III SA/Po 346/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek wspólnikowi spółki cywilnej, wskazując na naruszenie przepisów KPA dotyczących informowania stron i konieczność sprecyzowania wniosku.
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r. dla wspólnika spółki cywilnej, który opłacał składki zarówno za siebie, jak i za zatrudnionych pracowników. ZUS odmówił zwolnienia, uznając, że wspólnik powinien złożyć odrębne wnioski dla siebie i dla spółki. WSA w Poznaniu uchylił decyzję ZUS, stwierdzając naruszenie przepisów KPA, w szczególności obowiązku informowania stron i konieczności wezwania do sprecyzowania wniosku, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą wspólnikowi spółki cywilnej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz inne fundusze za okres od marca do maja 2020 r. Skarżąca, będąca wspólnikiem spółki cywilnej, która zatrudniała pracowników, wnioskowała o zwolnienie z opłacania składek zarówno za siebie, jak i za zatrudnionych pracowników. ZUS odmówił, argumentując, że wspólnik powinien złożyć odrębny wniosek jako osoba fizyczna opłacająca składki na własne ubezpieczenia oraz odrębny wniosek w imieniu spółki cywilnej jako płatnika składek za pracowników. Sąd administracyjny uznał, że decyzje ZUS naruszają przepisy postępowania, w szczególności art. 9 i art. 79a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA). Sąd wskazał, że organ powinien był wezwać stronę do sprecyzowania jej wniosku, zamiast od razu odmawiać, a także należycie ją poinformować o przesłankach decydujących o jej prawach i obowiązkach. Sąd podkreślił, że choć przepisy przewidują różne tryby zwolnień dla płatników zatrudniających pracowników i tych opłacających składki wyłącznie za siebie, to w sytuacji niejasności wniosku organ powinien dążyć do jego wyjaśnienia. W związku z naruszeniami proceduralnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję ZUS, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni przepisów materialnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ prawidłowo wywiódł, że w sytuacji, gdy wspólnik spółki cywilnej dokonuje odrębnego zgłoszenia jako płatnik składek na własne ubezpieczenia (na indywidualnym NIP), powinien złożyć odrębny wniosek o zwolnienie z opłacania składek wyłącznie na własne ubezpieczenia. Konsekwentnie, odrębnie powinien być złożony wniosek o zwolnienie z opłacania składek dla spółki cywilnej, w sytuacji gdy została ona zgłoszona jako płatnik składek za ubezpieczonych zatrudnionych w spółce.
Uzasadnienie
Przepisy prawa rozróżniają sytuacje, kiedy płatnik składa wniosek o własne zwolnienie z obowiązku opłacenia należności składkowych, a kiedy płatnik składa wniosek za zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych pracowników. Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności składkowych zawiera dane płatnika składek i może dotyczyć albo płatnika jako osoby fizycznej opłacającej składki na własne ubezpieczenia, albo płatnika jako podmiotu zatrudniającego pracowników.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (26)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
ustawa COVID-19 art. 31zo ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników zatrudniających mniej niż 10 ubezpieczonych.
ustawa COVID-19 art. 31zo ust. 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników opłacających składki wyłącznie na własne ubezpieczenia, uzależnione od kryterium dochodowego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności, podejmowanie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
K.p.a. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasady prowadzenia postępowania budzącego zaufanie, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
K.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
K.p.a. art. 79a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
K.p.a. art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wezwania do sprecyzowania żądania wniosku.
K.p.a. art. 63 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wezwania do sprecyzowania żądania wniosku.
K.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
ustawa COVID-19 art. 31zq ust. 7
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa prawna decyzji ZUS.
ustawa COVID-19 art. 31zp ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek.
ustawa COVID-19 art. 31zp ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Zawartość wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek.
u.s.u.s. art. 8 ust. 6
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.
u.s.u.s. art. 33 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Prowadzenie przez ZUS kont płatników składek oznaczonych numerem NIP.
u.s.u.s. art. 4 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja płatnika składek.
u.s.u.s. art. 4 pkt 2 lit. d
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja płatnika składek.
u.s.u.s. art. 2a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasady równego traktowania w zakresie ubezpieczeń społecznych.
