III SA/Po 340/24

III SA/Po 340/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 44/25 - Wyrok NSA z 2025-05-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 58 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn(2) ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Dnia 25 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 roku sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2024r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 20 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z 1 marca 2024 r. odmawiające K. N. (skarżącemu/stronie) przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.
Decyzją z 8 lutego 2023 r. Starosta O. nałożył na K. N. karę pieniężną w wys. 400 zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1, ust. 2a i ust. 4 oraz art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.; dalej: P.r.d.). Ustalono bowiem, że strona 27 kwietnia 2020 r. zbyła pojazd marki [...] o nr rej. [...], a zgłoszenia tego faktu nie dokonała do dnia wydania decyzji. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w terminie 180 dni, zgodnie z art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: ustawa COVID-19). Z tego powodu nałożono na stronę karę administracyjną w wysokości 400 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 20 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy ww. decyzji organu I instancji.
Strona zaskarżyła powyższą decyzję SKO w P., w wyniku czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 17 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Po 583/23 uchylił decyzje organów obu instancji z powodu zignorowania przez organy instytucji przywrócenia terminu wprowadzonej przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Sąd stwierdził, że skarżącemu błędnie nie wyznaczono 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Wyrok nie został zaskarżony i stał się prawomocny.
W ponownym postępowaniu Starosta O. zawiadomieniem z 23 stycznia 2023 r., zawiadamiając skarżącego o uchybieniu ustawowego terminu na złożenie zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu, wyznaczył mu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Pismem z 30 stycznia 2024 r. skarżący reprezentowany przez adwokata wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku zawiadamiającego organ o zbyciu pojazdu. Jako przyczynę niedochowania terminu wskazał epidemię i absencję pracowników odpowiedzialnych za kwestie administracyjne. Do wniosku załączył potwierdzenie z 30 stycznia 2024 r. wyrejestrowania pojazdu.
Starosta O. postanowieniem z 1 marca 2024 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Zdaniem organu strona nie wykazała ziszczenia się przesłanek z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.), nie doszło bowiem do uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Organ wskazał, że skarżący jako profesjonalista winien być świadomy odpowiedzialności, jaka na nim ciąży z tytułu posiadania pojazdów, w tym ich nabywania i zbywania, przy czym odpowiedzialność ta nie powinna być przenoszona na osoby trzecie, tj. pracowników. W okresie pandemii podmioty profesjonalne, które zajmują się obrotem pojazdami zawiadamiały starostę o zbyciu i nabyciu pojazdów, dostarczając dokumenty do biura Podawczego tut. Urzędu, wysyłając listownie za pośrednictwem poczty tradycyjnej lub elektronicznej, wykorzystując platformę ePUAP/stronę www.gov.pl. Organ zatem kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania nie uznał tłumaczenia strony za wystarczające dla przywrócenia terminu.
W wyniku zażalenia strony SKO w P. postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Kolegium uznało za niezasadny zarzut strony, iż w sprawie nie miał zastosowania art. 58 K.p.a. i powołał się w tym zakresie na stanowisko sądów administracyjnych. Zdaniem organu skarżący nie przedstawił rzeczywistych przyczyn uchybienia terminu, a jedynie ogólnie wskazał na epidemię i nieobecność pracowników. Wskazano, że czynność zawiadomienia o zbyciu pojazdu nie jest skomplikowana oraz powtórzono za organem I instancji, że odpowiedzialność za funkcjonowanie firmy strony nie może być przenoszona na osoby trzecie, czyli na jej pracowników.
Pismem z 5 czerwca 2024 r. skarżący, reprezentowany przez adw. A. A., wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając naruszenie:
1. art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 poprzez jego błędną wykładnie polegającą na uznaniu, iż wskutek bezpośredniego w nim odwołania do art. 58 § 2 K.p.a., wniosek o przywrócenie terminu złożony na podstawie art. 15 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 podlega zasadom rozpatrywania w oparciu o przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a., w sytuacji, gdy przepis ten obejmuje swą dyspozycją jedynie wnioski o przywrócenie uchybionych terminów wyłączonych spod szczególnej ochrony, wskazanych w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 1-6 ustawy COVID-19;
2. art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść strony,
3. art. 9, art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 poprzez:
a. błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że gdy podmiot zobowiązany pozostaje profesjonalistą, wyłączony jest spod ochrony norm bezwzględnie obowiązujących, różnicując tym samym pozycję prawną stron postępowania administracyjnego
b. wyłączne, bezrefleksyjne obciążenie strony konsekwencjami trudności w realizacji ustawowych obowiązków w okresie epidemii, przy jednoczesnym pominięciu tożsamych naruszeń organu.
Wniesiono o uchylenie postanowień organów obu instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje :
Skarga jako niezasadną należało oddalić.
Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Między stronami nie było sporu co do faktu uchybienia przez skarżącego terminu do zawiadomienia starosty o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Nie było też wątpliwości, że termin do dokonania tej czynności, wynoszący co do zasady 30 dni (art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.), został przedłużony do 180 dni (art. 31i ustawy COVID-19). Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów orzekających w niniejszej sprawie skarżący zbył pojazd 27 kwietnia 2020 r. Oznacza to, że termin do złożenia zawiadomienia upływał dla niego 24 października 2020 r. Skarżący natomiast poinformował organ o zbyciu 30 stycznia 2024 r., czyli 1373 dni po upływie przedłużonego terminu.
