III SA/Po 347/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2023 r., która uchyliła decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 02 grudnia 2022 r. i umorzyła postępowanie w przedmiocie nakazania właścicielowi działki obowiązku przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym. Skarżący domagał się nakazania właścicielom sąsiednich działek przywrócenia stanu poprzedniego gruntu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym, wskazując na zalewanie jego działki wodami opadowymi. Organ odwoławczy uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, powołując się na upływ 5-letniego terminu od dowiedzenia się o szkodliwym oddziaływaniu, zgodnie z art. 234 ust. 5 Prawa wodnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że przepis art. 234 ust. 5 Prawa wodnego wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy z powodu upływu czasu, nawet jeśli postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy z 2017 r. Sąd uznał, że termin ten rozpoczął bieg najpóźniej od 1 stycznia 2018 r., co oznacza, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji (14 marca 2023 r.) istniała przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów K.p.a., w tym art. 156 § 1 pkt 3 i 4, wskazując na zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) oraz prawidłowe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez organ odwoławczy. Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia zasad konstytucyjnych ani istotnego wpływu naruszeń proceduralnych na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących terminów wszczęcia postępowania w sprawach o zmianę stosunków wodnych oraz stosowania przepisów przejściowych, a także zasady postępowania odwoławczego w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze stosowaniem przepisów Prawa wodnego i terminów, a także zasad postępowania administracyjnego. Konkretny stan faktyczny może ograniczać bezpośrednie zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 234 ust. 5 Prawa wodnego, wprowadzający 5-letni termin od dowiedzenia się o szkodliwym oddziaływaniu na sąsiedni grunt do wszczęcia postępowania, może być stosowany do spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy z 2017 r. i czy jego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2018 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 234 ust. 5 Prawa wodnego wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy z powodu upływu czasu, nawet jeśli postępowanie zostało wszczęte przed 1 stycznia 2018 r. Termin ten rozpoczął bieg najpóźniej od 1 stycznia 2018 r., co oznacza, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji istniała przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu, że upływ 5-letniego terminu od dowiedzenia się o szkodliwym oddziaływaniu wyklucza merytoryczne rozpoznanie sprawy, niezależnie od daty wszczęcia postępowania. Termin ten rozpoczął bieg najpóźniej od wejścia w życie ustawy z 2017 r. Brak wykazania przez stronę wiedzy o szkodzie w ciągu ostatnich 5 lat uprawnia organ do odmowy wszczęcia postępowania lub umorzenia postępowania.
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i umarzająca postępowanie jest zgodna z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w sytuacji, gdy organ stwierdził nieważność decyzji organu pierwszej instancji z powodu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy (w tym przypadku umorzenie postępowania), ponieważ w ramach postępowania odwoławczego nie można stwierdzić nieważności decyzji, a jedynie uchylić ją i orzec co do istoty lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego zawarty w art. 138 K.p.a. jest wyczerpujący. Nawet w sytuacji stwierdzenia przez organ okoliczności wskazujących na nieważność decyzji organu pierwszej instancji (np. res iudicata), organ odwoławczy jest zobowiązany do uchylenia tej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
Czy prowadzenie dwóch równoległych postępowań administracyjnych w tej samej sprawie dotyczącej zmiany stosunków wodnych jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy nie zezwalają na prowadzenie kilku równoległych postępowań w jednej sprawie administracyjnej. Przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wód i czy stanowi ona przyczynę szkód na gruncie sąsiednim. Organ nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy w ramach jednego postępowania.
Uzasadnienie
Prowadzenie dwóch równoległych postępowań w tej samej sprawie jest niedopuszczalne. Organ administracyjny powinien rozstrzygnąć sprawę w jednym postępowaniu, a stwierdzenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) na podstawie wcześniejszej decyzji ostatecznej wyklucza ponowne merytoryczne rozpatrzenie tej samej kwestii.
Przepisy (9)
Główne
u. Prawo wodne art. 29 § ust. 3
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
Regulowała kwestię zalewania gruntów sąsiednich wodami opadowymi lub roztopowymi przed 1 stycznia 2018 r. Wnioskodawca żądał zaprzestania zalewania jego działki wodami opadowymi z działek sąsiednich.
P.w. art. 234 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.
P.w. art. 234 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Postępowania w sprawie decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub zapobieganie szkodom nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Sąd uznał, że termin ten wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przewiduje obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (res iudicata).
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa możliwość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy.
K.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ 5-letniego terminu od dowiedzenia się o szkodliwym oddziaływaniu na sąsiedni grunt wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy zgodnie z art. 234 ust. 5 Prawa wodnego. • Nawet jeśli postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy z 2017 r., termin określony w art. 234 ust. 5 P.w. rozpoczął bieg najpóźniej od 1 stycznia 2018 r., co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. • Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i umarzając postępowanie, gdyż nie mógł stwierdzić nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym. • Prowadzenie dwóch równoległych postępowań w tej samej sprawie dotyczącej zmiany stosunków wodnych jest niedopuszczalne z uwagi na zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 234 ust. 5 Prawa wodnego jest błędne, ponieważ przepis ten wszedł w życie 1 stycznia 2018 r., ma charakter procesowy i nie może być stosowany do stanów faktycznych sprzed jego wejścia w życie. • Przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego (w brzmieniu obowiązującym przed 2017 r.) powinien stanowić podstawę rozpoznania sprawy, która została wszczęta przed wejściem w życie ustawy Prawo wodne z 2017 r. • Naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez skierowanie decyzji SKO do osoby niebędącej stroną w sprawie. • Naruszenie zasad postępowania tj. art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a także art. 10 i 79 K.p.a. • Naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 84 K.p.a.
Godne uwagi sformułowania
z uwagi na upływ czasu wyłączona jest możliwość merytorycznego załatwienia sprawy • brak wykazania tego faktu, tj. naruszenia stosunków wodnych ze szkodą na grunt domagającego się wszczęcia postępowania i jego wiedzy na ten temat, uprawnia organ do odmowy wszczęcia postępowania, a jeżeli postępowanie zostanie wszczęte i wykaże, że wnioskodawca wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych ze szkodą dla jego gruntu ma od ponad 5 lat daje organowi podstawę do umorzenia postępowania • powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) • nie można rozstrzygać o takim samym obowiązku, opartym o ten sam stan faktyczny i prawny
Skład orzekający
Mirella Ławniczak
przewodniczący sprawozdawca
Marzenna Kosewska
członek
Jacek Rejman
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących terminów wszczęcia postępowania w sprawach o zmianę stosunków wodnych oraz stosowania przepisów przejściowych, a także zasady postępowania odwoławczego w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze stosowaniem przepisów Prawa wodnego i terminów, a także zasad postępowania administracyjnego. Konkretny stan faktyczny może ograniczać bezpośrednie zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy istotnego zagadnienia proceduralnego związanego z terminami w prawie wodnym, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Jednakże, brak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia obniża jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.
“Koniec nadziei na odszkodowanie za zalanie? Sąd administracyjny oddalił skargę z powodu upływu terminu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.