K.p.a. art. 180
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zastosowanie przepisów K.p.a. w postępowaniu przed ZUS.
u.s.u.s. art. 123
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Zastosowanie przepisów K.p.a. w postępowaniu przed ZUS.
k.p. art. 3
Kodeks pracy
Definicja pracodawcy.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ przepisów postępowania (art. 9 i art. 79a § 1 K.p.a.) poprzez brak należytego informowania strony i wezwania do sprecyzowania wniosku. Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu o konieczności złożenia odrębnych wniosków przez wspólnika spółki cywilnej jako osoby fizycznej i przez spółkę jako płatnika składek za pracowników zostały uznane za prawidłowe w świetle przepisów materialnych, jednakże sposób procedowania organu był wadliwy.
Godne uwagi sformułowania
organ był zobowiązany do sprecyzowania żądania wniosku na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 K.p.a. organ naruszył również art. 9 K.p.a., którym nałożono na organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji. Sąd orzekający w tej sprawie podziela stanowisko zawarte we wcześniejszych orzeczeniach NSA dotyczących tej kwestii.
Skład orzekający
Marzenna Kosewska
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Górecka
sędzia
Piotr Ławrynowicz
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania składek ZUS w okresie pandemii COVID-19 dla wspólników spółek cywilnych zatrudniających pracowników, a także kwestie proceduralne związane z informowaniem stron i sprecyzowaniem wniosków w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wspólników spółek cywilnych w okresie obowiązywania przepisów antycovidowych. Wykładnia przepisów materialnych w zakresie podmiotowości prawnej spółki cywilnej jako płatnika składek może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z tarczami antykryzysowymi i ich zastosowaniem do specyficznych form działalności gospodarczej, jak spółki cywilne. Pokazuje, jak istotne są aspekty proceduralne w postępowaniu administracyjnym.
“Spółka cywilna a zwolnienie z ZUS w pandemii: WSA wyjaśnia, jak składać wnioski.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 346/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2022-10-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-05-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Małgorzata Górecka Marzenna Kosewska /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Ławrynowicz Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 256 art. 9 i art. 79a par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Dnia 18 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2022 roku sprawy ze skargi E.J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...]. Uzasadnienie Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił E.J. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Jako podstawę prawną decyzji powołano: 1. w jej sentencji - m. in. art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa", 2. w jej uzasadnieniu - art. 31zo ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że z danych zgromadzonych na koncie wynika, że strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przed dniem 1 lutego 2020 r., z którego to tytułu strona opłaca składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. Na dzień 29 lutego 2020 r. strona nie zgłosiła jednak żadnych osób ubezpieczonych do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, stąd nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Strona ma możliwość złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą opłacająca składki wyłącznie za siebie. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją wskazując, że organ nie odniósł się do podniesionych w jej piśmie z 9 czerwca 2020 r. argumentów, że nie opłaca ona składek wyłącznie za siebie, lecz - ze swym wspólnikiem D.S. - opłaca je także za zatrudnionych w ramach spółki cywilnej pracowników, co na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za wnioskowany okres. Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] czerwca 2020 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że: 1. wnioskiem z 7 kwietnia 2020 r. strona zwróciła się o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.; 2. jeżeli wspólnik spółki cywilnej jest zgłoszony w ZUS jako płatnik opłacający składki wyłącznie na własne ubezpieczenia (na indywidualnym NIP), może skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek jedynie na podstawie art. 31zo ust. 2 ustawy przyjmującego kryterium dochodowe; 3. w przypadku gdy jako płatnik składek za zatrudnione w spółce inne osoby (pracowników) jest zarejestrowana w ZUS spółka cywilna, powinien zostać złożony odrębny wniosek za spółkę. W skardze na decyzję z [...] sierpnia 2020 r. strona zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy i brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podnoszonych przez stronę dotyczących błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego; 2. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 31zo ust. 1 ustawy przez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że skarżącej - jako wspólnikowi spółki cywilnej zatrudniającej mniej niż 10 pracowników (ubezpieczonych) - nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności za nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.; 3. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 37zo ust. 2 ustawy przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne ustalenie, że skarżąca jako wspólnik spółki cywilnej zatrudniająca mniej niż 10 pracowników (ubezpieczonych) opłaca składki wyłącznie na własne ubezpieczenie społeczne, a w związku z tym może skorzystać ze zwolnienia tylko w sytuacji spełnienia warunków określonych w tym przepisie, w szczególności związanych z osiąganym przychodem, który nie może przekraczać kwoty 15 681 zł albo dochodem, który nie mógł być wyższy niż 7 000 zł; 4. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 Kodeksu pracy w zw. z art. 4 pkt 2 lit. a i lit. d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", przez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że spółka cywilna jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy, a więc również płatnikiem w stosunku do pracowników zatrudnionych w spółce cywilnej; w rzeczywistości spółka cywilna nie jest pracodawcą dla zatrudnionych pracowników; pracodawcami są wspólnicy spółki cywilnej, z których każdy działa jako pracodawca, a zatem również płatnik, co powoduje, że wspólnik spółki cywilnej jest płatnikiem zobowiązanym opłacać składki na własne ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenie pracowników, czyli nie opłaca składek wyłącznie na własne ubezpieczenie społeczne; 5. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez nierówne traktowanie wobec prawa do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek i nieuprawnione zróżnicowanie sytuacji wspólnika spółki cywilnej jako pracodawcy zatrudniającego pracowników od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą jako pracodawcy zatrudniającego pracowników. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z urzędu Sądowi wiadomo, że: 1. w piśmie z 9 czerwca 2020 r. skarżąca wskazała, że: a) jest ono odpowiedzią na wezwania organu z 26 maja 2020 r. nr [...] oraz z 29 maja 2020 r. nr [...] ; b) ze wspólnikiem prowadzi spółkę cywilną, która jest pracodawcą zatrudniającą trzech pracowników zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych przed dniem 1 lutego 2020 r., stąd spełnione są przesłanki do zwolnienia z art. 31zo ust. 1 ustawy, gdyż skarżąca opłaca składki nie tylko za siebie, ale i za tych pracowników; c) wniosek z 7 kwietnia 2020 r. dotyczył zwolnienia z opłacania składek za wspólnika (skarżącą) i za pracowników; d) zwolnienia z opłacania składek nie wyklucza okoliczność, że skarżąca jako wspólnik spółki cywilnej (przedsiębiorca) nie ma zgłoszonych do ubezpieczenia pracowników i nie powinno to skutkować, że może być zwolniona z opłacania składek jedynie na podstawie przewidującego kryterium dochodowe przepisu art. 31zo ust. 2 ustawy; 2. jako załącznik do wewnętrznej korespondencji między pracownikami organu z 21 lipca 2020 r. powołano treść pisma z 26 maja 2020 r., które miało być wysłane do strony, w którym zwrócono uwagę na brak zgłoszonych przez stronę osób ubezpieczonych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja naruszają niżej wymienione przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a."). Nie było przez skarżącą kwestionowane, że - w okresach, o których mowa w art. 31zo ust. 1 ustawy - jako wspólnik spółki cywilnej nie zgłosiła ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych, a jedynie samą siebie jako wspólnika spółki cywilnej. We wniosku zaś z 7 kwietnia 2020 r. skarżąca wniosła o zwolnienie z opłacania składek nie tylko za siebie, ale i za zgłoszonych ubezpieczonych. W takiej sytuacji - niezgłoszenia do ubezpieczeń innych ubezpieczonych i jednocześnie wniesienia o zwolnienie z opłacania składek nie tylko za siebie, ale i za pracowników - organ był zobowiązany do sprecyzowania żądania wniosku na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 K.p.a. Z mocy bowiem art. 180 K.p.a. i art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy K.p.a. stanowiące m. in., że w toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), stąd materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Organ naruszył również art. 9 K.p.a., którym nałożono na organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to przez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega m. in. na powinności organu poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por.: wyrok o sygn. akt V SA 44/01 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji. Zgodnie zaś z art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przenosząc powyższe na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w następstwie złożenia wniosku 7 kwietnia 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym - kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 K.p.a., a także zasadami określonymi w art. 10 § 1 i art. 79a § 1 K.p.a. - organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymagają te przepisy, organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia, m. in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, a więc zażądać sprecyzowania żądania wniosku. Z akt administracyjnych (pismo strony z 9 czerwca 2020 r. i wewnętrzna korespondencja pracowników organu z 21 lipca 2020 r.) zdaje się zaś wynikać, że organ wystosował do skarżącej wezwania z 26 maja 2020 r. i 29 maja 2020 r., ale nie ma ich w