Spór między stronami dotyczył dwóch zagadnień. Po pierwsze, skarżący - odmiennie niż organy - twierdził, że wniosku, o którym mowa w art. art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19, nie ocenia się według przesłanek przywrócenia terminu wynikających z art. 58 § 1 K.p.a. Po wtóre skarżący podważał stanowisko organów orzekających co do tego, że uchybienia przez niego terminu nie można uznać za niezawinione.
W ocenie Sądu obu przypadkach stanowisko organów było prawidłowe i rzetelnie uzsadnione.
Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Stosownie zaś do art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.
Z powołanych przepisów wynika, że stanowią one szczególną regulację obowiązującą w stanie epidemii dotyczącą uchybienia terminów przewidzianych przepisami prawa materialnego i w ust.1 określony został zakres jej stosowania poprzez wskazanie jakich terminów dotyczy. Nadto, w odniesieniu do tych terminów, w sytuacji gdy doszło do ich uchybienia, nałożono na organ administracji publicznej obowiązek zawiadomienia o tym strony i, po trzecie, wprowadzono trzydziestodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wykładnię prezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w licznych wyrokach, wedle której rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. K.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (zob. np. wyroki: z 20 stycznia 2023 r. sygn. II GSK 907/22, z 28 lutego 2024 r. I GSK 177/23, z 10 lipca 2024 r., II GSK 247/24).
Jak trafnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny zwrócić tu należy uwagę na treść art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19, która reguluje sytuacje, w których strona, pouczona przez organ, złoży wniosek o przywrócenie uchybionego termin. W przepisie tym ustawodawca wskazał, że termin, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. (a zatem termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu) wynosi 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Odesłanie w art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy Covid-19 do art. 58 § 2 K.p.a. jednoznacznie przesądza, że przepis ten nie ma samodzielnego bytu, odrębnego od przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i jako taki nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie omawianej regulacji organ jedynie informuje o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak samo jego rozpatrywanie odbywa się w oparciu o przesłanki stanowiące podstawę przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. Nadzwyczajne i epizodyczne są (były) bowiem jedynie okoliczności w jakich ustawodawca dopuścił zastosowanie instytucji przywrócenia tego terminu, jednak już przesłanki jego przywrócenia i tryb postępowania wynikają z art. 58 k.p.a., i w oparciu o ten przepis odbywa się ocena ich spełnienia.
Dlatego Sąd stwierdza, że organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie rozpoznały wniosek skarżącego w oparciu o przesłanki wynikające z art. 58 § 1 K.p.a.
Niemniej ocenę prawidłowości zastosowania tego przepisu poprzedzić należy zaznaczeniem, że zawiadomieniem z 23 stycznia 2024 r. Starosta wyznaczył stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wywiązał się więc z obowiązku wynikającego z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19. Zastosował się również do wskazań i wykładni sformułowanych w wydanym i wiążącym na mocy art. 170 P.p.s.a. tak organy, jak i aktualnie orzekający Sąd, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Po 583/23.
W ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 58 § 1 K.p.a., który uzależnia przywrócenie terminu od uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Zważyć należy, że brak winy zachodzi wówczas, gdy zaistnieje rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminu, a strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie mogła tej przyczyny przezwyciężyć. Strona musi wykazać, że taka przyczyna uniemożliwiająca terminowe dokonanie czynności istotnie zaszła i że przyczyna ta była niezależna od strony. W przypadku przywracania terminu organ nie może posłużyć się uznaniem administracyjnym. Konieczne jest spełnienie przez stronę ustawowej przesłanki, tj. uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Uprawdopodobnienie jest zwolnione od ścisłych formalności w celu przyspieszenia postępowania w sprawie i polega na przekonaniu organu administracji o zgodności danych faktów z rzeczywistością w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, jest jednak środkiem zastępczym dowodu w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, ale wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. W sprawie przywrócenia terminu postępowanie przebiega w oparciu o argumenty przedstawione przez stronę, na której spoczywa ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 15 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1385/21, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyczerpująco i trafnie Kolegium wykazało dlaczego uznało, że oświadczenie skarżącego nie uprawdopodobniało braku jego winy w uchybieniu terminu. Skarżący istotnie bowiem zaledwie hasłowo wskazał, że okres pandemii był szczególnie trudny dla przedsiębiorców oraz powołał się na wywołaną pandemią "permanentną nieobecność pracowników" (k. 12 akt adm. organu I instancji). W ocenie Sądu ogólnikowość sformułowań wniosku uniemożliwia poznanie rzeczywistych i konkretnych okoliczności potwierdzających, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego. Nadto należy wskazać, że stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Skarżący natomiast zawiadomienie o nabyciu pojazdu złożył 30 stycznia 2024 r., a zatem przeszło 8 miesięcy po odwołaniu stanu epidemii, kiedy to jednocześnie - co powszechnie wiadomo - nie występowała już pandemia COVID-19. Tym samym powoływanie się wyłącznie na stan epidemii nie jest wiarygodnym argumentem wskazującym na brak winy w uchybieniu terminu. Co więcej, jak trafnie wskazały organy, skarżący nie wskazał przyczyn, dla których nie mógł dokonać zawiadomienia osobiście.
Jako niezasadny ocenił Sąd również zarzut naruszenia art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19. W orzecznictwie sądowym zgodnie wskazuje się, że w art. 7a § 1 K.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Zastosowanie art. 7a § 1 K.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa, tzw. "pat interpretacyjny". Takich wątpliwości w rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził.
Pozostałe zarzuty znalazły odpowiedź w powyższych wyjaśnieniach uzasadnienia.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.