierdzone wydrukiem z konta skarżącego i odpowiednio opisane. Właścicielka lokalu nie mogła wystawić faktury ponieważ nie prowadziła żadnej działalności. Przez cały okres pracy skarżący dorobił się 20-letniego samochodu i mimo, że był to jedyny samochód (jest do dzisiaj) służący mu do pracy, to też nie zostały uznane wydatki na paliwo czy jego naprawy. To prawda, że zakupu zresztą najtańszego laptopa (około 800 zł) dokonała córka skarżącego w Internecie (za pieniądze skarżącego i dla skarżącego) bo skarżący ma 69 lat i nie potrafi tego zrobić samodzielnie. Był to czas kiedy skarżący dopiero zaczynał się posługiwać się kartą bankomatową i wszelkie sprawy w Internecie wykonywała córka z zięciem. Skarżący chciał żeby napisała takie oświadczenie ale powiedziano mu, że i tak nie będzie uznane. Jego zdaniem warunkami umorzenia dotacji były zawarte w umowie (w ramce tłustym drukiem): prowadzenie działalności przez kolejne trzy miesiące, obniżenie przychodu o 40%, działalność nie mogła być zawieszona, co spełnił. Podał, że dzwonił do PUP L., co trzy miesiące i zawsze otrzymywał odpowiedź, że spełnił wszystkie warunki i dotacja jest umorzona. Wskazał, że kontrola odbyła się w siedzibie organu a nie w jego lokalu, w którym mógłby pokazać celowość wykonanych prac. Nadto podał, że z nieznanych powodów osoba kontrolująca uznała tylko wydatki potwierdzone fakturami a inne dokumenty zostały odrzucone, chociaż w umowie nie ma mowy o żadnych fakturach a jedynie o właściwym dokumentowaniu dotacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę. Podał, że kwestionuje domaganie się przez organ zwrotu pieniędzy jako wydanych niezgodnie z przeznaczeniem. Zrobił remont w lokalu, bo był za mały, zgodnie z zaleceniami sanepid- u na prowadzenie działalności. (k. 33).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 1267.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej (...). W myśl § 2 art. 1 ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
W przedmiotowej sprawie organy odmówiły skarżącemu umorzenia zadłużenia w kwocie 5.091, 23 zł (należność główna 5000 zł i odsetki do dnia 5.01.2024r. w kwocie 901,23 zł) z tytułu zwrotu dotacji wypłaconej w dniu 22.02.2022r. na podstawie umowy Nr [...] otrzymanej na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy.
Podstawę prawną przyznania dotacji stanowił art. 15 zze4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tj. Dz. U. 2024.340 – przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie od dnia zawarcia umowy nie uległy zmianie, dalej: ustawa COVID - 19) oraz na podstawie § 7 i §7a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID – 19, na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małemu przedsiębiorcy. Bezsporne jest, że skarżący spełnił warunki do otrzymania dotacji i została mu ona wypłacona.
Zgodnie z art. 15 zze4 ust. 6 ustawy Covid – 19 oraz § 2 pkt 3 umowy organ pismem z dnia 7.03.2023r. zawiadomił skarżącego o zamiarze wszczęcia kontroli działalności gospodarczej. W wyniku kontroli przeprowadzonej w siedzibie organu, w oparciu o dokumenty złożone przez skarżącego organ uznał, że zgodnie z przeznaczeniem została wydatkowana kwota 2099,56 zł. Skarżący pismem z dnia 13 maja 2023r. złożył zastrzeżenia, co do uznania części dotacji za wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem. Po uznaniu jednego zastrzeżenia skarżącego do protokołu kontroli organ podał, że rozliczona prawidłowo jest jedynie kwota 2 159, 55 zł, o czym zawiadomił kontrolowanego pismem z dnia 26 maja 2023r. Zawiadomienie było awizowane. Następnie Prezydent Miasta [...] pismem z dnia 6.10.2023r. wezwał skarżącego do zwrotu całej dotacji wraz z odsetkami z uwagi na fakt, że została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
W wezwaniu do zwrotu wskazano § 3 ust. 6 umowy oraz art. 15 zze4 ust. 11 pkt 1 ustawy COVID – 19, zgodnie z którym dotacja podlega zwrotowi przez mikroprzedsiębiorcę albo małego przedsiębiorcę w całości, wraz z odsetkami liczonymi od dnia udzielenia dotacji, na rachunek bankowy powiatowego urzędu pracy, z którego otrzymał dotację, jeżeli: wydatkował j ą niezgodnie z przeznaczeniem.
W wezwaniu poinformowano skarżącego o treści art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy COVID – 19. Wezwanie skarżący odebrał 9.10.2023r.
Wnioskiem z dnia 13.10.2023r. skarżący wniósł o umorzenie w całości pobranej dotacji na podstawie art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy o COVID 19, gdyż nie wie jak ma rozumieć pisma organu. Podał, że choć przedstawił dowody na kwotę znacznie przekraczającą dotację to uwzględniono jedynie kwotę 2099, 56, na swoje pismo z 13 maja 2023r. nie otrzymał odpowiedzi. Otrzymał dopiero pismo wzywające do zapłaty.
W kolejnych pismach skarżący kwestionował uznanie, że wydatkował część dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Podał, że nie mógł wypełnić oświadczenia o stanie majątku, gdyż zawarte w nim było stwierdzenie, że uznaje swój dług, z czym się nie zgadza. Podał również, że w piśmie z 11.10.2023r. przez pomyłkę powołał się na art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy o COVID – 19.
Zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu o ten przepis w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych.
Zgodnie z art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy o COVID 19 w przypadkach, o których mowa w ust. 8 lub 11, starosta, z urzędu albo na wniosek mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy, może:
1) umorzyć w całości albo w części należność z tytułu zwrotu dotacji;
2) odroczyć terminy spłaty należności z tytułu zwrotu dotacji;
3) rozłożyć na raty spłatę należności z tytułu zwrotu dotacji.
Zgodnie z art. 15 zze4 ust. 14 c ustawy do spraw, o których mowa w ust. 14a, stosuje się odpowiednio przepisy art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Zgodnie z art. 64 ustawy o finansach publicznych: Należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może:
1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4;
2) na wniosek zobowiązanego:
a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,
b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
Na mocy art. 15 zze4 ust. 14 e i 14 d ustawy COVID 19 do dokonywania czynności, o których mowa w ust. 14a. Starosta może upoważnić dyrektora powiatowego urzędu pracy a organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze.
W przedmiotowej sprawie właściwość organów w przedmiocie umorzenia dotacji została zachowana. Organy wydając decyzję naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonych decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.), gdyż przed wydaniem decyzji przez organ I instancji nie została uzyskana pozytywna opinia właściwego wojewody. Zgodnie z art. 15 zze4 ust. 14 b ustawy o COVID 19 : W przypadku gdy wysokość kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem jest równa lub wyższa niż 1500 zł, starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 14a, po uzyskaniu pozytywnej opinii właściwego wojewody. Przepisu art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się. W przedmiotowej sprawie organ I instancji przesłał Wojewodzie odwołanie skarżącego błędnie uznając, że jest on organem II instancji. To nie wyczerpywało jednak obowiązku wskazanego w w/w przepisie. Nadto w piśmie z dnia 8.11.2023r. organ wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia o sytuacji majątkowej i rodzinnej pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, po czym wydał decyzję odmowną.
W ocenie Sądu, wydanie przedmiotowych decyzji było przedwczesne. Organ bez wnikliwej oceny uznał, że skarżący wnosi o umorzenie dotacji w trybie art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy COVID 19 i wydał decyzje odmowne wskazując na brak możliwości oceny czy zachodzą przesłanki do umorzenia kwoty do której zwrotu został skarżący zobowiązany albowiem skarżący nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym. Tymczasem z obszernej korespondencji skarżącego kierowanej do organów i sądu wynikało, że skarżący kwestionuje zobowiązanie do zwrotu dotacji a nie, że domaga się umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację materialną. We wniosku z dnia 11.10.2023r. wniósł o umorzenie dotacji i powołał się na treść art. 15 zze4 ust. 14a ustawy ale z treści tego pisma wynikało, że składa taki wniosek, gdyż nie wie jak ma rozumieć pisma organu. W jego ocenie przedstawił dowody na kwotę przekraczającą kwotę dotacji. W kolejnych pismach wskazywał, że w/w przepis powołał błędnie a nie zgadza się z ustaleniem, że kwotę dotacji wykorzystał niezgodnie z przeznaczeniem. Kwestionował ustalenia organu o wykorzystaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem również w skardze i na rozprawie. W pismach skarżący wnioskując o umorzenie wskazywał na przesłanki, których spełnienie wymagane było do otrzymania dotacji. Wskazuje to na niezrozumienie instytucji umorzenia dotacji, którą skarżący utożsamiał z brakiem podstaw do jej zwrotu. Zauważyć należy, że organ w wezwaniu do zwrotu dotacji poinformował skarżącego o możliwości złożenia wniosku o umorzenie dotacji w myśl art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy o COVID 19. Z uwagi na brak jakiegokolwiek pouczenia w zakresie możliwości zaskarżenia obowiązku zwrotu dotacji skarżący składając wniosek skorzystał z udzielonego pouczenia o treści art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy, choć jak wyraźnie wynikało z jego pism intencją skarżącego było zakwestionowanie rozliczenia dotacji przez organ i związany z tym obowiązek zwrotu.
Organy rozpoznając wniosek skarżącego jako wniosek o umorzenie w trybie w/w przepisu, choć szeroko opisały przebieg postępowania i sposób rozliczenia dotacji rozstrzygnięcie oparły jedynie na braku możliwości zbadania przesłanek umorzenia. A skarżący odmawiając złożenia oświadczenia o stanie majątku wyjaśnił, że robi się to uznając dług, w jego zaś ocenie wykorzystał dotację zgodnie z przeznaczeniem i nie ma podstaw do zwrotu dotacji.
W ocenie Sądu instytucja umorzenia nie służy do merytorycznego rozpatrywania nałożonego obowiązku i ma charakter następczy wobec rozstrzygnięcia dotyczącego tego obowiązku. Pozbawienie skarżącego możliwości zaskarżenia wezwania do zwrotu z dnia 6.10.2023r. uniemożliwiło mu kontrolę zasadności stanowiska organu, co było niedopuszczalne. Wezwanie do zwrotu zostało skierowanie do skarżącego po rozważeniu przez organ czy złożone dokumenty i wyjaśnienia wskazują na prawidłowe rozliczenie dotacji. Działanie organu na podstawie art. 15 zze4 ustawy jest działaniem z zakresu administracji publicznej, tyle tylko, że z wykorzystaniem pewnych konstrukcji cywilnoprawnych (tak: w wyroku WSA we Wrocławiu z 5.04.2024r., sygn. III SA/Wr 57/23 i powołanym w tym wyroku orzecznictwie). W rozstrzygnięciu o zwrocie dotacji należy dopatrywać się władczości administracyjnej. Skoro w wezwaniu do zwrotu z dnia 6.10.2023r. (FK.3770.5.2023) jednoznacznie zobowiązano skarżącego do zwrotu stosownej kwoty na rachunek organu wraz z odsetkami, to uznać należy że mamy do czynienia z identyfikacją obowiązku, który jest w tej sprawie sporny. Mamy zatem do czynienia ze sporem o prawo. (por. postanowienie NSA z 15 marca 2024r., sygn. IGSK 286/24) Przepis art. 15 zze4 ustawy o COVID 19 nie wskazuje w jakiej formie ma nastąpić zobowiązanie do zwrotu dotacji po zajściu przesłanek z art. 15 zze4 ust. 11 pkt 1 ustawy. Wezwanie do zwrotu nie jest decyzją administracyjną. Decyzja administracyjna nie jest jednak jedyną prawną formą działania współczesnej administracji. Wskazany akt nie stanowi też postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, czy postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.). Wobec powyższego należało uznać, że stanowi akt w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który przysługuje skarga do sądu, o czym organ skarżącego nie pouczył a bezpodstawnie uznał, że skarżący wnosił o umorzenie postępowania na podstawie art. 15zze4 ust. 14 a ustawy Covid 19. Do tego typu skarg zastosowanie znajdzie art. 53 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Uwzględniają powyższe Sad uznał, że z uwagi na brak umożliwienia skarżącemu rozpoznania skargi na akt Prezydenta Miasta [...] działającego przez upoważnionego Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 28 kwietnia 2023r. z dnia 6. 10.2023r. znak: FK.3770.5.2023, nieprawidłowe pouczenie i ocenę przedmiotu żądania skarżącego obie zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a, o czym orzeczono w pkt I wyroku.
O kosztach w punkcie II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 237 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ wezwie skarżącego do sprecyzowania czy na tym etapie podtrzymuje wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na sytuację materialną, jeżeli tak, to zawiesi postępowanie w tym zakresie do czasu rozstrzygnięcia prawidłowości aktu z dnia 6.10.2023r., po czym uwzględni wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Nadto wezwie do sprecyzowania czy składane pisma (poczynając od pisma z 13.10.2023r.) stanowią, nadal podtrzymywaną, skargę na akt z 6.10.2023r., jeżeli tak, nada skardze bieg.