aktach sprawy. Nie można zaś uznać za treść wezwania z 26 maja 2020 r. powołanej treści tego pisma w wewnętrznej korespondencji pracowników organu z 21 lipca 2020 r., gdyż nie wiadomo, czy przytoczona w tej korespondencji treść wezwania z 26 maja 2020 r. odpowiada rzeczywistości i czy została wysłana do strony. W efekcie uniemożliwia to kontrolę prawidłowości wezwania do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawowym z kolei zagadnieniem kwestionowanym w skardze jest stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym gdy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą opłaca składki sama za siebie i jest jednocześnie wspólnikiem spółki cywilnej, która to spółka została zgłoszona jako odrębny płatnik składek za zatrudnione w niej osoby, powinny zostać złożone dwa odrębne wnioski: indywidualny i za spółkę cywilną. Zagadnienie to było już wcześniej rozstrzygnięte w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w sprawach o sygn. akt II GSK 1533/21, I GSK 518/21 i I GSK 404/21 (dostępne w CBOSA). W wyrokach tych przyjęto, że art. 31zo ustawy przewiduje dwie główne grupy przedsiębiorców (nie licząc duchownego i osób współpracujących), które mogą skorzystać ze zwolnienia ze składek ZUS. Pierwsza grupa to podmioty zatrudniające pracowników. Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Druga grupa to podmioty niezatrudniające pracowników. W myśl art. 31zo ust. 2 ustawy na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Pierwsze z wymienionych zwolnień jest niezależne od pogorszenia sytuacji gospodarczej i wysokości przychodów, zaś drugie (dla podmiotów niezatrudniających) uzależnione jest od wysokości przychodu osiągniętego w marcu 2020 r. Z kolei, stosownie do art. 31zp ust. 2 pkt 1 ustawy, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy zawiera: dane płatnika składek: a) imię i nazwisko, nazwę skróconą, b) numer NIP i REGON, a jeżeli płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich - numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu, c) adres do korespondencji. Przepisy prawa rozróżniają zatem sytuacje, kiedy płatnik składa wniosek o własne zwolnienie z obowiązku opłacenia należności składkowych, a kiedy płatnik składa wniosek za zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych pracowników. I tak, przepis art. 31zo ust. 1 ustawy dotyczy przypadku, gdy wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek wnosi płatnik, który zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Natomiast przepis art. 31zo ust. 2 ustawy dotyczy przypadku, gdy wniosek składa płatnik będący osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, który opłaca składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne. Z art. 33 ust. 1 pkt 2 u.s.u.s. wynika, że ZUS prowadzi konta płatników składek oznaczone numerem NIP. Na podstawie powyższych przepisów został opracowany przez ZUS wniosek o zwolnienie z obowiązku należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r., którego punkt II.1 dotyczy przypadku płatnika składek, o którym mowa w art. 31zo ust. 1 ustawy, a punkt II.2 dotyczy przypadku płatnika, o którym mowa w art. 31zo ust. 2 ustawy. Kontrola legalności decyzji ZUS nie obejmuje rozstrzygnięcia co do tego, kto powinien być płatnikiem składek na ubezpieczenia pracownika zatrudnionego w działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej. W efekcie organ prawidłowo wywiódł, że w sytuacji, gdy wspólnik spółki cywilnej dokonuje odrębnego zgłoszenia jako płatnik składek na własne ubezpieczenia (na indywidualnym NIP), powinien złożyć odrębny wniosek o zwolnienie z opłacania składek wyłącznie na własne ubezpieczenia. Konsekwentnie, odrębnie powinien być złożony wniosek o zwolnienie z opłacania składek dla spółki cywilnej, w sytuacji gdy została ona zgłoszona jako płatnik składek za ubezpieczonych zatrudnionych w spółce. Sąd orzekający w tej sprawie podziela stanowisko zawarte we wcześniejszych orzeczeniach NSA dotyczących tej kwestii. Tym samym chybione są zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 31zo ust. 1 ustawy w zw. z art. 3 Kodeksu pracy w zw. z art. 4 pkt 2 lit. a u.s.u.s. Powyższe czyni również niezasadnym zarzuty błędnej wykładni art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 2a u.s.u.s. Przepisy ustawy dawały możliwość uzyskania wnioskowanego zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności składkowych zarówno płatnikowi składek za własne składki, jak i za składki ubezpieczonych pracowników. W związku z tym nie wstępuje tu naruszenie zasady równości polegające na nieuzasadnionym różnicowaniu osób w oparciu o ich obiektywne cechy. Złożenie poprawnie wypełnionego wniosku na opracowanym formularzu dawało możliwość uzyskania zwolnienia obu płatnikom. Jak już wyżej wskazano, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ja decyzja z [...] czerwca 2020 r. podlegają jednak uchyleniu z uwagi na istotne uchybienia standardów ogólnego postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9 i art. 79a § 1 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ - będąc związany oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku co do wykładni art. 31zo ust. 1 i 2 ustawy - wezwie stronę do sprecyzowania żądania wniosku i powtórnie go rozpatrzy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI